TINGNAN AT MASDAN: NALALAPIT NA ANG KALIGTASAN!

Ika-8 Araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo
Diciembre 23, 2009

Mga Pagbasa: Malaquias 3:1-4, 23-24 / Lucas 1:57-66

Ngayong wala nang klase, marami na naman ang nasa loob at paligid ng simbahan. Ewan ko sa inyong karanasan, pero sa ganang aking, mas maraming kabataan ang nasa paligid. Puro gurang katulad ko ang nasa loob ng simbahan. Isang dahilan dito ay sapagka’t mas maaga silang gumising, at mas mabilis umupo sa upuang kinasanayan na o inangkin na nila, kumbaga.

Ang paksa natin ngayon ay para sa kanila. Higit nilang mauunawaan ito, kaysa sa mga bata, na wala pang masyadong napagdaanan. Pero ang katotohanang dulot nito ay hindi namimili ng bata o matanda. Ang liksyon ng Kasulatan ay hindi namimili, sapagka’t ang hatid nito ay para sa buhay na walang hanggan, at ito ay hindi pambata, o pang matanda, kundi parang Family Rubbing alcohol – pampamilya at pang sports!

Ewan ko kung alam ninyo ang kahulugan ng lantay. Ginagamit natin ito sa salitang lantay na ginto, o kaya lantay na pilak. Ang kahulugan nito ay dalisay, puro, walang halo, walang dagdag, walang dumi o anumang makasisira sa kanyang ningning o kinang. Ang lantayan ay ang proseso kung saan ang mininang bato ay pinadadaan sa apoy, tinutunaw, at sinasala, upang lumitaw lamang ang ginto o ang pilak. Ang ginagamit na paraang ito ay tinatawag na lantayan.

Balikan ninyo ang sinaad ni Malaquias. Marami ang nalilito sa pagbasang ito. Binibigyang diin ng marami ang tungkol sa binabanggit na kahindik-hindik na araw na darating, ang araw ni Yahweh, na mababalot ng hilakbot, at ang tanong niya ay ito: makaka-aguanta ba aniya kayo sa pagdatal ng araw na yaon?

Sa halip na bigyang-diin ang kahihinatnan ng pagdating ng araw na yaon, ang nakikita ng marami ay ang kilabot, hindi ang ligayang dulot ng pagdadalisay na gagawin ng pinakahihintay na mananakop. Tingnan natin sumandali ang sinasaad sa hula ni Malaquias: “uupo siya at dadalisayin ang pilak, at dadalisayin niya ang mga anak ni Levi … upang mag-alay nang karampatang kaloob sa Panginoon.”

Karampatang kaloob … ito ang magandang balita para sa atin ngayon. Kay rami ang magbibigay ng regalo sa kapwa. Alam natin na lahat ng regalo ay isa lamang tanda, ika nga, ng higit na mahalagang bagay. Token ang tawag dito sa English, isang pahimakas lamang ng ating pagpapahalaga sa kapwa. Subali’t anu mang regalong ipagkaloob natin, ay hindi natin matutumbasan ang kaganapan ng pagkatao ng nireregaluhan natin. Isa lamang itong tanda, simbolo, o pahatid.

Ano ang pinakamahalagang regalo? Hindi ba’t ang mas pinahahalagahan natin ay ang pinaghirapan natin? Hindi ba’t lalung tumitingkad ang halaga ng isang kaloob kung ito ay pinagbuhusan natin ng lahat ng uri ng sakripisyo at pagpapahindi sa sarili? Iyan ang dahilan kung bakit mahal na mahal natin ang sinumang naghirap para sa atin. Ito ang dahilan kung bakit sa kwentong narinig ko sa ANC kaninang umaga (Disyembre 20, 2009), ay naunwaan kong lubos kung bakit mahal na mahal ng magkakapatid ang kuya nila na nagsakripisyo para mapag-aral ang mga kapatid. Anu man ang kanyang ibigay ay mataas ang halaga, sapagka’t ang tunay na halaga nito ay napapaloob sa wagas ng pagmamahal na kalakip ng kaloob.

Ang pagdating ng Panginoon ay hindi isang araw ng kilabot, kundi araw ng pag-asa. Ito ang dahilan kung bakit ang tugon natin sa unang pagbasa ay walang iba kundi ito: “Itaas ang inyong mga mata at tingnan; ang inyong kaligtasan ay malapit na.” Ito ang ginintuang balita ng pag-asa, na dinalisay ng larawan ng paghihirap at paglilinis ayon sa lingguahe ni Malaquias. Ito ang mahalagang lumulutang na balita sa likod ng tinagurian niyang araw ng Panginoon.

Patunay nito ang buhay ni Zacarias at ni Elizabet. Pareho silang matanda na, nguni’t tinawag pa rin sila ng Diyos. Nabulabog ang kanilang tahimik na buhay. Pinagkalipumpunan sila ng mga kapitbahay at kamag-anak. Nawalan siya ng kakayahang magsalita … napipi. At nangailangan si Elizabet ng tulong sa kanyang pinsan na si Maria. Dapat ay retirado na sila at namamahinga sa bahay. Nagulantang muli ang buhay nila dahil sa misyong ihatid ang tagapagpakilala sa mananakop.

Iisa lamang ang naging bunga ng lahat ng ito. Naging karapat-dapat silang alay para sa Diyos. Naging kaaya-aya silang kaloob at naging karampatang alay para sa Diyos. At ito ay nangyari lamang matapos sila magdusa at magbata ng hirap.

Susun-suson at sunod-sunod na ang nagdaang pahirap sa bayan natin, tulad ng masinsing mga paghihirap na pinagdaanan ng nagsasalaysay kanina sa ANC. Subali’t tulad ng kagalakang kanila ngayong nararanasan, bagama’t hindi pa tapos ang mga pagsubok, ganoon din ang naghihintay para sa atin sa wakas ng panahon, sa muling pagbabalik ng Panginoon, isang kagalakang ipinatitikim sa atin sa liturhiya ng Pasko, na ipagdiriwang natin sa makalawa.

Itaas ang inyong mga mata at masdan: malapit na ang pagdatal ng kaligtasan!

ALAY, ALAB, LAGABLAB

Ika-7 Araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo
Diciembre 22, 2009

Mga Pagbasa: 1 Samel 1:24-28 / Lucas 1:46-56

Si Hannah ay larawan ng lahat ng ina sa mundong ito na nag-aalab ang puso para sa kanilang anak. Walang anak na hindi kaaya-aya para sa kanyang sariling ina. Walang anak na hindi ipinag-aalab ng puso ng kanyang sariling ina. At walang ina na hindi naglalagablab ang damdamin sa pagmamalasakit sa kanyang anak.

Hindi naiiba si Hannah sa bagay na ito. Tulad ng isang mapagkalingang ina, inaraw-araw niya marahil si Eli upang ipag-alay sa templo ang kanyang anak at upang mapaanyo kumbaga ang kanyang kinabukasan. Bilang isang asawa at maybahay, inasam niya na magbunga ang kanyang sinapupunan. At ang kanyang maalab na dasal ay nagkabunga sa pagsilang ng isang bata.

Inaraw-araw niya rin ang templo sa naglalagablag na kagustuhang magka-anak. Ang kanyang pag-aasam na ito ay binendisyunan ng paring si Eli na naghulang siya ay pagkakalooban ng Diyos ng pinakamimithing anak.

Ang maikling mga linya natin na halaw sa unang aklat ni Samuel ay ang naganap matapos magkatotoo ang hula ni Eli. Matapos ang maraming taon, bumalik si Hannah sa templo sa Shiloh. Hinanap muli si Eli at sa kanya ay nagtapat: “Ako ang tumabi sa inyo at humiling ng isang anak. Narito siya ngayon, at handa ko siyang ipagkaloob sa Panginoon habang buhay.”

Tuwing darating ang Pasko, para bagang nabubuksan ang puso ng maraming tao. Lumalambot kumbaga … nagiging maamo, mabait, at mapagbigay ang lahat. Bagama’t dumarami ang nangongotong na mga pulis, at biglang bumabait ang mga basurerong tuwing Pasko ay biglang nagsisipag (magbigay ng envelop sa mga bahay-bahay!), hindi maipagkakaila na mas mapagbigay ang lahat, mas bukas ang palad, at mas madaling mag-pasensya sa kapwa.

Pero ito ang problema … pagdating ng mga unang linggo ng Enero, kapag tapos na ang mga party at ubos na ang budget, balik tayo lahat sa dating ugali. Wala na namang basurerong nangongolekta ng basura, at natutulog na muli ang mga guardia, na noong simbang gabi ay busyng-busy sa pamumudmod ng envelop. Ang mga public servants (politico) ay hindi na naman makita sa kapitolyo at ang mga mayor ay wala nang inaatupag kundi ang susunod na halalan.

Kakaiba si Hannah. Sino sa atin ang makapagsasabing matatandaan ni Eli ang pangako ng babaeng si Hannah? Sino sa atin ang makapagsasabing ang binitiwang pangako ni Hannah ay hindi na dapat tuparin sapagka’t isa iyong pangakong binitiwan noong siya ay nag-aasam magka-anak? Ilan sa mga pangako ng mga politico ang tunay nilang tinupad? Ilan ang mga pangako natin ang tunay nating pinagsikapang gawing makatotohanan?

Balik tayo sa buhay ni Hannah. Nag-asam, nag-alab ang puso para sa isang pinamimithing anak. Nag-alay, nagkaloob, at nagsakatuparan ng kanyang panalangin ang Panginoong Diyos. Naganap ayon sa kanyang nasa, sa biyaya ng Diyos.

At ito ang magandang balita para sa atin. Pagkaraan ng 12 taon, nagbalik si Hannah at nagtapat kay Eli: “ako ang tumabi sa inyo at nanikluhod.” Nagbalik ako upang ipagkaloob ang aking anak sa Diyos.”

Nagbalik si Hannah upang magpasalamat. At ang kanyang pasasalamat ay kung ano rin ang kanyang tinanggap. Ang kanyang pasasalamat ay katumbas rin ng alay ng Diyos sa kanya. Ibinalik niya sa Diyos ang kanyang ipinagkaloob, kung kaya’t nakuha niyang sabihin kay Eli: handa akong ialay siya sa Panginoon.

Pahimakas ni Abraham? Tumpak … Isang pahiwatig tungkol sa nag-aalab ring kaloob ni Maria at ni Jose? Tumpak. Nang mawala si Jesus noong 12 taong gulang sa templo, niyurakan ang puso ni Maria ng tugon ng bata: “Di ba’t dapat ay ginagampanan ko ang gawain ng aking Ama?” Masakit man sa damdamin ni Maria, ay tinanggap niya. Isa itong pasakit na muling mauulit sa paanan sa krus, sa kanyang sukdulang pag-aalay ng sariling anak hanggang sa kamatayan sa krus.

Malimit na ang ating ma kaloob ay may kawit. Nagbibigay tayo sapagka’t naghahanap tayo ng kapalit. Naghihintay tayong pagkalooban din ng higit na malaking regalo, higit na mahalaga.

Sa araw na ito, dalawang babae ang nagtuturo sa atin ng kung paano magpasalamat. Bukal sa puso, bukas ang loob, at lubos ang nag-aalab na pag-aalay ng kasukdulan. Walang sukat. Walang pakipot. Walang hele-hele at walang hangganan … tulad ng panalangin ni Maria sa ebanghelyo ayon kay Lucas. “Nagbubunyi ang aking kaluluwa sa kadakilaan ng Panginoon … ang aking espiritu ay nagagalak sa aking tagapagligtas.”

Ano ang maipagkakaloob natin sa Panginoong nagkaloob ng lahat? Alay na maalab, at pag-ibig na naglalagablab, tulad nang kay Hannah .. . tulad nang kay Maria.

BANGON NA SINTA, HALINA!

Ika-6 na araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo
Diciembre 21, 2009, Lunes

Mga Pagbasa: Awit 2:8-14 / Lk 1:39-45

Tadtad ng pahimakas ng pag-asa ang maalindog na pananalita ng unang pagbasa. Hango ito sa isa sa pinakanakaka-intrigang aklat ng Banal na Kasulatan, na sa biglang wari ay tila isang nobelang pang-tinedyer na babae. Isa itong awit ng pagsuyo, ng matamis na panunuyo ng magkasintahang parang matagal na napigilan sa pagkikita dahilan sa mahabang tag-yelo o taglamig.

Bumangon na at halina sa piling ko! Ito ang mainit na paanyaya ng magsinta sa isa’t isa. Nguni’t alam natin na ang banal na kasulatan ay isang mahabang salaysay ng marubdob na pagsinta ng Diyos para sa kanyang bayan. Ang salaysay na ito ay bahagi ng mahabang salaysay na ito (meta narrative) na magpahangga ngayon ay salaysay pa ring nagaganap, nangyayari sa pagitan natin at ng Diyos.

Ano ba ang pangunahing hibla ng salaysay na ito? Ano ba ang mayor na elemento o takbo ng salaysay na ito?

Sinagot ito ng Bagong Tipan … Ganoon na lamang at sukat ang pag-ibig na Ama sa atin, kung kaya’t isinugo niya ang kanyang bugtong na anak! Ito ang saad ng ebanghelyo ni San Juan. Ito ang buod ng kasaysayang bumukadkad sa kapaskuhan … isang salaysay na magpahangga ngayon ay atin pa ring sinusuyod at pinagtatagni-tagni, sa kagustuahan nating mabigyang-kahulugan ang karanasan natin bilang tao.

Ano ba ang ating karanasan?

Umiikot ang salaysay ng buhay ng tao sa pagkasalawahan, ang kakayahan nating tumalikod sa tipanan, at mamangka sa dalawang ilog. Ito ang salaysay ng taong, hindi lamang salawahan, kundi balimbing, doble kara, at baligtaran. Ito ang buod ng kasalanan ni Eva at ni Adan at nating kanilang mga supling.

Nguni’t ano ang kinahinatnan ng salaysay na ito? Siniphayo ba tayo ng Diyos at tinikis sa ating pagkagupiling?

Dito ngayon papasok ang ating maalindog na awit … Bumangon na sinta, at halina sa piling ko. Tapos na ang hilahil. Wala na ang unos at ulan, ang nieve at ang taglamig. Sumibol na ang mga figo, namumakadkad na ang mga bulaklak. Panahon na upang suluyan ang mga ubas, at muling nangagsisipag-awitan ang mga bato-bato sa parang!

Awit ito ng patuloy na pag-ibig ng Diyos sa taong salawahan. Awit ito na nagbabaybay ng lahat ng dahilan upang tayo ay bumangon, bumalik, at makipagniig muli sa Diyos.

Hindi ko maubos isipin na ang awit na ito ay puno ng pag-aasam, paghihintay, pag-asa! Kung gayon, ito ay angkop na angkop sa diwa ng ginaganap natin sa simbang gabi – diwa ng pag-aantabay, pag-aantay, at pag-aaguanta sa dilim ng madaling araw, na parang mga abay na naghihintay sa nobyong ganap ikasal sa kanyang kasintahan. Ang galak na bumabalot ay hindi maitago, hindi maipagkaila, kung kaya’t umaawit tayo, tulad ng ginawa natin matapos ng unang pagbasa ng ganito: “Magsaya kayo mga banal sa Panginoon! Umawit ng isang bagong awitin.” (Salmong tugunan).

Wala tayong nieve sa Pilipinas. Pero panay ang bisita ng unos at ng ulan. Wala tayong taglamig sa bayan natin, ngunit masahol pa sa taglamig ang iringan at awayan natin. Ang patayang naganap sa Maguindanao ay masahol pa sa taglamig … masahol pa sa tagtuyot at pagkamatay ng mga punong igos.

Nagkasala tayong lahat at naging hindi karapat-dapat sa luwalhati ng Diyos, ayon kay San Pablo.

Nais kong isipin na ang ating paggising nang maaga at pagpupuyat ay walang iniwan o walang kaibahan sa inaawit ng magkasintahan sa unang pagbasa. Ang Diyos ay tumatawag sa atin. Bangon na, sinta, at halina! Nananawagan Siya sa pagbabalik natin sa kanya. Ang pagpupuyat natin ay simulain ng isang tugon na hindi panandalian lamang. Isa itong tugon rin ng pag-ibig, tulad ng tugon ni Mariang sa kanyang pagkadinig sa balita ng anghel, ay kagya’t umakyat ng bulubundukin ng Judea, upang tumulong kay Elizabet.

Si Maria ay tila tinawagan din ng Diyos: Bangon na, sinta, at halina! Halina at tumulong sa iyong pinsang kagampan! Humayo at ibahagi ang pag-ibig sa kapwa. At pati ang pagpapalang tinanggap niya sa anghel ay ibinahagi niya. At siyang namahagi ay lalu pang higit na pinagpala hindi lamang ng anghel kundi pati ng tao: “Bukod kang pinagpala sa babaeng lahat, at pinagpala rin naman ang iyong anak na si Jesus!”

Ganyan kahalaga ang tawag ng sinisinta … Bangon na at halina! Kung kaya’t pati ang sanggol sa sinapupunan ni Elizabet ay halos bumangon rin upang magsaya. Nagtatalon ang bata sa kanyang sinapupunan!

Masaya tayong lahat sa Pasko … ang mayroon at ang wala … ang salat at ang sagana. Walang naiiwang malungkot sa Pasko sa Pilipinas, kahit isang plato lamang ng spahetting matamis at ilang hiwa ng manok ang pinagsasaluhan. Sapagka’t ang puno at dulo at batayan ng tunay na kaligayahan ay malayo sa kung ano ang meron ang magsinta, walang kinalaman sa kalansing ng pera sa bulsa. Ito ay nakasalalay sa maalindog na tinig ng sumisinta sa kanyang sinisinta: “Bangon na sinta, at halina!”

MAPALAD KA, SAPAGKA’T NANALIG KA

Ika-5 Araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo
Ika-4 na Linggo ng Pagdating (Adviento) – Taon K
Diciembre 20, 2009

Mga Pagbasa: Miqueas 5:1-4a / Heb 10:5-10 / Lucas 1:39-45

Kakaiba ang sukatan ng tao ngayon sa pagiging mapalad. Mapalad ang malapad ang papel sa lipunan … ang mga may tangang kapangyarihan, ang mga namumuno at naghahari. Isa ito sa pangunahing sukatan. Mapalad rin ang may malalapad na lupain … ang mga nahirati sa malalawak na tirahan na walang kapit-bahay, walang karibal, walang kasabay sa mga gawaing may kinalaman sa pagiging ordinaryong tao.

Panukat ng kapalaran ang mga bagay na nahihipo, nabibilang, nasusukat at naiipon. Nguni’t ito nga lamang ba ang palatandaan ng kapalaran? Tingnan natin ang mga pagbasa …

Hindi malaking bayan ang Efrata. Mismong si Miqueas na ang nagsabi: “Betlehem Efrata, bagama’t pinakamaliit ka sa mga angkan ni Juda ay sa iyo magmumula ang maghahari sa Israel.” Hindi rin marami ang mga nalabi sa Israel. Nguni’t malaki at matayog ang pangakong patungkol sa kanila. Kahit na sila ay mapapasa kamay ng mga kaaway, magbabalik ang mga nalabi sa bayang Israel matapos isilang sanggol na pangako.

Sa sulat sa mga Hebreo, hindi pinansin ng Diyos ang mga mamahaling alay na susunugin, bagkus ang payak nguni’t lubos na pag-aalay ng sarili ng siyang nagwika: “narito ako, O Diyos, upang tupdin ang iyong kalooban.”

Isa sa napansin ko sa maraming kababayan natin sa America na hindi na natin dapat palawigin ay ito. Sa mga party, sa mga handaan at pagtitipon ng magkakababayan, malimit na nauuwi ang usapan sa kung anong bago ang meron sila, anong bagong kotse, anong bagong kagamitan sa bahay, anong bagong laruan ng mga anak, anong bagong dagdag sa bahay na palaki nang palaki at paluwang nang paluwang, kahit hindi kailangang dagdagan ang espasyo sa bahay sapagka’t malalaki na ang mga anak at nagsipaglipatan na.

Isa ring hindi ko gusto naman sa mga prayer communities ay ito. Kapag may bagong bahay o bagong kotse, o anumang “blessing ni Lord,” ang malimit na namumutawi sa bibig ng mga taong “pinagpala” ay “ang bait ni Lord; binigyan kami ng maraming blessing. Panibagong blessing na naman ang ibinigay sa amin.” Hindi ko lubos maisip ang simpleng katotohanang ito. Paano kaya ang may sakit ng cancer, hindi kaya siya blessed in Lord? Paano kaya yung kasamahan nilang walang ibili ng kotse … hindi sila blessed ni Lord. Iyan marahil ang dahilan kung bakit gusto man ng marami ay hindi na sila sumasama sa mga covenanted communities. Hindi nila kaya ang mga blessings ni Lord.

Kung inyong mapapansin, ang pagiging mapalad ay nakasalalay at nakaakibat sa bagay na malalapad, madatung, ika nga, marami, at nabibilang at nailalagay sa espasyo. Kakaunti ang naririnig kong nagpasalamat sa kabila ng isang anak na maysakit, sa isang biglang pagbaligtad ng takbo ng negosyo, o biglang lumiit ang kita, o nawalan ng malaking pagkakataon sa buhay. Halos hindi ko narinig na may nagsabing ang bait talaga ni Lord, at sa kabila ng kahirapan ay nakapagdadasal at nakapagsisimba pa kami.

Sa araw na ito, gusto kong bigyang pansin ang wagas at tunay na kahulugan ng pagiging mapalad. Mapalad ang siyang nagsabi sa Panginoon, “Narito ako O Diyos, upang tupdin ang iyong kalooban.” Sa panahon natin kakaunit na ang gustong magpari at magmadre. Bakit?

Simple lang. Hindi mapalad para sa mundo ang walang sariling sasakyan, bahay at lote, at walang kakayahang makipagtagisan sa mga Inglisero at Inglisera. Hindi mapalad para sa daigdig ngayon na manggaling sa isang baryo na tulad ng Efrata. Hindi maganda ang dating ng isang “barriotic,” ika nga, na walang kamuang-muang sa gawaing pang-lungsod. Hindi mapalad ang isang taong sunud-sunuran lamang. Dapat, ayon sa mundo ngayon, ay wala kang bossing, wala kang pinaglilingkuran, at wala kang dapat bigyang paliwanag sa tuwina.

Sa ebanghelyo natin ngayon, mayroong isang mapalad ang tinagurian ng Diyos. Mga barriotic na mga simpleng tao na galing sa kaburulan ng Judea, sa bundok, ika nga. Ito ay si Zacarias. At higit pa rito, hindi talubata si Zacarias. Isa siyang gurang, damatan, ulyanin na halos na may asawang baog, na hindi nagka-anak.

Sila ang mapalad. Mapalad sila hindi sapagka’t ang kanilang bahay ay mahigit isang libong metro kwadrado, kasama ng isang kasilyas na sinlaki na ng isang bahay sa Pilipinas. Hindi sila mapalad sapagka’t nakatira sila sa Beverly Hills, kundi sa bulubundukin ng Judea. Mapalad sila hindi sapagka’t sila ay naging instant celebrity sa pamamagitan ng extreme make-over. Mapalad sila … at bakit?

Simple lang … Mapalad sila sapagka’t sila ay nanalig! “Mapalad ka, sapagka’t nanalig kang matutupad ang ipinasabi sa iyo ng Panginoon.”

Nananalig ba tayo? Mapalad ba tayo?

NAKATAYO SA HARAPAN NG DIYOS

Ika-4 na Araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo
Diciembre 19, 2009

Mga Pagbasa: Hukom 13:2-7 / Lucas 1:5-25

Kahapon, binigyang-diin natin ang kahalagahan ng pagiging matapang, ang pagkakaroon ng sapat na pagtitiwala sa Diyos upang hindi mapadala sa takot at pangamba. Narinig natin si Jeremias at ang kanyang pangako na nasa likod ng ating pag-asa: “Maghahari ang katarungan sa kanyang panahon, at ang kaganapan ng kapayapaan magpakailanman.”

Inilista natin ang lahat ng mga dahilan kung bakit ang pangamba at takot ay bumabalot sa lipunan natin ngayon. Nguni’t sa kabila ng mahabang listahang ito, higit na lamang at higit na makapangyarihan ang pag-asang dulot ng pangako ng Diyos: “Darating ang mga araw … kung kailan uusbong ang makatarungang sanga na mamumuno nang may katalinuhan at karunungan … maliligtas si Juda at ang bayang Israel ay mabubuhay sa katiwasayan.”

Darating ang mga araw … ito ang malimit na pasimula sa mga pangako ng mga propeta … ang mga araw na tinaguriang Araw ni Yahweh, ang araw na nilikha ng Panginoon, na isang larawan ng kalubusan at kaganapan ng lahat ng ating pinakahihintay – ang kaligtasang kaloob ng Diyos.

Darating ang mga araw … isang mahalagang katotohanan ang nasa likod nito … nagsimula na ang pangako, ngunit hindi pa natin nakakamit ang katuparan at kalubusan nito. Ito ang diwa ng panahon ng pagdating o adviento … diwa ng paghihintay na tigib ng pag-asa.

Nguni’t sa kabila ng lahat, marami tayong pangamba. Takot tayo maglakbay sa Mindanao. Takot tayo sa mga kandidatong trapo na naglipana sa eksena political ng lipunan nating nahirati sa isang bulok na sistema na patuloy na lumilikha ng mga gahaman at hayok sa kapangyarihan at kayamanan. Takot tayo lumabas man lamang ng bahay pagkagat ng dilim. Takot tayo iwanang walang tao ang bahay natin lalu na ngayong kapaskuhan.

Mahaba ang listahan natin para matakot.

Iyan ang isa mga dahilan kung bakit tayo nagtitipon tuwina sa Simbahan, lalu na sa Simbang Gabi. Wala yatang pananawa ang Pinoy sa pag-asa. Binaha na tayo at lahat, at nakaranas ng pagguho ng lupa sa Benguet at sa iba pang lugar, nguni’t pagsapit ng Kapaskuhan, ay balik na naman tayo sa diwa ng pag-asa.

Mahaba rin ang listahan natin upang magpatuloy umasa. At sa araw na ito, dinadagdagan pa ng mga pagbasa ang listahang ito. Banggitin natin ang ilang pinakmahalaga …

Una, sino ang may sabing ang matatanda ay wala nang silbi? Sino ang may sabing ang gurang ay wala nang maaaring gawin? Hindi ito ang laman ng ating narinig kani-kanina lamang! Nandyan si Manoah, ama ni Samson, at ang kanyang matanda na ring asawa … Sa kanilang katandaan ay naging magulang pa sila ni Samson!

Nandiyan din sina Zacarias at Isabel … gurang pero hindi kulang! Hindi sila kulang sa kabukasang-palad at pagtalima sa panawagan ng Diyos. Gurang sila nguni’t hindi kulang sa tapang, sa kakayahang sumuong sa paghamon mula sa Diyos. Bagama’t matanda, hindi nila inalintana ang kahihinatnan ng kanilang pagtalima.

Ito ngayon ang magandang balita sa atin. Bakit tayo nababalot ng takot? Bakit tayo nag-aatubiling sumunod sa Diyos? Simple lamang ito … sapagka’t mayroon itong kapalit … mayroon itong halagang dapat pagbayaran. Mayroon itong katumbas na panunungkulan na dapat harapin. At dito tayo nanghihinawa at naglalakad na sukot ang buntot. Ayaw natin magambala … ayaw natin ang malukot, kumbaga, o madungisan ang kwelyo ng ating baro o kamisa. Ayaw natin ng komplikasyon sa buhay.

Pero ano ba ang liksiyon ng dalawang pagbasa? Nang sinunod ni Manoah ang paghamon, hinarap niya ang mga tungkuling ito: hindi pag-inom ng alak, hindi pagkain ng anumang marumi, at pati si Samson ay inatangan ng tungkuling huwag mag-ahit sapagka’t siya ay itatalaga sa Diyos sapul sa pagkabata.

Ano ang kinahinatnan ng pagsunod ni Jose? Pagkatapon sa Egipto … paglipat ng tahanan, pagdadala kay Maria at sa sanggol sa malayo upang takasan ang pagkamuhi ni Herodes. Naging komplikado ang buhay ni Jose nang siya ay sumagot sa Diyos. Ito ay sa kabila ng pahatid ng anghel na nagsabi: “Huwag kang matakot Jose na iuwi si Maria sa iyong bahay.” Ito rin ang sinabi ng anghel kay Zacarias na nahihintakutan at sa kanyang takot ay napipi: “Huwag kang mangamba Zacarias, sapagka’t ang iyong panalangin ay dininig ng Diyos.”

Maraming pagsubok ang naghihintay pa sa atin bilang isang bayan. Umaatikabo na naman ang bundok Mayon. Nagsilitawan na naman ang mga politikong mamamatay-tao sa Maguindanao. Naglipana ang mga baril at bala na dati-rati’y pag-aari ng gobyerno, pero sumapa-kamay ng mga kriminal na alaga ng mga politico. At ang dayaan na isang institusyon na sa Pilipinas tuwing eleksyon ay tila hindi maampat sa kabila ng automasyon ng halalan. Dumarami ang mga dukha. Dumarami rin ang mga mangmang na pinagsasamantalahan ng mga tampalasang politico. Dumarami ang walang kakayahang humusga ng kung sino ang dapat ihalal, bagkus natatangay na lamang ng kung sino ang napupusuan ng kapuso at kapamilya network. Ang pinipili ng tao ay ang popular, hindi ang karapat-dapat at may political will. Ang pinipili nila ay ang nakasakay sa popularidad ng isa nating pinakamamahal na dating presidente. At ang masahol pa rito, ay tila wala pa ring kaisahan ang mga Pinoy, at sino mang naging presidente natin ay kinamuhian natin at hindi nagustuhan, kasama yung iniidolo natin na sumailalim sa napakaraming kudeta sa anim na taon.

Mahaba ang listahan natin upang tumalungko na lamang at sumuko sa agos ng mga pangyayari. Mahaba ang listahan nina Manoah upang hindi tumalima, pati na rin si Zacarias. Ngunit alam ba ninyo kung ano ang nasa likod ng kanilang pagsunod sa Diyos na siyang batayan ng kanilang pag-asa?

Ito ang saad ng mga pagbasa ngayon … ang anghel na nagwika: “Ako si Gabriel na nakatayo sa harapan ng Diyos.”

Nakatayo sa harapan ng Diyos …. Ito ang sikreto ng mga taong puno ng pag-asa. Ito ang lihim ng mga tagasunod ni Kristong Mananakop na puno ng tapang – ang pagkatindig sa harapan ng Diyos!

Ikaw saan ka nakatindig? Saan ka nakasandig?

HUWAG MATAKOT, HUWAG MANGAMBA!

Ika-3 Araw ng Simbang Gabi / Misa de Gallo –Taon K
Diciembre 18, 2009

Mga Pagbasa: Jeremias 23:5-8 / Mt 1:18-25

Marami-rami na ring lugar at bansa akong napuntahan, sa biyaya ng Diyos. Hinangaan ko ang mga iba-ibang lugar na ito sa tanang buhay ko. Marami-rami na rin akong napuntahan sa Pilipinas, at masasabi kong, kung mayroong dapat hangaan sa ibang bansa, ay lalu nang maraming dapat hangaan sa bayan natin – mga likas-yaman ng kalikasan at ng kapaligiran na hindi madaling mapawi sa alaala.

Maganda ang bayan natin, nakabibighani. Tama si Rizal na tawagin itong perlas ng silanganan. Nguni’t tama rin siyang tagurian itong “el nuestro perdido Eden!” – and ating naglahong Paraiso. Maganda ang Mindanao … ang mga isla natin at karagatan … subali’t ilan sa inyo ang panatag ang loob na maglakbay sa lugar kung saan malimit may pinupugutan ng ulo, kung hindi ginagawang bihag ng mga walang konsiyensiyang nakikipaglaban diumano sa kanilang karapatan?

Pangamba at takot ang naghahari sa puso natin tuwina. Hindi man lamang natin maiwan nang walang tao ang mga bahay natin, lalu na ngayong kapaskuhan. Noong nakaraang taon, isang OFW ang nagbakasyon, lumabas lamang ng bahay upang sunduin ang asawa matapos magsimba sa Baclaran, kasama ang kanyang kaisa-isang anak na nagdiriwang ng kanyang kaarawan … sa Kamaynilaan … sa lugar na matao, sa lugar na dapat sana ay mapayapa at tahimik … nguni’t sa isang iglap ay pinaulanan siya ng bala ng mga pulis at mga kriminal.

Pangamba at takot … Ito ang dahilan kung bakit hindi makausad ang bayan natin. Takot tayo sa mga kandidato sa eleksyon sa isang taon. Takot tayo sa mga nabansagang ka-alyado ng kinamumuhiang presidente. Takot tayo sa mga “honorable” na nagkukupkop ng mga mamamatay-tao na nagkukubli sa likod ng “public service.” Takot tayo sa kapwa. Hindi man lamang tayo makasakay ng bus, na hindi sinasagian ng pangamba na mayroong holdaper tayong kasabay, o katabi.

Pangamba at takot … ito ang pang-araw-araw na yata nating karanasan. Ito rin ang naging karanasan ni Jose … na nabigla nang malamang kagampan pala ang kanyang katipan. Pangamba at takot … ito ang walang puknat na damdaming bumagabag sa mga Israelita na napapalibutan ng mga higanteng mga kaharian na sa anumang oras ay puedeng dumagit na parang agila sa kanilang maliit na bayan. Ito rin ang pangambang pinagsikapang pawiin ng mga propetang sugo ng Diyos sa Lumang Tipan. Sa kanilang panghuhula o pagwiwika sa ngalan ni Yahweh, isang mataginting na pangako ang kanilang binitiwan tuwina: “Maghahari ang katarungan sa kanyang panahon, at ang kaganapan ng kapayapaan magpakailanman.”

Sino sa atin ang hindi naaantig ang damdamin tuwing maririnig natin ito? Sino sa atin ang hindi naghahanap ng kapayapaan at katarungan? Lahat tayo ay nakaranas ng pang-aagrabyado mula sa kapwa natin. Alam natin na hindi pantay-pantay ang turing ng tao sa isa’t isa. Alam nating ang paghihirap ay bunga ng walang iba kundi ng kasalanan ng tao, na nagbubunsod sa napakarami sa kahirapan at sari-saring suliranin. Alam natin na sa dami ng droga na ginagawa malamang pati ng mga kapitbahay nating Intsik, o mga politikong honorable sa mga lalawigan natin, ay libo-libong kabataan ang nagugumon sa droga.

Pangamba … Ito ang totoo sa buhay ng tao. Ito ang masamang balitang bumabalot sa kamalayan natin.

Nguni’t teka … Ito lamang ba ang katotohanan sa buhay ng tao?

Pangako … Ito ang nasa kabila ng lahat ng ito. Pangako ng Diyos na hindi makapaglilinlang at nanlilinlang … “Maghahari ang katarungan sa kanyang panahon at ang kaganapan ng kapayapaan magpakailanman!”

Pangako … Ito ang magandang balitang pinagpupuyatan natin. Walang taong nagpupuyat kung walang inaantay at inaasahan! Noong bata pa ako, tuwing darating ang Pasko, kahit antok na antok na ako, ay pinagsisikapan kong imulat ang mata sapagkat inaantay ko si Santa Claus (kahit na wala naman ako masyadong natanggap sa kanya!). Hindi tayo magpupuyat kung wala tayong inaasam at inaasahan. Ito ang dahilan kung bakit tayo narito at gumigising ng maaga o nag-aalay ng dagdag na oras sa gabi upang magsimba.

Tayo ay bayan ng mga nag-aasam. Tayo ay kabilang ng isang bayang naghihintay. Tayo ay kasapi ng isang samahan (simbahan o ekklesia o katipunan) ng mga taong hindi lamang nag-aasam kundi umaasa.

Pag-asa … ito ang espesyalisasyon ng mga Kristiyano. At ang pag-asang ito ay hindi bunga ng pag-aasam lamang o pag-aapu-apuhap lamang sa dilim kundi sa isang liwanag na suminag sa karimlan … Ang paghihintay natin sa Pasko ay sapagka’t sumambulat na ang liwanag ng kaligtasan – ang pangakong darating na Prinsipe ng Kapayapaan ay sumapi na sa ating makamundong kasaysayan!

Ito ang mensahe ni Jeremias … Isa siya sa mga propetang nagdusa dahil sa kanyang pahatid. Nguni’t sa kabila ng pansamantalang pagdurusa niya, buong tapang niyang ginampanan ang buong tapang ring pinasan ni Jose, asawa ni Maria … “Huwag kang matakot Jose na tanggapin si Maria bilang iyong esposa” Ito ang tapang ng isang mananampalataya … tulad ng tapang ni Jeremias na nagmakaingay at patuloy na nagpahayag: “Ang bayang Israel ay mamumuhay na balot ng katiyakan at katiwasayan!”

Patuloy itong pahatid ng Diyos sa atin. Ang pahatid na ito ay umiinog sa pag-asa. At ang pag-asang ito ay puno ng pangako. Ang pangakong ito ay sumisilay na parang liwanag ng kaligtasang sumilay sa pagdating ng Mananakop. At ang pagsilay na ito ay nagaganap sa buhay ng bawa’t isa sa atin … nagsisimula sa bawa’t isa sa atin … dito sa simbahang ito … doon sa bahay ninyo … kaakibat ng buhay ninyo.

Maging Jeremias nawa tayong lahat ngayon. Maging Jose nawa tayo ngayon na naniwala, nagtiwala, at umasa sa balitang ito: “Huwag matakot; huwag mangamba!”

Ang Diyos ay parating! Ang Diyos ay dumarating. Ang Diyos ay dumating na! Nababasa ba ito sa buhay nating balot ng pag-asa?

MAGTIPON AT MAKINIG!

Ika-2 Araw ng Simbang Gabi(K)
Diciembre 17, 2009

Mga Pagbasa: Genesis 49:2, 8-10 / Mateo 1:1-17

Marami pa rin ang nasa simbahan sa ikalawang araw ng simbang gabi. Taun-taon, ang unang araw ay laging punong-puno ng tao. Ang ikalawang araw ay marami pa rin, nguni’t sa ikatlo hanggang sa kalagitnaan ng nobena, ay unti-unting nababawasan ang nagsisimba, liban kung tumama sa araw ng Linggo ang kalagitnaan ng Simbang Gabi.

Kahapon, binigyang-pansin natin ang isang mataimtim na panalangin na nagmula kay Isaias: “ibuhos nawa sa atin ng kalangitan ang Makatarungan!”

Sa araw namang ito, dalawang kataga ang lumulutang sa unang pagbasa … mga katagang nagbibigay-lagom sa buod ng ating pagiging kasapi ng Santa Iglesya o Simbahang Katoliko. Malimit na makitid ang pagkaunawa ng tao sa pagiging kasapi ng Simbahan. Malimit na para sa marami, ang pagiging kasapi ng Simbahan ay napapaloob sa pagkabilang dito, sa pakikisalamuha sa grupo, sa pagsama sa pagsamba tuwing Linggo o pistang pangilin.

Kung ganito lamang ang kahulugan ng iglesya o pakikibahagi sa simbahan, sapat na ang makisalamuha o makisama sa grupo upang mapabilang sa santa Iglesya.

Tingnan muna natin sumandali ang kinapapalooban ng unang pagbasa. Si Jacob ay may 12 anak na lalaki. Sa kaniyang pagtanda, inisip niya ang kinabukasan, at kung sino ang nararapat mamuno sa kanyang malaking angkan. Sa pag-iisip niya sa mahalagang bagay na ito, tinipon niya ang kanyang angkan at sinabi nang buong linaw: Magtipon kayo at makinig!

At sa pagtitipong ito lumitaw ang kalooban ng Diyos para sa kanyang angkan. Ang lahi ni Juda ang siyang mamamaulo at maghahari. Sa kanya magmumula ang Mananakop, ang siyang titingalain ng buong bayan bilang tagapag-hawak ng pamumuno sa lupaing Israel.

Ito ang pangakong pinanghahawakan natin. Ito ang hulang ang kaganapan ay hinihintay natin, at ginugunita natin tuwing Adviento o panahon ng pagdating. Ito ang nagbibigay sa atin ng marubdob na damdamin ng paghihintay at pag-asa. Naganap ito sa kasaysayan sa pagdating ni Kristo noong araw ng Pasko, na pinaghahandaan natin sa panahon ng pagdating. Nagaganap pa rin ito magpahangga ngayon sa ating simbahan. Patuloy siyang dumarating sa hiwaga, sa pamamagitan ng sakramento ng Simbahan at sa pitong sakramentong alay ng Simbahan.

Ngunit sa Adviento, may isa pang pagdating tayong hinihintay – ang pagdating Niya sa wakas ng panahon.

Sa kanyang pagdatal sa araw ng kanyang pagsilang at sa kanyang muling pagbabalik, mayroong panahong pagitan. Ito ang panahon ng Santa Iglesya. Ito ang ngayon at dito – sa lupang bayang kahapis-hapis.

At para maging ganap na kasapi ng Simbahan, ng mga sumasampalataya at naghihintay sa kaganapan ng pangako ng Diyos, dalawang magkatuwang na bagay ang dapat natin gawin: magtipon at makinig sa Panginoon.

Sa lumang tipan, ang katipunan ng mga Israelitang sumampalataya kay Yahweh, na tumugon sa Kanyang panawagan ay tinawag na qahal. Ito ang mga tinawagan at tinipon ng Poong Maykapal. Ito ang “ekklesia”, ang mga katipunan ng mga “ekkletoi” – mga salitang Greko na pawang galing sa katagang “kaleo” na ang kahulugan ay “tumawag.”

Kung gayon, ang katipunan ng sumasampalataya na tinawag ng Diyos ay ang ekklesia o iglesya. Hindi isang tao ang tumawag sa atin kundi ang Diyos.

Pero may isa pang salita na dapat tayong unawain – makinig. Hindi sapat ang magtipon. Ginagawa natin yan tuwina. Maraming tao ang nagtitipon upang manood ng palabas sa Araneta coliseum. Maraming tao ang makikitang nagtitipon sa MOA tuwing Sabado, Linggo, at pista opisyal. Pero hindi sila iglesya. Hindi sila simbahan. Ang simbahan ay kung ang mga tinipon ay nakikinig. At alam ba ninyong ang salitang “obedience” o pagsunod sa Ingles ay galing sa salitang “audire” (ob-audiens), na ang kahulugan ay makinig?

Walang taong makasusunod sa utos kung hindi man lamang makikinig. Walang pagtalima kung walang pakikinig. At walang pananampalataya (obedience of faith) kung walang pakikinig sa salita. Sa katunayan, sinabi ni Pablo nang malinaw: “ang pananampalataya ay bunga ng pakikinig” (Roma 10:14).

Kay raming iba-ibang tinig ang naririnig ng tao ngayon. Kay raming iba-ibang pangaral ang matutunghayan natin sa panahon natin. Sa araw na ito, dalawang paalaala ang ating pinanghahawakan: magtipon at makinig.

Ito ang ginagawa natin sa Misang ito. Nagtipon tayo nguni’t kung walang pakikinig, namasyal lang kayo o nag-date … o dili kaya’y nag-text o nagpalipas ng oras kasama ng barkada. Nagsimba lang kayo, pero hindi sumamba. Marami ang sumisimba sa Simbang Gabi. Pero hindi ganoong karami ang sumasamba sa Simbang Gabi. Ang pagsisimba at pagsamba ay ang bunga ng dalawang utos ni Jacob na ngayon ay umaalingawngaw sa pandinig natin: magtipon at makinig.

IBUHOS NAWA NG LANGIT ANG KATARUNGAN!

N.B. Pipilitin kong magsulat ng pagninilay sa bawa’t araw ng Simbang Gabi. Narito ang para sa unang araw.

Unang Araw ng Simbang Gabi
Diciembre 16, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 45:6b-8, 18, 21b-25 / Lucas 7:18b-23

Walang makapipigil sa Pinoy pagdating ng Simbang Gabi! Sa kabila ng Pepeng at ng Ondoy, ng mga kahindik-hindik na balita tungkol sa masaker at mga hostage saan mang dako ng bansa, tuloy ang pag-asa. Tuloy ang pagsasama-sama ng mga kababayan natin saan mang dako, saan mang bansa sa lumiliit na daigdig!

May simbang gabi sa Arlington, Virginia sa USA … sa ganap na ika-5 ng malamig na umaga! Nakapagmisa ako duon noong nakaraang tatlong Pasko! May simbang gabi sa St. Anthony’s Parish sa Tamuning, sa Guam. May simbang gabi sa Roma, sa Milano, sa Torino, sa Napoli … maging sa Paris, sa Barcelona, sa Madrid … dumako kayo saan mang sulok ng daigdig na mayroong Pinoy at ang simbang gabi ay hindi ninyo matatakasan! Hindi mapigilan ang Pinoy kung ang pag-uusapan ay ang pag-asa sa hinaharap.

Sa loob ng maraming daang taon, ito ang regalo ng mga Pilipino sa Panginoon na nagkaloob ng kanyang sarili para sa tao. Ito rin ang kaloob ng mga Pinoy sa buong mundo. Nagmula sa mga magsasakang binigyang-pagkakataon na makapagsimba noong panahon ng mga Kastila sa Pilipinas, ang kagawian ay hindi na mapupuknat sa kamalayang Pinoy, at ngayon pati sa kamalayan ng maraming tao sa buong mundo!

Ang unang araw ng Simbang Gabi ay puno ng pag-asa – tulad ng diwa ng buong Simbang Gabi, na kaakibat tuwina sa pag-asa. Dinggin natin muli ang sinabi sa atin ng pagbasa: “Ako ang Panginoon, wala nang iba pa. Ako, inyong Panginoon ang gumawa ng mga bagay na ito … Ibuhos nawa ng langit ang katarungan, tulad ng hamog mula sa kalangitan!”

Ito ang bungad ng ating siyam na umaga (o gabi) na pagpupuyat at pagbabantay. Ito ang bungad na mabuting balita para sa isang bayang muli na namang ginulantang ng mga makatindig-balahibong mga balita ng karahasan na minsan pang yumurak sa kapayapaan sa bayan natin.

Ito ang magandang katotohanan na hindi natin dapat talikdan – ang puno at dulo at batayan ng lahat ng kabutihang bumabalot sa pagkatao natin bilang Pinoy. Ito rin ang batayan ng lahat ng pinagkakaabalahan natin bilang mananampalataya – ang Panginoon na darating … ang Panginoon na maghahatid ng katarungan na parang mayamang hamog na bubuhos mula sa kaitaasan.

Nasaktan na naman tayo sa mga naganap kamakailan. Nasugatan na naman ang puso natin na hindi miminsang hinagupit ng mapait na kapalaran at mga kaganapan. Sa isa na namang pagkakataon ay minsan pang naghari ang kabuktutan, ang pagkagahaman sa poder, ang pagkamakasarili at pagkamakasalanan ng bayan natin.

Subali’t ngayon, sa unang araw ng ating nobena, (pagsisiyam), muli natin inuunat ang paa upang humakbang muli patungo sa kaligtasan at kaganapan ng pangako ng Diyos na naging taong tulad natin.

Kadarating ko lamang galing sa panonood ng sine na ang pamagat ay INVICTUS. Ito ay salitang Latin na ang kahulugan ay “hindi nagapi ninuman.” Sa kabila ng tila kawalang pag-asa ng Timog Africa, sa kabila ng tila walang pag-asang pamumuno ng isang dating bilanggo dahil sa politika na si Nelson Mandela, napag-isa niya at napagsama-sama niya ang diwa at puso ng mga taong magkakaibang-kulay at lahi, at dati-rating magkasalungat sa lahat ng bagay. Nagkaisa sila sapagka’t nagsama-sama sila sa iisang mithiin – ang magkaroon at makapagkamit ng kadakilaang nasyonal sa pamamagitan ng rugby – sa pamamagitan ng laro na naghatid sa kanila sa rurok ng kaisahan.

Malayo pa ang lalakbayin natin bilang bayan. Marami pang sugat na dapat hilumin. Marami pang tampong dapat lunasan, at nagnanaknak na mga pasakit na dapat lapatan ng lunas. Marami pang mga kabuktutan at katiwalian sa lipunan na dapat ituwid – mga lambak na dapat punuin, mga lubak na dapat patagin, tulad ng sabi ni Juan Bautista.

Sa inyong pagparito ngayon sa simbahan, nakatutuwang isipin na inyong tangan na sa mga kamay ang kasagutan. At ang kasagutang ito ay kung ano ang buong pananampalatayang binigkas natin matapos ang unang pagbasa: “Ibuhos nawa ng langit ang Makatarungan, at isilang ng daigdig ang Manliligtas!”

Ito ang tunay na nasa likod ng inyong pag-asa. Ito ang tunay na dahilan na inyong kagalakan. Ito ang kagalakang hindi kailanman mapupuknat ng karahasan, ng katiwalian, at lahat ng uri ng kadayaaan.

At ito ang pasimulang ginugunita at pinagyayaman ngayon sa unang araw ng ating pagsisiyam sa Pasko.

Alam kong mahaba pa ang lakbayin natin. Nguni’t ang isang paglalakbay na may habang isang libong milya ay nagmumula sa isang hakbang. Sa araw na ito, sama-sama, sabay-sabay nating gawin ang unak hakbang na ito.

At ito ay magagawa natin sa taimtim na panalangin sa Diyos … “Rorate coeli desuper et nubes pluant justum!” Magbukas nawa ang kalangitan at ibuhos sa amin ang makatarungan!”

ANO ANG DAPAT NAMING GAWIN?

Ika-3 Linggo ng Pagdating(K)
Diciembre 13, 2009

Mga Pagbasa: Sofonias 3:14-18a / Filemon 4:4-7 / Lucas 3:10-18

ANO ANG DAPAT NAMING GAWIN?

Noong isang Linggo, binigyang pansin natin ang kahalagahang panatiliing magkasama at magka-agapay ang dalawang aspeto ng turo ng Panginoon: pangako at pangaral. Mahalaga, sabi natin, na hindi lamang puro pangako ang panghawakan natin, kundi pati ang mas mahalaga – ang pangaral. Bawa’t pribilehiyo o kaloob ay may kaakibat na pananagutan. Bawa’t pangako ay may kalakip na pangaral.

Sa Linggong ito, tinaguriang Gaudete Sunday, o araw ng pagsasaya, dahil malapit na ang pagdatal ng Mananakop, dalawa na namang magkatuwang at magkalakip na katotohanan ang atin matutunghayan: pagsasaya at paggawa!

Unahin natin sa una: magsaya … gaudete … ito ang tinutumbok ng una at ikalawang pagbasa. Maraming salita ang ginamit upang ikintal ito: “umawit nang malakas … sumigaw … magalak nang lubusan … masayang aawit sa laki ng kagalakan” … Si Pablo sa liham kay Filemon, ay pareho rin ang sinasabi: “magalak kayong lagi sa Panginoon … inuulit ko, magalak kayo!”

Sa kalagitnaan ng panahon ng Pagdating, wasto lamang na bigyang-pansin natin ang diwa ng panahong ito – hindi pagpepenitensya, bagkus, marubdob na paghihintay sa diwa ng pag-asa ang siyang bumabalot sa ating kamalayan sa araw na ito.

Nguni’t ang paghihintay bang ito at pag-asa ay isa lamang mababaw na damdaming dapat manaig sa kabila ng lahat ng kabuktutan at kasalanang naghahari sa daigdig na iniikutan natin? Tayo ba ay dapat mabalot ng kagalakan dahil sa 57 katao ang pinaslang nang ganoon na lamang at sukat nang walang kalaban-laban? Tayo ba ay dapat magpanggap na masaya ang lahat sa kabila ng walang awa at walang pusong pagkitil sa inosenteng buhay sa kadahilanang sila ay nasa maling lugar sa maling oras? Tayo ba ay dapat magkunwaring masaya ang bayang Pilipino kahit na puro pandaraya at panlilinlang ang inaatupag ng naka luklok sa kapangyarihan? Totoo bang sa ikatlong linggo ng panahon ng pagdating ay dapat tayong “umawit sa laki ng kagalakan?”

Hindi ito ang naririnig ko sa mga pagbasa. Totoo na ipinagtatagubilin ni Pablo at ni Sofonias na tayo ay kailangang magalak. Nguni’t ang kagalakang ito ay nakatuon sa isang pangakong ang katuparan ay bumabagtas at lampas sa mga makamundong adhikain at hangarin na atin ngayong inaatupag sa mundong ibabaw.

Ang kagalakang ito ay may kinalaman sa mga pangakong mesiyaniko na dumating na, patuloy na dumarating, at darating pa. Ang kaganapan nito at katuparan ay hindi kailanman natin makakamit ngayon at dito, kundi sa kaganapang darating sa muling pagbabalik ng Mananakop.

Ito ang kagalakang malalim, wagas, lubos, at pang sa walang hanggan!

At dito papasok ang tunay na magandang balita … Hindi ito isang malikhaing pagnanasa lamang … hindi ito isang paghahangad na walang basehan sa kasaysayan at sa anumang turo ninuman. Sa likod ng pangakong ito, ay isang pangaral, tulad ng sinabi natin noong nakaraang Linggo.

Ano ba ang pangako? “’ang mga nagpaparusa sa iyo ay inalis na ng Panginoon” … “wala nang kasawiang dapat pang katakutan” … “nasa piling mo ang Panginoong iyong Diyos” … “malapit nang dumating ang Panginoon.”

Subali’t ano ba ang pangaral? Narito … sa katauhan, buhay, at pagkamatay ni Juan Bautista. Siya ang naging tampulan ng lahat ng katanungan ng mga tao: “Ano ba ang dapat naming gawin?” Si Juan Bautista, na isinugo ng Diyos upang maging tagapaghatid ng balita at tagapaghanda ng daraanan ng Panginoon, ang siyang tinanong ng mga taon.

Ano nga ba ang dapat natin gawin? Heto … Una, “huwag sumingil nang higit.” Ikalawa, “huwag manghingi sa pamamagitan ng pamimilit o pagpaparatang nang di totoo.” Ikatlo, “masiyahan sa iyong sahod.”

Ano ang dapat natin gawin? Simple lamang! … ang lahat ng ito ay may kinalaman sa katarungan. Ang katarungan ang siyang buod ng ipinangangaral ni Juan Bautista. Ito ang magandang balitang ating hinihintay – ang katarungan ng Diyos na darating sa atin sa pamamagitan ng “prinsipe ng kapayapaan,” na maghahatid sa atin sa daan tungo sa kapayapaan.

Sa madaling salita, hindi ito isang walang batayang paghihintay … hindi ito isang paghahangad na walang kapalit na pagsisikap. Hindi ito isang trabahong tamad na pagnanais, na walang kaakibat na pagpupunyagi. Hindi ito isang hungkag na pangako na walang kahugpong na pangaral!

Dito natin makikita kung tunay at wagas ang ating pagiging Kristiyano. Dito natin mapatutunayan kung ang ating pagnanasa at may kalakip na pagsisikap.

Kung meron, kung ang dalawang ito ay tunay na magkadaup-palad sa buhay natin, nasasa atin na ang pangako … nasasa atin na ang pagpapatotoo ng pahayag ng Panginoon: “Magsaya … “Nasa piling mo na ang Panginoong Diyos” … “masaya kang aawit sa laki ng kagalakan.” Kung gayon, alam mo na ang dapat mong gawin!

PANGAKO AT PANGARAL

Ika-2 Linggo ng Adviento (K)
Disyembre 6, 2009

Mga Pagbasa: Baruch 5:1-9 / Filemon 1:4-6, 8-11 / Lucas 3:1-6

Laging puno ng kabalintunaan ang dating sa akin ng mga pagbasa sa Adviento … puno ng pangarap, puno ng pag-asa, tigib ng pangaral, nguni’t tigib rin ng katotohanang ang pangako at pag-asa at pangaral na ito ay dapat magdaan sa katuparang mula sa Diyos, at mula rin sa atin.

Sa unang pagbasa, binanggit ni Baruch ang buod ng pangaral sa likod ng pangako: “patagin ang mataas na bundok.” Sinang-ayunan ito ni Lucas sa mga kataga ni Juan Bautista: “ihanda ang daraanan ng Panginoon.”

Pangako … pangaral … ang dalawang ito ay parang kambal na salitang hindi dapat paghiwalayin, lalu na sa Adviento.

May mga taong puro pangako ang pinanghahawakan. Ang tanging binabasa nila sa Kasulatan ay ang mga hula tungkol sa darating na kaligtasan. Ayaw nila ang mga bahagi ng Biblia na may kinalaman sa pananagutan. Ito ang mga taong ang panay na inaatupag ay ang magkamal ng lahat ng biyayang makamundo, ayon sa katagang “siksik, liglig, at nag-uumapaw.” Sa kanilang paniniwala, bawal ang malungkot sa mundong ibabaw. Ang dapat gawin ay pag-ibayuhin ang kagalakan mula sa ipinagkaloob ng Diyos sa kalikasan. Ito ang dahilan kung bakit nauubos ang gubat, natutuyot ang mga balon, at patuloy na nababago ang takbo ng panahon saanmang lugar sa daigdig.

Mayroon rin namang mga tao na ang tanging pinanghahawakan ay puro pangaral. Hindi nila pinapansin ang mga bahagi ng Kasulatan na ang pahatid ay puro kagalakan at kaginhawahan. Ang buhay, para sa kanila, ay isang parusa at panay kapighatian. Bawal sa kanila ang magsaya, ang makaranas ng kaunting kaginhawahan sa buhay. Puro pagpapahindi sa sarili ang kanilang pakay. At ang sinumang nagsasaya dahil sa dulot ng biyayang makamundo ay makasalanan at hindi karapat-dapat tawaging taga-sunod ni Kristo.

Ito ang mga laging nanggagalaiti sa mga naliligaw ng landas, ang mga taong walang puwang para sa pang-unawa sa mga nalilisya o nadadapa sa landas ng pagkakasala.

Alam natin ang kalalabisan ng nauna – ang mga puro pangako ang pinanghahawakan. Kumain, uminom, at magsaya, sapagka’t bukas-makalawa ay wala ka na. Ito ang kalalabisan ng mga taong walang kabubusugan, tulad ng mga politicong walang kasawa-sawa sa posisyon, pera, at poder. Ito ang dahilan kung bakit sa mundo, napakarami ang ika nga ay “ubos-ubos biyaya, mamaya’y wala.” Ito ang mga tampalasang ang tingin sa daigdig ay isang walang pagkaubos na kadluan ng lahat ng gusto ng tao. Ito ang mga walang pakundangan sa kinabukasan, at sa mga pangangailangan ng mga darating pang mga henerasyon.

Alam rin natin ang kalalabisan ng pangalawang uri. Utos, puro utos, todos utos, ika nga. Para silang mga ipinaglihi sa bawal. Para silang mga tinitibing hindi maka-iri, na iniipit lagi ang sarili at ang kapwa, na hindi marunong mag-relax, o walang puwang sa pagkakamali. Lagi silang tama. Laging mali ang ibang tao, at laging nasa kanila ika nga, ang huling kataga. Lubha silang sigurado sa kanilang sarili, at kung magsalita ay parang may direktang linya sila sa langit. Ayaw nila ang mga makabagong pamamaraan sa liturhiya, at laging ang luma ang siyang tama. Basta luma, tama.

Alam natin ang ginagawa ng unang pangkat … handa silang pumatay sapagka’t sila ang may hawak ng kapangyarihan. Bawal ang karibal sa politika. Bawal ang mga kalaban. Kung may kalaban ay dapat patayin. Dapat patagin ang daan … para sa akin! Maski mali at hindi makatarungan, ay puede na sapagka’t tadhana ko ang maglingkod sa bayan, kahit na wala akong ginawa kundi nakawan ang kaban ng bayan! Siksik, liglig, at nag-uumapaw … Ito ang aking tadhana at karapatan!

Alam rin natin ang mga ginagawa ng ikalawa. Lahat ay mali. At kung sino mang hindi sumunod sa letra ng batas ay dapat itakwil, itiwalag sa kapatiran, at ihagis sa puntod ng pagkalimot. Ito ang mga pulis ng lipunan. Lahat ay mali. Lahat ay may bahid ng kasalanan. At lahat ay dapat itama … ayon sa batas ng mga taong ito na puro pangaral ang atupag at pinagkakaabalahan.

Subali’t ang mga pagbasa sa araw na ito ay isang tamang-tama ang timpla kumbaga, sa pagitan ng pangako at pangaral, pag-asa at katuparan.

Paano ba natin titimplahin ang dalawang katagang tila magkasalungat?

Ito ang diwa ng magandang balita. Ang magandang balita ay hindi isang sulating dapat sundin ayon sa titik, kundi isang pahayag na dapat isapuso, isa-isip, at isadiwa na dapat maging batayan ng pagkilos at pag-aasal.

Kung gayon, tama dapat ang timpla ng dalawa. Hindi sila magkasalungat, kundi magkasama, at magkabiyak, kumbaga.

Pangako …. Darating na muli ang Mananakop. Pangaral … ituwid ang kanyang daraanan.

Pangako … wala nang luha, wala nang pag-iyak, wala nang pasakit!
Pangaral … ibalabal ang Kanyang katuwiran!

Tama na ang mga pasaway na puro pangako ang inaatupag. Tama na ang mga mananaway na puro pangaral ang tangan sa kamay at bigkas ng bibig. Tama na, sobra na ang mga taong walang kabubusugan. Tama na, sobra na, ang mga taong tila sila lamang ang dapat mamuno at mag-utos sa buong bayan.
Iisa ang pangako ng Diyos … ang kaligtasang walang hanggan. Marami ang pangaral ng mga Pariseong dinagdagan nang dinagdagan ang titik ng batas, nguni’t malayo ang loob sa batas na yaon.

Sobra nang makasalanan ang bayan natin. Sobra nang masiba ang mga namumuno at nagsisikap mamuno at magsilbi kuno sa bayan. Sobra nang makasalanan ang tao kung kaya niya na pumatay nang buong bangis sa 57 inosenteng tao na walang kakasa-kasalanan sa kanila. Sobra nang makasalanan ang bayan na hindi na marunong pumili nang tama, bagkus napadadala sa mga payasong pinaglalaruan lamang ang ating pagkatao.

Adviento …. Pagdating …. Paghihintay … puno ng pangako at pag-asa. Nguni’t teka lang, puno rin ng pangaral! Puedeng pagsabayin ang dalawa. Puedeng timplahin nang tama, ayon sa kagustuhan ng Diyos na buhay … dumating, dumarating, at muling darating!

PASIBULIN, PAIRALIN, PALAGUIN AT PAG-ALABIN!

Unang Linggo ng Adviento – Taon K
Nobyembre 29, 2009

Mga Pagbasa: Jeremias 33:14-16 / 1 Tesalonika 3:12 – 4:2 / Lucas 21:25-28, 34-36

Mahirap tanggapin na sa panahong ito, mahigit na 50 katao ang mauutas at malalagutan ng hininga dahilan sa karahasang walang saysay. Mahirap unawain kung paano, sa kabila ng lahat ng pagsisikap, ay kagya’t mapapawi ang pag-asang disin sana ay namumuo na sa ating kamalayan, hatid ng mga bayaning tulad ni Pacman, ni Kuya F, at ng maraming mga ordinaryong taong walang kaya, walang kapangyarihan, nguni’t nabubuhay bilang matatayog na halimbawa ng pag-asa sa gitna ng kawalang-pag-asa na bumabalot sa buhay ng Pinoy, saanmang dako ng ating maliiit na bansa.

Puno ng pangako ang liturhiya ng unang Linggo ng Adviento. Hindi natin maipagkakaila na si Jeremias ay isang tagapaghatid ng matimyas na pag-asang umiinog sa katotohanang isang “matuwid na sanga” ang “pasisibulin” at “paiiralin.” Pag-asa at maalab na paghihintay ang mensaheng lumulutang sa matulaing mga katagang binibitawan ni Jeremias.

Ito ang pag-asang tila naaagnas at naglalaho sa lipunang iniikutan natin lahat. Ito ang pag-asang sa biglang wari ay napapalitan ng sindak, pangamba, at takot hatid ng isang namumuong kabatiran na ang pinaka-aasam-asam natin sa kaibuturan ng ating puso, ay patuloy na lumalayo kundi naglalaho sa lipunang pinamumugaran ng mga taong tila pinanawan na ng kahit isang hibla man lamang ng pagkatao at kahit pahimakas lamang ng kahihiyan at paggalang sa buhay ng kapwa-tao.

Subali’t bilang pari at pastol, tungkulin ko ang magpahayag ng walang patid at walang sawang pahayag ng Banal na Kasulatan. Tungkulin ko ang iangat kahit kaunti ang pangitain at tanawin ng puso nating patuloy na naghahanap ng mga kasagutan sa likod ng mapapait nating karanasan sa lipunang nabubuhay sa lupang bayang kahapis-hapis.

Hindi na ako magpapatumpik-tumpik pa. Sisibol at iiral ang katarungan ng Diyos. Naganap na ito. Nagaganap ito, at magaganap pa. Naganap ito sa kasaysayan, sa pagsilang ng Mananakop. Nagaganap ito sa kahiwagaan, sa larangan ng pananampalataya … sa sandaling ito, bagaman at tayo ay nalalambungan ng balag ng alanganin at pangamba. Magaganap pa ito. Ito ang diwa ng pag-asang hatid ng mga pagbasa natin.

Pero, sandali lang. Ito bang diwa ng Adviento ay isa lamang paghihintay sa wala? Ito ba ay isang masidhi lamang na pagnanasa dahil sa wala nang iba pang maaring masandigan ang tao? Ito ba ay isang konsuelo de bobos lamang … isang pacifier na isinasalpak sa bibig ng bata upang tumahan?

Hindi ito ang aking naririnig sa araw na ito. Oo … sisibol at iiral ang katarungan … Ito ang saad ni Jeremias. Pero ito ay nalalakipan ng mga pahatid ni Pablo sa liham sa mga taga Tesalonika … palaguin, aniya … pag-alabin ang pag-ibig. Ito ay isang masidhing hangad, totoo. Nguni’t hindi lamang isang hangad. Ito ay isang plataporma ng wastong pamumuhay – ang mapasa-ilalim sa pamamatnubay ng Diyos – ang kagustuhang tumalima sa kalooban ng Diyos.

Di ba’ t ito ang ating hiling sa Poon na kabibigkas lamang natin pagkatapos ng unang pagbasa? “Sa ‘yo ako’y tumatawag, Poong Diyos na nagliligtas!”

Patuloy ang pagdami ng mga problemang hinaharap ang lipunan natin. Patuloy ang paglago ng mga suliranin at paghamon sa daigdig. Hindi madali ang manatiling nakaugnay sa Poong sandalan at sagkaan ng pag-asa natin.

Nanghihinawa tayong lahat … nanghihina … naghihingalo sa maraming paraan. Ang larawang paulit-ulit natin nakita sa kasagsagan ng bagyong Ondoy ay hindi makatkat sa guni-guni natin – mga taong inanod ng baha na mabilis na pasalpok sa isang tulay na naging sanhi ng pagkamatay ng karamihan sa kanila sa sandaling yaon. Isa itong larawan ng lipunan natin na ngayon ay muling tinatawagan ng Diyos upang hindi paanod sa baha ng kawalang-pag-asa.

May tugon ang Diyos sa ating panalangin. Nakita natin kung paano sa pagkakaisa ng mga tao sa cyberspace ay maraming himalang naganap. Nakita natin na kung mayroong kapasyahan ay mayroon ding kaparaanan. Isa ako sa paulit-ulit na bumoto para kay Efren Penaflorida. Isa ako na naghangad at nanalangin na manalo siya bilang CNN hero of the year. Mahigit 2 at kalahating milyong boto ang tinanggap niya. Mayroon tayong kakayahan. Mayroon tayong pag-asa. At ang pag-asang ito ay hindi naka-ugat sa pagnanasa lamang, kundi sa paggawa.

Mismong si Kuya F ang nagsabi kung ano ang pag-asang binabanggit ng Banal na Kasulatan. Tayo ang pagbabagong hinahangad nating lahat. Tayong lahat ay may angking kakayahang maging bayani sa paglilingkod, sa pagsisikap na iangat mula sa lusak ang espiritu ng taong hindi kailanman mapapatay ninuman at ng ano pa man.

57 katao ang pinaslang nang walang awa at walang pakundangan sa angking dignidad pantao. Pinatay ng salarin ang 57 katao. Nguni’t ang diwa ng pagkatao at ang angking kakayahan ng tao na umasa at pumailanlang sa langit ng pag-asa ay hindi makikitil ninuman.

Magsimula tayo sa ating sarili. Pasibulin natin …. Pairalin, palaguin, at pag-alabin. Sa kanya tayo tumatawag, sa Poong Diyos na nagliligtas!

HARABAS, PALABAS, TUBOS, LUBOS

DAKILANG KAPISTAHAN NI KRISTONG HARI
Nobyembre 22, 2009

Mga Pagbasa: Daniel 7:13-14 / Pahayag 1:5-8 / Juan 18:33b-37

Marami ang manonood ng sineng 2012. Kasama ako dito. Kahit ano sabihin natin, nakabibighani ang sine na may kinalaman sa trahedya, sa wakas, sa mga nakasisindak na mga bagay na maaaring mangyari sa daigdig na kinalalagyan natin. Nakapagtataka, nguni’t sa panahong ito kung kailan maraming mga natural na trahedya tulad ng lindol, baha, tsunami, at iba pa ang nagaganap sa maraming bahagi ng mundo, ang mga palabas na nagpapakita ng pagka-harabas ng lahat ng kalikasan ay dumadami.

Madaling madala ng takot dahil sa mga ito. Ang panghaharabas ng kalikasan sa mundo ay magandang paksa sa maraming mga palabas na nagdudulot ng pangamba sa isipan at puso ng marami.

Ngunit ano ba ang kaibahan ng sineng 2012 sa sinasaad ng mga pagbasa ngayon? Ang mga pagbasa ay tumutuon sa pagdatal ng mananakop. Subali’t tulad ng nakagawian ng mga manunulat noong panahong yaon, ang balitang ito ay isinapaloob nila sa isang uri ng panitikang tinaguriang apokaliptiko — isang uri ng panulat na kinapapalooban ng marami at kahindik-hindik na mga sagisag o simbolo, na nakatuon at naglalayon, hindi sa pagdudulot ng takot at pangamba, kundi sa isang karunungang espiritwal.

Takot ang dulot ng 2012. Takot ang dulot ng mga mabababaw na hula na nagsasabing gugunaw na ang daigdig sa taong 2012 at iba pa. Nguni’t ang pagdatal ng Anak ng Tao na binabanggit ni propeta Daniel ay hindi takot ang layon, kundi pag-asa, paghihintay, pagnanasang banal, at pananampalataya sa Diyos na hindi nanghaharabas ng kanyang nilikha bagkus nagliligtas at nagtutubos nang lubos!

Ito ang diwa ng paghahari ni Kristo. Hindi niya kailangang maging Hari. Hindi niya kailangan ng anumang titolo. Nguni’t kailangan natin ng isang ituturing na Hari, upang ang ating kamalayan at pagkatao ay matuon sa iisa at parehong layunin at balakin.

Maraming hari o naghahari-harian sa atin. Sapat nang makita ang mga trahedya na dulot ng mga naghahari-harian sa bayan natin – ang mga tampalasang nagwawasak ng kagubatan, ang mga politikong walang hanap kundi posisyon, poder, at pera … ang lahat na ang sinasanto at sinasamba ay hindi ang espiritwal na katotohanan kundi ang sariling pansamantalang kapakanan. Mahaba ang listahan … at kasama tayong lahat dito.

Ang diwa ng paghahari ni Kristo ay para sa atin, at hindi para sa kanya. Malinaw ba kaya ang ating pinipili? Malinaw bang tunay ang hangad natin?

Nakatutuwang isipin na tayo ay nababagabag ng mga imahenes sa sineng 2012. Subali’t matanong natin ang sarili natin … nababagabag ba tayo sa mga bahang kagagawan natin? Nababagabag ba tayo sa katotohanang hindi na natin kailangan ang init ng araw upang wasakin ang hinaharap natin? Natatakot ba tayo sa mga trahedyang dulot ng katakawan natin, pagkamakasarili, at pagkaganid sa mga dulot ng kalikasang mabilis natin ngayon sinisira at winiwindang?

May taglay na aral ang wakas ng panahon sa atin. At hindi takot ang aral na ito kundi karunungan. May taglay na aral ang matuto nating ituring ang Panginoon bilang Hari, sapagka’t sa ganitong paraan, ay mababatid natin na hindi tayo ang “bosing” ng kalikasan na walang pakundangan sa katotohanang ito ay may hangganan. May malaking aral ang kapistahang ito para sa atin na pawang naghahari-harian sa mundo at sa lahat ng alay ng mundong ito.

Sa araw na ito, pista ni Kristong Hari, matuto nawa tayong ilagay ang sarili sa wastong luklukan, hindi sa luklukan ng mga masisiba, matatakaw, madadamot, at mapagkamal at tampalasang politico na walang inisip kundi palawigin ang sariling poder, posisyon at pananalapi. Matuto nawa rin tayo na alalahanin tuwina na may wakas ang lahat, ang buhay, ang hininga, ang pananatili natin sa mundong ibabaw.

Ang Kristong Hari ay dapat tunay na maghari sa puso ng bawat isang Pinoy.

Ang dulot ng Haring ito ay hindi harabas na makikita natin sa palabas. Ang hatid ng Haring ito ay hindi mga paingay na dala ng mga taong sanga-sanga ang dila na buktot at baluktot ang pag-uugali sa lipunan. Ang hatid ng haring ito ay karunungang espiritwal, na maalam tumingin sa aral ng wakas, ng hantungan at ng hangganan ng lahat.

At ano ba ang hantungan at hangganan na ito? Ang tubos at kaligtasan natin lahat … katubusan at kalubusan. Ang haring ito ay naparito upang maghatid sa atin ng tubos na lubos …. “siksik, liglig, at nag-uumapaw.”

Purihin ang Cristo Rey!

Chicago, IL 60605
Nobyembre 15, 2009
11:30 AM

UNAWAIN ANG ARAL MULA SA PUNO NG IGOS!

Ika-33 Linggo ng Taon(B)
Nobyembre 15, 2009

Mga Pagbasa: Daniel 12:1-3 / Hebreo 10:11-14,18 / Marcos 13:24-32

Maraming aral ang maaaring dulot ng liturhiya natin ngayon. Sa Linggong ito, bago magwakas ang taong liturhiko, puno ng mga aral ang mga pagbasa, at ang buong liturhiya natin sa Simbahang Katoliko. Isa sa mga lumulutang na aral ay walang iba kundi ito: may wakas ang lahat … ang panahon, ang daigdig, ang buhay na makalupa, ang kapangyarihan, ang yaman, ang katanyagan at lahat ng pinahahalagahan ng tao sa mundong ibabaw, kasama rin ang paghihirap ng tao.

Sa susunod na Linggo, huling Linggo ng taon, paksa ng liturhiya ang isang katotohanang walang wakas – ang paghahari ni Kristong Panginoon sa buong daigdig at sa kalangitan.

Subali’t tunghayan muna natin ang sinasaad ng mga pagbasa. Sa hula ni Daniel, mataginting ang katotohanang umaalingawngaw sa ating pandinig: may hinaharap tayong buhay na walang hanggan. Ito ay lumilitaw sa mga pananalitang punong puno ng pag-asa: “mga pangalang nakasulat sa aklat ng Diyos, mga parang tala sa kalangitan magpakailanman, mabubuhay ang marami sa mga namatay sa lahat ng panig ng daigdig” …

Ang lahat ay tumutuon sa wakas – wakas ng lahat ng totoong alam natin, wakas ng lahat ng karanasang kaakibat ng ating pagiging tao sa lupang bayang kahapis-hapis.

Subali’t ang wakas na ito ay hindi lamang isang pagtatapos na tulad ng pagwawakas ng isang sine. Ang pagtatapos na ito ay kaakibat ng isang mataginting ring katotohanan – ang pagka-Diyos at Panginoon ni Kristong Mananakop at tagapagligtas. Ito ay isang wakas na may dahilan, may batayan, at may hantungan – ang paghahandog ni Kristong Punong Pari “dahil sa mga kasalanan,” na sapat na sapagka’t siya ay “naluluklok sa kanan ng Diyos.”

Malimit nating sabihin bilang Pinoy na “nasa huli ang pagsisisi.” Nasa wakas ang pagkatuto at pagkadala kumbaga. Nasa wakas ang pagkabatid na tayo ay nagkamali.

Subali’t ito nga ba ay totoo para sa atin? Natututo nga ba tayo?

Maraming buhay ang nagwakas dahil sa tatlong magkakasunod na bagyong dumatal sa bayan natin. Maraming kinabukasan ang nawasak o lumabo dahil sa matindi pang kahirapang hatid ng bagyong nagdaan. Maraming buhay ang nalagutan ng hininga at pangarap na naparam ng baha at unos at pagguho ng lupa.

Maraming iba pang sakunang hatid, hindi ng bagyo, kundi ng politika at mga tampalasan at makasariling mga namumuno ang paulit-ulit na dumating sa bayan natin.

Marahil ay mayroon tayong aral na mapupulot sa mga pahatid sa atin ngayon. Ito ang aral na pahiwatig sa atin na may kinalaman sa tama at wastong pagbabasa sa mga tanda ng panahon. Ito ay batay sa katotohanang ang Diyos ay patuloy na nagpapahayag ng sarili sa atin sa pamamagitan ng kasaysayan. Patuloy siyang nangungusap sa atin sa pamamagitan ng mga nagaganap sa lipunan natin.

Sa mga labi mismo ng Panginoon ay narinig natin ang pangangailangang magbasa nang nagaganap, matuto sa mga aral ng kalikasan, at maging bihasa sa pagtunton ng kung ano ang niloloob ng Diyos para sa atin.

Ang unang liksiyon na dapat natin ngayon alalahanin ay ito: ang mga huling bagay, kumbaga … ang katotohanan na may kamatayan, may langit, may purgatoryo, at may impyerno. Ito ang apat na mahahalagang aral sa atin sa pagsapit ng wakas ng taon ng simbahan. Ito ang apat na katotohanang dulot sa atin ng pagkabatid na may wakas ang panahon sa daigdig na ito.

Pero ang aral na ito ay may taglay na sangang aral na karugtong at kaakibat nito. Kung may wakas ang lahat, mayroon higit na mahalaga kaysa sa lahat. Mayroong katotohanang hindi naaagnas, hindi nagwawakas, at hindi naglalaho. Ito ang katotohanang mapagligtas – ang katotohanang ang punong pari na nag-alay ng sarili para sa atin, ay maghahari magpakailanman.

Kung ito ang pinakamahalaga, may aral din itong kaakibat para sa atin habang tayo ay naglalakbay sa buhay makamundo.

At ang aral na ito ay may kinalaman sa puno, sa igos, sa ilat, sa ilog, sa lawa, sa dagat at lahat ng nilikha ng Diyos. Hindi atin ito. Sa kanya ang lahat. Hindi natin angkin ang mundong ito. Tayo ay tagapag-alaga lamang. Hindi natin dapat abusuhin ito, kundi gamitin lamang nang tama, sapagka’t ang liksiyon ng puno ay malinaw.

Nakalimot na yata ang marami sa atin na tayo ay mga temporaryo at pansamantala lamang sa mundong ito. Ito ang liksiyon ng puno ng igos. Subali’t nang matuto tayong gawing diyus-diyusan ang pera, natuto rin tayo maging sakim, natuto rin tayong maging mapagkamal, madamot at walang kabubusugan.

Hindi ba’t ito ang dahilan sa mga baha? Bukod sa binabago na natin ang klima, at bukod sa kinalbo na natin ang lahat ng gubat, ay tinakpan nating lahat ang daluyan ng tubig, kung kaya’t ang liksiyon ng puno ay hindi na natin pinakinggan at inalintana.

May bukas pa. May pag-asa pa. Nguni’t dapat tayo magising sa katotohanan. May hangganan ang lahat. May wakas ang lahat. At habang naghihintay tayo ay dapat tayo maging mapagmasid at marunong bumasa ng mga tanda.

“Unawain ang aral mula sa puno ng igos…”

Hayward, CA
November 9, 2009

BALONG HIKAHOS, BALON NG BIYAYA

Ika-32 Linggo ng Taon(B)
Nobyembre 8, 2009

Mga Pagbasa: 1 Hari 17:10-16 / Hebreo 9:24-28 / Marcos 12:38-44

Hindi makatkat sa isipan ko ang mga larawan ng sari-sari at iba-ibang antas ng paghihirap ng mga nasalanta ng bagyo. Noong una, akala ko ay sa Kamaynilaan lamang, sa mga lubog na mga lugar na pinagbahayan ng mayaman at mahirap. Subali’t noong dumaan ang isa pa, si Pepeng, ang mukha ng paghihirap ay lumawig, kumalat, lumaganap, at lalung lumalim, higit na malalim sa mga bahang nanalanta ng gamit ng marami.

Para sa mga mahaba ang pisi, ang paghihirap ay panandalian lamang, temporaryo, ika nga. Hindi maglalaon at sila ay makababangon. Subali’t may paghihirap na tila walang katugunan – tulad ng paghihirap ng isang balo sa unang pagbasa, na matapos iluto ang natitirang harina at langis, ay wala nang aasahan pang iba. Ito ay hindi rin malayo sa paghihirap ng mga taong wala nang bahay na babalikan, na magpahangga ngayon ay nananatili pa sa evacuation centers sa Pasig at iba pang lugar.

Dalawang uri ng balo ang nakikita ko sa mga pagbasa ngayon … dalawang uri ng taong lubhang nangangailangan. Ang una ay isang balo na tila balong malalim ng kasalatan. Sa Banal na Kasulatan, ang balo ay isa sa mga tinaguriang anawim ni Yahweh, mga dukha ni Yahweh, mga dukhang malapit sa puso ng Panginoon.

Ang magandang balita ay nagmula rito sa unang balo sa unang pagbasa. Sa kanyang kasalatan, ang Diyos ay nag-alay ng tulong sa pamamagitan ni Elias. Ibinigay niya ang lahat na natitira sa kanya, at hindi siya umuwing nakatingala sa kawalan. Ang kanyang pagiging malalim na balon ay napag-punuan ng dakilang pag-ibig ng Diyos.

Subali’t dapat nating alalahanin na balo man ay may angking yaman rin. Dapat nating gunitain, na walang sinumang sukdulan ang hirap na walang maaaring ipagkaloob.

At dito nagtutugma ang dalawang balo. Ang una ay isang malalim na balon. Ang ikalawa ay isang balo rin nguni’t bumalon sa kanyang ginintuang kalooban ang balon ng biyayang nagmumula sa kaibuturan ng kanyang puso.

Walang sinumang sukdulan ang hirap na walang maipagkakaloob!

Ito ang larawang hindi makatkat sa aking isipan – ang kabatirang may mga taong handang tumulong, handang magkaloob ng sarili at ng lahat, habang sila mismo ay salat sa maraming bagay.

Maraming halimbawa ang lumutang sa baha ng kasalatan at paghihirap sa lipunan natin. Nandyan si Ping Medina, na bagama’t hindi nahihilata sa salapi, ay kagya’t gumawa ng kung ano ang kanyang kaya – ang magpakain ng lutong pagkain mula sa kanyang restoran sa Quezon City. Nandyan ang mga walang pangalang mga bayani na bagama’t sila mismo ay hirap din, ay hindi nag-atubiling ipagkaloob ang kanilang kaunting naipon o naipundar, upang tumulong sa mga higit na wala kaysa sa kanila.

Maraming halimbawa ang makikita sa facebook, sa internet, sa twitter – mga Pinoy na bagama’t malayo sa larangan ng baha sa Pilipinas, ay nasa gitna na aksyon, ng kilusan para sa mga binaha.

Hindi makatkat sa aking isipan ang ginintuang halimbawa ng balo …ng kapwa mahirap, ng mga taong simple lamang at payak ang pamumuhay, na hindi nag-dobleng isip kung dapat kumilos o umasa sa isang gobyernong hindi maaasahan.

Malapit na naman ang Pasko. Sa pagdating ng malamig na simoy ng hangin, at sa pagpapatugtog ng awiting pamasko, marami tayong malilimutan. Marami tayong makakaligtaan at mabubura sa ating alaala. Paglipas ng panahon, mapapari sa gunita natin ang kapaitan ng paghihirap ng marami, tulad nang, sa pag-alis ng baha, ang mga taong nanirahan sa mga sapa, sa mga ilat, at ilog na napatituluhan o nakamkam ng mga masisiba, ay mangagsisibalikan at makikipag-sapalarang muli – hanggang dumating muli ang isa pang higit na trahedya.

Nguni’t may isang trahedya na hindi natin dapat pairalin – ang trahedya ng pagkakanya-kanya at pagwawalang-bahala.

Sa araw na ito, dalawang balo ang naging balon ng biyaya mula sa Diyos. Walang sinuman ganoong kahirap na wala ni anumang maaaring ibahagi sa iba. Dalawang balo ang pinagmulan ng biyaya ng Diyos … dalawang balong walang kaya, dalawang balong salat kung salat, nguni’t dalawang balo na, dahil sa kanilang ginintuang puso, ay hindi nagdobleng isip na gumawa nang nararapat.

Hindi tayo dapat kailanman lumimot. Hindi natin dapat hayaang ang mga larawan ng paghihirap ay maiwan na lamang sa facebook, sa blogs, at sa vlogs na kumakalat sa buong daigdig.

Maging balon nawa tayo, tulad ng mga balo, ng biyayang kaloob ng Diyos para sa lahat … para sa mayaman at mahirap, na pawang mga “naghihintay sa kanyang kaligtasan.”

BAYANG DUMUDULOG, BANAL NA LUMULUHOG

Kapistahan ng Lahat ng mga Banal
Todos los Santos
Nobyembre 1, 2009

Mga Pagbasa: Pahayag 7:2-4,9-14 / 1 Juan 3:1-3 /Mateo 5:1-12a

Hindi na ako masyado nagbabasa ng mga kasaysayan ng mga banal. Hindi sapagka’t hindi ako naniniwala sa kanilang kabanalan. Sampalataya ako sa kababalaghang ginawa ng Diyos para sa mga banal. Sampalataya ako sa masugid nilang paghahanap sa mukha ng Diyos. Sampalataya rin ako sa biyayang ipinagkaloob sa kanila ng Diyos na siyang may-akda at simulain ng lahat ng kabanalan.

Hindi nga lang ako masyadong hanga sa mga lumilipad sa alapaap, tulad ni San Jose de Cupertino. Hingi nga rin lang ako masyadong nabibighani ng mga banal na nakikipag-usap sa mga hayop, tulad ni San Francisco de Asis. Hindi rin ako masyadong natutulala sa mga kwentong ang mga banal ay nakita ng mga tao na nasasa dalawang lugar sa iisang parehong pagkakataon, tulad ni Don Bosco, na diumano ay nakita sa Torino at nakita rin sa Barcelona sa parehong magkasabay na araw at oras.

Huwag ninyo ako pagdiskitahan. Hindi ako suwail na walang pagsampalataya sa mga banal. Wala akong sinabing hindi ito totoo. Wala akong sinabing ang lahat ng ito ay mga kasinungalingan. Ang akin lamang sinasabi ay ang mga kababalaghang gawa ng Diyos ay hindi dahilan upang humanga tayo sa mga banal. Ang sinasabi ko lamang ay ito … ang mga banal ay malapit at pinagpala ng Diyos. At ito ang dahilan kung bakit sila ay pumailanlang tulad ni San Jose de Cupertino. Ito ang dahilan kung bakit sila nakapagwika sa mga hayop, o nakapunta sa dalawang lugar sa parehong araw at oras.

Ang mga banal ay kinasihan ng Diyos dahilan sa isang katotohanan. Dumulog sila sa Kanya, naghanap, nagsikap lumapit.

Ito ang aking hinahangaan sa mga banal. Ito ang hindi lamang dapat hangaan. Ito rin ang dapat tularan. Sila ang mga huwaran na dapat itanghal at ipagmakaingay sa lipunan.

At ito nga ang ginaganap natin sa araw na ito. Pagunita sa ating sarili ngayon ang tugon sa unang pagbasa: “Panginoon, ang bayan mo ay dumudulog sa Iyo!”

Subali’t ang dumudulog ay siyang hinahanap ng Diyos na dinudulugan. Ito ang katotohanang dulot sa atin ni Juan: “Isipin natin kung gaano kalaki ang pag-ibig sa atin ng Ama! Tinatawag Niya tayong mga anak ng Diyos at iyan ang totoo.”

Ito ang panawagang dininig at sinunod ng mga banal. Hindi ito mga panawagan upang lumipad at pumailanlang at maging mga salamangkero o magikero. Hindi ito panawagan upang tayo ay makagawa ng mga malalaking kababalaghan. Panawagan ito upang dumulog sa Kaniya at tumalima tulad ng isandaang libo, apat na daan at apatnapu’t apat na mga tagasunod sa kordero na nararamtam ng puting damit na hinugasan sa dugo ng kordero.

Ito ang itinatanghal natin sa pistang ito … ang kabanalang kaloob ng Diyos nguni’t nagkabuhay sa pagdulog ng tao, na lumuhog sa paanan ng Maykapal at naging banal. Ang kabanalang ito ay may malaking halagang pinagbayaran ng mga santo.

Sila ay naging banal at tinaguriang mapalad … hindi sapagka’t sila ay gumawa ng mga kababalaghan, kundi sapagka’t sa kanilang paghihirap ay naganap ng Diyos ang kababalaghan ng kabanalan sa kanilang pagkatao.

Ito ang pagiging mapalad na nakita natin kay Papa Juan Pablo II … ang kaniyang katapatan at matimyas na pag-ibig sa Diyos … ang kanyang matinding paghihirap dahil sa karamdaman, ang kanyang matibay na pagkapit sa pangako ng Diyos na nangahulugan ng matinding paghihirap at pag-uusig.

Ito ang diwa ng katagang “mapalad” na makailang ulit natin narinig sa ebanghelyo. Walang kinalaman ito sa nakatutuwang pangitain ng kabanalang walang kinalaman sa tunay na buhay ng taong may dugo at laman, sa mundong ibabaw.

Ang mga banal ay banal sapagka’t sila ay nagdusa … tulad ni Mother Teresa na nagdusa kasama ng mababaho at nanlilimahid … Ito ang kabanalang walang kinalaman sa mga mababangong rosas na bumalot sa kanilang katawang makatao …

Walang kapalaran at kasiyahan sa taong hindi nagdaan sa pagsuong sa kahirapan. Ang mga banal ay silang nanguna sa pagdulog ng bayan ng Diyos. Sila ang huwaran at tampulan ng lahat ng ating paghahanap at pagsisikap. Sa kanilang paghahanap sa mukha ng Diyos, sila ay nagdusa. Sa kanilang pagdulog, sila ay nahulog at nasuong sa lahat ng uri ng paghihirap at pag-uusig.

At ito ang dahilan kung bakit sa ngalan nilang lahat, ang bayan ng Diyos ay hindi lamang dumudulog sa Diyos. Kasama nila at sa ngalan nilang lahat, tayo ngayon bilang simbahan ay lumuluhog, tulad ng ginawa nila habang nabubuhay sa mundong ibabaw.

Lahat kayong mga banal sa kalangitan, ipanalangin ninyo kami!

KALINGA, LINGAP, HANAP

Ika-30 Linggo ng Taon(B)
Oktubre 25, 2009

Mga Pagbasa: Jeremias 31: 7-9 / Hebreo 5: 1-6 / Marcos 10: 46-52

Nakagawian ko nang bigyang lagom ang mga pagbasa sa tatlong magkakawing na mga kataga, isa para sa tatlong pagbasa. Isa itong nakasanayan ko nang pamamaraan upang mailahad ang ilang hibla ng pangaral na lumulutang sa mga pagbasa sa bawa’t Linggo ng taong liturhiko.

Bagama’t hindi natin maikakahon ang salita ng Diyos, tungkulin ko bilang pari na pagpira-pirasuhin kung baga, ang Salita tulad nang ang tinapay ng Eukaristiya ay pinagpipira-piraso natin sa Misa at ibinabahagi sa bayan. Mayaman at matalim at malalim ang Salita. Susun-suson ang mga nagkukubling kahulugan na makapagpapayaman sa buhay pangkaluluwa ng tao. Sa yaman at lawak at lalim na ito ng pangaral ng Salita, bawa’t Linggo, ay mahalagang pag-usapan natin ang ilan lamang sa mga hiblang ito na hindi natin maikakamada sa iisang iglap, at maipapaloob sa iisang maikling pagninilay.

Nais kong isipin na isa sa maraming hiblang lumulutang sa mga pagbasa ngayon ay ang maigting at mainit na kalinga na mula sa Diyos. Ang kalingang ito ay nakita natin sa mainit na pagtingin at pangangalaga para sa mga “nalabi sa Israel.” Nadarama natin ito sa pagsisikap ng Diyos na “tipunin ang kanyang bayan mula sa sulok ng sanlibutan.” Nakikita natin ito sa kanyang pagbubukod-tanging pagmamatyag sa mga “bulag at mga pilay, at mga inang may pasusuhin.” Damang-dama natin ito sa pagtuturing Niya kay “Israel na para Niyang anak,” at kay Efraim bilang Kanyang “panganay.”

Kalinga … ito ang hanap natin lahat. Kalinga … ito ang inaasam ng milyong nagdurusa pa rin magpahangga ngayon dahil sa baha, bagyo, at marami pang suliraning nagpatong-patong sa bayan natin. Kalinga … ito ang pangarap, pithaya, at sanghaya ng puso ng bawa’t Pinoy.

Kalinga … ito ang magandang balitang hatid ng liturhiya sa araw na ito. Ito ang ating hanap … Totoo … at ito ang lingap na pahatid sa atin ng Diyos. Sa Kaniyang pagkakalinga na ipinamalas hindi lamang kay Israel at Efraim, atin ngayong bukambibig: “Gawa ng Diyos ay dakila kaya tayo’y natutuwa!” (Salmong Tugunan).

Lingap … ito ang buod ng ikalawang pagbasa. Ang lingap at kalinga ng Diyos ay naging makatotohanan sa katauhan ni Kristong dakilang saserdote. “Itinalaga siyang maglingkod sa Diyos” at para sa tao. Hinirang siya at itinalaga ng Diyos na nagsabi: “Ikaw ang aking Anak, Ako ang iyong Ama.” Lingap ng Diyos na nagmahal nang sapat sa Kanyang bayan, upang isugo ang kanyang bugtong na Anak, para sa ating kaligtasan.

Lingap at kalinga ang hanap ng marami ngayon, kung kailan ang Pilipinas ay parang siniphayo ng tadhana. Tila tinikis ng kapalaran ang bayan natin, na nagdaan at nagdadaan pa rin sa hagupit ng kalikasang nag-aalboroto. Lingap at kalinga ang hanap natin sa lipunan, na nakilala sa maraming taon bilang “el pueblo amante de Maria,” ang bayang umiibig kay maria, isang bayang natanghal sa pamilya ng mga bansa bilang bayang tinaguriang “el pueblo Filipino te da su corazon” … isang bayang nag-alay ng puso sa Diyos mula pa sa mga nagdaang maraming taon.

Hanap … Tulad ni Bartimeong bulag na naghanap nang masinsin sa Panginoon, palahaw ang ating sigaw sa Panginoon sa oras ng panganib at pagsubok: “Jesus, Anak ni David, mahabag po kayo sa akin!” Nguni’t ang naghanap ang siyang natagpuan ng hinahanap … Tumigil si Jesus at ipinatawag ang naghahanap at nagwika: “Humayo ka; magaling ka na dahil sa iyong pananalig.”

Hindi lamang mga tulay at bahay ang naanod ng baha. Hindi lamang mga daan at mga gusali ang sinira ng bagyong Ondoy at Pepeng. Nawasak rin ang batayan ng ating kakayahang panatilihing matatag ang pananampalataya at pag-asa natin sa Diyos at sa sarili. Nagapi ng malagim at malungkot na katotohanan ng malawakang paghihirap ang kapanatagan ng kalooban at pananalig sa Diyos na mapagkalinga at nagbibigay-lingap sa atin hanggang ngayon … sa kabila ng maraming pagdurusa.

At dito papasok ang magandang balita … Ang magandang balita ng kaligtasan ay hindi dapat unawaing wala nang paghihirap, wala nang pagdurusa, at wala nang pagdududa. Ang magandang balita ay hindi lamang para sa ngayon at dito sa mundong ibabaw. Ang magandang balita ay may kinalaman sa dakilang panawagan ng Diyos sa isang kinabukasang dakila na hindi makakamit sa daigdig na ito.

At ang magandang balita ay may kinalaman sa malalim at batayang kahulugan ng mga nagaganap sa buhay ng tao, maging ang kahulugan na dapat natin mapulot sa gitna ng lahat ng kapaitang nagpapababa sa antas ng pag-asa ng bayang Pilipino. Ito ang katotohanang moral na mahirap man at mapait man pakinggan, ay siyang maghahatid sa tunay na kalayaan, at kaligtasan.

Isa sa mga katotohanang moral na hatid sa atin ng mapait na karanasan sa mga nagdaang mga linggo ay walang iba kundi ito … Ang pagdurusa ay bunga ng kasalanan ng tao. Ang kamatayan ay bunga ng kasalanan. At ang pagbabago ng takbo ng klima ay hindi isang pag-aalboroto ng kalikasan tulad ng isang juramentadong bigla na lamang nawala sa sarili at nagwalang-hiya. Bunga ang lahat ng ito ng kasakiman, katakawan, pagkamakasarili, at kawalan ng wastong pangangalaga sa kalikasan.

Nguni’t sa kabila ng katotohanang ito, ang kabilang mukha ng katotohanan ay namamalas din natin. Ang katotohanang tayo ay may kakayahang bumangon sa pagdurusa at makapagpakita ng pagkalinga, lingap, at pangangalaga sa isa’t isa. Sa kabila ng paghahanap natin sa kariwasaan at katiwasayan ng buhay, naaantig ang damdamin natin tuwing sasapit ang mga trahedya. Lumilitaw ang napakaraming bayaning sa ating wari ay walang pansin at walang pakundangan at walang pahalaga sa kapwa. Naglalabasan ang mga taong salat na salat rin sa mga pangunahing pangangailangan, nguni’t nanduon sila na nag-aalay ng kanilang angking yamang hindi mabibigyang-halaga – ang kanilang sarili.

Hindi pa huli ang lahat. Hindi pa lubusang naglalaho ang lahat ng yamang taglay ng bayang Pinoy. Kalinga ng Diyos ay nagkakabuhay sa lingap ng kaloob natin sa isa’t isa – sa pamamagitan ng bayanihan. Hanap man natin ang kariwasaan at kagaanan o alwan sa buhay, handa pa rin tayong magtiis, magbata ng dagdag pang hirap, at magpasan ng krus bilang tagasunod ni Kristo.

Kalinga at lingap man ang hanap; kalinga at lingap ng Diyos rin ang ating ginaganap … sa simple at payak na pamamaraan. Bulag mang paapu-apuhap sa dilim, liwanag ng panawagan ng Diyos ang ating hinaharap. At ang hinaharap nating ito ay isang tagubiling malinaw pa sa araw sa tanghaling tapat: “Humayo ka; magaling ka na dahil sa iyong pananalig.”

TIWALA SA KANYANG PANUKALA

Ika-29 na Linggo ng Taon(B)
Octubre 18, 2009

Mga Pagbasa: Is 53:10-11 ? Hebreo 4:14-16 / Marcos 10:35-45

Kay raming naghihirap sa bayan natin ngayon. Kay raming nasalanta, nadiskaril ang kabuhayan, at napariwara ang kinabukasan. Milyon milyon ang nagdadaan sa susun-susong pagsubok hatid ng sunod-sunod na pananalasa ng kambal na bagyong rumagasa sa ating kapuluan, halos sa kabuuan ng isla ng Luzon.

Mula sa aking kinalalagyan, hindi ko maiwasang hindi maantig ang aking puso sa aking nakikitang mga sari-saring larawan ng paghihirap … ang pagtangis ng mga namatayan nang bigla at hindi inaasahan … ang paglalaho sa isang iglap ng kanilang pinagpaguran sa loob ng maraming buwan sa tumana at mga palayan at palaisdaan … ang mga munting mga alaalang nakapaloob sa mga photo album ng mga mahal sa buhay, ang mga papeles na pinakaiingatan at inaalagaan … ang mga pangarap na dagliang hinawi ng buhawi … ang mga gunitaing hindi na muli pang magiging totoo gaano man apuhapin sa gitna ng isang kadilimang bumabalot hindi lamang sa isang kabahayan sa Pilipinas, kundi sa buong isla ng Luzon. Ang lahat ay inanod ng isang mapait na tadhanang tila baga pakawala ng kalikasang nag-alsa laban sa ating kasalanang panlipunan.

Madali ang matangay ng kapaitan, ng kawalang pag-asa, at malalim na paghihinanakit sa kung sino mang dapat tampulan ng sisi, galit, tampo, sama ng loob, at pagkamuhi. Hindi malayong mangyari na sa mga naiwan at nasalanta, ang higit na mahirap ay ang kamalayang sila ay buhay pa at ang kanilang pinakamamahal ay sinawing-palad na maanod at malunod ng walang awang baha at lalung walang awang bagyo na hindi nasiyahang dumaan ng iisa, bagkus dalawa pang beses, na wari baga’y nanunuya at nananadya sa mga taong walang kamalay-malay sa angking kapangyarihan ng kalikasan.

Nakikiisa ako sa milyong Pinoy na dinalaw na naman ng pighati at matinding pagkaulila at pagkasalanta.

Kung saan ako ngayon namimintana, kumbaga, mahirap isipin na anu man ang gustuhin kong gawin, batid kong ang aking magagawa ay parang isang tulo lamang sa dagat ng kasalatan, kawalan, at malawakang kahirapan.

Inuusig na naman ng mga naganap sa bayan ang aking pananampalataya at pag-asa. Inuukilkil na naman ng kabatirang walang anumang lakas ang tinig ng Inang Simbahan sa harap ng dumadaluyong na kawalang Diyos na dulot ng postmodernismo at globalisasyon, at sa harap ng matinding daluyong, hindi ng tubig, kundi ang daluyong ng isang kultura at kamalayang malayo sa Diyos, at malayo sa turo ng ebanghelyo.
Alam nating lahat kung ano ito – ang kulturang showbiz at kulturang politika … ito ang pinakamatinding trahedya na masahol pa sa unos, bagyo, at baha na sumapit sa ating buhay bilang bayan. Wala na yatang mapili at matakbuhan ang Pinoy. Wala na yatang hindi nabahiran ang kamalayan ng kultura ng showbiz at kultura ng isang mapagsamantalang uri ng politika na namamayani sa bayan … isang kulturang kaakibat ng kultura ng korupsyon na naging dahilan, kasama ng marami pa, kung bakit ang mga daanan ng tubig, ang mga lugar na dapat sana ay walang bahayan ay naging mga pugad ng mga tirahan at magagarang mansion ng mga taong, walang kamalay-malay sa angking panganib ng kinatitirikan ng kanilang bahay – salamat sa mga developer na tubo at kita lamang ang pakay, at mga kawani ng gobyernong, dilhensya naman lamang ang umang para sa sarili.

Subali’t kaya kayo narito ngayon sa ilalim ng bubungan ng simbahang ito ay sa kadahilanang ang hanap ninyo ay tugon sa mga katanungang ito … ang pakay ninyo ay ang mapunan ng pag-asa ang mga kaban ng puso nating tumatangis at pinapanawan na ng pag-asa.

Hindi ko ho kayo bibiguin. Isa sa mga tungkulin ko bilang pari ay ang ilahad ang magandang balita. Subali’t alam ninyo na ang magandang balita, kung minsan, ay lulutang lamang kung ating sisiyasatin ang baha ng masamang balita – ang katotohanang ang kasalanan ng tao ang siyang dahilan ng ating paghihirap at kamatayan.

Alam kong bumabaha saanman sa Pilipinas ng kawalan ng pag-asa … ng pagsasawalang-bahala na lamang sa harap ng tila lampas taong daluyong ng kabiguan at kapaitan. Hindi ba’t ito rin ang tila kawalang pag-asang salaysay ng unang pagbasa tungkol sa aliping nagdurusa na sumuong sa lahat ng uri ng pasakit upang “maisagawa ang panukala ng Ama?” At paano niya naisagawa ang panukalang ito ng Diyos? “pagkatapos ng pagdurusa, lalasap siya ng ligaya … hindi nawalan ng kabuluhan ang kanyang pagtitiis,” ayon sa aklat ni Isaias. Marami na tayong hirap na pinagdaanan. Nguni’t kung ating titingnan, bagama’t hindi natin personal na kagagawan ang anuman dito, alam rin natin na tayong lahat, dahil sa kasalanan, ay bahagi ng lahat ng ito … ang walang patid na pagtatapon ng basura kahit saan, ang walang puknat na pagpapadala natin sa kasinungalingan at kabuktutan ng mga tampalasang politico na walang alam kundi pagsamantalahan ang kamangmangan ng mga nakararami … ang paghahalal natin sa mga pa-cute nguni’t pasaway ng mga pinunong ang tanging pakay ay protektahan ang kanilang mga interes.

Kasama tayong lahat dito, mula sa pagpapaikot sa atin ng mga taga media, hanggang sa pagpapaikot sa atin ng mga nasa tinatawag nating public service.

Sa araw na ito, muli tayong pinaaalalahanan, tulad ng tugon natin sa unang pagbasa: “Panginoon, pag-asa ka namin; pag-ibig mo’y aming hiling.”

Magtatagal ang panahon bago tayo makabangon. Magtatagal ang panahon bago manumbalik ang sitwasyong normal, kumbaga. Sa kalagayang ito, isang matinding pagunita ang sinasaad sa ikalawang pagbasa: “magpakatatag kayo sa pananampalataya.” Modelo at huwaran natin si Kristo, na ayon sa sulat sa mga Hebreo ay “tinukso tulad natin nguni’t hindi nagkasala.”

Ang sikreto ng kanyang kabanalan ay walang iba kundi ito – isinakatuparan Niya, hindi ang kanyang balaking personal kundi ang panukala ng Diyos Ama.

Panukala ng Diyos! Nakalulungkot nga lamang na ang karamihan sa atin ay pakawala … tulad ng magkapatid na disipulo na sinagian ng paghahanap sa sariling panukala … “paupuin ninyo kami sa inyong kanan at kaliwa pagdating ng araw.”

Itong pagiging pakawala ang siyang dahilan at batayan ng lahat ng paghihirap na bunga ng kasalanan. Ang mga naganap sa ating bayan, bagama’t hindi nagmula sa isang Diyos na mapaghiganti, ay nag-uugat sa kasalanan ng tao … tulad ng pagkamakasarili, ng katakawan, ng paghahanap nang sobrang tubo at kita, ng kagahaman sa salapi, na siyang nasa likod ng pagkakalbo ng mga kagubatan sa kabundukan.

Nasa Diyos ang awa at pag-asa, nguni’t nasa atin lahat ang gawa. Hindi natin masisisi ang kalikasan. Ang kalikasan ay napapaloob sa isang batas na hindi kailanman mababali nang walang kapalit. Kung ang kalikasan ay nag-alboroto, dapat natin tingnan kung ano ang papel natin lahat sa bagay na ito.

At sa kabila ng lahat ng pagdurusang ito, lumulutang nang malinaw ang magandang balita para sa atin … “Poon, pag-asa ka naming … pag-ibig mo’y aming hiling!”

Tiwala ang turo Niya sa atin ngayon … Tiwala sa kanyang panukala, sapagka’t Siya ang pag-asa natin.

MATIMBANG, HINDI LANG MAS LAMANG!

Ika-28 Linggo ng Taon (B)
Oktubre 11, 2009

Mga Pagbasa: Karunungan 7:7-11 / Hebreo 4:12-13 / Marcos 10:17-30

Hirap magpasya ang tao sa maraming bagay. Sa pagdedesisyon, marami tayong tinitimbang. Ang pagpapahalagang nakalalamang, o higit na matimbang ang siyang napapansin, siyang nasusunod, at siyang nag-uutos. Gaano man kaganda ang mga pangungusap, sa huli, ang mas lamang na batayan ng pagpapahalaga, ang mas matimbang na batayan ang siyang naghahari.

Sa nakaraang bagyong nagdaan, kay limit namutawi sa bibig ng marami na ang dahilan ng matinding pagbaha ay ang tinatawag nilang “climate change.” Nanduon na ako … tunay na may pagbabago sa klima, saan mang dako ng daigdig. Nagbabago ang ihip ng hangin, kumbaga. Napapalitan ang direksyon ng mga daluyong, at ang mga lugar na hindi dati binabagyo ay ngayong sinasalanta ng mapanirang ulan, unos, at buhawi.

Hindi mahirap makita na ang paghahanap ng masisisi ay isang kagawiang malimit gawin ng tao. Hindi rin mahirap unawaing hangga’t makalulusot, ang tao ay lulusot, sa lahat ng uri ng gusot. Nguni’t hindi rin mahirap unawaing, kung mayroon ngang global warming at climate change, ay hindi maaaring siya mismo ang dahilan ng kanyang sarili. Sa madaling salita, hindi natin puedeng sisihin nang walang hanggan ang climate change para sa mga mapanirang baha na naganap sa Pilipinas noong nakaraang Linggo at mga araw.

Nguni’t para marating ito, hindi lamang kaalaman ang dapat gamitin. Hindi lamang agham ang dapat pairalin. Mayroong higit pa sa agham o ciencia na dapat pag-ukulan ng pansin.

Ito ang sinasaad sa unang pagbasa – karunungan, hindi lamang kaalaman. Maaalam ang mga nagbalak ng mga subdibisyon sa Cainta, Marikina, Antipolo, at Pasig. Nagawa nila ng paraan na maging mamahaling lote ang mga baybayin ng ilog, ilat, estero, o bambang. Maalam rin ang mga nagputol ng mga troso sa bundok, sapagka’t maipakikita nila ayon sa agham na kailangan bawasan ang mga puno sa gubat. Maalam rin ang mga nagkaloob ng pahintulot mula sa municipio, sa lalawigan, sa mga ciudad, sa DENR, at sa maraming pang sangay ng pamahalaan. Nakakuha sila ng sertipikasyon sa DENR, at sa iba pang opisina. Maalam rin ang mga politikong naghakot ng mga botante mula sa mahihirap na lugar sa katimugan. At maalam rin ang mga negosyanteng nakakita ng minahan ng ginto sa mga programang sa biglang tingin ay maka-mahirap hangga’t mapagtanto mo na ang programang yaon ay nagsasamantala sa kamangmangan, kahirapan, at kakulangan ng edukasyon ng mga mahihirap.

Maraming maalam sa mundong ibabaw. Nguni’t hindi maaalam ang kinasasalalayan ng ating ikapapanuto, kundi ang mga marurunong.

Ang marunong ay nakakaunawa at nakakakilatis, hindi lamang ng tama at mali, kundi ng kung ano ang mas lamang, higit na matimbang, at higit na naghahatid sa wagas na kaalaman.

Ang marunong ay nagpapairal ng tinatawag nating hanay ng pagpapahalaga, hindi lamang ng kinang, kislap, o kulay ng kung anong tila mahalaga, na sa muling pagkilatis ay hindi nalalayo sa puwet ng baso lamang.

Ito ang kaalamang hanap ng binatillo na nagtanong kay Kristo: “Ano ba ang dapat kong gawin upang mapunta sa langit?” ito rin ang kaalaman at karunungang napapaloob sa Salita ng Diyos na “higit na matalas kaysa tabak na magkabila’y talim.” Ito ang karunungang dapat sana ay mas lamang, matimbang, at nakapagdudulot ng wastong pagpapasiya.

Naghanap ang binatilyo sa karunungan. Sinagot siya ni Kristo nang walang pag-aatubili. Nguni’t ang kanyang orihinal na tanong at hanap ay nasakal ng iba pang pagpapahalaga. Naglaho ang unang balak at unang hanap. Napalitan ito ng isang malalim na kalungkutan sa mukha ng binatilyo. Nasiil ng ibang pagpapahalaga ang kanyang pagpapahalaga sa pagsunod kay Kristo.

Pumurol kumbaga, ang talim ng salita ng Diyos matapos ito mahasa sa mababaw na hanay ng pagpapahalagang makamundo. Pero hindi ang Salita ng Diyos ang pumurol kundi ang kakayahang kumilala at kumilatis ng tama, ng nakapaghahatid sa buhay, ng nakapagdadala ng kaligtasan.

Masalimuot ang mga suliranin ng bayan natin. Imposible na climate change lamang ang may sala. Pati tayo na nahirati at namihasa na sa paggamit ng plastic sa lahat ng bagay, sa paggamit ng styro para sa maraming bagay, sa madaliang pagtatapon kahit sa mga estero at canal at daanan ng tubig, ay bahagi ng suliraning ito. Sala-salabat ang suliranin. Patong-patong, susun-suson.

Ito ang katangian ng tinatawag nating “social sin” – kasalanan ng lahat!

Ito ang dahilan kung bakit dapat nating harapin ang kahulugan ng tanong ng binatilyo: “ano ba ang dapat gawin upang maabot ang kaharian ng langit?” Alam niya ang sagot sa kanyang sariling tanong. Ginagawa na raw niya ang lahat ng yaon, ayon sa binatilyo. Nagtanong siya, nguni’t hindi siya handang makinig sa sagot.

At ano ba ang buod ng sagot? Ano nga ba ang dapat gawin ng isang tagasunod ni Kristo? Ano ba ang kailangan? Hindi lang kaalaman kundi karunungan. Hindi lang kabatiran kundi lubos na kaalaman.

Saan ba tayo inihahatid ng kaalamang ito? Sinagot ni Jesus ang binatilyo: “Ang sinumang mag-iwan ng lahat … ay makararating sa kaharian ng langit.” Pero may pasubali, may kalakip at kasama ito … ang pag-uusig ng tao. Sa madaling salita, may kaakibat ng pagdurusa ang paghahanap ng tunay na karunungan. Ang mga matimbang sa biglang wari ay nabubunyag ang kababawan at kawalang-halaga. Ang higit na matimbang sa mata ng tao ay nagiging bale wala, sa harap ng wagas na karunungang naghahatid sa higit na mataas na antas ng kamalayang maka-Diyos.

Nawa’y magising na ang kamalayang Pinoy, tungo, hindi sa mababaw na kaalaman, kundi sa tunay at mapagligtas na karunungan.

TIPUNAN, TAMPULAN, TIPANAN

IKA-27 LINGGO NG TAON (B)
Oktubre 4, 2009

Mga Pagbasa: Genesis 2:18-24 / Hebreo 2:9-11 / Mk 10:2-16

Isang malinaw na hibla at diwa ng pagtitipon, pagkakaisa, at pagniniig ang hatid ng mga pagbasa. “Hindi mainam na mag-isa ang tao.” Ito ang unang banat ng pagbasa mula sa aklat ng Genesis. Kung kaya’t ang tao ay nilikha niyang nakatuon ang kalikasan sa pagtitipon, pakikpag-ugnay, pakikipagniig. At ang unang halimbawa ay ang pagkalikha kay Adan at kay Eva, na una nating mga magulang.

Malinaw rin sa pagbasa ang katotohanang ang tao ay tampulan ng pagkalinga ng Diyos, objeto ng Kanyang pagmamahal, at tagatanggap ng karangalang inilaan ng Maylikha sa naghahawak ng pinakamataas na antas ng dignidad bilang nilalang ng Diyos. Bagama’t ginawa ayon sa sulat sa mga Hebreo na kaunti lang ang baba sa mga anghel, ang tao ay naging karapat-dapat sa pagpapakasakit at pagkamatay ng tagapagligtas, na nagdusa at naghirap para sa ating kaligtasan.

Tampulan ng pagmamahal at atensyon … Iyan ang katotohanan tungkol sa tao, tulad ng ang isang bata ay naging tampulan ng atensyon ng Panginoon, at naging modelo at larawan ng kung anong uri ng pagkakaisa ang dapat mamayani at maghari sa pagitan natin at ng Diyos.

Nguni’t sa sandali ng matinding pagsubok, sa oras ng kagipitan at panganib sa buhay, tulad ng naganap sa mga nakaraang araw sa ating bayan sa pananalasa ng bagyong Ondoy, mahirap makita na tayo ang tampulan ng atensyon at pagmamahal ng Diyos.

Mahirap mabasa sa takbo ng kalikasan na tayo nga ang naghahawak ng pinakamataas na antas ng dignidad, lalu na’t nakita natin at narinig ang panawagan ng napakaraming tao na nagimbal at natakot para sa kanilang buhay dahil sa pagragasa ng malakas na daluyong ng tubig mula sa itaas.

Magmula sa aking kinatatayuan sa Guam, habang nakatutok ang aking paningin sa ANC at TFC, hindi madaling tanggapin na ang mga tinig ng mga nahihintakutang mga kapwa Pinoy na nagmumula sa napakaraming lugar sa Kamaynilaan, sabay-sabay na mga panawagang hindi naman kayang tugunan ng pamahalaan at ng sinoman, ay isang katotohanang malinaw pa sa sikat ng araw na nagkubli sa loob ng ilang araw na walang patid na ulan.

Ano ang nangyari sa wika ng Diyos sa Genesis na nagalak Siya sa kanyang nilikha? Ano ang nangyari sa pagtitipon na kanyang ninais para sa tao? – ang kaisahan at pagniniig na siyang pangarap Niya para sa ating lahat? Ano ang naganap at pati yata ang kalikasan at tinikis nang lubos ang damdamin at pangarap ng mga ordinaryong taong walang kakayahang umahon mula sa rumaragasang baha at putik?

Siniphayo ba kaya ng Diyos ang tipanan na Kanyang dulot at kaloob at nais para sa atin at sa Kanya?

Habang nagdurugo ang puso ng marami sa pagsapit ng katotohanang wala tayong kakayahan na lumaban sa nagngingitngit na kalikasan, lalung nagdurugo ang puso natin sa kabatirang tayong lahat ay may papel at rolyo sa anumang sinasapit natin, bilang bayan, bilang tao.

Ang tao ang tampulan ng atensyon at pag-ibig ng Diyos. Paulit-ulit na sinaad sa Genesis: “at nalugod ang Diyos sa kanyang nilikha.” Nalugod ang Diyos sa atin. Tulad
ng kalugurang hatid ng Panginoon sa mga batang hinayaan Niyang lumapit sa kanya. “Sapagka’t ang kaharian ng langit ay para sa mga tulad nila.”

At dito marahil dapat natin ituon ang pagninilay natin sa araw na ito …

Ang kaharian ng langit ay para sa mga tulad nila … mga batang musmos na walang malisya, walang kamuang-muang, simple, payak, hindi matakaw at madaya, hindi mapagkamal, at hindi mapag-imbot, hindi suwail, hindi nagnanakaw at nagmamalabis sa kapwa. Ang kaharian ng langit ay para sa mga katulad nila.

Mahaba at maraming taon na ang nakaraan magmula nang binansagan natin ang bayan bilang perlas ng silanganan. Maraming taon na natin inaawit ang isang katotohanang mabilis nagiging kabulaanan … dahil sa ating sariling kagagawan! Ang bahang rumagasa sa maraming lugar sa bayan ay puno ng putik, ng lupang naanod mula sa bundok na wala nang puno. Ang kalikasan kinalugdan ng Diyos ay siya ring kalikasang winalang-hiya ng tao, ng mga taong hindi na bata, na puno ng malisya, puno ng pagkamakasarili, puno ng pagkakanya-kanya. Ito ay nagmula sa mga nagdedesisyon na payagan ang mga nakapaglalagay na sirain ang mga gubat mula sa kalooban, para hindi nakikita ng tao. Ito ay nag-uugat sa mga permit na nareretoke, nahihimas, at nagagawan ng paraan, basta may kilala ka sa tamang opisina at sa tamang tao sa pamahalaan. Ito ay nagsisimula rin sa walang sawa nating paggamit ng basurang hindi naaagnas, mga plastik na hindi natutunaw. Ito ay nagmumula rin sa mga politikong nagdadala ng mga maralitang tagalungsod upang masigurado nila ang kanilang panalo sa halalan.

Ito ay nag-uugat rin sa pagkagahaman ng mga may kaya sa sobrang laki at garang mga tahanan na nangangahulugang ang mga bundok at mga kaparangan ay pinapatag upang pagtayuan ng bahay na iilang butil naman ang nakatira sa loob.

Ang lahat ng ito ay nag-uugat sa kasalanan ng tao… kasalanan nating lahat na unti-unting nabubulag sa maraming kasakitan ng lipunan dahil sa kinasanayan na natin, tulad halimbawa na ang mga bundok at puno ay dapat nang patagin upang madagdagan ang malls, ang golf courses, at mga palaruan ng mga may perang puedeng sunugin.

Ang aklat ng Genesis ay isang salaysay ng tipanan. Nagsimula ang lahat sa isang tipanan na binale-wala ni Adan at Eva. Nagbunga ito ng kamatayan, ng paghihirap, ng pangangailangang magbanat ng buto upang ang tao ay mabuhay. Subali’t matapos ang pagsalungat sa balak ng Diyos, pagtitipon at pagniniig pa rin ang dulot ng Diyos sa taong makasalanan. Hindi Siya nanghinawa at nagsawang tumawag sa atin sa isang pagtitipon at kaisahang malalim at wagas.

Ang kanyang pag-ibig sa atin ay walang hangganan, tapat, wagas, at walang kapantay. Ito ang panawagan sa atin ngayon. Ang sakramento ng kasal ay dapat isang larawan ng tipanang ito sa pagitan ng Diyos at ng tao … isang tipanang wala dapat balakid, walang pasubali, walang pagbabakli. At pinagsama ng Diyos ay hindi dapat paghiwalayin …

Isang malinaw na pahatid sa atin ang mga nagaganap sa kasaysayan. Ang Diyos ay patuloy na nagpapahayag at nagwiwika sa atin. May papel tayong lahat sa ating kapighatian. Nag-ugat ang lahat ng ito sa ating pagkamakasalanan, ang ating pagbabale-wala sa tipanan na ating iniwanan at nilisan. Kasama rito ang tipanan at tipunan o pagniniig na dapat ring mabasa at masalamin sa wastong paggamit natin ng kaloob ng kalikasan.

Sa maraming antas, huli na ang lahat para sa buong daigdig. May mga naglaho nang mga hayop at halaman sa buong mundo. Ang pagbabago sa takbo ng kalikasan at ng klima ay tila hindi na maipapanumbalik sa dati. Subali’t mayroon tayong kakayahang magbago … lahat tayo … sapagka’t ang may –akda ng tipanan, ang may kakayahang tumugon sa tipunan na panawagan ng Diyos ay walang iba kundi ang nilikha ng Diyos na matalino at may angking kapasyahan at pamamalakad ng sarili … tayong lahat.

Maging tulad nawa tayo ng isang bata. Puno ng pag-asa sa Diyos, wala siyang binabalak na anumang panlalamang sa iba. Ilan pa kayang trahedya ang dapat mangyari bago tayo magising sa katotohanang tayo ay napapasailalim sa isang tipunan na may kaakibat na tipanan?

Kahabagan nawa tayo ng Diyos!

LUGOD, LOOB, SUNOD!

Ika-26 na Linggo ng Taon (B)
Setyembre 27, 2009

Mga Pagbasa: Bilang 11:25-29 / Santiago 5:1-6 /Marcos 9:38-43, 45, 47-48

Gaan ng loob o bigat ng kalooban ang dalawang magkasalungat na damdamin sa araw na ito. Sa unang pagbasa, mabigat ang loob ng ilan dahilan sa katotohanang maging si Eldad at si Medad, na hindi kabilang sa pitumpu ay kinasihan din ng Espiritu, at sila ay nakapagpahayag din tulad ng pitumpu. Inggit ang tawag dito. Inggit na nagpapabigat ng damdamin ng taong hindi matanggap na ang iba ay may tangang kakayahang kapantay o lampas pa sa kanyang kakayahan.

Sinikmat ni Josue ang mga nainggit o nahili. “Takot ba kayong mabawasan ang inyong karangalan?”

Mabigat sa kalooban ang mainggit. Hindi lugod ang dulot ng inggit. Hindi ito ang niloloob ng Diyos, tulad ng sinasaad ng ating tugon: “Ating kabutiha’t lugod ay nasa loobin ng Diyos.!”

Mabigat rin sa loob ang magnasa nang higit pa sa kung ano ang ipinagkaloob sa atin. Ito ang mariing turo ni Santiago laban sa mga mayayamang mapaniil, mapagsamantala, at walang kabubusugan. Ang kanyang pangaral: “Tumangis kayo at humagulgol sa kapighatiang darating sa inyo!”

Sama ng loob, hindi lugod ang dulot ng pagiging duhapang at swapang sa salapi at yaman!

Naparito tayo sa simbahan dahil sa maraming dahilan. Una, upang magpugay sa Diyos. Sa kanya lamang nararapat ang ating papuri at pasasalamat. Ikalawa, naparito tayo upang tumanggap ng liwanag mula sa Kanyang Salita. Ito ang mabuting balita na naghahatid sa kaligtasan. Subali’t ang maling akala ng marami ay ang magandang balita ay dapat tuwinang may kinalaman sa mga bagay na nakapagpapagaan ng loob.

Pero tingnan natin ang mga pagbasa. Hindi gaan ng loob natin kundi ang kalooban ng Diyos ang siyang tinutumbok ng mga ito. Ito ang magandang balita … hindi kalugod-lugod sa pandinig natin, nguni’t naghahatid sa tunay na lugod, sapagka’t galing sa niloloob ng Diyos.

Sinikmat ni Josue ang mga masama ang loob. Binalaan ni Santiago ang mga swapang at mapagkamal ng yaman. Hindi gaan ng loob ang bunga nito, kundi isang paghamon na tuparin ang kalooban ng Diyos.

May kinalaman ito sa tinatawag ni Gadamer na “fusion of horizons.” Nagsasalubong ang pananaw ng Diyos at pananaw ng tao sa liturhiya. Ang magandang balita ay hindi pawang kaaya-aya at magandang pakinggan o magandang isipin. Ang magandang balita, ayon sa sulat sa mga Hebreo ay isang tabak na doble ang talim … nanunuot, tumatagos, at dapat ay tumatalab.

Ito ang paghamon sa atin sa araw na ito. Hindi nalugod si Josue sa pagkainggit ng ilan kay Eldad at Medad. Hindi nalugod si Santiago sa kaswapangan ng mga mapagkamal ng yaman. Hindi kalugod-lugod ang mga nangyayaring kadayaan, katiwalian, at kaswapangan sa lipunan natin, lalu na sa pamahalaan, at sa lahat ng antas ng lipunang Pinoy.

Alam natin kung saan magmumula ang tunay na kabutihan at lugod. Ayon sa ating tugon, “ang kabutiha’t lugod ay nasa loobin ng Diyos.”

Pati mga disipulo ay sinagian ng inggit. Hindi nila matanggap na mayroong kahit hindi nila kasamahan ay nagpapalayas ng demonyo. Sa dami ng turo ng Panginoon ay napadala sila sa inggit, sa pagkamakasarili, at pag-iisip lamang sa kanilang kapakanan.

Bilang isang guro, iniangat ni Jesus ang usapin. Pinalawak niya ang kontekstong kinapapalooban ng kanyang pangaral. Parang sinasabi niya sa atin ngayon: “Huwag tayong padala sa sama ng loob at nalamangan tayo ng iba … Huwag tayong malungkot at mayroon ibang taong nakagagawa o nakahihigit pa sa atin sa maraming bagay.”

Kung gayon, ano ba ang dapat nating pagtuunan ng pansin? Ang tugon ng Ebanghelyo ay malinaw pa sa sikat ng araw!

Una, ang lugod at loob ng Diyos ay nakatuon sa pagsunod sa kanyang kalooban. Mabuti pa aniya na ang isang taong naghahatid sa kasalanan sa ibang tao ay itapon sa dagat na may taling mabigat na bato sa leeg. Mabuti pa aniya, na mawalan ng isang kamay at makarating sa langit, kaysa sa manatiling ganap ngunit mapunta naman sa impyerno. “Mabuti pa ang pumasok ka sa kaharian ng Diyos nang bulag ang isang mata kaysa may dalawang mata na mahulog ka sa impyerno.”

Maraming dahilan upang sumama ang loob natin. Kung minsan, sumasama ang loob natin dahil sa inggit, dahil sa nalamangan tayo, o natalo, o naisahan. Nguni’t may higit pang mahalaga kaysa sa sama ng loob natin na dulot ng pagkamakasarili. At ang higit na mahalagang ito ay ang isipin natin, pagbalakan, at tupdin ang siyang higit na mahalaga kaysa sa lahat – ang kabutiha’t lugod na nagmumula sa kalooban ng Diyos! Ito ang tinatagurian nating lugod na wagas, loob na dalisay ng Diyos, na sinusuklian natin ng pagtalima at pagsunod sa Diyos.

TAGUYOD SA GITNA NG TAGTUYOT

Ika-25 Linggo ng Taon(B)
Setyembre 20, 2009

Panglaw at lungkot ang dulot ng unang pagbasa. May kinalaman ito sa pagbabalak ng mga masasamang-loob laban sa mga nagpapakabuti at nagpapakabanal. Hindi ba’t ito ay isang makatotohanang eksena sa buhay natin? Ang hindi sumasabay sa katiwalian, ang nagpapakatapat sa kanilang tungkulin, ang mga taong hindi sumusunod sa agos, ang may sariling pamamalakad at alituntunin batay sa kanilang paniniwala at pananampalataya … ito ang mga pinagsisikaping gapiin ng mga taong may masasamang balakin at hangarin.

Alam natin kung bakit hindi makausad ang bayan natin … Alam rin natin, na sa kabila ng ating katiyakan na ang nasa pinakamataas na antas ng pamumuno sa bayan natin ay tiwali at madaya, alam rin natin na pati na rin ang mga nasa ibaba, ang mga pinakamaliliit at payak na kawani ng lahat ng antas ng lipunan natin ay nabahiran na rin ng laganap na katiwalian. At kung mayroong nagsisikap maiba sa kalakaran, alam rin natin na sila ay pinagbabalakan ng masama, tulad ng sinasaad sa unang pagbasa: “Pahirapan natin ang tapat, sapagka’t sinisira niya ang diskarte natin… sinasansala niya ang ating mga balakin.”

Ilang mga tao na naglilingkod sa gobyerno na ang nakapaglahad sa akin nito… Hirap sila magpakabuti, sapagka’t sila ang pinag-iinitan ng mga tiwali. Ilang mga personal na karanasan na ang aking pinagdaanan … ang mahuli ng pulis na nagtatago sa dilim dahil sa diumano ay “traffic violation” sa kadiliman ng Linggo ng gabi, kung kailan wala namang gaanong mga sasakyan? Ang hulihin ang walang kalaban-labang mga driver dahil daw sa hindi pagsunod sa batas trapiko dahil nahuli ng “yellow light” sa gitna ng intersection dahil sa bagal ng takbo ng trapiko?

Ang landas ng buhay pang-araw-araw ay puno ng lahat ng uri ng tagtuyot, taghirap, at pagbabalak ng masama laban sa mga nagpapakabuti at nagsisikap gumawa nang tama at mabuti.

Parang isang bukal ng sariwa at malamig na tubig sa tuyot na tuyot at tigang na lupa ang tugon natin sa lahat ng ito: “Ipinagtataguyod ng Panginoon ang aking buhay.”

Nguni’t matanong nga natin … totoo nga ba ito? Totoo nga ba na ang Diyos ay nagtataguyod sa mga naglalakad sa landas ng katotohanan at kabutihan?

Noong libing ni Cory, libo-libo ang nagpumilit sumilay sa kanyang mga labi. Libo-libo rin ang nagsikap Makita ang pagdaan ng kanyang katawan sa mga lansangan sa Maynila. Libo-libo ang nakipagsiksikan, at nagpagod, at nagpakagutom masilayan lamang si Cory at makapagbigay ng kanilang pamamaalam. Sa semeteryo, mahigit sampung libo ang lumusot sa mga kapulisan upang makapasok sa kung saan siya dinala sa huling hantungan. Iyon lamang ang kanilang pakay … ang magpahayag ng kanilang pasasalamat at pagmamahal sa isang taong itinuring nila bilang hindi lamang Ina ng demokrasya, kundi Ina rin ng bayang Pilipinas. Nilabag nila ang kautusan ng pulis, ngunit wala silang nilabag na batas. Tanging pag-ibig at pasasalamat lamang ang kanilang batas na sinunod.

May pag-asa pa ang Pilipinas! Kung titingnan natin ang naganap noong mga araw na yaon, para itong taguyod ng Diyos sa kabila ng tagtuyot na panahon kung kailan ang masama ay itinuturing na mabuti at ang mabuti ay ginagamit para sa kasamaan!

Sa biyaya ng Diyos, marami na rin akong napuntahan sa buong daigdig. Ang Pinoy ay nasa mahigit sa 130 bansa sa buong mundo. Pati sa Eastern Europe ang Pinoy ay matatagpuan. Isa sa mga maliwanag na pagtataguyod ng Diyos sa tagtuyot ng Europa ay walang iba kundi ang pananatili ng mga Pinoy doon. Sila ang nagbibigay-buhay sa simbahan. Sila ang mga nagpapagalaw sa takbo ng liturhiya sa mga lugar na yaon. Sila ang mga umaawit at naglilingkod, nagpapahayag ng kagalakan sa pamumuhay Kristiyano, at nagsasabing mayroong taguyod mula sa Diyos sa kabila ng tagtuyot sa lipunang nababalot ng terorismo at marami pang ibang suliranin.

Ang pagbasa mula sa Aklat ng Karunungan ay walang iba kundi pagtataguyod ng katotohanang ang karunungang mula sa Diyos ay buhay, umiiral, umaantabay, gumagabay sa lahat ng tao …. Ngayon, dito, saanman at kailanman.

Paanyaya sa atin ng ikalawang pagbasa na hayaang lumawig ang karunungang ito mula sa itaas. Sa halip na mapariwara dahil sa inggit, pagkamakasarili, at labis na pag-aasam, ang paanyaya sa atin ay yakapin ang karunungan mula sa Diyos. Ito ang malinaw na taguyod ng Diyos sa kabila ng tagtuyot!

Ang ebanghelyo naman ay tumutuon sa kasukdulan ng tagtuyot – ang kamatayang naghihintay sa Panginoon. Kasama ang mga disipulo sa paglalakbay sa buong Galilea, sinabi Niya nang tahasan ang totoo: “Ang Anak ng Tao ay ihahabilin sa mga tao na maghahatid sa kanya sa kamatayan, nguni’t matapos ang tatlong araw, siya ay muling mabubuhay.”

May lalampas pa kaya sa tagtuyot na ito, na kikitil sa kanyang buhay? May mas mapait pa kayang karanasan kaysa sa sinapit Niya sa pagbabalak at paggawa ng mabuti? Hindi ba ito ang kasukdulan ng tagtuyot ng kabutihan at katarungan?

Kung minsan, nadadala tayo ng kalungkutan dahil sa mga nagaganap sa ating lipunan. Wala na yatang taong tapat at kagalang-galang sa gobyerno, maging sa lehislatura, ehekutibo, at judicatura. Tila lahat ng nag-asam ng posisyon ay nag-asam din sa lahat ng maidudulot ng posisyon: pribilehiyo, poder, pera, at lahat ng iba pa – maging ang mali at kasuklam-suklam!

Tuyot at tigang ang mga lalamunan natin habang nagpupuyos ang damdamin at puso nating nais sumigaw ng katotohanan sa isang daigdig na tila hindi na nakikinig sapagka’t pati ang mundo ay nadala na rin ng kalakarang malayo sa Diyos.
Taguyod mula sa itaas ang hanap natin. Taguyod mula sa Diyos na maawain ang dasal natin.

Taguyod sa tagtuyot ang katangian ng buhay kristiyano. At sa araw na ito, hindi isang magic wand o isang kidlat o kulog ang balita Niya para sa ating lahat na nabubuhay pa dito sa lupang bayang kahapis-hapis.

Ang kanyang tugon at taguyod? Heto … kumuha ng isang batang paslit, iniupo sa kanyang harapan at nagwika: “Sinumang tumanggap sa isang batang ito sa ngalan ko, ay tumatanggap sa akin. At sinumang tumanggap sa akin, ay tumatanggap hindi sa akin, kundi sa nagsugo sa akin.”

Ang taguyod ng Diyos sa kabila ng tagtuyot ay hindi isang kulog at kidlat mula sa langit. Ito ay unti-unti at dahan-dahang nagkakatotoo sa pamamagitan ng mahihina, marurupok, at simpleng tao tulad nating lahat … tulad ng isang payak na bata na tila walang kaya, walang yaman, at walang tinig.

Ito ang karunungang mula sa langit. Ang taguyod ng Diyos ay narito … nagkukubli sa likod mo, sa likod ko, sa likod nating lahat. At ang tanging kailangan ay ito … tanggapin ang hamon ng Panginoon … tanggapin Siya sa kabila ng katigangan ng buhay.

Sapagka’t sa kaibuturan ng lahat … ang taguyod natin sa tagtuyot ay walang iba kundi ang Diyos na sa mula’t mula pa ay nagkaloob ng buhay sa gitna ng kadiliman at kawalan!

KALAKARAN O KATUWIRAN?

Ika-24 na Linggo ng Taon(B)
Setyembre 13, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 50:4c-9a / Santiago 2:14-18 / Mark 8:27-35

Malaki ang kinalaman ng lakad o paglalakad sa pagninilay natin sa Linggong ito. Si Isaias ay isang propetang banat sa hirap ng paglalakad. Siya rin ang propetang pinakamarami ang winika tungkol sa paglalakad sa iba-ibang pamamaraan sa kasaysayan ng Biblia. Ang sipi sa kanyang aklat sa araw na ito ay kanyang tugon sa lahat ng uri ng pagsubok maging sa sandaling siya ay naglalakad sa gitna ng kadiliman at matinding kahirapan.

Sinasalamin ni Isaias ang landas na tinatahak natin bilang taga-sunod ni Kristo – ang lahat ng uri ng hilahil at pasanin … ang susun-susong mga pagsubok na unti-unting naghahatid sa atin upang manghinawa, magsawa, at bumitaw sa paggawa ng mabuti.

Pinakamadali ang manatili lamang sa pagngawa. Nguni’t mahirap ang tumuloy sa paggawa. Ito ang sinasaad sa liham ni Santiago: “Patay ang pananampalatayang walang kalakip na gawa.”

Salamin rin ng mga salita ni Santiago ang buhay natin bilang bayan. Tayo ang itinuturing na tanging bansang Kristiyano sa Asya. Totoo nga ito. Pero totoo rin na mura ang buhay sa Pilipinas. Hanggang ngayon, wala pang umaamin sa pagpatay kay Dacer at Corbito. Wala pa rin malinaw na salarin sa pagkamatay ni Ninoy Aquino. At tuwing malapit na ang halalan, sunod-sunod ang mga patayan – sa isang bansang ang higit na nakararami ay nagsasabing sumasampalataya sila kay Kristo.

Mabilis ang salita; madulas ang bunganga; nguni’t matumal ang paggawa.

Ito ang kalakaran sa ating lipunan. Ito ang kinagawian na malayo sa ebanghelyo. Ngayon pa man, umaandar na ang maduming pamomolitika para sa sariling kapakanan ng naglipanang mga tampalasang naghahangad daw maglingkod sa balana. Dahil sa isang aksidente na naman sa karagatan, manggagalaiti na naman ang mga kinauukulan; mag-iingay na naman ang mga kandidato na gustong marinig at makita ng karamihan, taglay ang pagnanasang makilala nang higit pa, at makita bilang isang kampeon ng mga walang kaya.

Nguni’t malinaw sa mga pagbasa na hindi kalakaran, kundi katuwiran ang dapat pag-ukulan ng pansin.

Sa kabila ng kadiliman at kahirapan, ito ang tugon natin, tulad ng tugon ni Isaias sa kanyang mga pagsubok: “Maglalakad ako sa harapan ng Panginoon sa lupain ng mga buhay!”

Ito ay hindi lamang isang hula at mapagnais na pananalita. Ito ay konbiksyon at malalim na paniniwala ng isang hindi bunganga, kundi, pananampalataya ang pinaiiral sa sarili.

Ito ang bunga ng isang paglalahad na walang iniwan sa tugon ni Pedro sa makailang ulit na tanong ng Panginoon sa kanila: “Sino ba ako ayon sa mga tao?”

Puedeng bunganga lamang ang pairalin dito. Puedeng pagngawa lamang ang siyang palutangin tulad ng mga sinungaling na namumuno sa bayan natin. Pero hindi ito ang hingi ng pananampalataya … hindi lamang ito isang press release, ika nga. Hindi lamang isang scoop o palitaw na balitang walang kinalaman sa gawa.

Ito marahil ang dahilan kung bakit hindi nasiyahan ang Panginoon sa unang mga tugon ng mga disipulo. Kayo …. Ako at Ikaw … hindi sila … ano ang sabi ninyo kung sino ako?

Katuwiran, hindi kalakaran ang dapat umiral. Katotohanan, hindi palitaw na balita ang dapat maghari sa bayan. Katapatan, hindi pabalat bungang kababawan at ugaling kalabaw ang dapat siyang makita sa mga naghahangad “maglingkod” sa bayan!

Chalan Pago, Guam
Setyembre 7, 2009
11:45 AM

BUKA, BUKAS, BIGKAS!

Ika-23 Linggo ng Taon (B)
Setyembre 6, 2009

Tatlong magkakaugnay na kataga ang lumulutang sa tatlong pagbasa natin sa Misa: buka, bukas, bigkas!

Sa unang pagbasa, isang hula ang humulas sa bibig ni Isaias: “ang bibig ng mga pipi ay aawit.” Sa ikalawang pagbasa, ang diwa ng kabukasan, ang pantay na pagtrato sa kapwa ang siya namang binigyang-diin ni Santiago: “Huwag magpakita ng pagtatangi kaninuman.” Sa ebanghelyo, isa namang maigting na bigkas ang sinasaad ng ikatlong pagbasa: “Ginawa niya nang mabuti ang lahat. Nabuksan Niya ang tenga ng mga bingi, at nakapagwika ang mga pipi.”

Marami ngayon ang panay ang buka ang bibig habang maagang naghahanda sa eleksyon. Marami ang panay ang ngawa sa pagtatatwa ng lahat ng uri ng kamalian sa lipunan. Ang maraming mga politico ay bukang-buka ang mga pangako, ang mga sinasabi nilang mga plataporma sa kanilang paglilingkod sa bayan.

Nguni’t batay sa ating mga pagbasa, hindi sapat ang magbuka ng bibig. Lalong hindi sapat ang magpahulas ng madudulas na pangako, na matapos mahalal ay napapako sa kawalan, katiwalian, at kung minsan ay tahasang kawalang-hiyaan! Ang hula ni Isaias sa unang pagbasa ay hindi lamang isang halimbawa ng kabukasan ng bibig at isipan, bagkus isang kabukasan sa katotohanan tungkol sa Diyos na maawain. Payo ni Isaias sa atin: “Huwag matakot; magpakatatag!”

Sa ating lipunan, madaling manalo, hindi ang tunay na marunong, kundi ang mga matatalino lamang. Madaling mahalal ang mga popular at mababait, nguni’t hindi ang bukas ang puso at isipan sa tunay na kabutihan! Nakalulusot malimit ang mga may kiling, ang may paboritong mga tagasunod, ang mga makatutulong rin sa kanila pagdating ng eleksyon. Tahasang taliwas ito sa tagubilin ni Pablo: “Huwag magpakita ng pagtatangi kaninuman.”

Maganda ang makinig sa mga pagbasa. Matamis kung minsan ang mga pananalitang naririnig natin. Subali’t ang banal na kasulatan ay dapat maging buhay natin lahat. Dapat na ito ay maghatid sa buhay na ganap – para sa mayaman at para sa mahihirap.

Sa dami ng kahirapan sa daigdig, maraming tao ang nagsasabing wala nang panahon na puedeng gugulin sa mga walang kapararakang bagay. Marami ang wala ni isang oras tuwing Linggo sa pagsamba, sa pagbibigay ng nararapat sa Diyos. Ang pagdarasal, para sa marami, ay tila isang pagsasayang ng panahon, na walang ibubungang mabuti.

Nguni’t bahagi ng pangaral ngayon ng mga pagbasa ang wastong pagbubuka ng bibig bilang papuri sa Diyos. Hinihingi ng katarungan na ipagkaloob sa Diyos ang nararapat sa Kanya. At ayon kay Isaias, pati mga pipi ay aawit ng papuri sa Diyos.

Malinaw rin na pangaral ng mga pagbasa ang batayan ng kakayahang magpuri sa Diyos. Ito ang pagiging bukas sa katotohanang ang Diyos ay may kinalaman sa buhay ng tao. Ang Diyos ay hindi isang tuod na estatwa lamang na walang pakialam sa atin. Siya ay Ama at Panginoon na may malasakit sa buhay natin. Siya rin ay walang pagtatangi sa kaninuman at ang tingin Niya sa atin ay pantay-pantay.

At dito ngayon papasok ang pinakamahalaga sa lahat – ang bunga ng pagiging buka ang bibig sa pagpaparangal at pagpupuri sa Diyos; ang bunga rin ng pagiging bukas ang puso at kaisipan sa kanyang pagka-Diyos.

Ito ang bigkas ng pusong nagmamahal, ang bigkas ng bibig ng isang taong may malasakit sa Diyos at sa Kanyang kaluwalhatian. Ito ang bigkas ng pag-ibig, ang bigkas ng panalangin, ang bigkas ng bibig at damdamin na kumikilala sa Diyos bilang Diyos, Ama, at Panginoon. Malayong malayo ito sa bigkas ng mga tampalasang walang bukam-bibig kundi ang kapakanan daw ng iba, nguni’t walang ibang hinahanap liban sa paglawig ng kanilang kapangyarihan, at paglago ng yaman.

Ito ang ginagawa natin ngayon sa Banal na Misa. Mula sa simula, ang Misa ay isang pamumukadkad ng pag-ibig ng Diyos sa kanyang bayan. Mula sa simula hanggang sa wakas, ang lahat ay may kinalaman sa kabukasan ng Kanyang walang maliw na pag-ibig sa atin. Mula sa simula hanggang sa katapusan, ang Misang ito ay isang mahaba, matimyas, at madamdaming pagbigkas ng Kanyang kaluwalhatian. “Ang lahat ay ginawa Niya nang mabuti … Nakaririnig ang mga bingi at nakapagwiwika ang mga pipi.”

Purihin ang Kanyang ngalan!

KARUNUNGAN, KATARUNGAN, KATALINUHAN!

Ika-22 Linggo ng Taon (B)
Agosto 30, 2009

Mga Pagbasa: Dt 4:1-2, 6-8 / Santiago 1:17-18, 21b-22, 27 / Mk 7:1-8, 14-15, 21-23

Marami ang mabait na tao sa mundo. Kay daming mababait na politico sa bayan natin, mababait na mga pinuno ng bayan. Sa kanilang kabaitan, namumudmod ng pera, tulad ni Robin Hood, namimigay ng kung ano-anong pabuya, tulad ng mga mayor na namimigay ng cake sa pagsapit ng kaarawan ng mga senior citizen ng bayan.

Marami rin ang marurunong sa lipunan natin. Magagaling, mahuhusay, maraming pinag-aralan. Kay dunong nila kung kaya’t lahat yata ng problema ay meron silang solusyon, tulad ng mga nag-aasam maging presidente na pawang may taglay na solusyon kahit na hindi pa man nagaganap ang eleksyon.

Marami ang masisipag sa bayan natin. Marami ang dedikado sa trabaho, na nagbubuhos ng kanilang oras sa anumang pinagkakaabalahan. Ang dami ng mga patakbo-takbo, pahingal-hingal, paparuon at paparito, na wari’y laging naghahabol ng hininga.

Kung ang pag-uusapan ay dunong, kabaitan, kasipagan, marami ang nararapat maging pinuno ng bayan; marami ang dapat ay may tangang kapangyarihan sa lipunan.

Nguni’t tingnan natin sumandali ang mga pagbasa sa araw na ito …

Sa unang pagbasa, malinaw ang koneksyon ng dalawang bagay – karunungan at pakikinig. Hindi mahalaga ang dunong kung walang kakayahang makinig at tumalima sa batas ng Panginoon. At ang pakikinig ay nagbubunga ng paggawa ng makatarungan … karunungan na kaakibat ng katarungan.

Ang tugon matapos ng unang pagbasa ay isang pagdidiin sa parehong katotohanan: “Ang gumagawa ng katarungan ay mamumuhay sa harapan ng Panginoon.”

Hindi rin nalalayo ang sinasaad sa ikalawang pagbasa. Paggawa, hindi lamang pag-ngawa ang inaasahan sa atin. Pagtupad, hindi lamang masusing paghahangad, ang siyang dapat pag-ukulan ng pansin ng lahat. Ang katarungang hinihingi ni Santiago ay may kinalaman sa pagmamalasakit sa mga ulila, mga biyuda, at mga mahihina.

Ito ang matinding problema ng mga Pariseo at mga eskriba. Alam nila ang batas. Alam nila ang tama. Alam nila kung ano ang sinasaad ng kautusan. Alam nila ang batas at ang butas nito upang makalusot sa maraming bagay.

Mahalaga na maunawaan natin ang tinutumbok ng mga pagbasa. Karunungan, hindi katalinuhan … kabutihan, hindi kabaitan. At ang kabutihang ito ay makikita sa paggawa ng katarungan, hindi sa pag-ngawa kapag malapit na ang eleksyon, hindi sa paninira ng kalaban, kundi sa pagtupad sa tawag ng kabutihan.

Maraming mababait, matatalino, at masisipag sa lipunan. Pati mga Pariseo at eskriba ay maalam at matatalino. Maraming naghahangad na maging pinuno ng bayan ang mababait, tulad ng isang lasenggero at sugarol na namumudmod ng salapi sa mahihirap. Mabait, nguni’t hindi mabuti.

Ang kabaitan ay isang birtud. Malinaw ito. Nguni’t sa hanay ng mga birtud, ay mayroong higit na mahalaga kaysa sa iba. Ang kabaitan ay puedeng hatid ng makasariling mga layunin, na malimit ay lingid rin sa kaalaman ng isang tao. Ito ang motivacion, ang siyang nagtutulak sa isang tao upang maging mabait, masunurin, o magalang. Ang puno at dulo ng kautusan ay hindi ang gawin tayong mabait, kundi mabuti … tulad ng Diyos, na modelo at simulain ng lahat ng kabutihan. Ang kabaitan ay puedeng magmula sa isang makasariling layunin, upang makakuha ng papuri ng madla. Ang kabutihan ay nagmumula sa dalisay na kagustuhang matulad sa Diyos, hindi upang palakpakan ng balana.

Malapit na naman ang halalan. Kay daming maaalam at matatalino ang nangagsisipaglabasan. Biglang dumami ang napakagaling sa pagtutuos kung ilang classroom ang magagawa sa halaga ng dinner na mamahalin ng mga nagsipuntahan sa New York! Biglang nagdamihan ang mga ekonomista, na biglang nakakita ng solusyon sa mga problema ng bansa. Biglang dumami ang nagmamalasakit sa mahihirap, na kahit hindi marunong pumadyak ay walang ginawa kundi pumadyak sa TV at sa harapan ng camera. Mababait silang lahat. Tulad ng mabait na syang tawag ng mga Tagalog sa mapanirang daga.

Malaki ang pananagutan natin lahat. Tayong lahat ay nag-asal Pariseo sa buhay natin … tulad ng eskribang kay husay magsulat at magsalita. Sa buong Asia, Pinoy ang silang kilala sa mga talumpati, sa mga debate, at sa pag-ngawa. Kasama ako rito, at kayong lahat na nagbabasa nito.

Sa araw na ito, malinaw ang panawagan. Malinaw ang magandang balita. Hindi katalinuhan o kaalaman, bagkus karunungan. Hindi kabaitan, kundi kabutihan. Tulad ng Diyos, na Siyang bukal ng dilang kabutihan at kabanalan!

Mangilao, Guam
Agosto 26, 2009
2:25 PM

SA GANANG AKIN, TANANG PUSO AT KALOOBAN!

Ika-21 Linggo ng Taon (B)
Agosto 23, 2009

Mga Pagbasa: Josue 24:1-2a, 15-17, 18b / Efeso 5:21-32 / Juan 6:60-69

Pagpili at pagpapasya ang tinutumbok ng unang pagbasa natin ngayon. “Mamili kayo,” ani Josue, sa kanyang mga kababayan! “Magpasya kayo,” sabi pa niya, sa mga taong tila mga salawahan, mga taong walang isang salita; mga taong namamangka sa dalawang ilog, ika nga; mga nilalang na sala sa init, sala sa lamig; mga balimbing, na isang katagang naging palasak noong panahon matapos ang diktadorya ni Marcos.

Mahirap gawin ang magpakatotoo, ang magpakatatag sa isang adhikain, iisang layunin, at iisang mithiin. Madali ang magpadala sa agos, ang magpa-anod sa baha, ang magpaihip sa direksyon kung saan humahampas ang hangin. Mahirap ang manindigan, ang maituring na kakaiba, ang mabansagang salungat sa takbo ng lipunan, ang magpamalas ng katatagan sa ngalan ng wasto at tama.

Madali ang magpadala sa takbo ng kultura, sa isang kalalagayang ang puno at dulo ay ang katotohanang ginawang popular ni Lozada sa katagang “kalakaran.” Mahirap ang maging kakaiba, ang maging salungat, ang maging “KJ” o “kill joy” – na isang salitang hindi na natin naririnig sa panahon natin. Mahirap ang maging contrapelo, maging kontrabida, at hindi sumasayaw sa tugtugin ng nakararami.

Mahirap magpaka tapat, lalu na’t ang kalakaran ay ang kabuktutan sa lahat ng antas ng lipunan. Ang kabuktutan, bagama’t halos lahat ay ibinibintang sa mga nakatira sa tabing ilog Pasig sa Maynila, ay takbo ng lipunan mula sa kataas-taasan hanggang kababa-babaan ng sambayanang Pinoy. Ang lahat ay sumisigaw laban sa katakawan; ang lahat ay nagsisipag-takinan at tahulan laban sa katiwalian ng mga nasa taas, subali’t sa malalim na pagkilatis natin, maging ang mga palahaw ang sigaw sa kadayaan ay sila ring nananagana sa ilalim ng rehimeng nawala na ni bahid ng kahihiyan sa kanilang ginagawa – sa ngalan ng paglilingkod (daw) sa bayan.

Nandiyan ang mga naglilingkod na hindi na halos napalitan magmula noong 1986! Ginawang OIC, noon, “oh, I see,” mayor pa rin ngayon. Kung hindi sila, ang kanilang asawa, anak, pamangkin, at mga inangking mga alipores. Kalakaran ito ng diwa ng kalayaan!

Nandiyan ang mga sundalong maaga nga mag-retiro, nguni’t walang pagreretiro. At bakit? Eh, kung titingnan natin, ilan sa mga nagretiro daw, ang patuloy na namamayagpag sa paglilingkod publiko? Kalakaran ito ng diwa ng demokrasya! Bunga ito ng kanilang matibay at masugid na pagmamalasakit sa bayan!

Nandiyan din ang mga nagpapakilala bilang masugid na tagapagtanggol ng karapatang pantao, mga bihasa sa pagtatalumpati sa lansangan, mga sanay at hasang-hasa sa paghahanap ng mali sa sinumang anumang gawin ay laging may kamalian. Sila ang mga kampeon ng mga maralita at hikahos ng lipunan. Bilangin ninyo ang SONA na binitawan ng lahat ng mga nagdaang mga pangulo … wala sila ni isa man ang sinang-ayunan. Lahat ay palpak. Lahat ay mali. Lahat ay walang tama, at ni isang hibla ng pagpapahalaga ay nakita sa kanilang mga mapanglait at walang pakundangang pagpula. Kalakaran ito ng takbo ng sistema political na nababatay sa paninira, panggugulo, at walang sawang panunuligsa! Bilangin ninyo kung may nagustuhan silang presidente sa kasaysayan natin … wala … pati ang hinahangaan ng lahat na si Tita Cory, na noong siya ay namumuno ay walang awang tinuligsa, at pitong beses pinagtangkaang agawin ang kanyang mababang-loob na paglilingkod sa bayan.

Laksa-laksang salapi ng bayan ang nalustay at patuloy na nalulustay sa ngalan ng paglilingkod sa bayan … noon, ngayon, at marahil ay pati bukas. Sa gitna ng patuloy at walang ampat na paghirap ng bayan, patuloy na pagyaman ang mga tampalasang walang inisip liban sa pagpapalawig ng kanilang panunungkulan.

Kalakaran din ito … nakasanayan na … nakagawian na … nalintikan na!

Sa unang pagbasa, alam natin kung ano ang nakasanayan ng mga Israelita … walang patid na pag-angal kay Moises … sapagka’t sila ay inilabas sa Egipto … ang kinagawiang pagsamba sa mga diyus-diyosan … ang patuloy na pagsuway sa utos ng Diyos sa kanila.

Kalakaran noon ang sumamba sa mga diyus-diyosan ng kanilang mga kapitbayang walang pagkilala sa Diyos na nagpakilala sa pamamagitan ni Moises.

Nguni’t ito ang magandang balita na tumatagos sa ating guni-guni … ang paninindigan ni Josue … ang pagpapasya niya na manatili sa takbo, hindi ng kalakarang naturan, bagkus ng patakaran ng konsiyensya – ang mangako na walang pag-aatubiling pagsunod o pagtalima sa kalooban ng Diyos. “Sa ganang akin, tanang puso, tanang kalooban ay para sa Diyos!”

Ito marahil ang isa sa maraming dahilan kung bakit nagliyab muli ang diwa ng EDSA sa pagpanaw ni Tita Cory. Isa siyang bantayog ng katatagan, ng katuwiran, sa gitna ng lahat ng uri ng kabulukan at kabuktutan. Sa gitna ng yamang angkin niya magmula sa pagkabata, kapayakan ng pamumuhay ang kanyang pinanindigan. Sa kabila ng kapangyarihang kanyang tangan noong siya ay presidente, ang malinaw na halimbawa na ipinakita niya ay ang banal na pagkatakot sa Diyos. Sa gitna ng pitong tinamaan ng magaling na mga kudeta, nakita natin siyang nagdarasal ng rosaryo kasama ang kanyang miembro ng kabinete! Kapangyarihan ng pananampalataya laban sa kapangyarihan ng Tora-Tora at helicopter gunships noong 1989.

Matindi ang laban natin magpahangga ngayon. Matindi ang kalaban … at alam natin lahat na ang kalaban ay ang kalakaran ng kasalanan na malalim ang pagkaka-ugat sa istruktura ng lipunan, mula sa taas, hanggang sa pinakamababa at pinakamalayong barangay o sitio sa buong bansa. Kailangan natin ng tunay ay wagas na moral revolution … nakalulungkot nga lamang na ang nagsimulang gumamit nito ay nanagana at nagpakasasa ng maraming taon sa kalakarang nabanggit, sa kalakarang hindi pinayagan ni Tita Cory na maging bahid sa kanyang paglilingkod.

Si Josue ay isang propetang dinarakila ng liturhiya sa araw na ito. Si Josue ay modelo para sa atin. Siya ay isang bantayog na atin dapat tingalain. At ang kanyang paninindigan ay walang iba kundi ang kanyang ipinagmakaingay: “Sa ganang akin, tanang puso, tanang buhay ay laan sa Diyos … nakalaan sa Diyos lamang, at hindi sa kalakaran ng lipunang nasadlak sa kasalanan!

Chalan Pago, Guam 96910
Agosto 19, 2009

DUNONG AT DULANG

Ika – 20 Linggo ng Taon (B)
Agosto 16, 2009

Mga Pagbasa: Kawikaan 9:1-6 / Efeso 5:15-20 / Juan 6:51-58

Dunong ang paksa sa una at ikalawang pagbasa. Inihalintulad sa isang tao, nag-aanyaya ang dunong sa isang dulang, isang mesang puno ng pagkain, isang handaang ang hain ay pang-unawa at hindi kahangalan. “Halina, kumain ng aking pagkain, at uminom ng alak na aking inihanda! Talikuran ang kahangalan at mabuhay; umunlad sa daan ng pang-unawa.”

Ang dunong ay kaakibat ng dulang. Ito ang malinaw na pagsasalarawan ng dalawang naunang pagbasa.

Sa sulat ni Pablo sa mga taga Efeso, karunungan sa halip na kahangalan, ang kanya ring tagubilin: “Tingnang mabuti kung paano kayo mamuhay, hindi tulad ng mga hangal, bagkus tulad ng mga paham, na gumagamit ng lahat ng pagkakataon, sapagka’t ang panahon natin ay tigib ng kasamaan.”

Nguni’t bagama’t ang dunong ay kaakibat ng dulang, sa liham ni Pablo, ang dunong ay inihalintulad sa pagdalo sa handaan, hindi sa tunggaan, hindi sa lasingan: “At huwag magpadala sa pagkalasing, na mitsa ng kapariwaraan, bagkus mapuno ng Espiritu.”

Madali para sa atin ang mapuno ng lahat ng uri ng pagpapakasasa. Madali sa mga kabataan ang madala ng kalakaran ng kultura. Madali ang madala ng tawag ng internet. Sa halip na mag-aral, ay panay surfing na lamang ang gawa ng mga bata, o dili kaya’y online games. Madali sa bata at matanda ngayon ang madala ng kultura ng “fastfood” – ang lahat ng madalian, mabilisan, at masarapan, na madalian ding nagsisira sa kalusugan. Madali ang maniwala sa mga artista at mga celebrity … Lahat na yata ng pagpapahalagang Pinoy ay galing s kultura ng “Pinoy Big Brother,” “Wowowee” at marami pang ibang mga panooring hungkag, at salat sa tunay na pagpapahalagang Kristiyano.

Madali ang madala ng kung ano ang popular, ang kinahuhumalingan ng balana, ang pinaka-uso at pinaka-“in” sa mga kabataan. Kaya’t sa dami ng “call centers” na ang inihahain at pinadadama sa mga call center agents ay pawang kulturang Kano at banyaga, kay raming mga talubatang Pinoy ang nagkakasakit sa bato, sa atay, sa puso, o sa alta presyon.

Dunong, hindi lamang dulang na mababaw ang pahatid ng mga pagbasa ngayon. Dunong, maging sa larawan ng isang handaan ang pahatid sa atin ng liturhiya. Handaan … Oo, pero hindi tunggaan!

Ano bang uri ng handaan ang kaakibat ng dunong na pinag-uusapan natin? Ano ba ang kahalagahan ng dunong na isinalarawan at inihalintulad ng aklat ng Kawikaan sa isang dulang?

Karugtong ito ng tugon natin sa unang pagbasa, na atin ring tugon noong nakaraang Linggo: “Tikman at tingnan ang kagandahang-loob ng Diyos.” Sa madaling salita, hindi lang isang mababaw na piyestahan at kainan o tunggaan ang pinag-uusapan natin dito. Ito ay may kinalaman sa isang natatanging kaloob ng Diyos sa atin, na dahan-dahan at unti-unting ipinahayag at ipinakilala ng Diyos mula pa sa Lumang Tipan, hanggang sa Bagong Tipan.

Ito ay may kinalaman sa tunay na pagkaing kaloob ng Diyos para sa Kanyang bayan. Ito ay may kinalaman sa kung ano ang binabanggit ng Ebanghelyo natin sa araw na ito. At dito sa pagkaing ito tunay na uusbong at maghahari ang karunungang tunay na binabanggit sa una at ikalawang pagbasa.

Kailangan ba kaya ng dunong sa pagtanggap ng tunay na pagkaing nabanggit?

Oo … marami ang nasisilaw sa palsong pagkain. Marami ang nasisiyahan na sa mababaw na mga bagay makamundo. Marami ang nasisilaw sa mga tila batong diamante, na kamukat-mukatan mo’y puwet lang pala ng baso. Marami ang natatangay sa paimbabaw na mga pangako ng mga politikong tampalasan, ang kanilang mga pagkukubli sa likod ng katanyagan ni Cory Aquino, ang mga mabababaw at pakitang-taong mga pagbibigay ng senyas o tanda ng “Laban” kahit ang kanila namang ipinaglalaban ay walang iba kundi ang sarili nilang bulsa at upuang makapangyayari.

Oo … kailangan natin ng dunong upang makilatis ang tunay at ang palso, ang tama at ang peke, ang diamante at ang puwet ng baso. At sa buhay natin, mayroong higit pa sa pagpili ng kandidato, higit pa sa pagtanto kung ano ang dapat nating kunin karera sa kolehiyo.

Sa larangan ng buhay na walang hanggan, dunong hindi lamang kaalaman o titolo ang dapat pairalin ng tao. May mga bagay na hindi makakamit sa dami lamang ng kursong tinapos, titolong narating, o mga letra pagkatapos ng pangalan ng tao.

Ang karunungang binabanggit ng mga pagbasa natin ay walang iba kundi ang tunay at wagas na dunong na may kinalaman sa dulang na naghahatid sa buhay na walang hanggan – ang Eukaristiya!

Ito ang pagkaing galing sa langit.

Ito ang tinapay na nagbibigay buhay … buhay na walang hanggan. At para marating ito, kailangan natin ng dunong.

Maging marunong nawa tayong lahat, hindi lamang maalam. Maunawaan nawa natin nang lubos ang siyang pahatid sa atin sa loob ng ilang magkakasunod na Linggong nagdaan, kasama ng araw na ito: “Ang kumain ng tinapay na ito ay mabubuhay magpakailanman.”

TIKMAN AT TINGNAN!

Ika-19 na Linggo ng Karaniwang Panahon(B)
Agosto 9, 2009

Mga Pagbasa: 1 hari 19: 4-8 / Efeso 4: 30 – 5:2 / Juan 6: 41-51

Kadustaan ang tila karanasan ni Elias … sa ilang … sa lugar ng tiyak na kamatayan … Kawalang pag-asa ang tila paulit-ulit na saknong ng kanyang mapait na awit: “Tama na … sobra na … Wala akong kaibahan sa aking mga ninuno. Panawan na sana ako ng buhay!” Subali’t isang anghel ang makailang ulit na isinugo ng Diyos sa kanya habang siya ay naidlip sa ilalim ng puno. “Tingnan, tikman … paunlakan ang kaloob kong pagkain. Mahaba pa ang iyong lakbayin.”

Alam natin ang bungang idinulot ng pagkaing yaon … lakas, panibagong buhay, at kapasyahang maglakbay pa at magpatuloy sa kanyang atang na tungkulin. Naglakbay siya, dala ng kalakasang dulot ng tinapay mula sa langit, nang apatnapung araw at apatnapung gabi!

Iba magmahal ang Diyos! Susubukan ka Niya muna … gugutumin … dudustain … hahamakin ng madla. Iba magmahal ang Poong Maykapal … isusuong ka muna sa lahat ng uri ng kapaitan, kahirapan, pagsubok at pagtupok ng iyong papiruk-pirok at papiyok-piyok na pag-asa!

Nguni’t hindi ka Niya lubusang bibitawan. Hindi ka lubos na papanawan ng lahat ng katugunan maging sa pinakamatinding mga suliranin. Ito ang pinanghahawakan natin sa araw na ito … ang buod, ang lagom, ang puno at dulo ng magandang balita …
“Tikman at tingnan ang kagandahang-loob ng Diyos.”

Di lamang apatnapung araw at apatnapung gabi ang bayang Pilipino naglalakbay sa karimlan. Di lamang mapapait na kadustaan at kahihiyan ang sinapit natin sa pandaigdigang pagtingin. Di miminsang nilibak tayo at inalipusta ng bansang mayayaman, bilang isang mumurahing lahi ng mga DH at utusan. Di miminsang tayo ay nilibak sa kaguluhan at karumihan ng ating politika.

Subali’t may mga Elias, Eliseo at Jeremias at Jonas na patuloy na isinugo ang Diyos sa atin. Silang mga sugo ay naging mapait rin ang mga sinapit. Si Ninoy. Si Cory. Sina Evelio Javier, at marami pang iba na nagdusa dahil sa kanilang pagmamalasakit sa bayan. Di miminsang minaliit ng mga makapangyarihang may tangang baril ang babaeng inilibing lamang natin noong nakaraang Miercoles. Di miminsang pinagsikapang gapiin ng lakas at dahas ang kanyang mataginting na pag-iingat ng kalayaan kagagawan ng mga taong ngayon ay tinatawag nating “honorable” o kagalang-galang!

Sa nakaraang mga araw na ito, wala akong masabi kundi itong payak na katotohanang dulot ng tugon natin sa unang pagbasa: “Tikman at tingnan ang kagandahang-loob ng Diyos.”

Hindi ba ninyo natikman at nanamnam ang tindi ng pag-ibig at pagpapasalamat ng bayan sa isang babaeng minaliit ng mga makapangyarihan noon? Di ba ninyo nakita at napaggunam-gunam na ang Diyos ay nagwiwika sa pamamagitan ng mga ordinaryong taong nakipagsiksikan, nagpakagutom, at nagpakapuyat, hindi upang ibagsak ang sinomang dapat ibagsak, kundi upang magpugay at magpasalamat sa kanyang sugo ng Diyos para sa bayang nagupiling sa kadustaan at kahihiyan?

Bagama’t may ilang mga walang hiyang mga politico ang nagsikap na gamitin ang libing ni Cory bilang isang plataporma sa kanilang mga madidilim na balakin, hindi sila ang nagwagi. Ang nagwagi at namaulo ay ang mga maliliit na taong pinagmalasakitan ng babaeng anak sa yaman at luho nguni’t nagpamalas ng payak at simpleng pamumuhay! Ang nagwagi at namayani ay ang mga ordinaryong taong naka-tsinelas na nagpumilit na pumasok sa libingan hindi upang ibagsak ang gobyerno at mamolitika kundi upang humiyaw lamang ng “Cory, Cory, Cory” at sa kabila ng umaagos na luha, ay nagpamalas ng kanilang taos-pusong pasasalamat sa kanya!

Nagkabuhay ang mga binabanggit ni Pablo sa ikalawang pagbasa: “Ang lahat ng kapaitan ng loob, poot, galit, pagtungayaw at pag-alipusta ay dapat maglaho sa inyo … At maging mabait kayo sa isa’t isa at magpatawad sa isa’t isa.”

Halos imposible na hindi natin matikman at matingnan ang kagandahang-loob ng Diyos sa atin. Mahirap tayong bansa … Oo … Marami sa atin ay mga naninilbihan sa mga among banyaga sa ibang bansa. Marami sa atin ay nagbabanat ng buto nang malayo sa mga mahal sa buhay. Sa “live streaming” na ipinakita sa internet ng kanyang libing, ilang mga Pinoy ay nagpuyat, nakipaglibing, nakiramay bagama’t sila ay libo-libong milya ang layo sa Pilipinas?

Sumilip at sumungaw sa ating bayan ang isa na namang anghel na sugo upang turuan tayo ng mahalagang liksiyon. Nagkaisa muli ang bayan. Nagkaroon muli ng pag-asa ang tanan. Nabuhay na muli ang diwa ng EDSA UNO. Daan-daang mga pamisa ang ginanap sa buong bansa para sa anghel na ito na, tulad ni Elias, ay nasadlak sa isang matinding pagsubok, pasakit, at panimdim.

Sa kabila ng lahat, ang pananampalataya ni Cory sa Eukaristiya ay namaulo, lumutang at umusbong. Pinatunayan niya na sa kadustaan, sa kahirapan, at kapanglawan ay may nagkukubling panibagong buhay – ang buhay na walang hanggan na siyang pangako ng Ginoong nagwika: “sino mang kumain ng tinapay na ito ay mabubuhay magpakailanman.”

Natikman natin sumandali muli ang kagandahang-loob ng Diyos sa pamamagitan ng halimbawa ni Cory. Natingnan natin sa kanya ring halimbawa, na sa kadustaan ay may panibagong buhay na hindi kailanman magagapi ng makamundong mga batayan ng kapangyarihan. Sa kanyang personal na halimbawa, na hindi natinag sa kanyang matibay na pananampalataya sa Panginoon at sa tinapay na dulot niya mula sa langit, nagkadiwa, nagkabuhay, at nagkatotoo ang tugon natin sa unang pagbasa sa araw na ito: “Tikman at tingnan ang kagandahang-loob ng Diyos.”

Natikman natin. Natingnan natin. Halina at dumulog pang muli at makibahagi sa tinapay na naghahatid ng buhay na walang hanggan.! Tulad ni Elias. Tulad ni Jeremias. Tulad ni Cory. At tulad ng lahat ng tinig na sumisigaw: “Jesus, Anak ni David, maawa ka sa akin!”

Kaawaan mo ang aming bayan, O Panginoon! Kahabagan mo kami, O Panginoon! Maging isang bayan nawa kami, batay sa iisang pananampalataya. Dahil sa iisang binyag. At bunsod ng pagkatikim at pagkakita sa iisang Diyos at iisang Panginoon. Tanging Siya lamang ang puno ng awa at habag at kaganapan ng kagandahang-loob.

DI SA PAGKAING NAAAGNAS, KUNDI SA TINAPAY NA WALANG KUPAS!

Ika-18 Linggo ng Taon(B)
Agosto 2, 2009

Malimit tayong maghanap ng kung ano ang nagtatagal, kung ano ang matibay, sulit sa anumang ating ibinayad, mga bagay na hindi madaling kalawangin, di kagya’t nasisira, at di marupok sa tingin at sa gamit.

Sa kabila nito, kay dali nating mainip, magsawa, mainis, at magtampo. Tulad ng mga Israelita, na pinupog ng reklamo si Moises matapos sila dalhing palabas sa pagka-alipin sa Egipto, hindi lamang tayo naiinis. Tayo man ay nag-aalsa … nag-aalboroto, kumbaga, at nagpapahayag ng niloloob maging sa Diyos man o sa tao.

Sa gitna ng ganitong saloobin at gawain ng tao, malinaw pa rin ang pahayag ng mga pagbasa ngayon, tulad ng ating tugon sa unang pagbasa noong nakaraang Linggo: “Binubusog tayo ng kamay ng Diyos; tinutugon Niyang lahat ang ating pangangailangan.” Sa kabila ng ating pagkasuwail, ganito pa rin ang tugon ng Diyos sa atin at siya nating tugon sa unang pagbasa: “Pinagkalooban sila ng Diyos ng tinapay na mula sa langit.”

Nguni’t tunghayan natin ang tinapay na ito …

Ang puno at dulo ng reklamo ng mga Israelita ay iisa … ang kanilang tinapay ay pinagsawaan nila … ang manna … Nasabik sila sa mga karne, recado, at pangsahog na sagana sa Egipto. Nakalimutan nila ang biyaya at natuon ang puso at isipan sa pagpapasasa. Nalungkot sila sa tinapay na walang lasa … walang ulam …. Walang kasabay na masaganang mga pang-ulam sa tinapay na mula sa langit.

Kay dali nating lumimot… kay dali nating magtampo … ginusto natin ang isang bagay kahapon …. Sinisiphayo natin ngayon at kinasusuklaman sa panahong ito. Sala tayo sa init … sala rin sa lamig. Hindi kailanman tayo nasiyahan sa kung ano ang meron tayo. At sa oras na makamit ang pinakamimithi, lagi tayong nag-aasam ng bagay na wala sa atin. Mas luntian, ika nga, ang damo sa halamanan ng kapitbahay. Laging mas ganap, mas mainam, mas nakalalamang sa anumang bagay. Maging sa larangan ng politika, ayaw natin dati sa presidente. Maging ang itinatanghal natin bilang bayani ngayon ng demokrasya, ay pinagsikapan natin ibuwag sa paulit-ulit na kudeta na madugo at marahas. Ang mga nagsusulong dati ng cha-cha ay ngayon ay salungat dito, at ang pinalayas natin sa pamamagitan ng people power ang siya ngayong itinatanghal bilang tugon sa lahat ng mga suliranin nating hinaharap ngayon.

Matay nating isipin, ang lahat ng bagay na iwiwaksi natin at pinagsasawaan ang mga bagay na pansamantala … mga bagay na pangkasalukuyang sarap lamang … mga bagay na di nagtatagal. Nag-alsa ang Israelita laban sa tinapay na hindi man lamang maiipon para sa kinabukasan. Dapat silang magtipon sa bawa’t umaga ng manna. Nag-alsa sila sa bagay na hindi nananatili … hindi nagtatagal … At ang lahat ng tampulan ng atensyon ng balana ay sa mga bagay na walang kapararakan, mga bagay na naaagnas at nagwawakas.

Subali’t sa kabila ng masamang balitang ito, ay isang mahalagang balita ang tumatambad sa ating kamalayan … Ito ang balita tungkol sa Eukaristiya na nagtipon-tipon sa atin ngayon. Ito ang magandang balita na sinasaad sa tugon natin sa unang pagbasa … “Binigyan sila ng Diyos ng tinapay mula sa langit.”

Hindi sila ang pokus ng ating pagninilay ngayon, kundi tayo. Tayo ngayon ang tampulan ng pag-aalay na ito ng manna na hindi basta nabubulok; hindi basta naglalaho.

At ang tinapay na ito ay walang iba kundi ang katawan at dugo ni Jesus na ipinagkaloob nang lubusan para sa ating lahat. Ito ang kahulugan ng sinasabi ng Panginoon sa mga nangagsipagsunuran sa kaniya, matapos sila pakainin. Nagsisunod sila sapagka’t naghahanap sila ng pagkain. Pero diniretso sila ni Kristo … Hindi siya ang pakay nila, aniya, kundi ang kabusugan. Sa kabila ng kanilang kababawan, at pag-reklamo sapagka’t mahirap tanggapin ang pangaral ni Kristo, nagkaloob pa rin siya ng pinakamahalagang aral bagama’t ang kaganapan ay mangyayari sa kaniyang pagkakaloob ng sarili sa kamatayan sa krus.

At pinagtagubilinan sila ng isang mahalagang pangaral. Huwag aniya tayo masiyahan sa pagkaing naaagnas, bagkus maghanap ng pagkaing walang kupas.
Ito ang Eukaristiya … tinapay ng buhay … tinapay na mula sa langit … tinapay na dulot ni Kristo …. Walang agnas, walang kupas … pagkaing nagbibigay-buhay … pagkaing naghahatid sa buhay na walang hanggan!

Ikaw, saan ka pa? Dito na tayo, pre! Walang kakupas-kupas!

TINIPON, HINDI TINAPON!

Ika-17 Linggo ng Taon (B)
Julio 26, 2009

Mga Pagbasa: 2 Hari 4:42-44 / Efeso 4:1-6 / Juan 6:1-15

May mga pagkakataong ang mga pagbasa ay nagtataglay ng malinaw na mga detalye na may mahalagang kahulugan para sa nagbabasa o nakaririnig. Ang Linggong ito ay isa sa mga pagkakataong ang tatlong pagbasa ay nagsasanib sa mga iilang mga larawang may kinalaman sa kabuuan ng pahayag, sa buod at lagom ng buong pagdiriwang.

Tatlong kataga ang sumasagi agad sa aking isipan: agapay, tinapay, at buhay!

Agapay ang sinasaad ng unang pagbasa – ang pag agapay ng Diyos sa pamamagitan ni propeta Eliseo na nagkaloob ng 20 pirasong tinapay na nagpatawid-gutom sa isang daang katao. Bagama’t dadalawampung piraso ang pinaghati-hati sa ganoong karami, ang lahat ay nabusog. At hindi lamang iyon … may natira pang tinipon matapos kumain ang lahat.

May kinalaman naman sa buhay ang paalaala ni Pablo … ang siyang isinasagisag ng pagtitipon ng mga pira-pirasong tinapay na labis – ang kaisahan. Ang pagtitipon ng mga mumo o tira ay isang pahiwatig ng pangangailangang kung paano ang mga pira-pirasong tinapay ay natipon at hindi natapon, gayun din naman, ang mga tagasunod ni Kristo ay dapat magkatipon sa isang malalim at wagas na uri ng kaisahang hindi nagmumula lamang sa isang mababaw na kaparaanan, bagkus bumubukal sa kung ano ang kaakibat ng kaloob ng pagkaing mula sa langit – ang kaloob ng Espiritung mapag-isa, ang Espiritu ng kaisahang bunga ng biyaya ng binyag.

Pag-agapay sa buhay, na nagmula sa sagisag at katotohanan ng tinapay! … Ito ang Eukaristiya na atin ngayon ipinagdiriwang. Ito ang kaisahang malalim na hindi natin maatim na itapon na bunga ng isang pagtitipon. Pagtitipon ang ginawa natin ngayon. Nagsimula tayo sa isang isahang awitan at pagbati mula sa Diyos sa pamamagitan ng pari. Kaisahan ang lahat ng ginagawa natin – sabayang pag-awit, sabayang pananalangin, sabayang pagsamba at pagpupuri sa Diyos. Ito ang kaisahang hindi madaling itapon na lamang at sukat. Ito ang pagtitipong walang iniwan sa pagtitipon ng mga butil ng trigo upang maging isang tinapay na buo, ganap, at iisa. Ito ang iisang pananampalataya na nagmumula sa iisang binyag, sa pananalig sa iisang Diyos, iisang Iglesya, iisang Ama at Diyos ng lahat!

Kay rami ngayong dahilan upang magkawatak-watak. Kay raming dahilan upang magkahiwa-hiwalay. Nandiyan ang kaibahan bunga ng yaman o kahirapan. Nandiyan ang kaibahan at pagkakawatak-watak dahil lamang sa politika o dahil sa anumang pananalig na naiiba. Nandiyan ang kawalang kakahayahang tanggapin ang iba dahil lamang sa kaibahan ng kanilang kulay, kultura, o kamalayan!

Subali’t malinaw ang turo ng mga pagbasa ngayon. Hindi pagtatapon, pagsiphayo, at pagtanggi ang dapat maghari kundi pagtitipon, pagsang-ayon, at pagtanggap sa isa’t isa ang dapat maghari sa puso ng mga taong sibil. Kay rami na ang namatay o nagdusa sa ngalan ng kaibahan, at pagtatangi-tangi ng tao sa isa’t isa. Kay rami na ang naghirap dahilan sa pagkakaiba-iba.

Agapay ang hatid sa atin ng Diyos. Hindi ba’t ito ang tugon natin? “Binubusog tayo ng kamay ng Diyos; tinutugunan Niya ang lahat ng ating pangangailangan.” Alalay mula sa Diyos ang siya nating ipinagbubunyi tuwing tayo sa magtitipon sa liturhiya ng Simbahan. Ito ang parehong alalay ng Diyos na siya nating hinihiling at ipinagsusuyo sa panalangin.

Kailangan natin tuwina ng alalay ng Diyos. Sa panahong naghahanda muli ang bayan sa isang pambansang halalan, naglalabasan na ang lahat ng katakawan at pagkamakasarili. Mayroon nang namamatay dahil sa politika. Mayroon nang nagkakamada na ng lahat ng uri ng pandaraya upang hindi mapatid ang kung anong tawag nila ay “paglilingkod sa bayan.” Ewan ko nga ba kung bakit lahat ng “naglilingkod sa bayan” (daw) ay dinapuan na ng sakit na nagsasabi sa kanilang sila lamang ang puede. Mayroon pang isang kandidato na diumano ay pinagwikaan siya ng Diyos mismo na tumakbo. Ewan ko sa inyo mga kapatid, pero wala akong “hotline” sa langit upang mabatid nang tiyakan kung ano ang gusto niyang ipagawa sa akin sa bawa’t kibot ko sa mundong ito. Hindi ko alam kung ano ang nakain ng mga taong ito na nagbunsod sa kanila upang makasiguradong sila ang napupusuan ng Diyos at tinawag ng Diyos tulad nang tinawag niya si Moises, Elias, o si Eliseo sa ating unang pagbasa.

Alalay ng Diyos ang ating hiling sa panahon natin. Matindi ang kadilimang bumabalot sa lipunan natin. Malakas ang kalaban – ang mga kampon ng kadiliman. At malaking pera ang pinag-uusapan sa tinatawag na “paglilingkod sa bayan.” Ano pa ba ang dahilan at ang buong angkan ng mga tampalasang ito ang nagkukumahog upang maging congressman, mayor, o konsehal man lamang?

Buhay ang dulot ng Diyos – buhay na walang hanggan. At ang daan tungo dito ay isang pagtitipon, hindi pagtatapon. Pati mga maliliit na piraso ng tinapay na tira ay mahalaga para sa kanya. Pati ang mga mahihina at mahihirap, ang mga walang kaya sa mundo – lahat ng patapon – ay mahalaga sa kanya. Itong mga maliliit na ito ay bahagi ng kaisahang hatid ng Diyos kay Kristo. Ang maliiit nating kaya ay hindi maliit sa mata ng Diyos. Ang bawa’t butil, bawa’t hibla, at bawa’t guhit ay nakabubuo ng isang malaking bagay sa mata ng Diyos.

Ang bawa’t boto natin sa isang taon, ang bawa’t kilos natin sa pang-araw-araw – kung atin gagawin sa ngalan ng totoo, at ng makatotohanang Diyos, ayon sa kanyang batas moral, ay kaaya-aya sa kaniya at nagbubunga ng higit pang kaisahan. Hindi niya ipinasyang palitan nang lubos ang batas, bagkus ang bigyang-kaganapan ang lumang tipan. Ni isang tuldok ay hindi niya tinanggal, bagkus binigyang-kahulugan at kaganapan sa pamamagitan ng bagon tipan. Walang siyang itinapon, kundi ang kanyang pinagsikapang gawin ay ang tipunin ang naliligaw na mga tupa at tipunin ang lahat ng mga anak ng Diyos.

Sa Bagong Tipanan ni Kristo Jesus, walang iwanan, walang tapunan. Ang Bagong Tipanan ay walang iba kundi dakilang Tipunan. “Tipunin ninyo ang mga natira, upang walang masayang.”
Sa balak ng Diyos, walang patapon, walang inutil. Tayo ay angkan ng mga tinipon, hindi ng mga tinapon! “Binusog tayo ng kamay ng Diyos; tinutugunan Niya ang lahat ng ating pangangailangan.”

GABAY, TULAY, BUHAY

Ika- 16 na Linggo (B)
Julio 19, 2009

Linggo na naman … araw ng pahinga, araw ng pagninilay, araw ng pagkilatis ng ating buhay at pagkilala sa kung ano ang nagpapaikot at nagpapainog sa buhay nating lahat. Noong araw, ang Linggo ay madaling maramdaman at makilala. Wala pa noong mga call centers, walang mga supermarket na 24/7 … wala pang mga 7/11 na bukas maghapon at magdamag, anumang araw, anumang dahilan, anumang lugar sa buong kapuluan!

Madali ang makakita ng gabay sa panahong malinaw ang kaibahan sa Linggo at sa ordinaryong araw. Halos lahat ay tumitigil sa trabaho noon sa araw ng Linggo. Karamihan ay nagsisimba … marami ang nagpapahinga. Ibang-iba ang turing sa Linggo at ibang-iba ang pinagkakaabalahan ng balana. Simbahan, sine, at sistehan ang inaatupag noon ng marami. Masaya na ang karamihan sa panaka-nakang simpleng mami at siopao … sa Mamonluk, sa Hen Wah, o sa simpleng pondohan saanman.

Subali’t sa panahon ng globalisasyon na bumabalot sa buong daigdig, ang Linggo ay nagiging Lunes at ang gabi ay nagiging araw. Wala nang kaibahan sa araw ng trabaho at araw ng pahinga.

Sa kontekstong ito ang daigdig na puno ng pagkakaabalahan, narinig natin ngayon ang mataginting na paanyaya ng Panginoon: “Halina sa isang liblib na lugar upang makapagpahinga at makapagnilay.” Sa konteksto ng kawalan ng gabay at guia ang maraming tao sa gitna ng kaguluhan, ating itinatanghal ang katotohanan tungkol kay Kristong Panginoon … “Ang Panginoon ay aking Pastol, wala na akong hahanapin pang iba.”

Sa gitna ng kaguluhan sa lipunan, kay raming “pastol” ang tumatawag ng pansin ng tao. Kay raming “tulay” ang nagpapanggap na maghahatid sa buhay ng kaginhawahan. Kay raming “gabay” ang nagpapakilalang sila ang maghahatid sa kariwasaan at katiwasayan. Ilan ang mga showbiz na personalidad ang halos ituring bilang diyos ng marami? Ilang mga politico ang siyang halos ay sambahin ng kanilang mga tagasunod? Ilang mga artista ang itinatanghal bilang modelo ng mga kabataan, kahit na ang kanilang halimbawa ay malayo sa tama at magaling?

Nagdalang-habag ang Panginoon sa mga taong nagmistulang mga tupang walang pastol, ayon sa ebanghelyo ng araw na ito.

Ito ang magandang balita na parating sa atin ngayon. Sa gitna ng kaguluhan at kawalang kaayusan, nagpapakilala siya sa atin ngayon bilang butihing pastol.

Subali’t ano bang uring pastol and kanyang parating at turo sa atin ngayon? Ito ba ay kagaya ng mga iba-iba at salu-salungat na pastol na nakikita natin sa TV? … ang mga nangagsisituro ng marami sa pamamagitan ng paninira sa ibang relihiyon? Ang mga tampalasang mga “naglilingkod daw” sa bayan na walang inatupag kundi pahabain ang kanilang “paglilingkod?” ang mga lobong nararamtan sa anyo ng tupa na nagsasamantala sa kamangmangan ng maraming ang tanging layunin na ngayon sa buhay ay makasama sa isang dambuhalang stasyon ng TV upang maging bigatin?

Sa magandang balita ngayon, hindi silaw ng salapi, hindi busilak ng bibig, at lalung hindi ningning ng pagmumukha ang dulot ni Kristong mabuting pastol. Nang siya ay nahabag sa madla, ang ginawa niya ay hindi isang “praise release” o papuri sa pamamagitan ng “envelopmental journalism,” hindi isang pakagat sa mass media, o pakitang-tao lamang sa TV at walang katapusang video grabs. Ang dulot ng butihing pastol ay ang “pangangaral” sa madlang nagmistulang tupang walang pastol.

Malinaw ang pahatid ng unang pagbasa …. Ayaw ng Diyos ng mga nagpapanggap na pastol na naghahatid ng pagkakawatak-watak ng mga tupa. Ayaw ng Diyos ng mga mapagsamantala. At ang kanyang pangarap ay ang magpa-usbong ng isang magmumula sa angkan ni David, na maghahari magpakailanman.

Naganap na ang pagsapit ng usbong na ito ni David sa katauhan ni Kristo. Siya ang butihing Pastol. Siya ang naghahatid sa atin at gabay natin. Siya ang tulay na naghahatid sa buhay. Wala nang iba. Wala nang iba pang dapat hanapin.

Nawa’y ang butihing pastol na walang iba kundi si Kristo ay pumukaw sa damdamin at isipan nating lahat sa araw na ito, upang makinig, matuto, at sumunod sa kanya na siyang tanging gabay, at tulay patungo sa buhay na walang hanggan.

PAGDATING NG PANAHON

Ika-15 Linggo ng Taon (B)
Julio 12, 2009

Mga Pagbasa: Amos 7:12-15 / Efeso 1:3-14 / Mk 6:7-13

“Honor, onus” … Sa kawikaang Latin, ang isang posisyong marangal ay may kaakibat na pasanin. Si Amos, na hinirang na propeta, ay isang halimbawa ng kung ano ang naghihintay sa isang taong may angking tungkuling iniatang sa balikat. Dahil sa inggit, si Amos ay ipinagtabuyan sa lupain ng Juda. Hindi lang iyon, pinagbawalan rin siyang magwika sa ngalan ng Diyos.

Tila isang sumpa ang saad ng unang pagbasa.

Subali’t sa ikalawang pagbasa, hindi sumpa kundi biyaya ang nilalaman ng liham ni Pablo. Matimyas na papuri ang kanyang awit sa harap ng lahat ng uri ng pagpapalang espiritwal na tinanggap natin sa pamamagitan ni Kristo. Mahaba ang listahan ni Pablo. Di malirip. Di mabilang. Nag-uumapaw ang puso ni Pablo sa pagkilala sa dakilang habag at awa ng Poong Maykapal sa pamamagitan ni Kristong Kanyang Anak. Ang buod ng lahat ng pagpapalang ito ay ang pagkahirang sa kanila … ang pagkapili upang maging tagapagmana ng luwalhating dulot Niya sa atin.

Dakilang pagpapala ang awit ni Pablo.

Subali’t sa ebanghelyo, tila urong-sulong ang nangyari. Mula sa sumpa na tinanggap ni Amos, at sa susun-susong pagpapalang kinilala ni Pablo, ang ikatlong pagbasa ay nagbalik sa mga pasakit, sa mga pagsubok sa mga tagasunod at disipulo ni Kristo. Ang disipulo ay pinagtagubilinang huwag magdala ng anu-ano sa kanilang paglalakbay … wala anuman maliban sa tungkod … wala ni pagkain, o lukbutan, o salapi sa kanilang sinturon …

Alin ba sa dalawa ang naghihintay sa isang tagasunod ng Panginoon? Sumpa o pagpapala?

Hindi na madali ang makatagpo ng “pagpapala” sa misyon ng isang tagasunod ng Panginoon. Marami sa kabataan ngayon ay halos wala nang pansin sa mga bagay na banal, at sa bagay na may kinalaman sa nakatataas na antas ng pamumuhay espiritwal. Noong ako ay bata pang pari, para bagang mas madali ang magturo ng relihiyon, o teolohiya sa kolehiyo. Noong panahong yaon, wala pang mga call center … wala pang mga programa sa telebisyon na nakapagpapababa ng antas ng pagkatao natin. Halos lahat ng mga panoorin ay kapupulutan ng magandang aral. At wala ang mga kabataang nakikitang mga palasak na halimbawang nagliligaw ng landas.

Pagpapala, hindi sumpa, ang magturo ng relihiyon noong araw. Subali’t sa panahon natin ngayon, kay hirap magturo ng mga bagay espiritwal. Tila isang sumpa ang magwika tungkol sa pagpapahalagang espiritwal. Mahirap ang mangaral tungkol sa katapatan, yayamang halos lahat ng tao ay tila hindi na nagpapahalaga dito. Kay hirap ang mangaral tungkol sa pagwiwika ng totoo, yayamang halos lahat ng mga namumuno natin ay malinaw na masamang halimbawa ng kasinungalingan.

Sumpa, hindi pagpapala, ang naghihintay sa mga propeta ng panahon natin. Pagtanggi, hindi pagtanggap, ang siyang katotohanang naghihintay sa isang tapat na tagasunod ng Panginoon.

Kung sa gayon, anu baga ang magandang balita para sa ating lahat sa araw na ito? Ano ba ang pinanghahawakan nating mahalagang bagay ang maidudulot natin sa sinumang nagbabalak sumunod sa yapak ng Panginoon at ng kanyang mga disipulo?

O ang pagsunod ba sa Kanya ay talagang isang karanasan ng pagtanggi tulad ng naranasan ni Amos? Ang pagiging propeta ba kaya ay walang ilalayo sa kung ano ang sinapit ni Amos?

Ang tugon ng Banal na Kasulatan ay iisa … pagpapala, hindi sumpa, ang hatid sa atin ng Panginoong Mapagligtas. At ang lahat ay nakasalalay sa kung ano ang pagkaunawa natin sa “pagpapala.”

Para sa taong materialista, ang pagpapala ay bagay na nakikita, nahihipo, nabibilang, at naiipon. Sa larangang ito, ang ebanghelyo ay malinaw … wala ni lukbutan, ni pagkain, ni salapi ang dapat pagukulan ng pansin ng isang disipulo. Hindi ito ang pagpapalang binibigyang diin ng Kasulatan.

Mahalaga na maunawaan natin ngayon ang kahulugan ng pagpapala … Ito ang pagpapalang hindi nabibilang, hindi naiimpok, at lalung hindi natin kailanman, mahahawakan tulad ng pagkapit ng isang tuko sa dingding. Ang pagpapalang binabanggit dito ay walang kinalaman sa material na bagay.

Ito ay may kinalaman sa kakayahang bumabagtas sa makamundong kakayahan – ang kapangyarihang dulot ng Panginoon mismo. At ang kapangyarihang ito ay hindi katulad ng kapangyarihang makamundo na hawak ng mga matataas na tao sa daigdig. Hindi ito “honor” o dangal na pang-kasalukuyan lamang. Bagkus, ito ay isang “onus” – isang pasanin ng disipulo ng Panginoon.

At ang batayan ng lahat ng ito ay walang iba kundi ang katotohanang ang nakikita ng isang taong may pananampalataya ay bumabagtas sa bagay-bagay ngayon at dito sa lugar na ito … Ang nakikita ng isang tagasunod na gumagamit ng mata ng pananampalataya ay isang hanay ng pagpapahalagang angat sa makamundong hanay ng pagpapahalaga.

Ito ang mabuting balitang tangan natin … Sa kabila ng tila susun-susong sumpa, nakatuon ang mata ng pananampalataya natin sa hanay ng mga pagpapalang di malirip … di mabilang … na kahit hindi man makita ngayon, ay alam natin na, bilang pangako ng Diyos, ay matutupad … pagdating ng panahon.

KALABUAN, KABULUHAN, KAHULUGAN!

Ika-14 na Linggo ng Taon (B)

Julio 5, 2009

Malabo ang maraming bagay sa mundong ibabaw. Magulo … Masalimuot … Tila walang patutunguhan … Di ba’t ito ang hindi lamang pahapyaw na sinasaad sa unang pagbasa? … kung paano isinugo si propeta Exequiel sa isang bayang mapag-alsa, palasuway at pasaway? Angkop na angkop ang katagang ginamit … kapal ng mukha at tigas ng puso ang mga salitang patungkol sa bayan ng Israel na hindi marunong tumanaw ng utang na loob!

Hindi lamang kalabuan ang sinasaad sa liturhiya natin ngayon. Hindi lamang malabo ang maraming bagay … tila wala ring kahulugan ang lahat. Sa harap ng isang pasakit sa katawan na dumating sa buhay ni Pablo apostol, napapailing tayong lahat. Ito ay sapagka’t tayo rin ay nagtataka at naguguluhan sa kadahilanang, ang isang taong matuwid tulad ni Pablo ay sinagian din ng isang pasakit na matindi. Tatlong beses daw niya hiniling na ito ay tanggalin ng Panginoon. Ngunit sa tatlong kahilingang ito, na nagmumula sa kaibuturan ng kanyang damdamin at puso, ang tugon ng Diyos ay iisa … “sapat na ang biyaya ko para sa iyo.”

Ang buhay natin ay tila ganito sa maraming pagkakataon … hindi lang may kalabuan …. Wala ring kabuluhan! Ito ang matindi at taimtim nating panalangin na nagmumula rin sa kaibuturan ng ating puso: “Nakatuon ang mga mata namin sa Panginoon, nagsusumamo sa kanyang dakilang habag.” (Salmong Tugunan)

Layunin tuwina ng ating pagtitipon bilang Iglesya, bilang mananampalataya, na maghanap ng kakaibang pagtingin sa mga bagay-bagay sa daigdig. Sa isang banda, alam natin ang nagaganap … masasalimuot na mga bagay na maaaring walang solusyon kailanman. Patuloy ang susun-suong mga suliraning bumabagabag sa balana. Palasak ang katiwalian sa lipunan, sa anumang samahan na binubuo ng mga taong malaya at matalino. Kasama tayong lahat sa kulturang ito na pinamumugaran ng lahat ng uri ng kadayaan at pagkakanya-kanya.

Ilang beses tayo naging suwail at pasaway? Ilang pagkakataon natin itinatwa ang mabuti at sinalubong ang masama? Makailang ulit nating tinalikuran at siniphayo ang tawag ng kabutihan at kagandahang-loob sa buhay natin, ma-personal man o pangkalahatan?

Sa Misang ito, ang tungkulin natin ay tingnan ang kabilang dako ng kasaysayan, at buklatin ang naiibang pahina ng buhay natin bilang Kristiyano. At dito nangunguna si Pablo na siyang unang-unang nakaranas ng mapapait na pasakit na hindi kailanman niya hinanap kahit sa guni-guni lamang. Dumating ang mga pasakit na iyon sa kanyang buhay. At nang pinag-igting at pinag-ibayo niya ang kanyang pagpapagal sa ngalan ng ebanghelyo, lalu namang nagmasigla ang lahat niyang mga suliranin sa buhay: mga kahinaan, insulto mula sa kapwa, kahirapan, pang-uusig mula sa ibang tao, mga balakid na walang kapara, atbp …

Subali’t sa kabila ng lahat, ang pangaral ngayon ni Pablo ay malinaw pa sa araw sa tanghaling tapat … sa sandali ng kahinaan ay lalong lumutang ang kanyang kalakasan!

Sa punto de vista ng Panginoon, sa paningin ng tulad niyang naparito upang maghatid ng buhay na walang hanggan, isa pang higit na malinaw na larawan ang tumatambad sa paningin natin. Ito ang kahulugan sa gitna ng kalabuan at kawalang kabuluhan.

Ito ang mabuting balita ng kaligtasan! Ito ang paningin ng Diyos na tulad natin, ay naging tao sa katauhan ni Kristo, Anak ng Diyos. Ito ang pinagyayaman natin sa bawa’t Misa, sa bawa’t pagtitipong banal sa simbahan, kung kailang tayo ay gumaganap sa gawaing banal ng Diyos, ang liturhiya!

Ito ang dahilan kung bakit dapat tayo magtipon sa tuwi-tuwina. Mahina tayong lahat. Sabi nga ni Rico Puno, ang tao ay marupok … kay daling matepok … kay daling lumimot. Nalilimutan natin kagya’t ang pasakit na pinagdaanan ng Poong Nazareno. Nalilimutan natin tuwina na ang buhay natin ay hiram lamang. Nahihirati tayo sa masama … sa hindi tama … sa mga bagay na ang kahulugan ay pang-sumandali lamang, ngayon at dito sa lupang ibabaw.

Ang mga pagbasa ngayon ay isang paalaala. At ang pinupuntirya ng mga ito ay ang buod ng mabuting balita para sa ating panahon na binabagabag tuwina ng maraming kalabuan, ng tila kawang kabuluhan ng lahat ng kabutihang ating ginagampanan. Sa kabila ng lahat ng kawalang katiyakan at kabuluhan, ang buhay at pangaral ni Kristo, na siya ring pangaral ng simbahan ay walang iba kundi ito: may bukas pa … ayon sa awit ni Rico Puno. Kung may bukas pa, mayroong dahilan ang lahat. Mahirap man makita ang nagkukubli sa likod ng lahat ng kawalang kabuluhan at kalabuan ng maraming bagay, ang mga pagbasa ngayon ay nagsasabi sa atin nang buong linaw at lakas … may kahulugan ang lahat ng ito. At ang kahulugang ito ang siyang nilalaman ng ating panalanging binigyang-diin sa tugon sa unang pagbasa: “nakatuon ang paningin naming sa Panginoon, nagsusumamo sa kanyang awa at habag.”

PAMANA SA TUMANA

Ika-13 Linggo ng Taon (B)
June 28, 2009

Nag-aararo si Eliseo sa tumana nang dumatal si Elias, na may dalang misyon mula sa Diyos. “Pahiran mo ng langis si Eliseo na anak ni Abel-meholah, bilang isang propetang hahalili sa iyo.” Bagama’t okupado si Eliseo sa pagsasaka, iniwan niya ang lahat at tumalima sa paanyaya ni Elias.

Isa itong salaysay ng pagsunod sa kalooban ng Diyos na nakapagpapainit ng damdamin natin bilang tagasunod ni Kristo. Ang halimbawa ni Eliseo na kagya’t na sumunod nang ipagkaloob ni Elias ang kanyang sariling balabal sa kaniya ay isang malinaw na aral para sa atin.

Tunghayan natin kung paano at kung bakit …
Mahirap ngayon sumunod ang mga kabataan. Mahirap silang pasunurin. Ang kanilang saloobin ay hindi nalalayo sa himig at panulat ng mga Boyzone mahigit sampung taon na ang nakalilipas: “No matter what they tell us; no matter what they teach us, what I believe is true.” Bilang isang guro at mentor sa nakalipas na 32 taon, nasa unang hanay ako ng entablado ng buhay upang malamang ang kultura ng mga kabataan ay napakabilis magbago. Una, walang masyadong nagbabasa ngayon. Ikalawa ang kulturang postmoderno ay nagbubunsod sa kanila sa isang malalim na indibidwalismo na hindi na natitinag sa harap ng sinasabing “totoo.” Walang katotohanang angkop sa lahat ng tao at sa lahat ng lugar at lahat ng panahon. Ang totoo ay nababago, nahihilot, at naiaakma sa anumang kondisyon sa kapaligiran. Ang totoo para sa akin, ay maaring hindi totoo para sa kanila.

Mahalagang maunawaan ng lahat, bata man o matanda, na may kalakip na katotohanang mahalaga ang salaysay tungkol kay Eliseo at ang kanyang bukas-loob na pagtalima sa paanyaya ng Diyos. Bagaman at mahirap ang sumunod at tumalima sa utos, batid ng lahat na kinakailangan natin ang pagsunod, ang pakikinig, at ang pagtalima sa kagustuhan ng Diyos. Alam rin ng lahat ng aking tagabasa, na mahirap iwan ang kinagawian. Mahirap baguhin ang kinasanayan na. Mahirap palitan ang ugaling pinagtandaan o nilakihan natin. Tulad ng mahirap para kay Eliseo ang iwanan ang mga hayop sa parang, kasama ng araro na kanyang gawain sa araw-araw na ginawa ng Diyos.

Noong ako ay bata pa, bilang isang brother na bagong graduate, ang pangarap ko ay mapadala sa isa sa malalaking escuela namin. Inaasam ko na mabago naman ang simoy ng hangin, kumbaga, at mapalayo sa Canlubang kung saan mahigit na 5 taon na ako nagtigil bilang estudyante. Subali’t hindi natupad ang aking inasam. Na-assign ako sa Barrio Mayapa, sa isang maliit at nagsisimula pa lamang na parokya sa Calamba. Hindi ako masaya. Hindi ko gustong maiwan duon. Nguni’t wala naman akong magagawa noon. Subali’t matapos ng dalawang taon, ayaw ko namang iwan ang lugar na iyon kung saan napamahal ako sa mga kabataan at sa mga parokyano. Hirap na hirap akong umalis upang simulan ang pag-aaral ng Teolohiya sa Paranaque.

Nakakamada na kumbaga ang aking mga araro at suyod sa tumana. Ayaw ko nang iwan ang pitak ng aking mundo na katumbas ng tumana ni Eliseo. Masaya na ako kasama ng mga simpleng kabataan na sa kasalatan ay napakayaman sa ginintuang mga pag-uugali na marunong tumanaw ng utang na loob, at marunong sumunod sa aming mga pangaral at pagtatagubilin.

Ang tumana ay isang pitak ng lupa na naisaayos ng isang magsasaka. Ang tumana ay pitak-pitak na hinahati at pinaghihiwalay ng mga pilapil, na parang linya na nagbibigay hangganan sa magkakatabing tumana.
Dito sa tumana, malapit sa kanyang mga araro at suyod, nagbago ng takbo ang buhay ni Eliseo. Parang isang “extreme makeover,” ang buhay ni Eliseo ay bigla na lamang at sukat na napalitan, at sa pagsunod niya kay Elias, ay naging isa rin siyang propeta ng Diyos.
Marami nang pagbabago ang naganap sa buhay ko mula noong ako ay kumalas sa aking tumana. Ang tawag ng mga manunulat dito ay “comfort zone.” Mahirap iwan ang comfort zone natin. Mahirap magbago ng takbo ang buhay natin. Mahirap mag-adjust, kumbaga, sa bagay na hindi natin ginusto sa mula’t mula pa.
Kailangan natin ng mata ng pananampalataya para harapin ang paglisan sa tumana, kung saan nagkukubli ang isang dakilang pamana: “Ikaw ang aking pamana, O Panginoon.” (You are my inheritance, O Lord.) Noong isang Linggo, pinag-usapan natin ang katatagan ng loob sa kabila ng lahat … sa kabila ng patong-patong na hilahil at pasakit ng buhay. Mahaharap lamang natin ito kung ating makikita ang nagkukubling pamana sa likod ng panimdim at pasakit.

Ang pag-ahon at paglisan mula sa tumana ay tanda ng kalayaang siyang binibigyang-diin ni Pablo. “Para sa kalayaan, pinalaya tayo ni Kristo; kung kaya’t tumayo kayo at huwag nang pasailalim sa anumang uri ng pagka-alipin.” At ang pananatiling kapit-tuko sa araro at suyod sa tumana, ay isang uri ng pagka-alipin.
Dalawang kabataan ang lumapit kay Jesus. Dalawang talubata sila na nagtanong kung ano ang dapat gawin. Dalawa silang naghanap ng anu ang tama. Subali’t dalawa silang kaluluwang hirap ang iwanan at lisanin ang kung anong kinagawian at kinasanayan. Nalubog sila sa pagkit at mapang-akit na katiwasayan sa kanilang tumana.

Hindi tayo nilikha ng Diyos para manatili sa munting pitak ng daigdig sa tumana. Tinatawagan Niya tayo sa ganap na buhay. At ang ganap na buhay para marating ay nangangahulugang nararapat tayong lumisan, tumalima, sumunod, makinig at umayon sa nag-aanayaya sa atin. Ang naghihintay sa atin sa likod ng tumana ay isang dakilang pamana. At para marating ito, dapat natin sundin ang mga katagang paalaala ng Panginoon: “Walang sinumang nagsimulang mag-araro na panay ang lingon sa likod ay karapat-dapat sa Kaharian ng Diyos.”

Pamana, hindi tumana, ang dakilang panawagan ng Diyos para sa atin!

SA KABILA NG LAHAT

Ika-12 Linggo ng Karaniwang Panahon (B)
Julio 21, 2009

Unos at bagyo ang pasimulang tumatambad sa atin sa mga pagbasa. Sa kalawakan ng dagat na binabayo ng bagyo, isang mapagpayapang mga katanungan ang bigkas ng Panginoon kay Job. Ang larawang ipinipinta ay walang iba kundi ang Diyos na siyang nagpapahinahon sa nagngangalit na mga alon, unos, at hagupit ng hangin.

Katiwasayan … Kapayapaan … kahinahunan. Ito ang magandang balita para sa atin ngayong araw na ito. Sa gitna ng unos at nangaglakihang mga alon na humahampas sa bangkang kinalululanan ng mga nahintakutang mga disipulo, isang mapaghupang kataga mula sa Panginoon ang nagpatahimik sa dagat. “Tahimik! Maghupa ka!” Kagya’t naghari ang katiwasayan at ang takot ng mga disipulo ay napalitan ng pagkamangha.

Ang buhay ng tao ay parang isang bangkang nababalot ng pangamba at takot. Takot ang laman ng puso ng mga marinerong naglalayag sa bandang Somalia. Pangamba ang laman ng damdamin ng mga sundalong nadedestino sa Afghanistan o Iraq. Malaking kaba ang dulot ng mga girian ng North Korea at ng ibang bansang hindi nila ka aleado at kapanig. Malaking mga katanungan ang nasa isipan ng mga taong hindi tiyak kung ang kanilang trabaho ay magtatagal pa, o lalamunin ng mga murang bilihin angkat mula sa China.

At tulad ng karanasan ng mga disipulo, tila natutulog lamang ang Diyos at mistulang walang pansin sa mga nagaganap.

Subali’t tayo ay nagtitipon tuwing Linggo sapagka’t ang Linggo ang araw ng Panginoon. Ito ang araw ng Panginoon kung kailan ang pinakamalaking dahilan ng takot at pangamba ng tao ay nagapi at napagwagian nang lubusan. Ito ang araw ng muling pagkabuhay ng Panginoon.

Kung mayroong isang tao na dapat sana ay nagapi ng takot at tampo sa Diyos, ito ay si Job. Susun-suson, sapin-sapin, tagni-tagni ang mga suliraning dumapo sa kanya. Subali’t sa araw na ito, naghupa ang kanyang damdamin sa kabila ng unos at bagyo dahil sa paliwanag ng Diyos.

Sa kabila ng lahat … ito ang punto de vista ng taong may tiwala at pananampalataya sa Diyos. Ito ay sapat para mamutawi mula sa kanyang labi ang mga kataga tulad ng ating tugon sa unang pagbasa: “Magpasalamat sa Diyos; ang kanyang pag-ibig ay walang hanggan.”

Hindi kaila sa atin na ang suliranin ay patuloy na sasagi sa buhay ng tao. Ang mga pagsubok ay patuloy ring darating sa buhay ng bawa’t nilalang. Hindi magwawakas ang pagdating ng bagyo sa lupang Pilipinas, mahigit sa 26 bawa’t taon. Patuloy tayong dadalawin ng takot at pangamba. Subali’t iba na ang punto de vista ng taong may tiwala at pananampalataya sa Diyos. Para siyang isang halamang nakatanim sa tabi ng sapa. Matatag siya at tiyak sa pagkakatubo … sa kabila ng lahat.

TAPUNAN O TIPANAN?

KAPISTAHAN NG BANAL NA KATAWAN AT DUGO NI KRISTO
(CORPUS CHRISTI)
Junio 14, 2009

Mahirap isipin na ang bagay na itinatapon ay may halaga para sa mga modernong taong tulad natin. Ang panahon natin, bukod sa iba pa, ay isang panahong ang pagpapahalaga sa maraming bagay ay hindi nagtatagal. Kay bilis maluma ang mga cellphone, mga computer, atbp. At kapag itinapon, ito ay tanda na wala nang halaga, wala nang silbi para sa nagtapon.

Subali’t alam natin na sa sinaunang panahon, ang sakripisyo ay isang pagbububo (pagtatapon) ng kung ano mang lubhang mahalaga, bilang pag-aalay sa kanilang diyos na sinasamba. Maging sa Lumang Tipan, ang pagbubuhos ng dugo ng hayop na iniaalay sa dambana ng templo sa Jerusalem ay isang tanda ng sakripisyong karapat-dapat sa Diyos. Ang dugo ay ibinubuhos sa altar bilang pagtubos o paghuhugas sa mga kasalanan. At ito ay sapagka’t ang dugo ay tanda at sagisag at simulain ng buhay, ang siyang nagtataguyod ng buhay. Ang pagbububo ng dugo ay pag-aalay ng kung anong itinuturing na pinakamahalaga sa tao noong mga panahong yaon.

Bagama’t hindi na sanay ang tao ngayon na magpahalaga sa dugo bilang pangwisik, bilang pampahid sa noo o anumang katumbas na ritwal, batid pa rin ng postmodernong tao na ang dugo ay lubhang mahalaga, tulad halimbawa sa hindi natin pagtanggi sa pagsasalin ng dugo, o pag-aalay ng dugo sa Red Cross tuwi-tuwina, o kung kailangan.

Tunay na, maging sa panahon natin, ang dugo ay kumakatawan sa buhay. Ang pagdaloy ng dugo ay tanda ng pananalaytay ng buhay sa ating katawan. Ang pagkakaloob ng dugo ay pamamahagi ng buhay, at ang pagdadanak ng dugo para sa bayan o sa isang adhikain ay tanda ng pagiging isang dakilang bayani na tinitingala ng balana.

Ang lahat ng ito, at higit pa, ang siya nating ginugunita at ipinagdiriwang sa pista ng Banal na Katawan at Dugo ni Kristong ating Panginoon. Sa dakilang kapistahang ito, ang diwa ng pag-aalay ng karapat-dapat na pagkakaloob sa Diyos ay atin ngayong pinagyayaman. Sa Lumang Tipan, paulit-ulit ang pangangailangang magkaloob ng dugo sa Diyos. Paulit-ulit rin ang pangangailangang magsakripisyo sa Diyos sa templo sa pamamagitan ng pagkakaloob ng tupang walang bahid, walang pintas, ganap at hindi hihigit sa isang taon ang gulang.

Ang pinakasukdulan ng kaganapan at kabutihan ang siyang binibigyang-halaga sa pag-aalay.

Sa Eukaristiya, na nagsasabuhay at muling nagsasaganap ng sakripisyo ng Kordero ng Diyos, na si Jesus, na tila isang maamong korderong inialay sa altar ng Kalbaryo, at nagbubo (nagbuhos) ng kanyang dugo para sa ikaliligtas ng santinakpan, ay ginugunita natin ang lahat ng ito. Nguni’t kakaiba sa mga alay sa Lumang Tipan, ang alay na ito ay ganap, walang kapantay, walang katumbas, dahil sa ang nag-alay at ang inialay ay walang iba kundi ang bugtong na Anak ng Diyos.

Ang itinatapon sa buhay natin ngayon ay walang silbi. Ang itinapon sa Kalbaryo naman ang nagbigay silbi sa buhay natin na dati-rati ay walang kakabu-kabuluhan dahil sa pagkakasala na minana natin lahat. Ang buhay na ipinagkaloob, ang dugo na ibinubo, at ang katawang ipinagkaloob sa atin upang pagpira-pirasuhin at tanggapin ang siyang naging daan sa ating pagtanggap ng bago at higit na mataas na antas ng pamumuhay-Kristiyano, pamumuhay kapiling ang Diyos.

Bukod sa rito, ang tapunan ng dugo na naganap sa dambana sa Lumang Tipan ay naging tanda ng isang tipanan. Nang tinanggap ni Moises at ng mga Israelita ang paanyaya ng Diyos, at silang lahat ay winisikan ng dugo ng kordero, ang Tipanan ay naganap. “Ako ang inyong Diyos, at kayo ang aking bayan,” ani Yahweh. At ang tugon naman ng mga tao ay ang buod ng kasunduang ito: “Ang lahat ng utos na galing sa Panginoon, ay aming tutuparin.” Kalahati ng dugo ay ibinubo sa altar, at ang kalahati ay iwinisik sa mga tao.

Tapunan o tipanan? Ito ang tanong natin sa araw na ito… Kung ang Eukaristiya ay walang iba kundi ang pagtatapon ng buhay ng Panginoon para sa atin, ang pagkabubo ng dugo niya sa ating kaligtasan, ang nagaganap ay hindi sayang … hindi kailanman dapat ituring na sayang … Ito ang diwa at buod ng Eukaristiya, sagisag, tanda, at katotohanan ng pakikipagniig natin sa Diyos – Ama, Anak, at Espiritu Santo. Ang tapunan na nagaganap araw-araw sa pagkakaloob Niya ng katawan at dugo at hindi isang pag-aaksaya at pagsasayang na walang kinahihinatnan. Ang tapunan sa altar ay sandigan ng Tipanan sa puso ng bawa’t isa sa atin.

Walang sayang sa mga nagmamahalan. Walang tapon sa mga taong may malasakit sa isa’t isa. Walang panghihinayang sa mga tumatanggap ng lahat at ng kabuuan. Ang tanong natin sa salmong tugunan ay “ano bang maari kong ipagkaloob bilang tugon sa kabutihan ng Diyos?” Nagsasayang ba ako ng oras sa umagang ito, o sa araw na ito sa pagsisimba? Nagtatapon ba ako ng oportunidad sa paggugugol ko ng oras para sa kanya?

Malayo ito sa katotohanan. Ang tapunan sa altar ay batayan at pagtitibay ang tipanan ng Diyos at ng kanyang bayan. At sa tipanang ito, walang hihigit pang tanda sa pangakong ito: “Ang kumain ng aking katawan at uminom ng aking dugo ay tatanggap ng buhay na walang hanggan.”

Mayroon pa bang ibang dapat hanapin? Kailangan pa bang imemorize ito? For life!

SINO BA O ANO BA SIYA?

Dakilang Kapistahan ng Banal na Santatlo
Junio 7, 2009

Malimit kung tayo ay tinatanong kung sino tayo, ang tugon natin ay malayong-malayo sa tanong. Ako ay isang doctor … o ako ay isang inhinyero, o panday, o pintor. Ang tanong na kung sino tayo ay sinasagot natin ng kung ano ang ginagawa natin, ano ang pinagkakaabalahan natin, ang pagsasabi ng kung ano ang papel na ginagampanan natin.

Ang Kapistahan natin ngayon ay parangal sa Diyos, iisang Diyos na may tatlong Persona – ang tinatawag natin na Banal na Santatlo. Kung ating tatanungin kung sino ang Diyos, mahirap maghagilap ng sagot. Kung ating tatanungin kung sino ang Diyos ayon sa Biblia, ang tugon ng Biblia ay isang mahabang salaysay – ang salaysay ng kaligtasan ng tao.

Dalawang paraan ang mayroon tayo upang sagutin kung sino tayo. Ang una ay ang nasabi na natin … Ako ay isang anluwage … Ako ay isang magsasaka. Ang unang paraan ay ang pagsasabi ng papel na ginagampanan natin. Ang ikalawa naman ay ang sagutin nang tahasan kung sino tayo … ang magsabi ng kung ano ang pangalan natin … Ako si Mario … Ako si Pedro Penduko, o sinoman.

Walang masyadong sinasabi ang parehong tugon. Matapos natin sabihin kung anong papel mayroon tayo, marami pang tanong ang kasunod nito. Kung sasabihin natin naman ang pangalan natin lamang, lalung maraming pang ibang tanong ang susunod dito.

Nguni’t may ikatlong paraan upang sagutin ang tanong na ito … tulad ng ginawang pagpapahayag sa atin ng Diyos, na napapaloob sa isang mahabang salaysay. Ito ang unti-unting pagpapakilala ng Diyos sa Kanyang bayan na naganap sa mahabang salaysay ng kaligtasan.

Hindi ito katumbas lamang ng pagsasabi kung ano ang ginagampanang papel ng Diyos. Hindi ito isang napakalalim na paghihimay ng kung ano ang Diyos tulad nang ginawa ng mga pilosopo sa mahabang panahong nagdaan. Ang una ay isa lamang biograpiya, isang talambuhay. Ang ikalawa ay makapagdudulot lamang ng sagot sa pamamagitan ng paglilista ng mga pangungusap na nagmumula sa “ang Diyos ay hindi ganito …” hindi tao … hindi madamot …. Hindi nagbabago, atbp. (Our answers are not about what God is, but what God is not.)

Pero tanungin mo ang isang tao tungkol sa kanyang pinakamamahal na ina, ama, anak, o asawa at ang ecsena ay kagya’t nag-iiba. Kung ang tanong ay tungkol sa isang taong mahal natin, ang tanong ay hindi ano, o sino, kundi “sino ba si Norma o si Alan para sa iyo?”

Ito ang tugon ng Diyos sa mahabang kasaysayan ng kaligtasan. Iyan ang dahilan kung bakit ang tugon ng Diyos sa tanong ni Moises ay ika nga ay bitin … Ako ang ako nga. Ang Diyos ay nagpahayag sa atin bilang isang Diyos na walang tuldok. Isa siyang pangungusap na walang patlang, walang patid, walang kuhit, walang tuldok. Siya ay isang pangungusap na nagtatapos sa tutuldok … sapagka’t hindi natin mahuhuli sa iisang salita o pangungusap ang kaganapan ng Kanyang pagka Diyos.

Ito ang hiwaga ng Banal na Santatlo … iisang Diyos na nakilala natin sa Kanyang pagpapahayag bilang isang kabuuang may tatlong kakanyahan, hindi lamang kaanyuan.

Siya ay Diyos para sa atin … Siya ay Ama na ang pag-ibig ay walang hanggan. Siya ay Amang mapanlikha, Diyos na may akda ng buhay, sa mula’t mula pa ay Siya na.

Siya ay Diyos para sa atin …Siya ay Anak na sugo ng Ama, bunga ng pag-ibig ng Ama, na nagkatawang tao para sa atin, upang makipamayan sa atin. Siya ay Diyos na nagkakaloob ng sarili, nagkaloob ng buhay at kamatayan, at muling nabuhay para sa atin, at para sa ating kaligtasan. Siya ay Diyos na Panginoon ng kasaysayan, isinilang, nabuhay, namatay, at muling nabuhay sa ikaluluwalhati ng Ama.

Siya ay Diyos para sa atin … Siya ay Espiritung sugo ng Ama at ng Anak. Siya ay naghahatid sa kaganapan ng katotohanan, ang tinig ng mga walang tinig, ang lakas ng mga nanghihina, ang apoy na nagpapadaig at nagpapalagablab sa ating kahinaan. Siya ay Diyos ng buhay, ang may akda ng lahat ng kabutihan, ang nagtutulak sa atin sa kabanalan.

Ang Banal na Santatlo ay hindi isang ngalan, hindi isang anyo, kundi kakanyahan ng Diyos. Ang Banal na Santatlo ay ang iisang Diyos na nagpakilala bilang Tatlong Persona, na may tatlong kakanyahan, bagama’t tanging isa lamang ang kalikasan.

Mahirap unawain o arukin? Tumpak! Nguni’t hindi para sa atin ang lubos na arukin ang hiwaga ng Diyos. Hindi tayo Diyos tulad Niya. Hindi para sa atin ang siyasatin kung sino Siya. Ang para sa atin ay sagutin ang pinakamahalagang katanungan – hindi kung ano o sino ang Diyos, bagkus ang sagutin kung SINO BA SIYA PARA SA ATIN?

Ama, Anak, at Espiritu Santo … Mayroon pa bang dapat hanapin?

PAGLISAN O PANANATILI?

Pag-akyat ng Panginoon sa Langit(B)
Mayo 24, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 1:1-11 / Efeso 1:17-23 / Marco 16:15-20

Araw-araw, libo-libong Pinoy ang lumilisan, nagpapaalam, at nagtatagubilin sa mga kamag-anak na naiiwanan. Sa kabuuan, may 10 bahagdan ng populasyon ng buong bansa ang nasa banyagang lugar upang magpagal at magpaanyo para sa kinabukasan ng kanilang pamilya.

Iisa lamang ang kahulugan nito na may kinalaman sa pista natin sa araw na ito – ang pag-akyat ng Panginoon sa langit at pagluklok niya sa kanan ng Ama. Sanay o bihasa ang Pinoy sa paglisan. Bihasa ang Pinoy na mangibang-bansa, makipagsapalaran, at lisanin ang kanilang mahal sa buhay.

Isang pang-araw-araw na pangitain sa mga paliparan natin ang tanawing ito – ang mag-anak na sama-sama sa huling pagkakataon upang magpaalam sa isa’t isa. At sa pagpapaalam na ito, matindi ang mga huling habilin, ang mga paalaala sa mga bata, ang mga huling utos, kumbaga, at mga matinding mga tagubilin lalu na sa mga musmos na maiiwan.

Madaling isipin na ang pista natin sa araw na ito ay walang iniwan o walang kaibahan sa larawang ito ng huling pagtatagubilin ng isang ina o ama sa kanyang mga anak.

Ito ay totoo … nguni’t hindi ganap na totoo. Ito ay isa ngang tunay na pagpapaalam nguni’t ito ay higit sa isang pagpapaalam. Hindi ito isang makabagbag-damdaming paglisang ganap na para bagang wala nang kinalaman ang Panginoon sa kanyang mga iniwan.

Hindi ito katumbas ng isang “mi ultimo adios” ni Jose Rizal. At lalong hindi na ito ay may kinalaman sa isang listahan ng mga habilin na dapat isapuso, isaisip, at isadiwa ng mga lilisanin.

Ang pag-akyat ng Panginoon sa langit ay hindi isang paglisan ayon at katulad sa ating kaalaman at karanasan. Ang pag-akyat ng Panginoon ay isang bagong uri ng pananatili … isang pananatiling hindi nakatali sa pisikal na anyo ng muling nabuhay na si Jesus, ni hindi nakatuon sa pangkatawang pananatili ng Panginoon, kundi isang pananatiling nagpapalawig, nagpapalawak, at nagpapalalim ng kanyang pananatiling mapangligtas sa piling ng kanyang bayan.

Sa paglisan ng isang ina o ama mula sa Pilipinas, tagubilin at habilin lamang ang nag-uugnay sa lumisan at iniwanan. Hindi maipagkakailang wala ang magulang at nasa malayo. Kahit na araw-araw mag-text, o tumawag gabi-gabi sa telepono gamit ang nausong mga phonecard, hindi maipagkakailang nagkalayu-layo ang mag-anak, at walang anuman ang maaaring magbigay ng extension, ika nga, sa taong lumisan.

Ang pag-akyat ng Panginoon ay hindi ganito. Sa kanyang pamamaalam, lalung lumawig ang pananatili ng Diyos sa piling natin … higit sa lahat, dahil sa pananatilin ng Espiritu na nagbubunsod sa mga disipulo upang maging saksi ni Jesus at tagapaghatid ng magandang balita.

Ang pagiging saksi ni Jesus ay walang kinalaman lamang sa mga huling habilin. Ito ay isang paghamon na bunsod ng isang natatanging kaloob – ang pagbaba ng Espiritu Santo. Ang pag-akyat ni Jesus ay nangahulugang muling pagbaba ng Diyos sa pamamagitan ng Espiritu, na may kaakibat na mga kaloob na siya namang magpapalawig sa katawang mistiko ni Kristong muling nabuhay.

Ang paglisan ni Jesus ay hindi madamdaming pamamaalam … Ito ay pagpapanibago ng kanyang pananatili sa ibang paraan sa piling na kanyang bayan. At ang kanyang pananatiling mapagligtas, ay hindi na lamang mahihinuha at makikita sa kanyang paggawa ng mga milagro at pagpapagaling sa Judea, Samaria, at Galilea at sa iba pang lugar. Ang pag-akyat ni Jesus ay nangahulugang ang magandang balita ng kaligtasan ay hindi na lamang niya tungkulin. Naging tungkulin ito at misyon ng buong simbahan, ng mga disipulo at mga tagasunod ni Kristo. Ang paglisan niya ay pagpapanibagong uri ng kanyang pananatili sa pamamagitan ng dakilang gawain ng pagpapahayag ng magandang balita ng kaligtasan.

WALANG PAGTATANGI, WALANG PASUBALI, LUBUSANG PANANATILI

Ika-6 na Linggo ng Pagkabuhay(B)
Mayo 17, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 10:25-26, 34-35, 44-48 / 1 Juan 4:7-10 / Juan 15:9-17

Mahirap maunawaan kung minsan kung bakit sa mga lansangan natin, tila may mga paboritong “hulihin” at bigyan ng tiket ang mga pulis trapiko. Mahirap din unawain kung bakit sa ilang lugar sa Kamaynilaan, may mga masisipag na pulis na kung kailang Linggo at gabi at madilim ay noon naman sila nagsisipag at nagtatago sa kadiliman upang maghanap ng mga tsuper na may gawang paglabag sa “batas trapiko.”

Alam ko … di miminsan akong “nahuli” ng mga masisipag na alagad ng batas (kuno) sa lugar at oras na di mo aasahang may nagmamalasakit (daw) sa batas!

Pagtatangi … ito ang saloobing mahirap maunawaan at tanggapin … ang kondisyon ng niloloob ng taong may kapangyarihan na tumingin sa iba at tumitig naman sa iba pa. May tinitingnan, ika nga, at may tinititigan.

Pumunta kaagad tayo sa unang pagbasa at unang malinaw na liksyon ng pagbasang nabanggit. “Walang itinatangi ang Diyos,” ani San Pedro. Walang kaibahan ang Kanyang tinitingnan at ang Kanyang tinititigan. Iisa at pareho at pantay-pantay ang tingin niya sa mga taong pawa niyang mahal. Si Pedro ay isang ganap na Judio, hindi isang katumbas ng tawag natin ay mestizo. Dalisay siyang isang Hebreo. Nguni’t si Cornelio ay hindi Judio. Isa siyang Hentil, isang pagano, na walang ni hibla ng kaugnayan sa Judaismo. Subali’t hindi itinangi at pinagtangghan ni Pedro ang kahilingan ni Cornelio upang mabinyagan.

Nasa larangan tayo ng mahalagang usapin ng pag-ibig ng Diyos. Di miminsan sumagi sa puso natin na tayo ay tinitikis ng ibang tao. Hindi pantay ang trato sa atin ng ibang tao. Di kakaunti sa aking mga tagabasa ang nakaramdam sa tanang buhay nila na sila ay maaaring itinangi o ipinagpalumagay na mababa ng ilang tao. Di rin kakaunti sa aking mga tagabasa ang nakaramdam rin ng pagtatangi o pagturing sa ibang tao bilang hindi kapantayng ating dignidad, o kakayahan, o katalinuhan.

Lahat tayo ay makasalanan … lahat tayo ay nagtatangi. Hindi lubos na pantay pantay ang pagtingin natin sa ibang tao. Mayroon tayong normal o natural na pagkiling sa iba o pagsiphayo sa iba namang tao na hindi natin gusto.

Isang palaisipan sa atin ang unang liksyong ito. Ito rin ang idinidiin ng tugon matapos ang unang pagbasa: “Panginoong nagliligtas sa tanang bansa’y nahayag.” Sa tanan … sa lahat … saanman … kailanman … Ito ang walang pasubaling pag-ibig ng Diyos na ipinamalas ni Kristong nagpakasakit, namatay, at muling nabuhay.

Ako ay isang guro sa loob ng nakalipas na 32 taon. Alam ko ang aking sinasabi sa larangang ito. Napakahirap ang maging patas sa lahat. Napakarihap ang ituring ang lahat bilang pantay-pantay. Ang karupukang makatao, malimit ay humahadlang sa tama at pantay-pantay na pagturing at pagtingin sa lahat. Noong ako ay Principal sa isang malaking paaralan 23 taon na ang nakalilipas, napakadaling mapadala sa mga pabor na kusang lumalapit sa akin. Napakadaling mapadala rin sa natural na kilos ng puso at damdamin upang higit na pahalagahan ang mga matatalino, ang mga kaaya-aya ang hitsura, ang mga batang masunurin.

Inaamin ko na madaling mahalin ang mga taong dahil sa maraming dahilan ay kaaya-aya at kaibig-ibig sa mula’t mula pa.

Subali’t ang paalaala sa atin ay malinaw pa sa sikat ng araw … ang pag-ibig ng Diyos ay walang pagtatangi, walang pasubali.

Mahirap mahalin ang mga madadayang politico at namumuno sa bayan na walang hinanap kundi sariling kapakanan. Mahirap makaramdam ng maigting na paggalang at pitagan sa mga taong kasuklam-suklam dahil sa katiwalian. Madali ang magpadala na lamang sa kawalang pag-asa, sa pagsuko sa kamalian, at sa pagwawalang-bahala na lamang at sukat.

At dito pumapasok ang isa pang matibay na aral ng liturhiya natin sa araw na ito. Makabagbag-damdamin ang hiling at utos ni Jesus sa atin …. “manatili kayo sa aking pag-ibig.” Paano ba natin magagawa ito? Alam na natin ang sagot … Hindi lamang mahirap … Imposible ito …. Imposible ang magpatawad. Imposible ang magmahal sa taong kasuklam-suklam, sa taong nagpahirap sa atin, at nagbigay ng matinding suliranin sa buhay natin. Imposible ang magmahal sa mga taong sa tingin natin ay sobra na ang panlalamang o panlalait o pag-aalipustang ginawa sa atin.

Sa ganang makataong kakayahan lamang … imposible nga. Walang kaduda-duda. Subali’t sa ganang kapangyarihan ng Diyos mula sa itaas, kaya natin ito. Kung nakaya ni Pedro na mapusok at madaling magalit, na tumanggap kay Cornelio, kaya natin ito… sa tulong at awa ng Diyos.

Pero hindi lamang ito ayon sa daloy ng biyaya mula sa itaas. Mayroon din tayo dapat puhunan. Mayroon din tayong karampatang tungkulin sa kanya … ang manatili sa kanyang pag-ibig … ang manatiling kaugnay at kaakibat ng Diyos, tulad ng sinabi niya sa atin noong nakaraang Linggo … ang kahalagahan ng pagiging karugtong tuwina, tulad ng sanga sa puno, tulad ng mga ubas na hindi mamumukadkad kung hindi ito galing sa sangang nakaugnay sa puno.

Mahirap ang pangaral na ito… Hindi lamang mahirap, bagkus imposible. Nguni’t imposible lamang ito kung hindi natin isasapuso, isasadiwa at isasabuhay ang kanyang paanyaya sa atin sa araw na ito: “Manatili kayo sa aking pag-ibig.”

Sa makataong pamamaraan at takbo ng isipan, wala tayong sapat na kakayahan upang iahon ang sarili mula sa lusak ng pagkamakasarili at kawalang-kakayahan. Nguni’t sa tulong mismo ng Diyos na naparito sa piling natin, ang pag-ibig na walang pagtatangi, walang pasubali, ay hahantong sa tulong rin Niya, sa isang lubusang pananatili sa Kanyang piling.

Ang Eukaristiyang ito ay garantiya, pangako, at katuparan ng katotohanang unti-unting nagaganap na sa buhay natin – pag-ibig na walang pagtatangi, walang pasubali, at lubusang pananatili sa biyayang dulot Niya kay Kristo. Tunay ngang “Panginoong nagliligtas sa tanang bansa’y nahayag.”

PUNO, PUNA, PUNO’

Ika-5 Linggo ng Pagkabuhay(B)
Mayo 10, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 9:26-31 / 1 Juan 3:18-24 / Juan 15:1-8

Sa araw na ito, tatlong kataga ang lumulutang sa aking guniguni bilang simulain ng isang pagninilay sa ikalimang linggo ng pagkabuhay. Ang una ay katagang ginamit mismo ng Panginoon – puno … “Ako ang puno ng ubas; kayo ang mga sanga.” Ang puno ay may kinalaman sa katatagan, katibayan, kalakasan, siyang dinadaluyan ng buhay ng isang halaman, ang pinaka-haligi alalaumbaga, ng isang matayog na halaman. Kung walang puno ay walang sanga, walang dahon, at walang buhay, sapagka’t walang dinadaluyan ng sustansiya at lakas na kailangan ng buong halaman.

Hindi namumunga ang puno (ang haligi). Walang prutas na napipitas sa puno, kundi sa sanga. Subali’t walang sanga ang maaaring mamunga kung hindi nakakabit sa puno. Walang sanga ang maaring makapag-sarili liban sa pagiging kadugtong ng puno. Ang sanga na humiwalay sa puno ay kagya’t nalalanta, natutuyot, at namamatay.

Malinaw ang turo sa atin sa araw na ito. Bilang mga sanga lamang, hindi kailanman tayo makaaasang maging hitik ng bunga kung hindi kaakibat ng puno.

Ito ang pangunahing puna na dapat nating isapuso at isaisip sa araw na ito. Noong isang Linggo, ginunita natin ang katotohanang tanging is Kristo lamang ang nakapagsabi at nakapagpatunay sa kanyang buhay at kamatayan at muling pagkabuhay sa kanyang pagiging isang butihing pastol. Isa sa kanyang pagiging butihing pastol ay ang katotohanang ang buhay niya ay laging kaakibat ng kanyang kawan. Ang kawan ay nakikinig sa kanyang tinig at kilala rin naman ng pastol ang kanyang kawan. Mayroong isang maigting at matibay na koneksyon ang namamagitan sa pastol at kawan.

Sa Linggong ito, koneksyon pa rin ang ating unang puna sa mga pagbasa …. Koneksyon ng puno at ng sanga, ng haligi at ng bunga, tulad sa koneksyon na naghahari sa pagitan ng pastol at ng kawan.

Malalim at malinaw ang pang-unawa ng tao ngayon sa koneksyon. Una sa lahat, hirap tayo kung walang koneksyon ang selfon, kung walang signal. Hindi tayo makapamumuhay nang matagal ng walang load, walang signal, at walang selfon. Pakiramdam ng isang taong walang selfon ay parang hubad, o parang sundalong walang armas. Hindi tayo makaalis ng bahay ng walang selfon, walang signal, at para tayong yagit na yagit kung walang load. Koneksyon ang usapan natin dito. Koneksyong pisikal at elektronika, sa pamamagitan ng iba-ibang “bands” na tinatawag. Sa dalawang linggong nakaraan, sira ang internet koneksyon namin. Dalawang Linggo rin akong pilay. Hindi ako nakapagpaskil ng homiliya ko sa blogsite. Parang hindi ako makapamunga sapagka’t ang puno ay walang sanga, o ang sanga ay hindi kaakibat ng puno.

Ito ang malinaw na turo sa atin ni San Pablo. Noong siya ay sumampalataya kay Jesucristo, kinailangan niyang makisama at maki-ugnay sa puno ng Simbahang nagsisimula pa lamang. Kinailangan niyang maging kaugnay at kadugtong ng katawang mistiko ni Kristo. Kung kaya’t sa kabila ng mga puna at duda ng mga tao sa kanya, na hindi kaagad naniwala sa kanyang pagbabalik-loob, ay nanatili siyang nakakabit sa katawang mistiko ni Kristo, kahit noong siya ay isugo sa Cesaria at sa Tarso, kung saan siya isinilang.

Ang kaugnayang ito ni Pablo kay Kristo ang siyang naging muog ng katatagan ng kanyang pangangaral sa mga pagano, sa mga Helenista, na kung tawagin ay hentil.

Naging puno ng bunga ang buhay at ministerio ni Pablo. Siya ay naging tagapaghatid ng magandang balita sa mga hentil, sa mga hindi orihinal na Judio ang paniniwala. Dinala niya sa malalayong lugar ang magandang balita ng kaligtasan. Isa siyang mahaba ay mayabong na sanga na, bagama’t sanga, ay nanatiling kaakibat ng puno na walang iba kundi si Jesus. “Ako ang puno ng ubas; kayo ang mga sanga.”

Mayabong na rin ang mga sanga ng orihinal na puno ng simbahan. Malago at malawak na rin ang narating at naabot. At dito papasok ang pangunahing puna na pinag-usapan natin. Walang punong namumunga liban sa pamamagitan ng sanga, at walang sangang namumunga liban kung kadugtong ng puno. Wala tayong kayang gawin sa ganang sarili natin at limitadong kakayahan. Kung hindi ang Diyos ang nagpasya, ay walang kabuluhan ang paggising natin nang maaga, walang kabuluhan ang ating pagpupuyat at pagsusunog ng kilay.

Walang kapunuan kung walang pananatili sa puno, at pagbabata ng puna na may kinalaman sa paglago natin sa pag-ibig sa Diyos at sa kapwa. Sine me, nihil potestis facere. Liban sa akin, ay wala kayong anumang magagawa.

Isang puna lamang para sa ating lahat sa araw na ito. Hindi tayo mapupuno, kung malayo sa puno na siyang maydulot ng kaganapan at tunay na kapunuan. Tayo ay mga hamak na mga sanga lamang, hindi haligi, hindi puno. At ang kapunuan natin ay galing sa pakikpagniig at pagkadugtong lamang sa pinagmumulan at dinadaluyan ng tunay na buhay – ang buhay na walang hanggan.

HANGGANG SUMAPIT ANG WALANG HANGGAN!

IKA-3 LINGGO NG PAGKABUHAY(B)
Abril 26, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 3:13-15, 17-19 / 1 Juan 2:1-5a / Lucas 24:35-48

Sa unang dakilang panalangin ng Misa sa araw na ito, na ang tawag ay “kolekta,” tila nagsasalpukang diwa at larawan ang binibigyang-diin: kadiliman, liwanag, libingan, pagkabuhay, liwanag ng isang bagong araw, at ang diwa ng kawalang hanggan. Ating dinasal sa ikalawang panalangin sa kolekta:

“Ama namin sa langit, may-akda ng lahat ng katotohanan, ang iyong bayan na dati ay nababalot ng kadiliman ay nakapakinig sa iyong Salita at sumunod sa iyong Anak na bumangon mula sa libingan. Dinggin ang panalangin ng bagong silang mong bayan, at patatagin ang Simbahan upang tumugon sa iyong panawagan. Nawa’y kami ay bumangon sa liwanag ng isang panibagong araw, upang kami ay manatiling nakatayo sa iyong harapan hanggang sa pagsapit ng kawalang hanggan. Hinihiling namin ito sa ngalan ni Kristong aming Panginoon. Amen.”

Hanggang sumapit ang kawalang hanggan … Di ba’t ito ang tinutumbok ng lahat ng pagbasa sa araw na ito? Di ba’t itong pag-asa sa darating na luwalhati ang siyang dahilan kung bakit si Pedro ay tumayo at naghayag ng magandang balita sa kabila ng kamatayang dinanas ng Panginoon? Hindi ba’t ito ang binibigyang-diin niya sa kanyang pahayag? “Ipinapatay ninyo ang may-akda ng buhay, subali’t siya ay muling binuhay ng Diyos; kami ay mga saksi sa pangyayaring ito.” Nguni’t ayon sa diwa ng pag-asang ito ay ipinagtagubilin ni Pedro: “Magsisi, kung gayon, at magbalik-loob, upang ang inyong pagkakasala ay mapawi nang lubusan.”

Hanggang sumapit ang kawalang hanggan … Hindi ba’t ito rin ang siyang ipinagtatagubilin ni Juan sa kanyang unang liham? Ayon rin sa diwa ng pag-asang ito sa pagdatal ng kawalang hanggan, ay buong pagmamalasakit niyang isinulat: “Sumulat ako sa inyo upang hindi na kayo magkasala … Ang patunay na kilala natin Siya ay ang pagtupad ng kanyang mga kautusan.”

Hanggang sumapit ang kawalang hanggan … Hindi ba’t ito ang panalangin nating mataimtim bilang tugon sa unang pagbasa? “Panginoon, matungyahayan nawa namin ang iyong mukha.”

Hanggang sumapit ang kawalang hanggan … Ito rin ang diwang lumulutang sa salaysay ni San Lucas, karugtong sa kanyang salaysay tungkol sa dalawang disipulong papunta sana sa Emmaus, nguni’t nakasaksi sa Panginoong muling nabuhay. Dapat nating tandaan na hindi na sila nagtuloy sa kanilang paglalakbay, palayo sa Jerusalem, bagkus nagsipagbalikan upang ipamalita ang kanilang karanasan. At para saan ang lahat ng ito? Walang iba kundi bunsod ng malalim na pag-asa at masugid na paghihintay “hanggang sumapit ang kawalang hanggan.”

Walang kahulugan ang lahat … walang kakahu-kahulugan ang lahat ng ating pag-asa kung si Kristo ay hindi muling nabuhay. Walang dapat hintayin pa … walang dapat asahan pa … at lalung walang dapat ipagmakaingay pa – kung walang dakilang himala na gawa ng Diyos – ang muling pagkabuhay ng Kanyang bugtong na Anak, na nagbata ng hirap, nagpakasakit, namatay sa krus at muling nabuhay sa ikatlong araw.

Ito ang dakilang pag-asa ng bayan ng Diyos. Ito ang patuloy na salaysay ng Inang Simbahan, at patuloy na daloy ng kamalayan ng pananampalataya ng mga Kristiyano. Itong pag-asang ito ang siya nating ipinagdiriwang at ginugunita. Ito rin ang parehong pag-asang patuloy na isinasa- katuparan ng bayan ng Diyos. Ito ang ginugunita at ginaganap. Ito rin ang patuloy na pangako at patuloy na katuparan. Ito ang lex orandi at lex credendi – ang pamamaraan ng pananalangin ay siya ring pamamaraan ng pananampalataya. Ang paniniwala ay nauuwi sa pagsisiwalat sa buhay, sa kilos, at sa asal. Nguni’t ito rin ang lex vivendi – ang pamamaraan ng pamumuhay.

Malayo pang landas ang dapat tahakin ng mga Pinoy tulad natin. Tulad ng dalawang disipulo na patungo sa Emmaus, tayong lahat at naglalakbay tungo sa pangako ng kawalang hanggan at lahat ng kaakibat nito. Nguni’t ang pananampalataya natin ay malayo sa pagsisiwalat ng parehong sampalataya sa buhay, pansarili man o panlipunan. Kay dali natin magtampo … Sa pagkamatay ni Kristo, ang dalawang disipulo ay akmang palayo sa Jerusalem, malungkot na nag-uusap habang naglalakbay. Wala nang pagtataya ng sarili sa kanilang sampalataya. Tulad ng isang kawan na nawalan ng pastol, ay nagkalat ang mga tupa, kanya-kanyang balikan sa kani-kanilang kinasanayang gawi sa buhay.

Si Pedro ay bumalik sa Capernaum – sa kanyang pangingisda. Nagsambulat ang mga disipulo at natakot sa mga Judio. Pati si Marco ay nagsiwalat ng kanyang pagtakbo sa takot, kahit walang saplot ang katawan, nang si Kristo ay dinakip matapos ang huling hapunan. Ang dalawang disipulo ay palayo sa sentro ng lahat, sa pinangyarihan ng lahat.

Nguni’t sa pagtakas at paglayo lalung nag-ibayo ang pagsasakatuparan ng balak ng Diyos. Ang panalanging dasal natin matapos sa unang pagbasa ay naganap at patuloy na nagaganap sa buhay natin: “Matunghayan nawa namin ang iyong mukha, O Panginoon.” Sumikat nawa ang liwanag ng Iyong mukha sa amin … magliwanag nawa sa amin ang iyong mukha, O Panginoon.

Ito rin ang ating pag-asa at hanap sa panahon natin. Ito rin ang ating panalangin, ang atin ring pagsusumamo. Ito ang katuparan ng pangakong sa tuwing Linggo ay ating ipinagmamakaingay at isinasalaysay sa buong sandaigdigan: “Kami ay mga saksi sa pangyayaring ito.” “Vidimus Dominum … Nakita namin ang Panginoon.”
Ito ang pag-asang hindi lamang laman ng isipan at puso natin. Ito ang simulain at pundasyon ng lahat ng ginagawa natin sa loob at labas ng Simbahan. Ito ang ating lex orandi, lex credendi, at lex vivendi… Sa Misang ito, dasal natin, pag-asa natin, at pinagsisikapan natin … bumangon nawa kami sa liwanag ng isang panibagong araw, upang kami ay manatiling nakatayo sa iyong harapan, hanggang sa pagsapit ng kawalang hanggan. Amen.

ARAL, ASAL, DASAL

Ika-2 Linggo ng Pagkabuhay (B)
Abril 19, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 4:32-35 / 1 Juan 5:1-6 / Juan 20:19-31

Mayroong mga pangyayari sa buhay ng tao na hindi maaring hindi magpabago sa atin. May mga pagtatagpo sa buhay na hindi maaaring bale walain, at mga karanasang hindi lamang makabagbag-damdamin, kundi lubos na nakapagpapabago sa takbo ng buhay ng isang tao o ng maraming tao sa daigdig.

Lahat ng nagaganap sa buhay natin ay may butil ng aral … may binhi ng pagbabago, at may dalang tulak tungo sa kaibahan. Ang pagsilang ng isang sanggol, lalu na’t panganay, sa isang pamilyang nagsisimula pa lamang, ay isa sa mga mapagbagong pangyayaring ito. Lahat ng may kinalaman sa isang bagong buhay, o isang panibagong buhay ay mapagbago, nakapagpapanibago, at nakapagbabago sa daloy ng buhay ng sinumang nagkapalad na makaranas nito, sampu ng mga taong nakatutunghay lamang nito.

Nguni’t hindi lamang dahilan sa isang bagong silang na sanggol ito nagaganap. Sapat nang malamang ang isang tamad na mag-aaral ay naging masipag, naging mapagsikhay, at lahat ng may pananagutan sa kaniya ay natutuwa, nagagalak, at napupuno ng pag-asa. Sapat na ring mabatid na isang talubatang nalulon sa droga at sa bisyo ay magbangon sa pagkadapa sa masasamang ugali at ang lahat ay nababalot ng bagong pag-asa at pagtitiwala sa kakayahan ng taong umahon sa lusak na kinabuliran, o sa sapot na kinapuluputan.

Anumang pagbabago, pagpapanibago, at pagsisikap magbago ay isang malaking aral. At ang bawa’t aral ay may kaakibat na bagong asal sa nakakatunghay at nakikibahagi dito.

Malinaw ito sa unang pagbasa. Ang komunidad ng mga sumasampalataya, ayon kay Lucas, ay nabuhay na parang iisa ang puso at kaisipan. Hindi lamang ito … wala ni isa man sa kanila ang umangkin sa kanilang sariling pag-aari bilang kanila lamang. Hindi lamang ito … Sila ay naging saksi sa muling pagkabuhay ni Jesus. Ito rin ang tinutumbok ng ikalawang pagbasa, na nagsasabing ang tanda ng tunay na pagmamahal sa Diyos ay ang pagtalima sa Kanyang utos at kalooban. Ayon sa salaysay sa aklat ng mga Gawa, isang malakas na daloy ng pagbabago ang rumagasa at tumabon sa buhay ng mga mananampalataya.

Ang bagong aral na dulot ng muling pagkabuhay ni Kristo ay nauwi sa isang panibagong asal!

Subali’t may higit pa sa lahat ng ito ang naganap. Ang kanilang dasal, na dati-rati ay puno ng pahingi niyon, at pahingi nito, parang bilmoko no’n, bilmoko n’yan, ay naging dalisay at wagas at nabatay sa pinakamatayog na dahilan kung baki’t ang tao ay dapat magdasal – ang magbigay-puri sa Diyos: “Magpasalamat sa Panginoon; Siya ay mabuti at ang kanyang pag-ibig ay walang hanggan” (Tugon sa Salmo).

Ayon sa mga dalubhasa, isa sa mga dahilan kung bakit hindi agad nakilala ng mga disipulo ang Panginoong muling nabuhay, ay ito … nangagsipagbalikan sila sa dati nilang asal pansamantala. Si Pedro ay bumalik sa pangingisda, sa dalampasigan ng Capernaum, kung saan ginawa ni Jesus ang isa sa mga una niyang himala. Pagod at puyat noon si Pedro at ang kanyang mga kasama, at wala sila ni isa mang huling isda. Dumating ang Panginoon ay nagsabi sa kanila na ilagak ang lambat sa kabilang bahagi ng bangka. At nakahuli sila ng marami. Duon sa parehong lugar, nagpakita kay Pedro ang Panginoong muling nabuhay. Doon sa parehong lugar kung saan siya pinagtagubilinang maghasik ng lambat sa tamang bahagi ng bangka … duon rin siya pinagtagubilinan ng Panginoong muling nabuhay ng isang bagong gawain … isang bagong pananagutan … “gagawin ko kayong mamamalakaya ng tao.”

Parang isang “back-to-back” na plaka o CD ang naganap kay Pedro! Isang bagong asal ang isinukli sa isang bagong aral.

Subali’t mayroong iba pa … Naruon din si Tomas, na medyo parang isang estudyanteng laging “cutting classes” o laging huli. Nang magpakita ang Panginoong muling nabuhay, wala si Tomas. Lumang aral at lumang asal ang kanyang taglay: “Hindi ako maniniwala hangga’t hindi ko nahipo ang kanyang mga kamay, at ang kanyang tagiliran.” Medyo makunat si Tomas. Hindi siya nakuha sa sabi-sabi at mga text messages lamang, kumbaga. Hindi siya agad napadala sa isang “press release” ng kanyang mga kasamahan.

Nguni’t nang tumambad sa kanyang paningin ang katotohanan, hindi na siya umasa sa eksperimento at mga survey … Kagya’t nagbago ang kanyang kanyang asal na nagbunga sa isang bagong dasal ng pananampalataya, pag-asa, at wagas na pag-ibig: “Panginoon ko at Diyos ko!”

Luma ang mga balita sa ating paligid. Walang bago sa mga madadayang tao sa mundo. Maging si Levi, si Zaqueo at iba pa, na naging disipulo ni Kristo, ay nagdaan din sa lumang asal, batay sa lumang aral ng Lumang Tipan. Lumang tugtugin na rin ang salaysay ng kapalaluan at pagkamakasarili sa lipunan, saan man at kailan man. Subali’t laging bago ang Diyos … laging bago ang kanyang aral … Siya ang Alpha at Omega … ang simula at katapusan. Ang Kanyang hininga ang siyang nagpabago sa kaguluhan sa kalawakan ayon sa Genesis … At ang buhay ay naganap … Ang lahat ay nalikha … At ang Kanyang Espiritu ang siyang umihip at nagbigay pagpapanibago sa lahat ng sangnilikha.

Umiinog ang buhay natin sa tila magkasalungat na luma at bago. Luma ang kasalanan. Bago ang biyaya ng Diyos tuwina. Luma ang pagsuway sa kalooban ng Diyos. Bago ang balitang maging ang makasalanan tulad ni Pedro, ni Zaqueo, ni Levi (Mateo) at iba pa, ay may kakayahang magbagong-asal, ayon at batay sa bagong aral, lalu na ng bagong aral ng Panginoong muling nabuhay … “tingni, pinagpapanibago ko ang lahat … ako ang Alpha at Omega, ang simula at katapusan!”
Umiikot ang mundo, at sa bawa’t pag-inog ay pagdatal sa buhay natin ng panibagong aral. Sa bawa’t pagsikat ng araw sa buhay natin ay may paalaalang taglay: “pinagpapanibago ko ang lahat…”

Sa oktabang ito ng Pasko ng Pagkabuhay, malinaw ang luma at bago at ang kaibahan sa dalawang ito. At malinaw rin ang dapat nating tuntunin: isang bagong asal, batay sa isang bagong aral, na siyang nag-uudyok sa atin sa isang bagong dasal: “Ito ang araw na ginawa ng Panginoon, magalak at matuwa, Aleluya!”

PAGBABAGO@LIPUNAN

MULING PAGKABUHAY NG PANGINOON (B)
Abril 12, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 10:34a, 37-43 / Col 3:1-4 / Juan 20:1-9

Isang kilusan ang lumutang sa kamalayan ng mga Pinoy kamakailan. Sa gitna ng napakaraming luma at lisyang mga kalalagayan ng lipunan, mapasa politika, mapasa kamalayang sibil, mapasa larangan ng komersiyo at edukasyon, sampu ng larangang pang-relihiyon, isang malakas na agos ng pagnanasang magpanibago ang unti-unting rumaragasa sa kamalayan ng buong bayan natin.

Pagbabago … Ito ang sigaw ng lahat. Pagbabago … Ito ang masidhing panaginip ng napakarami sa atin. Pagbabago … Ito ang lubhang kinakailangan ng balana.

Pagbabago … Ito ang pangako na pinanghahawakan nating lahat mula sa Diyos na Maylikha!

Pagbabago … Ito ang hindi lamang pangako kundi bagkus patunay at kaganapan ng kaloob at likha ng Diyos.

Pagbabago ang daloy ng pagdiriwang natin sa araw na ito. Walang iba. Walang duda. Walang katulad. Ang lahat ay mataginting na pagsasa-alaala ng pagbabago.

Gabi ng ipagkanulo ni Judas si Jesus. Gabi ng ipinagtatwa ni Pedro ang kanyang Panginoon. Gabi nang si Jesus ay hatulan ng mga hindi makatanggap sa kanya. Dilim ang pinili ng mga taong mas minatamis mamuhay sa kadiliman. Gabi rin ng siya ay magpawis ng dugo sa halamanan at gabi ng Siya ay dakipin at hatulan ng kamatayan.

Ano ba ang bago sa pagdiriwang natin? Una sa lahat, ang salaysay ng muling pagkabuhay ay naganap sa unang araw ng linggo. Ikalawa, ang parehong salaysay ay naganap sa pagbubukang-liwayway. Ikatlo, isang babae – si Maria ng Magdala – ang siyang unang nakasilay sa isang bagong katotohanan.

Isang bagong kwento para sa isang bagong katotohanan. Isang panibagong tingin sa isang lumang pangako na sa kanyang katuparan ay nagpanibago ng lahat. Ito ang salaysay ng muling Pagkabuhay ng Panginoon!

Isang bagong Pedro ang lumantad sa unang pagbasa. Isang nagpanibagong kaluluwa, na mula sa isang masidhing pagtangis matapos itatwa ang Panginoon, ay bumangon sa isang masidhing pagtugis sa katotohanang natambad sa kanyang paningin… “Kami ay mga saksi sa lahat ng kanyang ginawa para sa mga Judio at sa Jerusalem.” Mula sa isang kinakabahan at nahihintakutang taga-sunod ay bumalikwas si Pedro sa isang magiting at tapat na tagapagpatunay.

Bagong araw para sa isang bagong katotohanan. “Ito ang araw na ginawa ng Panginoon; matuwa tayo at magalak.”

Nguni’t hindi lamang ito … isang panibagong panagimpan ang mungkahi ni Pablo sa mga taga Colosas: “Kung kayo ay muling nabuhay kasama ni Kristo, hanapin ninyo ang mga bagay sa itaas, kung saan Siya ay nakaluklok sa kanan ng Ama.” Bagong pangarap hinggil sa bagong kalalagayan ng mga taong sinagip ni Kristo…

Sa bukang liwayway, isang babae ang nakatunghay sa puntod na pinaglibingan kay Kristo … sa unang araw ng Linggo, sa pagkagat ng liwanag sa gitna ng karimlan. Dilim at kalungkutan ang dala ng puso’t kalooban ni Maria ng Magdala. Ngunit’ sa pagkakita sa bato na pinagulong sa lagusan ng puntod, sapat na para kay Maria Magdalena na tumalilis, tumakbo, at buong galak na ibalita ang napipintong katotohanan ng isang malaking pagbabago sa kanilang buhay at sa buhay na buong daigdig.

Panay pagbabago ang tinutumbok ng mga pagbasa natin ngayon … At ang batayan ng lahat ng ito ay walang iba kundi ang muog at pundasyon ng lahat ng pagbabagong naganap sa buhay ng isang mundong nagupiling sa lumang kwento ng kasalanan at kamatayang dulot nito.

Luma na ang ating pagtangis sa mga kwento ng katiwalian at kadayaan sa lipunan natin. Luma na ang mga paulit-ulit nating pagsisikap na itumba ang paghahari ng mga kampon ni Ali Baba at ang kanyang 40 kampong mandarambong. Luma na ang ating mga pagnanasang muling ibangon ang bayan natin upang maihanay sa mga bansang puedeng magyabang, puedeng magmakaingay sa pag-unlad at karampatang karangyaan. Luma na at gasgas na plaka na ang mga pagpupunyagi natin upang lipulin sa balat ng lupa ang lahat ng uri ng katakawan, pagkamakasarili, at walang sawang pagkakamal ng nakaw na yaman ng bayan.

Ang lumang salaysay ng kasalanan ay talagang laon na …. Mula pa kay Adan at Eba ay nakilala na natin kung saan pupulutin ang mga mapag-imbot, mapanaghili, masiba, at makasarili. At ito ay hindi lamang isang kangkungan … Ito ay masahol pa sa dahilig ng Hinnom na pinagtatapunan ng lahat ng basura ng Jerusalem, na laging nagdadaig, naaagnas, at nangangamoy.

Sa araw na ito, bagong balita at bagong pangako ang natambad sa ating kamalayan. Ito ang tunay na batayan ng lahat ng ating mga pangarap, pag-asa, at pagnanasa sa tunay na pagbabago. Ito ang magandang balita na talagang posible at maaaring mangyari ang lahat ng ating inaasam at hinihintay.

Ito ang tunay at walang katulad at walang kaparis na simulain ng pagbabago@lipunan na siyang isinusulong ng grupong ang hangad ay pagpanibaguhin ang lipunang Pinoy.

Ito ang ganap na patunay na walang pagbabago liban kay Kristo – ang Diyos na may-akda ng tunay na pagbabago. Iyan ang mataginting na aral ng mga pagbasa, na nagdudugtong at nag-uugnay sa muling pagkabuhay ng Panginoon sa gawang paglikha ng Diyos sa aklat ng Genesis. Kung paanong ang Diyos ang siyang lumikha ng lahat at nagpanibago sa malaking kawalan at kaguluhan sa kalawakang binabanggit sa Genesis, ganuon rin naman, ang muling pagkabuhay ni Jesus ay larawan ng parehong Diyos na patuloy na lumilikha ng bagong buhay at bagong kaayusan sa lipunan.

Pagbabago@ lipunan … Ito ang pangarap ng Diyos para sa atin. Pagbabago@lipunan … Ito ang kaganapang naghihintay sa atin. Ito rin ang kanyang pinatunayan sa pinaka matinding bagong balita na naganap sa araw ng Panginoon – ang kanyang muling pagkabuhay.

Umaasa pa rin tayo sa isang ganap na pagbabago sa lipunan. Nangangarap pa rin tayo at patuloy na nananalangin sa ikalalaganap ng ganitong uri ng pagpapanibago. Isang magandang aral ang dapat pulutin kay Maria Magdalenang sa kanyang pagtangis ay di niya nakuhang makilala ang tunay na batayan, muog, at simulain ng lahat ng makabuluhan, makahulugan, at makatotohanang pagbabago – ang muling pagkabuhay ng Kanyang Panginoon!

Ikaw, ano ang dapat mong hawanin sa buhay mo upang matunghayan ang ganap na pagbabagong ito?

PAGSUONG, PAGSALUBONG, PAGSULONG!

LINGGO NG PALASPAS(B)
Abril 5, 2009

Mga Pagbasa: Mk 11:1-10 / Is 50:4-7 / Filipos 2:6-11 /Mk 15:1-39

Dumating na ang takdang panahon! Sa hinaba-haba at tagal ng mga taong nagdaan magmula na ang pahimakas ng ebanghelyo ay natunghayan sa aklat ng Genesis – ang tinatawag na “proto evanggelion,” ay dumating na ang itinadhanang panahon ng Diyos upang ang lahat ng hula at pahatid ng mga patriarka, ng mga propeta, at maging si Juan Bautista, ay maganap at magkatotoo.

Sa araw na ito, araw ng pasyon, araw ng palaspas, ay tiniteleskopyo, alalaumbaga, ng Inang Simbahan, ang kaganapan at kabuuan ng hiwaga ng gawang pagliligtas ng Diyos sa pamamagitan ni Kristong Mananakop.

Noong isang Linggo, pinagnilay natin kung paano ang Diyos ay magpapaganap ng lahat ng inihula ng mga propeta sa tamang panahon. Pinanghawakan natin ang mga kataga ni propeta Jeremias, na nagsabi: “Darating ang mga araw, wika ng Panginoon, na ako ay gagawa ng isang bagong kasunduan sa pagitan ko at ng bayan ng Israel.” Narinig nating kung paano ipinakita naman ni Pablo ang mga naganap nang “dumating ang takdang panahon.” At narinig natin sa ebanghelyo ni Juan kung paanong ang “takdang oras ng pagluluwalhati” ay dumating na – kung kailan itataas at itatanghal ang Anak ng Tao.

Sa araw na ito, ang lahat ng hula magmula sa Lumang Tipan ay nagaganap noon, ngayon, at magpakailanman.

Ito ang ginagampanan natin sa liturhiya ng Simbahang Katoliko … pag-aalaala, paggunita, pagsasakatuparan, at pagsasariwa ng bagay na naganap na, nagaganap pa, at magaganap pang muli.

Ang araw ng palaspas ay isang malinaw na halimbawa nito. Dito tineleskopyo natin ang kabuuan ng gawang pagliligtas ni Kristo: ang makasaysayang panimula ng Kanyang pagsuong sa daan ng krus, ang maluwalhating pagsalubong sa Kanya ng isang bayang nagupiling sa pagka-alipin na naghihintay ng kaligtasan, at ang kanyang pagsulong tungo sa kaganapan ng kanyang gawang pagliligtas, na ang kasukdulan ay narating niya sa rurok ng bundok ng Golgotha sa kalbaryo, kung saan ang “pagtataas at pagtatanghal ng Anak ng Tao” na hula sa Lumang Tipan ay nagkaroon ng kaganapan.

PAGSUONG … Batid ni Jesus kung ano ang naghihintay sa Kanya sa pagpasok sa Jerusalem. Alam niya na bagama’t ang bayang Israel ay naghihintay sa Mananakop, ang mga namumuno at nangangasiwa sa bayang ito ay hindi makatatanggap, hindi makauunawa, at lalung hindi makasusunod sa kaganapan ng kalooban ng Diyos. Ayon nga sa ebanghelyo ni Juan, “dumating Siya upang maghatid ng liwanag, subali’t mas ninais pa nilang mabuhay sa kadiliman” at “ang sarili niyang bayan ay hindi tumanggap sa Kanya.”

Sa araw ng pasyon, ginugunita natin ang pagsuong ni Jesus sa daan ng krus, daan ng kalbaryo, at daan ng kaligtasan – bagaman at batid niyang pumapasok siya sa isang mundong hindi pa lubos na handa upang tumanggap sa kanya.

Sa ating buhay ngayon, hindi lahat ay plantsado, ika nga. Hindi lahat ay patag ang daan, at lalung hindi lahat ay matuwid. Patuloy pa rin ang kadayaan at karahasan sa lipunan. Patuloy pa rin ang katiwalian, at kawalang pagpapahalaga sa buhay, tulad ng ginagawa ng mga teroristang walang maisip gawin kundi ang mandukot, mandakip, at manakot … tulad ng ibang uri ng teroristang walang ibang malaman gawin kundi kumitil ng inosenteng buhay sa sinapupunan.

Subali’t ito ang mundo kung saan tayo isinugo ng Diyos. Sa Diyos na ito dapat rin tayo sumuong at humarap sa iba-ibang mga paghamon at pagsubok. Tulad at kasama ni Jesus sa araw na ito, tayo ay nagpapasyang sumuong at pumasok sa mundong ito na nangangailangan pa rin ng kaligtasan.

PAGSALUBONG … Ang araw ring ito ay araw ng kaluwalhatian … sumandaling nakatikim si Kristo ng admirasyon at adulasyon ng balana sa Kanyang pagpasok sa Jerusalem – isang pahimakas ng adorasyon na nararapat sa Kanya, bilang isang Hari na maluluklok sa krus, di maglalaon. Karapat-dapat siya ng ganuong adorasyon at adulasyon. Siya nga ang hulang Mesiyas, na darating – ang Anak ni David na maghahari magpakailanman, bagama’t di maglalaon ay itatatuwa siya at ipagkakanulo ng maraming sa araw na ito ay sumisigaw ng “hosanna.”

Tayo man ay sumasama sa pagsalubong kay Kristong Mananakop. Subali’t alam din natin, sa kaibuturan ng ating puso, na tayong lahat ay mga salawahan. Tayong lahat ay mga taksil sa Panginoon. Di miminsan isang araw tayo ay tumatalikod sa mga hosanna at papuring ating sinasambit. Di pa nga tayo nakalalabas ng Simbahan ay tayo ay pinamumugaran na kung minsan ng galit at poot sa kalooban … ng tampo o sama ng loob sa Diyos na tila hindi nakikinig sa panalangin at kahilingan natin. Ang buhay natin ay isang pagsalubong at isang pagtalikod; pagtanggap at pagtanggi; paghanga kay Kristo at pagiging hangal kapagdaka. Tayong lahat ay mga makasalanan.

PAGSULONG …. Si Jesus ay sumuong, tinanggap ang pagsalubong na maluwalhati, at gumawa pa nang higit pa rito. Sumulong siya at pinangatawanan ang kalooban ng Ama. Ang mga katagang ginamit ni Pablo dito ay “usque ad mortem” …. Naging masunurin aniya si Jesus, magpahanggang kamatayan – kamatayan sa krus!

At sa kanyang pagsuong, sa gawang pagsalubong sa kanya, ay pinasulong Niya ang balakin ng Ama na iligtas ang buong sangkatauhan. Sa kanyang pagsuong sa kamatayan ay sinasalubong natin ang isang maluwalhating tadhana at kinabukasan. At hindi lamang ito, naisulong Niya ang kaganapan ng lahat ng pangako at katuparan ng hula sa lumang tipan. Sa pagsuong niya sa kamatayan sa krus ay nasulong ang isang panibagong bukas natin … “by his wounds we are healed … sa pamamagitan ng kanyang mga sugat ay napagaling tayong lahat.”

Isang malinaw na halimbawa ang ipinakita ni Kristo sa atin. Sumunod, sumuong, tumanggap ng salubong sa balana, at isinulong ang kaligtasang hatid Niya mula sa Ama.

Isa lamang ang tanong para sa atin sa mahal na araw na ito … Saan ba tayo sumuong? Ano ba at sino ba ang ating sinasalubong? At higit sa lahat, ano ba ang ating isinusulong? Tayo ba ay kasama ni Kristo, o kasangga? May araw pa para tayo magpasya.

PAG-AHON SA TAMANG PANAHON!

Ika-5 Linggo ng Kwaresma(B)
Marso 29, 2009

Mga Pagbasa: Jer 31:31-34 / Hebreo 5:7-9 / Jn 12:20-33

PAG-AHON SA TAMANG PANAHON

Noong isang Linggo ay Laetare Sunday kung tawagin sa Latin at Ingles. Ibig sabihin nito ay Linggong nakatakda upang magsaya. Sa kalagitnaan ng kwaresma, ay ipinagunita sa atin ng Simbahan ang napapanahong paggunita sa wakas at hantungan ng lahat ng ating pagpupunyagi at paghihirap. Kaya’t ang paalaala sa atin ay “magalak … ang kaligtasan ay malapit nang dumating.”

Ang kagalakang inaasam ay naganap sa kasaysayan noong isang Linggo sa pagdating ni Ciro na nagpalaya sa ipinatapong mga Israelita sa Babilonia. Ang mithiin ay nakamit. Pinalaya sila at binigyang-kalayaan upang sumamba muli sa templo ni Solomon sa Jerusalem, upang mangasi-uwi at magbalik-bayan sa lupang ipinangako sa kanila ng Diyos.

Naganap ang lahat sa takda at wastong panahon.

Sa mga lumaking katulad ko sa probinsya at may karanasan pa sa pamimitas ng mga bungang-kahoy, malaki ang kaibahan sa prutas na tinatawag na hinog sa puno at hinog sa pilit. Ang hinog sa puno ay nagdaan sa wastong pagbilang ng araw upang mahinog nang tama. Ang hinog sa pilit ay nagdaan sa init ng kalburo upang mapadali ang pagkahinog. Iba ang lasa ng hinog sa tamang panahon. Iba ang lasa ng hinog na wala sa panahon. Huwag na ninyo tanungin kung ano ang kaibahan!

Sa mga bihasa sa pagpuputol ng kawayan, mayroon rin tayong tinatawag na taga sa panahon. Ang taga sa panahon ay hindi bukbukin, matibay, at malakas sa anumang pagsubok. Matatag ang kawayang taga sa panahon sa pagpabago-bago ng takbo ng klima, at sa anumang iba pang pagsubok sa katibayan ng kawayan.

Ang taga sa panahon ay naghintay sa tamang panahon … sa kinakailangang pagdaan ng mga buwan, linggo, at mga araw ayon sa batas ng kalikasan. Ang taga sa panahon ay isang sagisag ng tamang paghihintay, ng wastong pagsisikhay bago mag-ani, bago makinabang, at bago magbunga ang lahat ng pinagpagalan.

Isa sa katangiang gusto ko sa mga magsasaka ay ito … Hindi sila katulad ng mga kabataan ngayong hindi na makahintay. Ang posmodernong tao ngayon ay wala nang kakayahang maghintay. Lahat halos ay “instant.” Andyan ang instant noodles, ang instant coffee, instant copies, instant pictures, instant puto at instant bibingka. Ang lahat ay nakalagay sa karton na pagkabukas ay tubig at init na lamang ang kailangang ilapat para magkaroon ng puto, bibingka, o anu pa man. Wala nang makahintay sa pagdidikdik ng pansahog sa lutuin. Ang lahat ay nakukuha sa sobre … tulad ng Knorr, Maggi at marami pang mga “instant food mix” na ginagamit sa pagluluto. Pati kare-kare ngayon ay daya na. Sampu ng adobo na nagagawa sa pamamagitan ng adobo mix, o ginisa mix at iba pa.

Hirap tayong maghintay. Hirap tayo ngayon umunawa na may akma at wastong panahon para sa lahat. Noong araw ang sinaing na tulingan ay magdamag na nakasalang sa palayok at kalan. Ang bulalo ay magdamagan ding hinihintay, at alam ng lahat na ang pilitin ang pagkaluto ay hindi puede. Wala sa panahon ang lasa ng sabaw. Wala sa panahon ang lambot ng karne. At walang silbi ang pilitin ito at madaliin.

Nagsimula ang mga pagbasa natin sa isang pahimakas sa tamang panahon …. “Darating ang mga araw na gagawa ako ng isang bagong kasunduan sa pagitan ng bahay ni Israel at bahay ni Judah.” Darating ang panahon … at ang bunga ng tamang panahong ito ay walang iba kundi ang pangarap ng bayang Israel: “Ang lahat mula sa silangan hanggang sa kanluran ay makakakilala sa akin, wika ng Panginoon, sapagka’t patatawarin ko ang kanilang masasamang gawa at hindi na nila gugunitain ang kanilang kasalanan.”

Darating ang panahon …

Subali’t ang pagdating ng panahon, tulad ng awit ni Aiza Seguera, na kinatha ni Moi Ortiz, ay nababalot sa paghihintay nang may kaakibat na pag-asa. Sa bawa’t pagdating ng panahon ay may kaakibat na pag-aasam, paghihintay, at diwa ng pag-asa. Maging si Kristong Panginoon ay nagpamalas ng ganitong pag-asa: “Bagama’t Siya ay Anak, natuto siyang sumunod sa daan ng paghihirap; at nang maganap ay naging bukal siya ng walang hanggang buhay para sa lahat ng sumusunod sa Kanya.” (Ika-2 pagbasa).

Darating ang panahon …

Subali’t ito ba ay isang paghihintay sa kawalan? Ito ba ay isang pagnanasang walang kahihinatnan?

Ang tugon ng ebanghelyo ay malayo sa paghihintay sa kawalan. Itong paghihintay na aktibo na binabanggit natin ayon sa diwa ng pag-asa, ay isang paghihintay na mapaghanap … isang pagnanasang may handang gawin upang makita ang hinahanap. Ito ay isang pag-aasam na may handang pambayad upang matupad ang inaasam. Sa ebanghelyo natin, isang grupo ng mga Griego ang nagtungo kay Felipe at nagwika: “Gusto naming makita si Jesus.” Kagya’t sinabi ni Felipe kay Andres. At silang dalawa ay nagwika kay Jesus. At si Jesus naman ay tumugon ng isang sagot na parang walang kinalaman sa hiling ng mga Griego.

Walang kinalaman? Hindi, bagkus kabaligtaran nito. Ang sagot ni Jesus ay ang buod ng kanilang hanap … ang bunga ng kanilang pangarap, at inaasam-asam: “Dumating na ang oras kung kailan ang Anak ng Tao ay luluwalhatiin.”

Dumating na ang panahon. Ito na ang takdang panahon. Ito na ang tamang sandali. Oras na. Panahon na. Ngayon na. …

Kung hindi ngayon, kailan pa? Kung hindi dito, saan pa? Ito ang larangan ng kaligtasan natin. Ito ang daigdig na pinagbayaran ng buwis ng Panginoon at tinubos para sa kaligtasan ng lahat. Kung hindi natin pupuksain ang katiwalian, kailan pa? Kung hindi natin pagpupunyagian ang kasalanan dito, saan pa? Kung hindi natin pagsisikapan na mapabuti at mapanuto ang Pilipinas, kailan pa? At para saan pa? Para kanino pa, kung hindi tayo ngayon magbabanat ng buto sa pag-alsa laban sa lahat ng uri ng kasalanan?

Taga na tayo sa panahon. Hindi tayo mga hinog sa pilit. Dumating na ang takdang oras. At sumapit na ang sandali ng ating kaligtasan. “Ngayon na ang oras kung kailan ang hustisya ay bumaba sa daigdig; sa sandaling ito ang pinuno ng daigdig ay itataboy na. At sa sandaling ako ay maiangat sa mundong ito, ay hahanguin ko ang lahat sa aking sarili.”

Panahon na … oras na! Dito, doon, saanman … AHON NA, PANAHON NA!

KAHIHIYAN, KALIGTASAN, KALIWANAGAN

Ika-4 na Linggo ng Kwaresma(B)
March 22, 2009

Malaking kahihiyan ang sinapit ng mga Israelita … kasukdulan ng kapighatian … ang pagkatapon sa Babilonia. Marami pang ibang suliranin ang nakabuntot sa kahihiyang ito: malayo sa templo, malayo sa kinagawiang gawang banal at mga sakripisyo, malayo sa lahat ng bagay na kaakibat ng kanilang isang pagiging bayang hinirang ng Diyos.

Ito ang bungad nating salaysay sa liturhiya natin sa araw na ito. Nguni’t ang bungad nating dasal ay tila may kinalaman sa ating sariling karanasan ng kahihiyan: “sundin nawa namin ang halimbawa ni Jesucristo: nawa’y ang pananampalataya, pag-asa, at pag-ibig namin ay magbunsod sa amin upang palitan ng pag-ibig ang poot, ang alitan ay matabunan ng kapayapaan, at ang kamatayan ay magbunga ng buhay na walang hanggan.”

Simulan agad natin sa ating kalalagayan sa bayan natin … Ilang beses na tayo nasadlak sa kahihiyan. Isa tayo sa bansang pinaka-tiwali sa buong mundo. Nililibak tayo ng maraming bansa sapagka’t bagama’t tayo ang nagpa-uso sa “people power” na mapayapa at mapagpanibago, hanggang ngayon, ang pagpapanibago ng lipunan na pinangarap natin sa EDSA, ay hindi pa nagaganap, bagkus lalu pang lumala sa maraming antas. Ang inaasam nating politika na sana ay lilinis at gaganda ay lalu pang dumumi at pinamugaran ng mga masisiba pa kay Ali Baba at ang kanyang 40 mandarambong. Sa dami ng mga imbestigasyon sa kongreso at senado, na wala namang kinahihinathan, pinagtatawanan tayo ng buong daigdig. Ngayon, sa urung-sulong na affidavit ng babaeng nilapastangan daw ng isang Kano, ay lalung nasadlak ang dangal natin na hindi malayong tinitingnan tayo ng ibang bansa bilang mga taong mabababaw at madaling mabili ng kung ano mang pabuya, mabago lamang ang unang sinumpaang salaysay.

Tulad ng mga Israelita sa Babilonia, nangangarap tayo ng dangal, ng kalayaan, at ng marami pang kaakibat ng laya sa sariling bayan.

Itong pangarap na ito ang binigyang-katuparan mismo ng Diyos sa pagsusugo kay Ciro na nagpalaya sa mga napatapong Israelita. Ito rin ang pangarap at pangako na binigyang-katuparan ng Diyos sa kabila ng lahat: “Ang Diyos ay mayaman sa habag ayon sa dakila Niyang pag-ibig sa atin. Kahit tayo ay lugmok sa kasalanan ay binuhay tayong muli kay Kristo. Naligtas tayo sa pamamagitan ng biyaya ng Diyos.”

Kung paanong hinango ng Diyos ang mga Israelita sa kahihiyan, gayun din naman, inihatid tayo ng Diyos sa pamamagitan ni Kristo, sa kaligtasan.

Kaligtasan …. Anu nga ba ang katuturan nito sa ating panahon ngayon kung kailan namumulaklak ang kadiliman at katiwalian? Ang Diyos ba ay nagpapadala ba ng isa pa or marami pang Ciro na handang maglubag-loob at magpalalaya sa atin? Tayo ba ngayon ay may pag-asa pang umahon sa pagkasadlak sa malaking kahihiyan na bumabalot sa ating lipunan? Ang atin bang pananampalataya bilang naturingang taga-sunod ni Kristong ay may kakayahan at kapangyarihang ipagtaguyod ang ating patuloy na pangarap na hindi nalalayo sa pangarap ng mga Israelita sa Babilonia?

Batay sa kasaysayan ng pag-ibig ng Diyos na natatala sa Biblia, batay rin sa Kanyang pagkasi sa isip at damdamin ni Ciro, mayroon pang pag-asa para sa atin. Mayroon pang nananatiling paraan upang ang ating bayan, ang lupang bayang kahapis-hapis natin, ay makakita ng liwanag.

Kaliwanagan …. Ito ang tinutumbok ng ikatlong pagbasa, ang ebanghelyo ayon kay Juan. Sa unang pagbasa, ang kaligtasan ng bayan ng Diyos ay nasalalay sa kaliwanagang natamo ng isang makapangyarihang pinuno, si Ciro. Sa ikalawang pagbasa, ang kaligtasang inaasam ay binigyang-katuparan mismo ng Diyos sa pamamagitan ni Kristo.

Subali’t dito naman papasok ang ating pananagutan. Ang kaligtasan ay hindi isang libreng pases sa sinehan, na tinatanggap na lamang natin at sukat. Hindi ito isang papel tulad ng affidavit ni Nicole na automatikong magbibigay-daan sa isang visa patungong Amerika. Hindi ito isang smart card na makapagbubukas ng maraming pintuan sa isang high tech na gusali sa maraming bahagi ng mundo. Hindi ito isang magic wand na makapagpapawi kagya’t ng kahihiyan natin.

Ang kaligtasang galing sa Diyos ay isang kaloob nguni’t hindi makapagpapaganap ng minimithi hangga’t walang pinananagutan rin ang sinumang tumanggap.

Noong 1986, sa EDSA, ay kinasihan tayo ng Diyos upang makagawa ng hakbang tungo sa ikapapanuto. Mataas ang pag-asa natin sa isang panibagong lipunan na hindi na papayag sa paniniil, kadayaan, katakawan, at lahat ng uri ng katiwalian at kayabangan ng mga nasa poder. Isang matayog at nag-aalab na apoy ng pagpupunyagi ang nagdaig at nagliyab. Malaking liwanag ang nakita ng maraming Pinoy. Nguni’t ang liwanag na ito ay kagya’t nahalinhan ng kadiliman.

Hindi na dapat natin pahintulutan na mangyari pang muli ito. “Ganuon na lamang an pag-ibig ng Diyos kung kaya’t isinugo niya ang kanyang bugtong na Anak.” Sabi ni Juan: “Ang liwanag ay dumating sa daigdig.” Ito ay hindi naiiba sa liwanag na dumating na paulit-ulit sa bayan natin. Subali’t ani San Juan, “higit na pinahalagahan ng tao ang kadiliman, sapagka’t ang kanilang mga gawa ay kasamaan.”

Matayog ang pangarap natin …masidhi at wagas. Sa kabila ng lahat, sa kabila ng susun-susong mga balakid, patuloy pa rin tayo naglalakbay sa landas na naghahatid sa kaliwanagan – sa kaligtasan. Ang inyong pabalik-balik na pagpunta dito sa Simbahan upang magsumamo sa Diyos ay patunay nito. May ilaw pa tayong tinatanaw o tadhanang tinitingala. May Diyos pa tayong tinatawagan at pinaninikluhuran. May Panginoong naggagabay pa rin sa landasin nating lahat.
Kahihiyan ang tumatabon sa ating lahat mula sa lahat ng sulok ng ating lipunan. Sa kabila nito, kaligtasan pa rin ang paanyaya sa atin ng Diyos na hindi tumatalikod sa Kanyang pangako. Subali’t para natin marating at makamit ito, ay mayroon tayong dapat ipagtaguyod – ang pagmamahal natin at pagkatig sa puwersa ng kaliwanagan. Malinaw ang mungkahi ni Juan, ayon rin sa Lumang Tipan … tumingala sa itaas … sa puno ng Krus, kung saan ang liwang ng daigdig ay nabayubay, napako, at namatay. “Kung paanong itinaas ni Moises ang ahas sa tikin sa disyerto, gayun din naman ang Anak ng Tao ay dapat matanghal, upang ang lahat ng maniwa ay magkamit ng buhay na walang hanggan.”

SAMPUNG KATAGA, ILANG BABALA, IISANG TADHANA

Ika-3 Linggo ng Kwaresma(B)
Marso 15, 2009

Mga Pagbasa: Exodo 20:1-17 / 1 Cor 1:22-25 / Jn 2:13-25

Nasa kalagitnaan ako ng pagbabasa ng isang aklat ni Fr. Robert Barron. Sa gitna ng maraming pagka-abala, nakatutuwang isipin na, bagama’t tagtuyot na, at mainit na ang panahon sa Pilipinas, may natutunghayan tayong mga babasahing nakapagbibigay ng ginhawa sa kaluluwang tigang na tigang sa init ng lahat ng uri ng kasamaang nagaganap sa lipunan.

Sa kalagitnaang ito ng Kwaresma, sa panahong tila naghihintay tayo ng bukal na makapagbibigay-ginhawa sa ating tuyot na mga bibig at kalamnan, isang mahalagang bungkos ng mga kataga ang bigay sa atin ng Diyos sa pamamagitan ni Moises. Ito ang ibig sabihin ng dekalogo sa Griego – isang bungkos ng sampung kataga, sampung salita, sampung palatandaan sa daan ng ating buhay.

Hindi kaila sa atin na ang buhay ay isang paglalakbay. Ito ay naunawaang maigi ng mga unang taga-sunod ni Kristo. Tinagurian silang maglalakbay sa DAAN, ang tunay na daan, hindi lang ang “dating daan.” Si Kristo ang tumahak sa daang ito. Si Kristo ang sinusundan natin sa daang ito, at ang Diyos ang nasa dulo ng tahaking ito – Siya at Kaniyang mga pangako.

Subali’t sang-ayon ako kay Fr. Barron nang pinamagatan niya ang kanyang aklat na “The Strangest Way: Walking the Christian Path.” Totoo nga. Taliwas sa kagawian ng balana ang pagsunod sa daan ni Kristo. Ang daan ng mundo at ng mga makamundo ay siyang namamayagpag ngayon. Wala nang nag-iisip na masama ang korupsyon, ang pandaraya sa buhay publiko. Wala nang nag-iisip na ang pagpapabayad sa eleksyon, ang pagbebenta ng boto, at pati na rin ang pagbebenta ng hustisya sa tamang halaga, ay masama. Wala nang nakakakit ng mali sa kaparaanan ng mga palabas sa TV na nagsasamantala sa kamangmangan at kahirapan.

Ito ang sinasaad ng bungkos ng sampung kataga sa dekalogo – ang sampung utos. Ipinagkaloob ito habang naglalakbay ang mga Israelita sa ilang. Ito rin ang siyang dapat nating tuntunin sa sarili nating paglalakbay sa landasin ng pang-araw-araw nating buhay sa ating panahon.

Maraming liku-likong landasin ang tinahak ng mga Israelita. Nandyan ang pagsamba sa diyus-diyusan. Nandyan ang pag-angal sa kawalan ng karne at mga pansahog sa karne na kinasanayan sa Egipto. Nandyan ang pag-atungal kay Moises sa kanyang pamumuno sa isang tila walang patutunguhang pagpaikot-ikot sa disyerto!

Sampung kataga ang ginamit ng Diyos upang bigyang-liwanag ang daang tinatahak natin. Ang daang ito ay may tatlong sanga na iisa ang patutunguhan. Ang unang sangandaan ay ang pagkilala sa Diyos bilang tanging Diyos … ang pagturing sa Diyos bilang sentro ng buhay natin. Malimit na hindi Siya ang sentro at pokus ng buhay natin. Marami sa atin ay hindi man lamang makapunta sa Simbahan sa tamang oras. Higit na marami ang nasa simbahan nga nguni’t nagtetext lamang, o nakikipagkwentuhan sa kasama. Ang Diyos ay Diyos, oo … pero dino-diyos din natin ang iba pang bagay – ang salapi, kapangyarihan, posisyon, at marami pang iba.

Ang ikalawang sangandaan ay ang pagkilala sa sarili bilang isang makasalanan. Ito ang malinaw na pahiwatig ng sampung kataga. Uso ngayon ang pagtanggi. Mga presong pinatawad at pinalaya kahit walang pagtanggap sa kanilang kasalanan … mga taong huling-huli na sa akto ay mahahaba at madudulas ang dila sa pagtanggi at pagsisinungaling sa harapan ng camera ng TV … mga taong buking na buking na ay nakukuha pang magpaawa sa publiko … ang pagkakasala ay hindi na tinatanggap ng balana … walang iniwan kay Adan at Eba na ang tanging tugon ay manisi at magsisihan, o magtago sa Diyos.

Ang ikatlong sangandaan ay ang pagkabatid na ang buhay natin ay hindi lamang atin kundi sa Diyos … na hindi kalooban natin ang masusunod kundi sa Kanya na nagsugo sa atin. Ito ay malinaw ring pahiwatig ng sampung kataga – na ang buhay natin ay hindi tayo ang may kapangyarihan at may control, kundi ang Diyos na nagkaloob nuon sa atin.

Tatlumpu’t dalawang taon na ako nagtuturo. Sa aking karanasan, ang pinakamahirap turuan ay hindi ang maleleta, ang mga tinatawag nating bobo. Ang pinakamahirap turuan at hubugin ay ang ayaw pahubog, ang matigas ang ulo, ang hindi marunong sumayaw, ika nga, sa tugtugin. May mga estudyanteng nakukuha sa tingin. Mayroong nakukuha sa isa o ilang salita. Mayroon namang kinakailangan ng ilang babala. Subali’t iisa ang tadhanang inaasam ng guro, ng mga magulang, at pati ng bata – ang matuto, ang makarating na maluwalhati sa inaasam na pangarap, ang tagumpay.

Sa kagustuhan nating hubugin ang isipan at pag-uugali ng kabataan, gumagamit tayo ng maraming daan – ang daan ng salita, ang daan ng paliwanag, ang daan ng disiplina, ang daan ng pagbibigay ng babala upang magising, ika nga, ang mga natutulog.

Nais kong isipin na sa araw na ito, ang sampung kataga – and Dekalogo – ay hindi nalalayo sa lahat ng ito. Ang sampung kataga – ang sampung utos ay mga palatandaan sa daang tinatahak natin bilang mga anak ng Diyos. Ang sampung kataga ay may laman ring babala – mga paalaala mula sa isang mapagmahal na Diyos para sa ating lahat na di-miminsa’y naliligaw ng landas.

Sa likod ng mga kataga at babalang ito ay lumulutang ang iisang katotohanan – ang iisang hantungan ng lahat ng ito – ang iisang tadhana na naghihintay para sa lahat ng mga tinawagan ng Diyos.

Ito ang tadhana na naghihintay sa mga manlalakbay tulad nating lahat. Ito ang tadhanang pinanghahawakan natin kung kaya’t ang tugon natin matapos ang unang pagbasa ay walang iba kundi ito: “Panginoon, taglay mo ang salitang nagbibigay-buhay!” Sa diwa nito, ang sampung salita ay hindi lamang kataga … hindi lamang babala … bagkus pahiwatig ng isang maluwalhati at dakilang tadhana na inihanda ng Diyos para sa mga nagmamahal sa Kaniya!

BUKAS-LOOB, BUKAL SA LOOB, KALOOB

Ikalawang Linggo ng Kwaresma(B)
Marso 8, 2009

Mga Pagbasa: Genesis 22:1-2, 9a, 10-13, 15-18 / Roma 8:31b-34 / Marco 9:2-10

Ang katagang “loob” sa mga Tagalog at sa kulturang Pinoy ay hitik na hitik sa kahulugan. Kumakatawan ito sa kaganapan at kabuuan ng kung sino ang isang tao at ano siya sa harap ng ibang tao. Naglalaman ito hindi lamang ng iniisip ng isang tao, kundi pati na rin ang angking yaman ng pagkatao na bumubukal sa kaibuturan ng puso at kaisipan ng isang Pinoy. Ang mababa ang loob ay isang taong mapagpakumbaba, mahinahon, at hindi marahas at matangas sa pagsasalita at pagkilos. Ang masama ang loob ay isang taong may kinikimkim na negatibong damdamin laban sa anuman o sinoman. Ang panatag ang loob ay isang taong hindi balisa, hindi magulo ang isip at damdamin, bagkus banayad ang takbo ng buhay at walang anumang pabugso-bugso ang damdamin at isipin. Ang isang taong may mabuting kalooban ay may angking yamang hindi agad matutumbasan … isang taong maganda ang hangarin at balakin, pansarili man o pang-ibang tao.

Panay may kinalaman sa “loob” ang mga pagbasa natin sa araw na ito.

Simulan natin sa unang pagbasa. Narinig natin kung paano sa kabila ng tindi at hirap na ialay na sakripisyo ang sariling anak, si Abraham ay nagpamalas ng kabukasan ng loob – ang kahandaang ibigay sa Diyos ang Kanyang kahilingan. Akma na siyang yuyurakan sana ang bugtong na Anak nang ipamalas naman ng Diyos ang Kanyang pagkilala sa kabukasang-palad ni Abraham. “Huwag mo nang pagbuhatan ng kamay ang bata … batid ko na kung gaano ka kadeboto sa Diyos, sapagka’t hindi mo ipinagkait sa akin ang iyong tanging anak.”

Ang Diyos na kumilala sa kabukasang-loob ni Abraham ang siya namang itinatanghal ni Pablo sa kanyang liham sa mga taga Roma. Dito naman, kung paanong si Abraham ay nagpamalas ng kahandaang mag-alay sa Diyos, ani San Pablo, ipinamalas naman ng Diyos ang bukal sa loob Niyang pag-aalay sa Kanyang bugtong na Anak. “Siya na hindi nagkait ng Kanyang sariling Anak, bagkus inialay para sa ating lahat, hindi ba Niya ipagkakaloob rin ang lahat ng iba pa kasama ni Jesus?”

Kung ano ang pamana ng Ama ay siyang pamalas ng Anak. Kung paanong naging handa si Abraham na umakyat sa bundok ng Moriah para mag-alay, ganuon din ang kahandaang ipinamalas ni Jesus na mag-alay ng sarili sa bundok ng Tabor. Subali’t tila nagpaligsahan ang mag-Ama sa kabukasang-palad. Ang kahandaan ni Jesus ay nilampasan pa ng kahandaan ng Ama na magkaloob, bilang tugon sa pagkakaloob ng Kanyang Anak. Nagbagong-anyo si Kristo. At sa pagbabagong-anyong ito ay nabunyag, hindi lamang ang katunayan kung sino siya, kundi ang katotohanan tungkol sa Diyos. Nabunyag ang likas na katangian ng Diyos na mapagkaloob, bukas ang loob, at bukal sa loob ang kagalingan at kabutihan, at may angking wagas na pag-ibig sa Kanyang bayan: “Ito ang aking pinakamamahal na Anak. Pakinggan ninyo siya.”

Nagsimula ang kwaresma sa isang tanda – ang tanda ng krus na ipinahid sa pamamagitan ng abo sa ating noo. Ang abo ay walang halaga, walang anumang silbi. Ito ang natitira kapag naipagkaloob ng kahoy ang lahat. Ang kahoy o anumang natutupok o nasusunog ay nag-aalay ng lahat lahat na. Walang natitira kapag sinunog ang anumang katawang-lupa liban sa abo. Itong abong ito ang naging tanda ng pagpasok at pagpapasinaya ng kwaresma.

Sa lumang tipan ang abo ay tanda ng pagbabalik-loob sa Diyos. Ang mga nagsisisi ay naliligo sa abo at nagsusuot ng sako. Ang walang silbing bagay ay naging tanda ng pagkakaloob ng buong sarili, mula sa kaibuturan ng puso at damdamin ng isang tao. Ang walang halaga ay naging mahalagang tanda ng pag-aalay ng sarili sa Diyos na pinahahalagahan.

Ayaw natin ang abo. Galit tayo sa anumang may bahid ng pagiging basura. Ayaw natin ng tirang pagkain. Ayaw natin ng damit na pinaglumaan na. Ayaw natin ng anumang bagay na gamit na kumbaga, o bagay na katumbas na ng abo – luma na, nahiratsa na, napagsawaan na.

Ito marahil ang dahilan kung bakit hindi tayo maka-usad-usad bilang isang bayan. Gusto natin ay laging buo, ganap, bago, at hindi pa napagsasawaan. Ayaw natin ng upos na … ayaw natin ng paubos na at wala nang halaga tulad ng pulbos na gabok na wala nang silbi.

Subali’t hindi abo lamang ang hiningi ng Diyos kay Abraham. At lalung hindi upos ang ipinagkaloob ng Ama sa Kanyang bayang hinirang. Hindi gabok ang inialay ng Ama para sa atin …. “Ito ang pinakamamahal kong Anak …”

Inialay Niya sa atin ang kasukdulan ng lahat na … ang tangi at bugtong Niyang Anak.

Ito ang diwa ng pagpepenitensya sa panahon ng Kwaresma – ang bukas-loob, ang bukal sa loob at wagas na pagkakaloob ng sarili. Lubos, hindi lang talbos o upos, ang ating bigay sa Diyos. Tagos sa kalooban at mula sa isang pusong talos ang tunay na halaga ng ipinagkakaloob sa Diyos … tulad ni Abraham na handang ipagkaloob ang anak na si Isaac ayon sa habilin ng Diyos.

Napakadamot natin bilang tao. Napakakipot at napakaliit ang mga niloloob natin. Mapagkait tayo sa Diyos. Hindi man lamang natin kayang ipagkaloob ang isang oras bawa’t linggo sa pagdalo sa Misa. Napakakipot at napakakitid kung minsan ang isip natin – hirap tayong buksan ang isip at kalooban sa walang pasubaling pagkakaloob ng sarili. Sobra kung minsan ang pagpapahalaga natin sa sarili.

Hindi abo ang turing natin sa sarili. Ang tingin natin sa ating sarili ay malayo sa alabok. Mataas ang pagpapahalaga natin sa sarili. Mapag-imbot at palalo tayong lahat, tulad ng hari ng kasinungalingan na nagmataas at nagmatigas sa kanyang desisyon: “Hindi ako maglilingkod sa Diyos.” (Non serviam!)

Itong mga palalong kagaya nito ang siyang lalong napapariwara. “Binuwag ng Diyos ang mga palalo, at iniangat sa trono ang mabababang-loob.”

Sa Miercoles ng abo ay binigyang-tandang maliwanag ang kung sino tayo … “Alalahanin mo tao, na ikaw ay alabok at sa alabok ka muling magbabalik.”

Sa tandang ito ng kawalan, ng kababaan, at kawalang silbi ay nabunyag ang kung sino tayo sa harapan ng Diyos – taga-sunod at kapatid ng Kanyang bugtong na Anak na Kanyang “pinakamamahal.” Sa pamamagitan ni Kristo, at dahil sa biyayang kaloob ng Diyos sa ngalan ni Kristo, ang abong ito ay nagiging isang mahalagang diamante sa harapan ng Ama. “Kung ang Diyos ay nasa ating panig, sino ang sasalungat sa atin?”

IRINGAN AT SALUNGATAN SA ILANG

Unang Linggo ng Kwaresma(B)
Marso 1, 2009

Mga Pagbasa: Gen 9:8-15 / 1 Pedro 3:18-22 / Marco 1:12-15

Pangako at pag-asa ang malinaw na pinapaksa ng unang pagbasa. Matapos ang baha, matapos ang mga kaparusahang dulot ng paulit-ulit na pagkakasala ng bayang hinirang ng Diyos, naglubag ang loob ng Diyos at nangako: “wala nang baha ang gugunaw sa daigdig.” Hindi lamang ito … nagbitiw pa Siya ng pangako – isang pangakong bibigyang-tanda ng isang bahaghari. Isa itong tanda na tumutuon sa kasunduan ng Diyos at ng kanyang liping hinirang.

Nguni’t tila sinasalungat ng ikalawang pagbasa ang binibigyang-diin sa una. Wala nang baha, subali’t ang liham ni Pablo ay isang matayog na pagkilala sa simbolismo ng tubig na siyang naging daan sa kaligtasan ni Noe at ng kanyang mga kasama. Sa tubig ng baha, ay lumutang ang katotohanang malinaw sa tubig ng binyag. Kung paanong sina Noe ay naligtas sa rumaragasang tubig, ay ganuon din ang tubig ng binyag na rinagasa ang bahid ng kasalananang mana, at ang nagdaan dito ay tumanggap na panibagong buhay.

Tila puno ng salungatan ang mga pagbasa ngayon. Tulad ng salungatan sa ating ebanghelyo. Parang isang duelo ang naganap sa salaysay ni Marco. Nguni’t ang salaysay ay puno ng mahahalagang simbolo. Dinala diumano si Jesus ng Espiritu sa ilang. Sa maraming pagkakataon, si Jesus ay nagtungo sa bundok upang makipagniig sa Kanyang Ama. Nguni’t sa ating salaysay ngayon, ilang ang kanilang pinuntahan. Alam natin kung ano ang ibig sabihin nito. Ang ilang ay kaakibat ng takot, kawalang-katiyakan, at mga pahimakas ng kamatayan. Walang gaanong buhay ang makikita sa ilang. Walang gaanong pag-asa ang masusumpungan dito. Kakaunting halaman ang nabubuhay dito; kakaunting hayop ang naka-aagguanta sa disyerto. Nababalot sa tuyot at init sa araw at masidhing lamig naman sa pagkagat ng dilim. Salungat na lagay na panahon ang malimit matatagpuan sa ilang. Sala sa init, sala rin naman sa lamig.

Dito sa larangang ito na isang sagisag ng salungatan naganap ang duelo sa pagitan ng kabutihan at ng kasamaan. Dito sa lupang kahapis-hapis, na puno ng hinagpis at pangamba nangyari ang isang matinding salungatan at iringan. Dito nagpangharap ang may akda ng buhay at ang may pakana ng kawalang-buhay at kawalang pag-asa. Hindi lang iringan ang naganap, kundi matinding salungatan. Makailang beses na naglaan ng patibong ang hari ng kasinungalingan. Makailang pagkakataon ay naghanda ng alok na sa ating wari ay mahirap tanggihan … ito ang katotohanan tungkol sa tukso.

Ito rin ang katotohanan tungkol sa ating buhay sa lupang bayang kahapis-hapis.

Tigib ang buhay natin ng lahat ng uri ng salungatan. Sa larangang political, tila hindi magkasundo ang nagbabangayang mga “askal” at “hybrid” sa Senado. Ang iringan sa partido political sa ating bayan ay alam nating walang katapusan, walang patumangga. Panay ang satsatan… panay ang salungatan at imbestigasyon. Nguni’t patuloy na tila nagwawagi ang hari ng kasinungalingan. Panalo ang madadaya, ang mga kurap, ang mga mandarambong at masisiba sa gobyerno. Honorable pa nga ang tawag natin sa kanila.

Puno ng iringan ang pribado nating buhay saanman … mga mayayaman at makapangyarihang pamilya ang nagbabangay sa blog, dahil lamang na sila ay nalampasan sa fairway habang naglalaro ng golf. Ang mga escuela ay patuloy na pataasan ng ere … nag-iiringan dahil lamang sa larong basketbol. Ang mga luntian ay di patatalo sa mga asulan. Ang mga dilawan ay di rin palalamang sa mga pulahan. Lamangan, ungusan, unahan, iringan, salungatan … Ito ang makulay nating daigdig sa ating lipunan.

Sanay na sanay ang hari ng kasinungalingan sa pagpupunla ng iba-ibang uri ng iringan at salungatan. Bihasang-bihasa si Taneng magkalat ng lagim ng pagkasuklam sa isa’t isa. Kung titingnan natin ang buhay natin, puno ng dilubyo ang lahat ng antas at larangan ng buhay. May dilubyo sa gobyerno – dilubyo ng panlalamang at panggugulang. Lahat na yata ng kontrata ay pinasok ng salungatan, sumbungan, at lamangan. At lahat na yata ng mga whistle blowers ay nangagpiyakan dahil lamang sa sila ay nagulangan at nadehado sa partihan. Dilubyo … baha … kawalang katiyakan …. Kawalang pag-asa … ang lahat ng ito ay kaakibat ng isang karanasan sa ilang.

At dito ngayon ang nag-uumpugang mga larawan ay maghahatid sa atin sa isang magandang balitang siyang tinutunton ng mga pagbasa. Sala-salabat, kumbaga … salu-salungat … Nguni’t sa likod ng pagsasalungat na ito ng mga larawan ay nakikita natin ang isang higit na malaking larawan ng kaligtasan.

Si Noe at mga kasama ay tumanggap ng kaligtasan sa tubig ng dilubyo. Ani Pablo, lahat ng bininyagan ay nagdaan sa tubig na siya namang nagdulot ng kaligtasan sa kanila, tulad nang ang mga Israelita ay tumanggap ng kaligtasan nang sinuong nila ang tubig sa dagat na pula. Si Kristo ay humarap sa pinakamasahol na taga-salungat – ang pangunahing kontrabida sa buhay natin. Si Kristo ay sumuong sa isang duelo. Hindi siya umurong. Hindi siya nangimi at nagtago. Siya ay humarap at sa kabila ng iringan at salungatan ay nagpalutang ng isang mataginting na panawagan sa mga taong tulad natin, ay napapalibutan ng pagsasalungat ng tukso at kasalanan. At ito ang kanyang panawagan: “Nalalapit na ang kaharian ng Diyos. Magsisi at sumampalataya sa ebanghelyo.”

Duelo rin ang buhay natin sa araw-araw. Parang kontrapelo ang lahat. Wala tayong mapulot na liksiyon ng kaisahan sa pamahalaan at mga politico. Pati ang kung paano gagawin ang eleksyon ay pinag-iiringan at pinag-aawayan ngayon pa man. Ang naituturo natin sa escuela ay nababaligtad agad ng TV at ng internet. Dumadami ang sumasalungat at kumokontra sa turong moral ng simbahan at ng ebanghelyo.

Subali’t sa salaysay tungkol sa iringan sa ilang, malinaw ang nagwagi … malinaw ang kung sino ang magwawagi kailanman, saanman.

Sa Misang ito, kinikilala natin ang lumutang sa iringan at salungatan sa ilang … si Kristo, ang ating daan, katotohanan, at buhay.

TAPAT, SAPAT, DAPAT

Miercoles ng Abo (Taon B)
Febrero 25, 2009

Mga Pagbasa: Joel 2:12-18 / 2 Cor 5:20 – 6:2 / Mt 6:1-6, 16-18

Simula na naman ng Kwaresma – kwarentang araw ng paghahanda sa pinakadakilang kapistahan ng pananampalatayang Kristiyano, ang muling pagkabuhay ng Panginoong Jesucristo. Ang simula ay pinasisinayaan ng isang tradisyong matagal nang panahon ang pinagdaanan – ang pagpapahid ng abo sa noo ng mga sumasampalataya.

Nagsisimula ang kwaresma sa isang tanda. Isa ito sa maraming pang tanda na matutunghayan natin sa kabuuan ng panahong ito. At sa unang araw na ito, ang malalim na kahulugan ay binibigyang-liwanag ng mga pagbasa. Simulan natin kay Propeta Joel.

Nananawagan si Joel sa isang malawakang pag-aayuno, pagsisisi sa kasalanan, at pagbabalik-loob sa Diyos. Walang pag-aatubili ang kanyang pagpapasyang manawagan ng ganoon. Ni isa mang hibla ng pagdududa ay makikita sa kanyang mga kataga. Tapat ang kanyang pagkakilala sa Diyos. At tinatapat din niya ang mga nakikinig sa kanya. Tapatan niyang ipinangaral ang katotohanan tungkol sa Diyos: “Sapagka’t lubha Siyang maawain, banayad sa pagkagalit, mayaman sa kabaitan, at madaling maglubag ang kalooban.”

Ito ang tapat na pangaral at pagkakilala ni Propeta Joel sa Diyos ng mga Israelita. Tapat ding tinugunan ng Diyos ang pagkakilalang ito: “Natinag ang Panginoon at ito ay naghatid sa kanya upang magdalang-habag sa kanyang bayan.”

Ang tapat na pagkakilalang ito ni Joel sa Diyos ay tinapatan din ni Pablo. Hindi na siya naghanap pa ng iba. Ang pagiging tapat ng Diyos ay naging sapat na sa kanya. Sapat na itong pagkabatid at pagkakilala sa Diyos upang magbunsod kay Pablo na manghinuhod sa kanyang ngalan upang magbalik-loob ang lahat sa Diyos. At sapat na rin sa kanya ang pangkasalukuyang panahon. Ang “ngayon” aniya, ang tamang oras upang maligtas. “Ang araw na ito ay kaaya-ayang panahon; tingni, ito ang araw ng inyong kaligtasan.”

Ngayon, hindi bukas … sapat na ang araw at sandali na ito. Hindi na dapat maghanap pa ng iba.

Ang ebanghelyo naman ay isang aral tungkol sa kung ano ang dapat. Kung tapat ang Diyos at hindi mapagbalatkayo … kung tapat ang kanyang pag-ibig at pagpapatawad … kung sapat na ang kanyang pag-ibig at pagmamalasakit sa atin, ay mayroon namang dapat tayong gampanan. Mayroon tayong dapat na pagsikapan, na humihigit sa pakitang-tao lamang.
Una sa lahat, dapat na gumawa ng tama at magaling … para sa Diyos at sa kapwa, hindi para makita lamang ng tao. Dapat na kung magbibigay ng limos ay wala nang mga tarpaulin na nagsasabi sa lahat na ito ay proyekto ng kagalang-galang na politico o sino man. Dapat na kung magdarasal, ay hindi na sa Luneta, o sa Shangri-La hotel, upang makita ng ABS-CBN network. Dapat na kung mag-aayuno din lamang, ay hindi na mag-aayos at magagayak na parang inabuso at nilampaso, bagkus dapat magsuklay at mag-ayos ng sarili bilang maikubli sa madla ang pagpapakasakit na ginagawa.

Tapat ang Diyos. Tapat ang kanyang pag-ibig. Sapat na ang katotohanang ito para sa atin. Wala na dapat tayong hahanapin pa.

Ang penitensya na kaakibat ng kwaresma ay hindi lamang mga pagpapahindi sa sarili na madaling sukatin at bilangin. Hindi lamang ito mga gawaing madaling ipeke, madaling gayahin, tulad ng mga pekeng mga polo, mga cellphones, at kung ano-ano pa na galing sa Tsina.

Ang penitensya na kaakibat ng kwaresma ay panloob muna bago ito maging panlabas. Bago ito maging dapat, ito muna ay kinakailangang maging tapat. Kung ito ay tapat, wagas, at tunay, ay wala nang dapat hanapin pa. Sapat na ito sa Diyos. Sapat na ito sa Kanya na ngayon mismo sa araw na ito ay nagdudulot ng kaligtasan sa atin: “Sa isang kaaya-ayang panahon ay dininig kita; sa araw ng kaligtasan ay tinulungan kita.”

Tapat ang Diyos sa atin. Sapat nang salaysay ito. Wala nang pasakalyeng kailangan; wala nang dugtong ang kailangan pa. Ang kulang na lamang ay kung ano ang dapat … ang dapat nating gawin upang maging makatotohahanan sa buhay natin ang kaligtasang kaloob Niya.

ICM House of Prayer
C. M. Recto, Baguio City
February 23, 2009

DALITA, BALITA, SALITA!

Ika-7 Linggo ng Karaniwang Panahon(B)
Febrero 22, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 43:18-19, 21-22, 24b-25 / 2 Cor 1:18-22 / Mk 2:1-12

Pagpapanibago ang paksang lumulutang sa mga pagbasa. Mula kay Isaias, isang paanyaya ang paulit-ulit natin narinig: “Huwag alalahanin … huwag alintanain … huwag dibdibin.” Linya ng isang lumang kanta ni Rico Puno ang sumasagi sa aking isipan … “huwag damdamin ang kasawian; may bukas pa sa iyong buhay.”

Hindi tayo bago nang bago sa takbo ng buhay. Hindi tayo lahat isinilang kahapon. Alam natin ang kalakaran ng buhay … puno ng hilahil, tigib ng suliranin, napalilibutan ng pagbabata, pagdaralita, o pasakit. Hindi na ito dapat pang ipagkaila. Marami ang nawawalan ng trabaho. Marami ang wala nang malamang gawin matapos pasikipin ang sinturon, bawasan ang pagkain, at palawigin ang kakarampot na kinikita upang ipagtawid-buhay.

Iisa ang balitang tinutumbok ni Isaias … na kung paanong puro dalita ang karanasan ng mga Israelita sa ilang … kung paanong dinala ng Diyos sila sa kadiliman sa ilang, ay ganuon din sila ihahatid ng Diyos upang makatawid nang maluwalhati tungo sa kaligtasan. Magandang balita ang hatid ni Isaias sa likod ng matinding dalita!

Si Pablo naman ay ang katangian ng Diyos na malapit sa mga nagdadalamhati ang paksa – ang katapatan Niya. Tatlo ang patunay ni Pablo sa katapatang ito: una, ang katauhan ni Jesus na Kanyang bugtong na Anak; ang ikalawa ay ang katuparan ng Kanyang mga pangako sa pagdaan ng panahon; at ang ikatlo ay ang kaloob ng Espiritu Santo. Ang Espiritu, aniya, ay katumbas ng tinatawag ngayong “signature” o “selyo” sa mga produktong mahalaga, maganda, at matibay sa ating panahon.

Ang katapatang ito ng Diyos, ang kanyang pagkamahabagin, ay ipinamalas ni Kristo sa pagpapagaling sa paralitiko. Dalawang karanasan ng pagdaralita ang laman ng kwento, na ang isa ay mas masahol kaysa sa isa pa: ang pagiging paralitiko at ang kasalanang pinaniniwalaang nasa likod ng kanyang paghihirap. Kapangyarihan at kakayahan ng Diyos ang tugunan ang pareho. Subali’t hindi madaling makita ang pagpapatawad ng kasalanan; mas madali makita ng balana ang pagpapagaling.

And dalita ay tinugunan ni Kristo ng isang magandang balita – ang kakayahan ng Diyos na hanguin ang tao hindi lamang sa pasakit na pisikal, kundi at lalung higit, sa pinakamatindi at masahol na pagdaralita – ang pagiging malayo sa biyaya ng Diyos.

Dito ngayon pumapasok ang konsepto at diwa ng salita. Pinangatawanan ni Kristo ang kanyang pagiging Verbo (Salita) ng Diyos na nagkatawang-tao. Si Kristo ang balita. Siya rin ang tagapaghatid ng balita. Si Kristo ang kaganapan at katuparan ng Balita. Siya ang mensahe at siya rin ang mensahero, at siya ring katuparan ng mensahe o pangako ng Diyos.

Maraming salita ang naririnig tungkol sa napakaraming bagay sa mundo. Maraming salita na ang ginugol tungkol sa maraning sitwasyon, o katotohanan ng katiwaliang palasak at talamak sa lahat ng antas ng lipunan natin. Kay daming mga testigo ang nagwika na – sa ilalim ng panunumpang tila nawalan na ng kahulugan at kabuluhan. Puro salita, nguni’t wala namang bunga sa gawa.

Pati itong ating pagdiriwang na ito ay umiinog sa salita. Katatapos lang natin marinig ang tatlong pagbasa. At ang ginagawa ko ngayon ay ang pagpira-pirasuhin ang salitang narinig natin.

At ang salitang tumatambad sa ating liturhiya ay walang iba kundi ang magandang balita tungkol sa Diyos na nakipamayan sa atin kay Kristo.

Nagdaralita ang ating lipunan, hindi sa salita, kundi sa gawa. Naghihikahos tayo hindi sa kakulangan ng mga malalalim at makapangyarihang mga salita, kundi sa mga taong handang ang kanilang buhay ay gawin nilang isang magandang balita, at hindi lamang isang trompeta o batingaw na tumuturo sa ibang salita ng ibang tao.

Napapanahon na na dapat nating harapin ang katotohanan. Napapanahon na rin, na sa pagtanggap ng katotohanan, ay makita natin ang higit na masahol na kasalatan o pagdaralita sa daigdig – ang kawalan ng Diyos, ang kawalang pananalig sa Diyos. Masama ang pagdaralita. Nguni’t higit na masama ang pagdaralitang walang pinanghahawakang salitang nakapagaangat, nakapagtataas, at nakapagpapagaan sa buhay natin. Hindi sapat ang dami ng salita. Hindi sapat ang mabibigat na salita. Ang kailangan natin ay ang mga wasto at tamang salita na gumaganap at nagpapaganap sa atin.

Sa dami ng salitang naririnig natin sa ating paligid, madaling mabulid sa paniniwalang lutas na ang mga problema natin. Nguni’t hindi ito ang nangyayari. Dapat natin pakinggan, hindi ang dagdag pang mga salita, kundi ang Salitang nagbibigay-buhay – tulad ng salitang naging magandang balita ni Jesus sa taong paralitiko: “Pinatatawad na ang iyong mga kasalanan, pulutin mo ang iyong higaan at lumakad ka.”

Ito ang pinanghahawakan natin sa araw na ito …. Sa likod ng dalita, may tangan tayong magandang balita, ang Salita ng Diyos na nagbibigay-buhay.

KETONG, KULONG, KANLONG, SULONG!

Ika-6 na Linggo ng Karaniwang Panahon (Taon B)
Febrero 15, 2009

Mga Pagbasa: Lev 13:1-2,44-46 / 1 Cor 10:31 – 11:1 / Mk 1:40-45

Maraming kaso ng ketong sa lipunan natin … mga taong walang masulingan, mga nilalang na hindi katanggap-tanggap sa nakararami, mga kaluluwang hindi napapansin, hindi pinahahalagahan – at higit sa lahat, mga mukhang iniiwasan, tinatakasan, tinatakbuhan nang papalayo, hindi papalapit.

Ang lahat ng uri ng ketong na ito ay may iisang katangiang makikita sa lahat – pawa silang tila nakakulong – kulong sa isang malarehas na piitan sa pag-iisip at pagtingin ng kapwa. Mahirap humulagpos, mahirap umungos sa pagkagupiling sa piitang ito ng guni-guning nalihis ang landas sa maling akala, maling pang-unawa, at lalung maling mga panukala.

Nagtitipon tayo bilang mga mananampalataya tuwing araw ng Linggo upang makibahagi sa magandang balitang dulot ng ating Mananakop at Tagapagligtas. Para sa marami sa atin, tanging ito na lamang ang puede nating panghawakan … tanging itong pangako na lamang ng Diyos ang pag-asa natin. Kung titingnan natin ang kalakaran ng lipunan, napakaraming mga bagong piitang nagkukulong sa atin: terorismo, katiwalian, karahasan, kadayaan, at kawalang pagtalima sa kalooban at kautusan ng Poong Maykapal.

Ang ketong sa lipunan at panahon natin ngayon ay malayo sa pangkatawang suliranin, subali’t parehong pareho ang bunga at epekto nito sa atin. Tinatawag na “new forms of poverty” – mga bagong anyo ng kahirapan o dili kaya’y panibagong uri ng alienasyon sa lipunan, kay dami sa atin ang walang tinig, wala ni gaputok na kakayahang mangusap, marinig ang hinaing, at mapakinabangan ang ating niloloob. Kay dami ngayon ang tila nakakulong sa mga maling paniwala, mga palsong hinuha at nababalot sa alkitran ng mga panlilinlang ng mga politico at ng larangan ng mass media. Pulos propaganda na lamang yata ang lahat … ang mga patalastas ay nagkukulong sa marami sa kaisipang hindi sila ganap na liligaya kung walang ganito o ganoong gamit o damit. Ang mga propaganda political ay nagkukulong sa marami sa isang larawan ng lipunan na umiinog sa tinawag na “bata-bata system.” Kulong ang mga walang kaya at mangmang sa mga pangakong hungkag ng mga politicong ang tangi namang pakay ay mapanatili ang sarili hangga’t maaari sa kapangyarihan.

Narinig natin sa unang pagbasa kung paano ang lumang kautusan ay nagsabing ang ketongin ay kumbaga’y dapat kulungin sa isang uri ng pamumuhay na dapat iwasan ng balana. Subali’t narinig din natin kung paano ang lumang kautusang ito ay pinapagpanibago ni Kristo at ang pagkakulong, ay nauwi sa pag-aalay ng sarili niya bilang isang kanlong – isang bahay na maaaring uwian, isang bubong na maaaring maging silong sa init ng pagtanggi ng kapwa. Ito ang ating ipinagmamakaingay sa araw na ito: “Bumabaling ako sa Iyo, Panginoon, sa sandali ng kapighatian, at ako’y pinupuno Mo ng kagalakan at kaligtasan.”

Ito ang magandang balita na tinutumbok ng ebanghelyo sa araw na ito. Bagama’t ang ketongin ay walang karapatang lumapit man lamang kaninuman, ayon sa lumang kautusan na narinig natin sa unang pagbasa, ang pagnanasa ng isang may ketong na kulong sa loob ng maling paniniwala ng balana, na makatagpo ng isang kanlungan sa init ng pagsiphayo ng tao ay nagbunsod sa kanya upang lumapit kay Kristo. Kanlong ang hanap niya sa init ng pagkakakulong na ito. At kanlong ang hatid ng Panginoon.

Si Kristo ay hindi lumayo, hindi tumakas, hindi umaskad ang nguso sa pagtanggi sa taong napipiit sa kulungang kinasadlakan. Bagkus lumapit siya, at hindi lamang iyon, iniunat ang kamay at hinipo ang may ketong. “Nais ko. Gumaling ka nawa.” At kapagdaka’y gumaling ang lalaking may ketong.

Ang antipona (bersikulo) sa pambungad ay angkop na angkop sa paksain natin ngayon. Hiniling natin sa Diyos: “Panginoon, ikaw ang aking muog ng katiyakan, kalakasan at kaligtasan. Alang-alang sa Iyong ngalan, ihatid Mo ako sa tamang landas.”

At ito ang isa sa tamang landas na dapat nating tahakin, matapos tumanggap ng kanlong, silong, at bagong pagsilang mula sa Panginoon.

Ang lalaking ketongin ay hindi lamang niya pinagaling. Inatangan niya ang ketongin na naging malinis ng isang tungkulin. Nang makatanggap ng kanlong at lugar upang sumilong sa init ng pagtatangi at pagtanggi ng lipunan, pinabalik ni Kristo ang lalaki sa parehong lipunan na nagsiphayo sa kanya. “Humayo ka sa mga pari at pasuri at mag-alay na nararapat ayon sa batas ni Moises. Sapat na patunay na iyon sa kanila.”

Bilang isang guro na 32 nang taong nagtuturo, bilang isang pari sa nakalipas nang 26 na taon, hanga ako sa mga nagbabalik at nagpapasalamat. Saludo ako sa mga nilalang na, sapagka’t galing sila sa isang madilim o mapait na karanasan, at naihango sila mula duon sa biyaya ng Diyos, at nagbalik upang kumilala ng kabutihang kanilang natanggap. Ito ang mga taong umahon, hindi lamang sa ketong, kundi sa pagkaka-kulong. Ang biyaya ng Diyos ay naging silong o kanlong sa ilalim ng nakapapasong init ng suliranin o pagkakaiba sa balana.

Nguni’t tulad ng kwento ng sampung ketongin sa ebanghelyo at iisa lamang ang nagbalik upang magpugay sa Panginoon, ang taong nagbubunyi at nagpupuri sa Diyos matapos makatanggap ng silong o kanlong ay siyang umaako sa utos ni Kristo upang ang pagpapasalamat ay mauwi sa pagsulong – sa pagpapalawig ng magandang balita ng kaligtasan.

Lahat tayo ay galing sa lusak ng kasalanan … Lahat tayo ay hinango mula sa kalalimang ito ng kabuktutan, kung saan tayong lahat ay nakulong. Ang naghango sa atin ang Siyang nagdulot sa atin ng kanlong at paglaya sa kulungan ng kasalanan.

Siya ring naghango sa atin ang Siya ring nag-aatang sa atin ngayon ng tungkuling tumulong sa iba upang sumulong palapit sa kahariang dulot Niya.

Ang ketong natin ay pinalitan ng kanlong ng pag-asa at kaligtasan. Tungkulin na natin ngayon ang isulong ito tungo sa ikalalaganap ng kaganapan ng kaligtasang ito.

BALITANG “P”

Ika-5 Linggo ng Karaniwang Panahon (B)
Febrero 8, 2009

Mga Pagbasa: Job 7:1-4, 6-7 / 1 Cor 9:16-19, 22-23 / Mk 1:29-39

Uso ngayon ang balitang “k” … Noong isang Linggo, ang tanong natin sa isa’t isa ay kung mayroon tayong “k.” Nais kong tuntunin ang kahulugan ng balitang “P” na ito na sinasaad sa mga pagbasa sa araw na ito …

Magsimula tayo sa unang “P” … pagdurusa, panaghoy, panimdim, pasakit …

Hindi mapagkakamalian ang tono ng unang pagbasa. Halos lahat ng pangungusap ay may kinalaman sa pagdurusa, at sa harap ng susun-susong mga pasakit ay panaghoy ang bukang-bibig ni Job, ang pangunahing gumaganap sa mala-telenobelang kwento natin sa araw na ito. Malalim ang pinagmumulan ng mga panaghoy na ito … matindi ang bigat ng kanyang pasanin … walang katulad, walang kaparis. Sino nga ba naman ang matuwid na taong walang ginagawang kasamaan ang hindi maghihinagpis sa harap ng ganitong mga panimdim?

Madali para sa marami sa atin ang makita ang sarili sa katauhan ni Job. Sino nga ba sa aking mga tagabasa ang hindi pa nakararanas ng anumang pasakit sa buhay? Sino nga ba sa mga nakatutunghay ng mga pahinang ito ang hindi pa dinadapuan ang buhay ng anumang panimdim?

Kung nagsasabi tayo ng totoo, malamang na ang panalangin natin ay di dapat malalayo sa panaghoy ni Job: “Kailan ba ako magigising sa bangungot na ito? … Alumpihit ako sa higaan sa buong magdamag … Ang buhay ko ay hindi nalalayo sa hangin; tila hindi na ako makatutunghay ng kaligayahan.”

Katotohanang mataginting ang larawang ipinipinta ng aklat ni Job. Ang buhay ay mahiwaga, puno ng hilahil, nguni’t puno rin ng pangako. Dito pumapasok ang ikalawang “P” – pangako, pagbangon, pagkukusa …

Ito ang pangakong pinanghahawakan ko at nais kong bigyang-diin sa pagninilay na ito. Ito ang pangakong atin rin ngayong inaangkin at pinatototohanan – ang pangakong naging dahilan ng pagbangon ng taong tulad ni Job: “Purihin ang Diyos na nagpapahilom sa sugat ng mga nagdadalamhati.” Ito ang itinanghal natin sa ating tugon matapos ang unang pagbasa.

At ito ang buod ng magandang balita natin ngayon …

Magandang balita ito … pero hindi ibig sabihin ng magandang balita ay magaan at kaaya-ayang balita. Magandang balita ang gamot sa isang maysakit. Nguni’t alam natin lahat na kailanman ay hindi madulas, hindi masarap, at hindi magaan ang uminom o gumamit ng anumang gamot … mapait, masangsang, nakahihilo kung minsan, nakapangangasim ng tiyan, at madalas ay nakapanghihina.

Ayaw natin ng mapait na lunas sa sakit. Subali’t itong kapaitang ito ang daan sa panibagong pangako. Ito ang landas tungo sa isang panibagong umaga, makipot na butas na dapat pagdaanan upang mapanuto, mapagaling, at mapalawig ang buhay.

Ang buhay na puno ng kapaitan ni Job ay nagkaroon ng katumbas sa buhay ni Pablo. Hindi kaila sa atin kung ano ang kanyang pinagdaanan … sari-saring mga pagsubok; iba-ibang mga suliranin. Nandiyan ang siya ay makulong; ang mahagupit; ang mapadpad sa laot nang masira ang barkong sinasakyan. Ang buhay ni Pablo ay hindi nalalayo at bagkus humihigit pa sa mga pasakit na pinagdadaanan ng ating mga paboritong tauhang api sa mga telenobelang pinanunuod natin.

At siya rin at ang kanyang halimbawa ang nagdagdag sa ating magandang balitang ipinagmamakaingay. Sa likod ng pagdurusa, si Pablo ay nagkusa … nag-alay ng sarili at nagturing sa sarili bilang isang alipin, isang utusan. Pagkukusa ang isa pang “P” na ating pinanghahawakan sa araw na ito.

Mayroong mahalagang aral ang pagdurusa para sa taong handang matuto, handang tumanggap, at handang humarap sa isang bagong pangako. Ginawa ito ni Pablo Apostol. Sa kabila ng pagdurusa, siya ay umako at nagpasan ng isang dagdag pang pasakit – ang paghahatid ng magandang balita ng kaligtasan … ang pangangaral ng ebanghelyo sa mga hentil. Ang nagbata ng hirap at dusa, ay siyang natutong magkusa, maghatid, at mag-alay ng sarili sa ikalalaganap ng ebanghelyo.

Hirap tayo ngayon na magkusa. Hirap tayong tumingala at humarap sa pangakong nagkukubli sa pagdurusa. Sa harap ng pasakit, kay dali nating sumuko, magpadala, at tumalikod sa anumang pangakong nasa likod ng pasakit. Kay dali nating manghinawa. Kay bilis nating magtaas ng kamay, at magwika sa Diyos: “ayoko na … suko na ako … sawa na ako sa pagpapakabait … Sa lahat ng tao, bakit ako pa ang sinagian ng ganitong problema, gayung ako nama’y hindi masamang tao?” Sa harap ng katotohanang tayo ay bumubuo ng isang lipunang puno ng katiwalian at katakawan at lahat ng uri ng kadayaan, ay napakadaling magpadala at makisama na sa ganitong kalakaran … sa agos ng panahon at pag-iisip ng karamihan. Ito ang pagsukong naririnig natin sa mga katagang: “ito ang kalakaran … wala tayong magagawa dito … wala na tayong pag-asa.”

Si Job ay napalibutan ng mga taong wari’y nagmamalasakit sa kanya. Iisa ang kanilang payo … “talikuran mo na at kalimutan ang iyong Diyos … isiphayo mo na siya …” Di malayong si Pablo ay ganuon din ang naramdaman sa di iisang pagkakataon. Tao lamang siya … mapusok … talusaling rin at may damdamin. Nguni’t mayroon rin siyang matayog na pag-ibig, pag-asa, at pananampalataya. Ito ang naging batayan ng kanyang pagkukusa sa kabila ng matinding pagdurusa.

Ito rin ang parehong pagkukusa na ginampanan ni Kristo. Nagkusa siyang pagalingin ang biyenan ni Simon Pedro na nakaratay sa banig ng karamdaman. Nagkusa siya, sa kabila ng pagtanggi ng kanyang mga kababayan sa kanya, at pinagaling ang lahat ng lumapit at nakisuyo sa kanya. Ang buong pamayanan halos ay nagkalipungpong kung saan siya naroon.

At sa likod, at sa kabila ng ganitong pagtanggi, hinarap ni Kristo ang isang bagong pangako. Bago sumapit ang liwanag ay tumungo siya kung saan tahimik at malayo sa lahat, at siya ay nagdasal. Bumalikwas sa pagkahimbing, bumangon sa kabila ng oposisyon sa kanya, at gumanap sa ikatlong “P” na siyang buod ng ating pagninilay. Inako niya ang tungkuling maghatid ng pangaral ng magandang balita. Pinasan niya sa kanyang sarili ang misyong iniatang sa kanya ng Ama: “Humayo tayo sa mga karatig na bayan, upang ako ay makapangaral din duon, sapagka’t ako ay isinugo para sa gawaing ito.”

Balitang “P” ang lahat ng ito … magandang balita sa likod ng paghihirap at pagdurusa … magandang balita sa pagbangon sa isang panibagong pangako at pag-ako (pagkukusa) sa isang bagong saloobin at adhikain … at ang kasukdulan ng magandang balita – ang pangangaral ng ebanghelyo sa lahat ng sulok ng daigdig.

Ikaw … anong balita ang pinanghahawakan mo?

MAYROON KA BANG “K”?

Ika-apat na Linggo sa Karaniwang Panahon (B)
Pebrero 1, 2009

Mga Pagbasa: Dt 18:15-20 / 1 Cor 7:32-35 / Mk 1:21-28

Noong araw, may isang sine na naging tanyag na ang pamagat ay “Wanted: Perfect Mother.”

Kung ako ay gumagawa ng sine, gusto ko sana na ang kasunod ng “Ang Tanging Ina Ninyong Lahat” ay “Ang Tanging Pinuno Ninyong Lahat.”

Hayaan ninyo akong magpaliwanag …

Medyo mahirap ilahad ang pinapaksa sa araw na ito, ika-apat na Linggo sa karaniwang panahon. Una, walang katumbas na salitang Tagalog akong mahagilap upang isalin ang salitang Latin na “auctoritas” (authority) na malimit nating isalin bilang “kapangyarihan.” Ikalawa, kapag ginamit natin ang salitang kapangyarihan, karahasan at katayugan o kataasan ng posisyon agad ang pumapasok sa ating kamalayan.

Subali’t mahalaga na ating maunawaan nang maigi na ito mismo ang pinapaksa ng mga pagbasa sa araw na ito.

Sa panahon natin, hindi tayo lubos na nagtitiwala sa mga may kapangyarihan. Takot ngayon ang marami sa may baril, sa may uniporme, sa may posisyon. Bagama’t natutuwa tayo sa kinang, sa luho, sa rangya ng mga hari at reyna sa mga palasyo nilang tahanan, hindi tayo lubusang nagtitiwala at humahanga sa mga nabubuhay ika nga, sa loob ng mga gusaling kristal.

Sa konteksto ng lipunan natin ngayon, mas hinahangaan pa natin ang tulad nina Charice Pempengco, ni Arnel Pineda, ni Jasmine Trias, Ramiel Malubay, at iba pa, na dahil sa kanilang galing at kakayahan ay nakikilala na sa buong daigdig. Sawa na tayo sa mga hungkag na pangako ng mga politico, mga namumuno sa atin na alam naman ng lahat ay nakatuon ang kanilang atensyon sa pagdadagdag lamang ng yamang makakamal at dagdag pang kapangyarihang mapanghahawakan.

Makabubuti sa atin na tunghayan ang sinasaad ng mga pagbasa. Mahalaga ang mga pangaral nito tungkol sa “auctoritas” na ito o tinatawag nating kapangyarihan. Ano nga ba ang mga aral na mapupulot natin tungkol dito?

Para masagot ang palaisipang ito, dapat tayo magbalik sa salita ng Diyos. Una sa lahat, malinaw sa unang pagbasa na ang anumang tinatawag nating kapangyarihan ay nagmumula hindi sa ating sarili, kundi sa Diyos. Ito ay isang kaloob, isang regalo, isang pamamahagi ng Poong Maykapal. Hindi ito isang bagay na ipinuputong natin sa ating sariling ulo at ipinapasan natin sa sariling balikat. Ang kapangyarihan ay nagmumula sa Diyos na may akda ng lahat ng bagay na mabuti.

Ito ang kahulugan ng salitang “auctor” na ugat ng auctoritas (authority). Ang Diyos lamang ang may akda ng kapangyarihan. Tanging Siya lamang ang nagkakaloob nito. At lahat ng uri at antas ng kapangyarihan ay isa lamang pakikibahagi sa pagiging may akda ng Poong Maykapal. Ito ang sinasaad sa aklat ng Deuteronomio: “Isang propetang tulad ko ang itatanghal ng inyong Diyos na kukunin Niya mula sa inyong bayan. Ang propetang ito ang siya ninyong pakikinggan.”

Balisang balisa tayo ngayon sa maraming bagay. Balisa ang buong daigdig sa lumalawak, lumalalim, at lumalalang pagbagsak ng ekonomiya. Naghahanap ang buong mundo ng isang malakas at makapangyarihang taong sasagot at aako sa pananagutang ito na ipagtaguyod at ibalik sa normal ang lagay ng pamemera.

Naghahanap tayo ng isang “auctor” na magmamay-akda ng isang panukala at balaking magtatawid sa atin sa lahat ng pangambang ito.

Tulad ng sagot ng unang pagbasa … tulad ng ang lahat ng kapangyarihan ay galing sa Diyos, ang sagot ng ikalawang pagbasa ay ganito rin. Ang pagbalikwas mula sa lubhang pagkabalisa ay ang magtalaga ng sarili sa Diyos na Siya lamang may-akda ng pawang kabutihan. Ang Diyos na siya nating tunay na “auctoritas” ang tanging karapat-dapat natin gawing tampulan ng lahat ng ating pag-asa at pagtitiwala, at wala nang iba.

At dito naman papasok ang sinasaad ng ebanghelyo. Si Jesus ay tiningala ng mga tao sa sinagoga. Sa mga nagtuturo, tanging Siya lamang ang nangaral nang may angking kapangyarihan (authority). Kakaiba siya mangaral … kakaiba sa mga eskriba. Ano bang dahilan at ganito ang nangyari?

Simple lang ang sagot. Ang kapangyarihan niya ay hindi lamang panlabas, kundi panloob. Ang angkin niyang kapangyarihan ay galing sa Diyos, kaloob na ipinamahagi ng Kanyang Ama. Hindi ito isang diploma, papel, o titolo lamang. Ito ay mula sa kaibuturan ng kanyang pagiging isang sugo ng Ama, na Siyang nagbahagi at Siyang nagmay-akda ng kabutihang kanyang ginagawa sa kanyang ngalan. Si Kristo lamang ay merong “K.”

Maraming payaso sa lipunan natin na nagpapanggap at nagkukunwaring namumuno nang may kapangyarihan. Hindi tayo nasisilaw sa ningning ng kanilang kasuotan at titolo. Maraming mga artista sa gobyerno ang nagkukunwaring naglilingkod sa publiko sa kanilang “panunungkulan.” Hindi tayo nadadala ng kanilang mabababaw na pangako at nakabibighaning mga binibitiwang salita. Ang mga eskriba ay mga taong aral, dalubhasa at pawang madudulas ang dila. Subali’t si Kristo ang tiningala, pinakinggan, at pinagbuhusan ng atensyon ng balana.

At ang sagot sa palaisipang ito ay nakasalalay sa ugat ng salitang auctoritas sa Latin. Ang salitang ito ay nag-uugat sa salitang “augere” na ang ibig sabihin ay “palaguin,” “dagdagan” o dili kaya’y umentuhan (augment). Ang tunay na namumuno nang may kapangyarihang mula sa Diyos ay nagpapalago, nagpapalawig, nagpapabuti sa iba. Wala siyang hinahanap na pangsarili liban sa ikalalago at ikabubuti ng iba.

Ito ang misyon ni Jesus – ang mabuhay ang lahat at mabuhay nang ganap. Ito ang iginagalang ng balana – mga pinunong ang hanap ay pawang kabutihan ng iba at hindi ng sarili. Walang “perfect mother” sa lupang ibabaw. Walang “natatanging Ina” nating lahat na maari tayong ituring at tawagin.

Pero merong tanging pinuno tayong dapat tularan … Siya ang may-akda ng lahat ng kabutihan. Siya ang Diyos at ang Kanyang bugtong na Anak na si Jesus. Ang Diyos ang tanging pinuno nating lahat na Siyang dapat natin pakinggan, sundin, at tularan. Sino mang nagsasabing sila ay may kapangyarihan, may posisyon, at may “K” – kung hindi din lamang sila marunong makinig sa tinig ng tanging pinunong ito – ay walang iba kundi isang palso, isang payaso, at isang hungkag na laruan, na gumagalaw lamang kapag nasusian.

Mayroon ka bang tunay na “K?”

BALIGTARAN, BALIKATAN, KABANALAN

PAGBABAGONG-BUHAY NI SAN PABLO
Enero 25, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 22:3-16 / 1 Cor 7:29-31 / Mk 16:15-18

Uso ngayon ang baligtaran sa lipunan natin. Isa sa mga naanyayahan sa Senado ang nagsiwalat ng isang salaysay bago mag-Pasko. Wala raw siyang kinalaman sa nawawalang 700 milyong piso na may koneksyon sa abono. Nang magbagong-taon, matapos ang pista ng Poong Nazareno at Santo Nino, nabaligtad ang kanyang salaysay. Inamin niya na siya ay nagsinungaling lamang nuong Disyembre 22, 2008. At hindi siya kumita sa malaking katiwaliang umiikot sa iilang mga masisiba na nagbalangkas at nagsagawa ng isang pagnanakaw na malinaw pa sa sikat ng araw.

Subali’t hindi ito lamang ang kwento ng baligtaran sa lipunan natin. Noong taong 2000 lamang, may mga politikong pa-okray-okray pa sa Senado noong hindi pinayagang buksan ang isang envelope. Naging daan sila sa pagka-alis sa posisyon ng pinakamataas na opisyal sa ating bayan. Ngayon, 8 taon lamang ang nakalilipas, iba na ang tugtugin ng parehong mga politikong ito, na mayroon nang ibang matatayog na balak sa darating na 2010. Mayroon pang isang hinahangaan nating pinuno na humingi pa ng patawad sa kanyang pinatalsik sa puesto noong taong 2000!

Baligtaran ang kalakaran sa pulitika sa Pilipinas. Tawiran ng kampo … palitan ng mga partido … at talikuran sa mga dati-rati ay magkakasama sa parehong adhikain.

Mayroon ding mahalaga at makahulugang baligtaran sa Biblia!

Sa araw na ito, isang nakagugulantang na baligtaran ang ipinagugunita ng liturhiya – ang pagbaligtad ni Saulo, na pati pangalan niya ay naging Pablo paglaon. Ito ang baligtaran na may kinalaman sa pagtalikod sa mali at masamang kagawian. Ito ang pagbalikwas sa pagkasadlak sa gawaing masama. Ito ang pagbabalik-loob sa Panginoon, ang paggising sa mahimbing na pagkakatulog sa gawang tama at mabuti.

Nasa kalagitnaan tayo ngayon ng buong taong pagdiriwang ng ika-2000 taong kaarawan ni San Pablo (Junio 2008 – Junio 2009). Bagama’t ngayon ay ika-3 Linggo ng Karaniwang Panahon, dahil nasa taon tayo ni Pablo, pinahihintulutan tayo ng Inang Simbahan na ipagdiwang sa Misa ang napakahalagang pangyayari sa buhay ni Pablo.

Ito, sa madaling salita, ay may kinalaman sa pagbaligtad, kumbaga, ni Pablo. Siya mismo ang nagsalaysay ng pangyayaring ito. Mula sa isang taong poot na poot sa maliit na pulutong ng mga tagasunod ni Kristo, si Pablo, matapos ang karanasang ito, ay naging isang masugid na tagapagtanggol ng Santa Iglesia.

At hindi lamang ito … Si Pablo, kasama ni Pedro, ang naging matibay na pundasyon ng Inang Simbahan – ang itinuturing na apostol na sugo sa mga Hentil, na naghatid ng magandang balita sa lahat ng sulok ng kilalang daigdig nuong panahong yaon.

Isa sa pangunahing turo ng Panginoon nuong sinimulan niya ang kanyang pangangaral ay ang pagtawag niya sa pagbabalik-loob. “Magsisi at sumampalataya sa ebanghelyo.” Ito ay pagtawag sa pagbabagong-buhay o pagbaligtad sa takbo ng buhay.

Itong pagbaligtad na ito ang pinanindigan ni Pablo. Siya ang pangunahing halimbawa ng isang taong kung gaano kasugid na kalaban ng Iglesia noong una, ay ganoon ding kasugid na tagapagtaguyod ng Iglesia. Si Pablo ang halimbawa ng isang taong bumalikwas sa maling gawain at bumangon sa gawang banal at mapagligtas. At hindi lamang ito, binalikat niya at pinanindigan din ang tungkuling ipinagkaloob ng Panginoon – ang humayo at mangaral at maghatid sa lahat sa daan ng kabanalan.

Tayo man ay tinatawagan sa ganitong pagbangon. Ito ang buod ng buhay Kristiyano – ang bumangon mula sa kadiliman at lumantad sa kaliwanagan ng magandang balita.

Ang lipunan natin ay nababalot ng iba-iba at susun-susong mga kadiliman at pagkagupiling sa masasamang kagawian. Ang kultura ng politika, ng ekonomiya, at ng pangangalakal ay nababahiran ng lahat ng uri ng kadayaaan. Palasak na ang mga droga na unti-unting nagbubunsod sa atin upang maging isang ganap na tinatawag na “narco-state” na pinamumugaran ng “narco-politics.” Bayaran ang sistema ng hustisya, at nabibili ang kalayaan upang gumawa ng maraming bagay na nagsasadlak lalu sa marami sa masahol na antas ng kawalang kalayaang panloob at pansarili.

Sa ika-dalawang libong kaarawan ni San Pablo, ay mayroon tayong tinitingalang halimbawa at katuwang sa ating paghahanap ng tunay na kalayaan – ang kaligtasang dulot ng Panginoong Jesucristo. Habang pinararangalan natin si Pablo, ay angkop din na ating gunitain at isabuhay ang malaking hakbang na kanyang ginawa – ang bumaligtad, ang magbalikat ng tungkuling iniatang sa kanya ng Panginoon, at ang magpagal tungo sa kabanalan ng marami, lalu ang mga Hentil, sa lahat ng dako ng daigdig.

Ito ang buhay natin bilang mananampalataya … baligtaran, balikatan, at pagpapagal tungo sa kabanalan!

ISIP-BATA, ASAL-BATA, O TULAD NG BATA?

PISTA NG SANTO NINO
Enero 18, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 9:1-6 / Efeso 1:3-6, 15-18 / Marco 10:13-16

Malapit sa puso ng Pinoy ang bata. Magaan ang loob sa bata; mapagbigay; bukas-palad, at puno ng karinyo at kaamuan sa bata. Bata ang tampulan ng lahat ng atensyon sa pamilya, sa tahanan, sa pagtitipon ng mga matatanda. Ito marahil ang dahilan kung bakit ganuon na lamang at sukat ang pamimintuho ng Pinoy sa banal na sanggol, ang Santo Nino!

Ang pagpapahalaga ng Pinoy sa bata ay malinaw na malinaw. Para sa bata, lalu na kung panganay, ang pinakamahal na eskwela ang hinahanap ng marami. Laging pinakamagara, pinakamaganda, at pinakamaayos ang hinahanap para sa bata. Sa unang kaarawan ng panganay, maraming magulang ang hindi nag-aatubiling gumastos ng malaki, at maghanda ng marangya, maidaos lamang ang unang kaarawan.

Subali’t nakapagtataka … Galit tayo sa mga isip-bata at asal-bata. Liban kay Bentot noong araw, o kay Bondying noong maraming taon na ang lumipas, o kay Anjo Yllana na maraming taong nagpanggap na parang Bondying sa TV, hindi tayo panig sa mga asal-bata, isip-bata, o sa mga nagbabata-bataan lamang.

Tama ang ebanghelyo ni Lucas … lumago si Jesus sa karunungan at sa katandaan. Lumaki ang banal na sanggol… naging ganap na adulto … naging ganap na tao, at ganap na manliligtas, hanggang sa kasukdulan ng pag-aalay ng sarili sa krus.

Mahalaga na maunawain natin ang kahulugan nito. Kay raming pag-aasal bata at pag-iisip bata ang nakikita natin sa lipunan. Masahol pa ang mag-asal bata kaysa sa pagiging tunay na bata. Ang tunay na bata ay walang itinatago. Ang tunay na bata ay parang computer na WYSIWYG … what you see is what you get … kung ano ang nakikita ay siyang nahihita … Walang pagpapanggap ang bata … walang pagbabalatkayo … walang pagkukubli ng tunay na layunin … kung ano ang hiling ay siyang turing. Kung gustong kumain ay iiyak o hihingi. Kung galit ay galit; kung masaya ay masaya; kung tunay na nais ay walang patumpik-tumpik pa … Walang hele-hele pero quiere, ika nga.

Maraming mga nagbabata-bataan sa lipunan natin. Maraming nagkukubli. Maraming sanga-sanga ang dila. Sa dalawang pamilyang nagpanapok (nag-away) sa golf course, walang nagsasabi at umaamin na sila ang nanguna. Walang umaamin ng kanilang pananagutan. Pero walang sinuman ang makapagsasayaw ng tango kung nag-iisa. Dalawa lagi ang kinakailangan upang magkasuntukan at magpanapok sa isa’t isa. Nandyan din ang napakadulas ang dila na katatagan na ang pagkabulaan (kasinungalingan). Hindi daw siya nagnakaw kundi nag “download” lamang. Iyon nga lang, mahigit na pitong daang milyon ang perang naglaho, pinagpartehan, at na “download” ewan natin kung saan at kaninong “USB” disk napunta (Umit na Salapi sa Bangko). Nagtuturuan ang mga kampon ng kabulaanan … nagpipitulunan … kanya-kanyang pagdadahilan at pag-iwas at pagmamaang-maangan. Nguni’t ang mga nag-aasal batang ito na tila mga inosente pa sa mga ninos inocentes sa bagong tipan, ay nangaglalakihan at nag-gagaraan ang mga bahay at kotse. Asal bata silang lahat sa pagtanggi at pag-iwas sa pananagutan.

Napupuno na ang madlang tao. Nagpupuyos ang damdamin. Nangangamba at nawawalan ng pag-asa ang marami. Ito marahil ang dahilan kung bakit kinukuha na lamang sa panatisismo, at pagsama sa mga prusisyong 14 na oras ang tagal at haba. Ito marahil kung bakit ang lahat ng atensyon ay napupunta sa mga festival, kasama na rito ang malaking kabalbalang aswang festival sa Capiz! Tanging sa Pilipinas lamang nangyayari ito. Sa ibang bansa sa Asya, ang hanap nila ay maging numero uno sa tagisan ng talino sa agham at matematika atbp. Sa Pilipinas, ang hanap natin ay ang pinakamaraming tambalan ang naghahalikan sa araw ng mga puso. Ang hanap natin ay ang pinakamalaking bibingka o pinakamaraming daing na bangus upang matala sa Guinness book of world records.

Para tayong mga bata sa maraming bagay. Masahol pa tayo sa bata na nga, ay nagbabata-bataan pa.

Ang pista natin ngayon ay malayo sa pagbabata-bataan. Malayo ito sa pag-aasal o pag-iisip-bata. Ito ang kapistahan ng sanggol na si Jesus na umako ng isang pananagutang hindi pambata kundi pista ng isang matipunong sanggol na naghatid ng liwanag sa isang mundong nababalot ng dilim.

Ang daigdig na ito ay balot na balot sa dilim … dilim ng katiwalian … dilim ng pagkakanya-kanya at pagmakasarili. Ang daigdig na ito ay nababalot ng dilim ng kadayaan, katakawan, at ng kulturang ang pinahahalagahan ay ang biglang pagyaman at biglang pagkakamal ng kapangyarihan at katanyagan.

Dilim ang bumabalot sa ating pamahalaan, sa gobyerno, at sa sistema political. Hindi ito gawaing naghihintay sa mga isip-bata, asal-bata, o taong nagbabata-bataan. Ito ang isang mundong naghihintay ng kaligtasang ipinagkaloob ng Diyos sa pamamagitan ng kahinaan at kababaan ng isang sanggol.

Ang sanggol na ito ang atin ngayong ipinagmamakaingay at ipinagmamakapuri. Ang sanggol na ito ang naghatid ng isang gawaing angkop sa isang matipuno at matapang na tao na handang pagbayaran at pagbuwisan ang isinasapuso at balak isakatuparan.

Napamahal na ang bayang Pilipino sa banal na sanggol. Kasama natin siya sa maraming pamilyang pinoy. Wala yatang Pinoy na pamamahay ang walang maliit na istatwa ng Santo Nino o larawan man lamang. Nguni’t ang pagmamahal na ito ay hindi dapat manatili sa antas o libel ng pagbabata-bataan, pag-aasal-bata, o pag-iisip-bata.

Sa maraming halimbawa ng pagaasal-bata sa lipunan, unti-unti tayo natututo. Unti-unti tayong umuunlad, lumalago, lumalaki sa katandaan at karunungan … tulad ni Jesus, tulad ng Mananakop na nagsimula bilang isang mahina at mababang-loob na sanggol, ngunit umako sa isang gawaing-pagliligtas na nangailangan ng katatagan, katibayan ng loob, at katapangan, bagama’t nababalot ng kahinahunan ng puso at kilos. Itinanghal niya ang mga bata … ang mga tulad ng bata … tuwid, tapat, at tiyak ang nais at balakin. “Ang hindi marunong tumulad sa mga batang ito ay hindi makapapasok sa kaharian ng langit.” Tulad ng bata, hindi isip-bata, hindi asal-bata, at lalung hindi nagbabata-bataan!

PIT SENYOR! HALA BIRA!

KABABAAN, KALUWALHATIAN, KALIGTASAN

PAGBIBINYAG SA PANGINOON(B)
Enero 11, 2009

Mga Pagbasa: Is 55:1-11 / 1 Jn 5:1-9 / Mk 1:7-11

Parang tulay ang kapistahan natin ngayon. Namamagitan sa panahon ng Kapaskuhan, at sa karaniwang panahon. Wakas ngayon ng Pasko, at simula ng karaniwang panahon (unang Linggo ng karaniwang panahon).

Tubig ang larawang ipinipinta sa unang pagbasa. Pamatid-uhaw ang pahatid ng hula ni Isaias … isang paanyaya sa mga nauuhaw … isang panawagan sa mga nagugutom … Subali’t ang dulot ng hula ni Isaias ay ang kabusugang maipagkakaloob lamang ng Diyos, isang pamatid-uhaw na tanging Diyos lamang ang makapagbibigay.

Ito ang tubig na tumutuon sa katotohanang may kinalaman sa kaligtasang hatid ng Mananakop.

Isa sa mga katangian ng tubig ay ang katotohanang hinahanap nito ang pinakamababang level sa tuwina. Habang tumataas ang level nito ay lumalakas ang presyon, nagsusumikap na makakita ng butas upang umagos sa pinakamababang lugar. Kababaan ang hanap ng tubig … kababaan ang likas na katangian ng tubig.

Masasabi natin na ang tubig ay mas makapangyarihan habang nagsusumikap na bumaba mula sa mataas na lugar. Masasabi natin na habang tumataas ito ay lalung lumalakas ang kapangyarihan nito, lalung sumisirit sa tubo o sa hose, at lalung nagiging higit na malakas ang presyon.

Ito ay maari natin gamitin bilang simulain sa isang pagninilay tungkol sa kapistahan sa araw na ito. Ang Panginoon ay hindi nangailangan ng binyag mula sa kamay ni Juan Bautista. Subali’t napasa ilalim siya kay Juan Bautista at nagpakababa, bilang tanda ng kanyang pagtugon sa hula ni Isaias at sa panawagang kanyang binitiwan noong una: “halina at dumulog … halina at kumain at uminom nang walang bayad.” Ito ang tugon sa paanyaya na tugon natin sa unang pagbasa: “Kakadlo kayo ng tubig mula sa bukal ng kaligtasan.”

Nguni’t tulad ng tubig na habang tumataas ay nagiging makapangyarihan, ang kababaan ni Kristo, ang pagpapakumbaba niya ay nagbunga na kapangyarihan mula sa itaas. Sa kanyang pagpapakababa, ay nagtamo siya ng kaluwalhatian at kapangyarihan mula sa Kanyang Ama: “Ikaw ang aking pinakamamahal na Anak, na lubos kong kinalulugdan.”

Isa sa mga trahedya at komedya ng ating lipunan ay ang walang patid na mga imbestigasyon, mga walang katapusang mga paglabasan ng sari-saring mga eskandalo sa parte ng mga politico at makapangyarihang tao sa lipunan. Trahedya ang mga ito sapagka’t ang lahat halos ay may kinalaman sa katiwalian na walang umaamin, katiwaliang alam ng lahat ay nauuwi sa paglawig ng kahirapan ng bayan, at patuloy na pagyaman ng mga mayayaman at makapangyarihan. Komedya rin ito sapagka’t ang karamihan ay may kinalaman sa mga maling grammar, mga pagpipilit na pagsasalita ng Ingles na nauuwi lamang sa pagiging katawa-tawa. Komedya ang mga ito dahil sa kabila ng mga seriosong mga pagkukunwari ng mga kinauukulan, alam ng lahat na ang hanap ng marami sa kanila ay ang tinatawag na pogi points lamang sa harapan ng camera, upang makita ng buong bayan sa telebisyon.

Malaking komedya at lalung malaking trahedya ang magpakatayog, magpakataas na wala namang ibubuga … ang maging parang ampaw na walang laman liban sa hangin. Nakatutuwang isipin na ang globo (balloon) ay pumapailanlang sapagka’t wala itong laman kundi katumbas ng utot. Habang nagyayabang ang tao, habang umaangat o nagpapanggap umangat, ay lalu namang walang laman kundi puro pautot lamang, ika nga.

Kababaan ang liksyon sa atin ng Panginoon na nagpabinyag kay Juan Bautista. Nguni’t ang kababaang ito ay nagbunga ng kapangyarihan at kaluwalhatian na hindi ihip ng hangin lamang kundi ihip ng panibagong buhay mula sa Espiritu, na bumaba sa kanya sa anyo ng kalapati. Ang kaluwalhatian at kapangyarihang kanyang tinanggap ay hindi isang pautot lamang, kundi wagas at tunay na pagsasakatuparan ng hula ni Isaias noong sinauna pa.

Pero tanong natin ngayon ay ito… Saan hahantong ang kapangyarihang ito? Ang tugon nito ay puede natin makita sa salaysay ng kapaskuhan. Nagsimula ang kapaskuhan kay Juan Bautista. Nguni’t nagwakas rin ang kapaskuhan kay Juan Bautista … sa araw na ito. Para siyang isang buhawi na nagdaan sumandali sa escena, sa entablado. Isa siyang napakababa ang loob na nagsabing hindi man lamang siya karapat-dapat magkalas ng sintas ng sapatos ni Jesus. Subali’t tulad ng kanyang Panginoon, ang kanyang kababaan ang kanyang kaluwalhatian; ang kanyang kahinaan ang kanyang kapangyarihan. “Dapat siyang tumaas, at ako ay bumaba.” Ito ang sinabi niya tungkol kay Kristo.

Ipinapanalangin ko ang mga hungkag na payaso sa gobyerno at lipunan natin na parang ampaw na puno lamang ng hangin. Para silang globo na utot lamang ang taglay sa kalooban. Idinadalangin ko ang mga pinuno ng bayan natin na puro pautot at pakitang-tao lamang ang hanap sa kanilang “public service.”

At ipanalangin natin ang sarili natin … na hindi tayo madala sa ihip ng hanging nagpapalobo lamang ng ating kayabangan. Idalangin natin ang sarili natin na tulad ni Juan Bautista, tulad ni Jesus, tulad ng ilang mabubuting tao na natitira sa lipunan natin na naninindigan para sa tama, sa katotohanan, at sa katarungan – sa kabila ng pwersa at kapangyarihan ng mayayaman at makapangyayari, ay mananatili tayong matatag sa pagkapit sa pangako ni Isaias, at ng buong kasulatan … kababaan, kapangyarihan, at kaligtasan. Ang tatlong ito ay hindi magkakasalungat ayon sa Banal na Kasulatan, at ayon sa buhay ni Juan at ni Jesus.

Isang paki-usap ang nais kong hilingin sa inyong lahat. Wala akong nadampot na “letterhead” na puedeng papirmahan mula sa isang taong lubhang makapangyayari sa lipunan natin. Ako ay simpleng tao lamang. Pero nais ko sanang ipagdasal natin at suportahan ang isang David na ngayon ay naninindigan sa harap ng mga Goliat ng mga politico at mga nagtutulak ng droga, kasama ng mga tiwaling fiscal, hukom, pulis, at makapangyayaring tao sa lipunan.

Alam kong takot ako para sa aking tinutukoy na David. Nangangamba ako sa tutoo lang. Pero ang pinanghahawakan ko ay ang pangako ng Diyos na nasa panig ng kababaan. Siya ang Diyos na pinagmumulan ng kapangyarihan, at Siya rin ang bukal at simulain ng kaligtasan!

PAGKAKALOOB O PANLOLOOB?

KAPISTAHAN NG EPIPANIYA
(PAGPAPAHAYAG NG PANGINOON)
Enero 4, 2009

Marami ang mga balak at gawaing panloloob tuwing nalalapit ang Pasko. Lagi nilang sinasabi na mahirap ang buhay, kung kaya’t ang ilan ay nanloloob na lamang ng hindi nila bahay, ng hindi nila gamit, upang mabuhay. Nakapagtataka, pero kung mahirap ang buhay, bakit nila mas pinahihirap ito sa ibang tao sa kanilang maiitim na balak at gawain?

Bago mag Pasko, isang kahindik-hindik na barilan ang naganap sa Paranaque, malapit kung saan ako malimit mag-Misa. Mahigit 15 ang namatay, kasama na ang masasamang-loob na nagbalak manloob at maglimas ng hindi nila pinaghirapan. Kapag nakaririnig tayo ng ganitong balita, nagpupuyos ang damdamin natin … nagtatanong … Bakit may mga taong ang pakay lamang ay mamitas at umani ng hindi nila itinanim? Bakit mayroong mga taong ang gusto lamang ay dumulog sa hapag na puno ng pagkaing hindi sila ang nagbayo, ni hindi nagluto?

Ang higit na nakararami ay hindi ayon sa ganitong saloobin at gawain – ang panloloob at pagnanakaw.

Mahalaga sa ating Pinoy ang “loob.” Ang “loob” ng Pinoy ay kumakatawan sa kabuuan at yaman ng ating pagkatao. Ang “loobin” natin ang buod ng kung sino tayo, ang lagom ng ating tinatawag na “kakanyahan” (identity). Ang mabuting loob, ang mababa ang loob, ang maganda ang kalooban ay pawang mga konseptong may kinalaman sa isang mabuting tao, sa isang taong ang kabuuan ay pawang kaaya-aya, pawang kaiga-igaya. Ang loob ang tanda ng lahat ng mabuti at maganda sa isang tao.

Nguni’t dahil dito, ang yurakan ang “loob” na ito ay siya ring sukdulan ng kasamaan para sa mga Pinoy. Ang magbigay ng dahilan para sa “sama ng loob” ay ang tapakan ang batayan ng pagkatao natin. Ang “looban” ang bahay o pag-aari ng isang Pinoy ay pagyurak sa kakanyahan ng tao, ang bale-walain ang kaganapan ng pagkatao natin bilang Pinoy.

Ito ang dahilan kung bakit nagpupuyos ang damdamin natin kapag “nilooban” tayo, kapag ang bahay natin ay pinasok at hinalughog. Ito ay paglabag sa kaibuturan ng ating kalooban.

Sa araw na ito, ang liturhiya ay may kinalaman sa konsepto ng “loob” pero sa isang natatanging paraan. Ang mga mago ay hindi nanloob, bagkus nagkaloob. Ito ang tahasang kabaligtaran ng lahat ng masamang kaakibat ng panloloob. Sila ay naparoon sa kinalalagyan ng bagong silang na sanggol, hindi upang manloob, kundi magkaloob. Hindi sila naparoon upang kumabig, kundi ang magbigay ng pag-ibig, ng pag-aalay na tanda ng pag-ibig at pagmamagandang-loob.

Malaki ang kinalaman nito sa ating pananampalataya. Marami ngayong kabataan ang laging naghahanap ng kung ano ang kanilang mahihita sa anumang gawain. Marami ang nagsasabing, wala sila, ika ngang, napapala sa Misa. Diumano’y wala silang nakukuha, wala silang natatanggap o naiuuwi.

Ang saloobing ito ay saloobing pakabig, hindi pagkakaloob. Ito ang saloobin na walang iniwan sa mga nanloloob.

Ang Misa ay hindi panloloob … Ito ay pagkakaloob … Ito ay pakikisama sa mga taong “may magandang kalooban” na silang nararapat magbigay-puri at luwalhati sa Diyos, na una at higit sa lahat ay nagkaloob ng sarili sa ikaluluwalhati ng lahat.

Mahalaga na ang diwang ito ng pagkakaloob ay tumiim sa ating bagang at kaisipan, at kalooban. Sapagka’t ito ang diwa ng Kapaskuhan – ang magkaloob, ang magbigay, at hindi ang kumabig. Ang Pasko ay pista ng pag-ibig, hindi pagkabig.

Mayroong kabaligtaran sa mga mago ang nababasa natin sa ebanghelyo. Nariyan si Herodes, na nagulumihanan sa pagsilang ng sanggol na si Jesus. Pakabig siya, hindi isang taong tigib ng pag-ibig. Pati bata ay pinatulan niya para lamang matiyak ang kanyang kapangyarihan. Ang kanyang niloloob ay masasabi nating kaakibat ng “sama ng loob.” Ang kanyang hiling sa mga mago na ituro rin sa kanya ang kinalalagyan ng bata ay malayo sa diwa ng pagkakaloob, kundi ang panloloob, ang pagsasamantala sa kaalaman ng iba, para sa pansariling kapakanan. Hindi na tayo dapat magtaka na nakilatis ng mga mago ang tunay niyang niloloob, kung kaya’t hindi nila sinabi kung saan matatagpuan ang sanggol.

At alam natin lahat kung ano ang kanyang ginawa – ang kasukdulan ng panloloob nang kinitil niya ang buong “kalooban” ng mga batang paslit na walang kamalay-malay.

Isa sa magandang kagawian ng mga Pinoy sa maraming lugar, lalu na sa panahon ng Pasko, ay ang malayang pagkakaloob ng alay sa Misa. Bagama’t hindi ang material na bagay ang mahalaga, ang pag-aalay ay tanda ng malayang pagkakaloob sa Diyos.

Ito ang isa sa mga malinaw na liksiyon ng kapistahan natin ngayon. Ang Misa ay isang sakripisyo. Bilang sakripisyo, ang buod ay nakasalalay sa kaloob, sa alay, sa puhunang malaya nating ibinibigay sa Diyos. Naparito tayo sa Misa, hindi upang kumabig, kundi upang magkaloob ng buo nating sarili, lahat ng ating balakin, pangarap, kakayahan, at bunga ng ating gawain.

Sa madaling salita, ang Misa ay hindi upang mayroon tayong mahita at mapala, kundi, ang pagkakaloob higit sa lahat, ng lahat ng ating niloloob sa Diyos. Sa ganitong paraan, tunay ngang tayo ay karapat-dapat makibahagi sa kaloob niyang kapayapaan – para sa mga taong may mabubuting kalooban!

Nanguna ang mga mago sa Belen. Naiwan ang masasama ang kalooban tulad ni Herodes. At tayo ay inaanyayahang makisama at makilakbay sa mga mago. Ang hantungan ng lakbaying ito ay walang iba kundi Siyang dakilang kaloob ng Diyos para sa atin lahat.

Dapat pa bang itanong kung mayroon tayong mahihita sa lahat ng ito?