BUKA, BUKAS, BIGKAS!

Ika-23 Linggo ng Taon (B)
Setyembre 6, 2009

Tatlong magkakaugnay na kataga ang lumulutang sa tatlong pagbasa natin sa Misa: buka, bukas, bigkas!

Sa unang pagbasa, isang hula ang humulas sa bibig ni Isaias: “ang bibig ng mga pipi ay aawit.” Sa ikalawang pagbasa, ang diwa ng kabukasan, ang pantay na pagtrato sa kapwa ang siya namang binigyang-diin ni Santiago: “Huwag magpakita ng pagtatangi kaninuman.” Sa ebanghelyo, isa namang maigting na bigkas ang sinasaad ng ikatlong pagbasa: “Ginawa niya nang mabuti ang lahat. Nabuksan Niya ang tenga ng mga bingi, at nakapagwika ang mga pipi.”

Marami ngayon ang panay ang buka ang bibig habang maagang naghahanda sa eleksyon. Marami ang panay ang ngawa sa pagtatatwa ng lahat ng uri ng kamalian sa lipunan. Ang maraming mga politico ay bukang-buka ang mga pangako, ang mga sinasabi nilang mga plataporma sa kanilang paglilingkod sa bayan.

Nguni’t batay sa ating mga pagbasa, hindi sapat ang magbuka ng bibig. Lalong hindi sapat ang magpahulas ng madudulas na pangako, na matapos mahalal ay napapako sa kawalan, katiwalian, at kung minsan ay tahasang kawalang-hiyaan! Ang hula ni Isaias sa unang pagbasa ay hindi lamang isang halimbawa ng kabukasan ng bibig at isipan, bagkus isang kabukasan sa katotohanan tungkol sa Diyos na maawain. Payo ni Isaias sa atin: “Huwag matakot; magpakatatag!”

Sa ating lipunan, madaling manalo, hindi ang tunay na marunong, kundi ang mga matatalino lamang. Madaling mahalal ang mga popular at mababait, nguni’t hindi ang bukas ang puso at isipan sa tunay na kabutihan! Nakalulusot malimit ang mga may kiling, ang may paboritong mga tagasunod, ang mga makatutulong rin sa kanila pagdating ng eleksyon. Tahasang taliwas ito sa tagubilin ni Pablo: “Huwag magpakita ng pagtatangi kaninuman.”

Maganda ang makinig sa mga pagbasa. Matamis kung minsan ang mga pananalitang naririnig natin. Subali’t ang banal na kasulatan ay dapat maging buhay natin lahat. Dapat na ito ay maghatid sa buhay na ganap – para sa mayaman at para sa mahihirap.

Sa dami ng kahirapan sa daigdig, maraming tao ang nagsasabing wala nang panahon na puedeng gugulin sa mga walang kapararakang bagay. Marami ang wala ni isang oras tuwing Linggo sa pagsamba, sa pagbibigay ng nararapat sa Diyos. Ang pagdarasal, para sa marami, ay tila isang pagsasayang ng panahon, na walang ibubungang mabuti.

Nguni’t bahagi ng pangaral ngayon ng mga pagbasa ang wastong pagbubuka ng bibig bilang papuri sa Diyos. Hinihingi ng katarungan na ipagkaloob sa Diyos ang nararapat sa Kanya. At ayon kay Isaias, pati mga pipi ay aawit ng papuri sa Diyos.

Malinaw rin na pangaral ng mga pagbasa ang batayan ng kakayahang magpuri sa Diyos. Ito ang pagiging bukas sa katotohanang ang Diyos ay may kinalaman sa buhay ng tao. Ang Diyos ay hindi isang tuod na estatwa lamang na walang pakialam sa atin. Siya ay Ama at Panginoon na may malasakit sa buhay natin. Siya rin ay walang pagtatangi sa kaninuman at ang tingin Niya sa atin ay pantay-pantay.

At dito ngayon papasok ang pinakamahalaga sa lahat – ang bunga ng pagiging buka ang bibig sa pagpaparangal at pagpupuri sa Diyos; ang bunga rin ng pagiging bukas ang puso at kaisipan sa kanyang pagka-Diyos.

Ito ang bigkas ng pusong nagmamahal, ang bigkas ng bibig ng isang taong may malasakit sa Diyos at sa Kanyang kaluwalhatian. Ito ang bigkas ng pag-ibig, ang bigkas ng panalangin, ang bigkas ng bibig at damdamin na kumikilala sa Diyos bilang Diyos, Ama, at Panginoon. Malayong malayo ito sa bigkas ng mga tampalasang walang bukam-bibig kundi ang kapakanan daw ng iba, nguni’t walang ibang hinahanap liban sa paglawig ng kanilang kapangyarihan, at paglago ng yaman.

Ito ang ginagawa natin ngayon sa Banal na Misa. Mula sa simula, ang Misa ay isang pamumukadkad ng pag-ibig ng Diyos sa kanyang bayan. Mula sa simula hanggang sa wakas, ang lahat ay may kinalaman sa kabukasan ng Kanyang walang maliw na pag-ibig sa atin. Mula sa simula hanggang sa katapusan, ang Misang ito ay isang mahaba, matimyas, at madamdaming pagbigkas ng Kanyang kaluwalhatian. “Ang lahat ay ginawa Niya nang mabuti … Nakaririnig ang mga bingi at nakapagwiwika ang mga pipi.”

Purihin ang Kanyang ngalan!

GABAY, TULAY, BUHAY

Ika- 16 na Linggo (B)
Julio 19, 2009

Linggo na naman … araw ng pahinga, araw ng pagninilay, araw ng pagkilatis ng ating buhay at pagkilala sa kung ano ang nagpapaikot at nagpapainog sa buhay nating lahat. Noong araw, ang Linggo ay madaling maramdaman at makilala. Wala pa noong mga call centers, walang mga supermarket na 24/7 … wala pang mga 7/11 na bukas maghapon at magdamag, anumang araw, anumang dahilan, anumang lugar sa buong kapuluan!

Madali ang makakita ng gabay sa panahong malinaw ang kaibahan sa Linggo at sa ordinaryong araw. Halos lahat ay tumitigil sa trabaho noon sa araw ng Linggo. Karamihan ay nagsisimba … marami ang nagpapahinga. Ibang-iba ang turing sa Linggo at ibang-iba ang pinagkakaabalahan ng balana. Simbahan, sine, at sistehan ang inaatupag noon ng marami. Masaya na ang karamihan sa panaka-nakang simpleng mami at siopao … sa Mamonluk, sa Hen Wah, o sa simpleng pondohan saanman.

Subali’t sa panahon ng globalisasyon na bumabalot sa buong daigdig, ang Linggo ay nagiging Lunes at ang gabi ay nagiging araw. Wala nang kaibahan sa araw ng trabaho at araw ng pahinga.

Sa kontekstong ito ang daigdig na puno ng pagkakaabalahan, narinig natin ngayon ang mataginting na paanyaya ng Panginoon: “Halina sa isang liblib na lugar upang makapagpahinga at makapagnilay.” Sa konteksto ng kawalan ng gabay at guia ang maraming tao sa gitna ng kaguluhan, ating itinatanghal ang katotohanan tungkol kay Kristong Panginoon … “Ang Panginoon ay aking Pastol, wala na akong hahanapin pang iba.”

Sa gitna ng kaguluhan sa lipunan, kay raming “pastol” ang tumatawag ng pansin ng tao. Kay raming “tulay” ang nagpapanggap na maghahatid sa buhay ng kaginhawahan. Kay raming “gabay” ang nagpapakilalang sila ang maghahatid sa kariwasaan at katiwasayan. Ilan ang mga showbiz na personalidad ang halos ituring bilang diyos ng marami? Ilang mga politico ang siyang halos ay sambahin ng kanilang mga tagasunod? Ilang mga artista ang itinatanghal bilang modelo ng mga kabataan, kahit na ang kanilang halimbawa ay malayo sa tama at magaling?

Nagdalang-habag ang Panginoon sa mga taong nagmistulang mga tupang walang pastol, ayon sa ebanghelyo ng araw na ito.

Ito ang magandang balita na parating sa atin ngayon. Sa gitna ng kaguluhan at kawalang kaayusan, nagpapakilala siya sa atin ngayon bilang butihing pastol.

Subali’t ano bang uring pastol and kanyang parating at turo sa atin ngayon? Ito ba ay kagaya ng mga iba-iba at salu-salungat na pastol na nakikita natin sa TV? … ang mga nangagsisituro ng marami sa pamamagitan ng paninira sa ibang relihiyon? Ang mga tampalasang mga “naglilingkod daw” sa bayan na walang inatupag kundi pahabain ang kanilang “paglilingkod?” ang mga lobong nararamtan sa anyo ng tupa na nagsasamantala sa kamangmangan ng maraming ang tanging layunin na ngayon sa buhay ay makasama sa isang dambuhalang stasyon ng TV upang maging bigatin?

Sa magandang balita ngayon, hindi silaw ng salapi, hindi busilak ng bibig, at lalung hindi ningning ng pagmumukha ang dulot ni Kristong mabuting pastol. Nang siya ay nahabag sa madla, ang ginawa niya ay hindi isang “praise release” o papuri sa pamamagitan ng “envelopmental journalism,” hindi isang pakagat sa mass media, o pakitang-tao lamang sa TV at walang katapusang video grabs. Ang dulot ng butihing pastol ay ang “pangangaral” sa madlang nagmistulang tupang walang pastol.

Malinaw ang pahatid ng unang pagbasa …. Ayaw ng Diyos ng mga nagpapanggap na pastol na naghahatid ng pagkakawatak-watak ng mga tupa. Ayaw ng Diyos ng mga mapagsamantala. At ang kanyang pangarap ay ang magpa-usbong ng isang magmumula sa angkan ni David, na maghahari magpakailanman.

Naganap na ang pagsapit ng usbong na ito ni David sa katauhan ni Kristo. Siya ang butihing Pastol. Siya ang naghahatid sa atin at gabay natin. Siya ang tulay na naghahatid sa buhay. Wala nang iba. Wala nang iba pang dapat hanapin.

Nawa’y ang butihing pastol na walang iba kundi si Kristo ay pumukaw sa damdamin at isipan nating lahat sa araw na ito, upang makinig, matuto, at sumunod sa kanya na siyang tanging gabay, at tulay patungo sa buhay na walang hanggan.

SINO BA O ANO BA SIYA?

Dakilang Kapistahan ng Banal na Santatlo
Junio 7, 2009

Malimit kung tayo ay tinatanong kung sino tayo, ang tugon natin ay malayong-malayo sa tanong. Ako ay isang doctor … o ako ay isang inhinyero, o panday, o pintor. Ang tanong na kung sino tayo ay sinasagot natin ng kung ano ang ginagawa natin, ano ang pinagkakaabalahan natin, ang pagsasabi ng kung ano ang papel na ginagampanan natin.

Ang Kapistahan natin ngayon ay parangal sa Diyos, iisang Diyos na may tatlong Persona – ang tinatawag natin na Banal na Santatlo. Kung ating tatanungin kung sino ang Diyos, mahirap maghagilap ng sagot. Kung ating tatanungin kung sino ang Diyos ayon sa Biblia, ang tugon ng Biblia ay isang mahabang salaysay – ang salaysay ng kaligtasan ng tao.

Dalawang paraan ang mayroon tayo upang sagutin kung sino tayo. Ang una ay ang nasabi na natin … Ako ay isang anluwage … Ako ay isang magsasaka. Ang unang paraan ay ang pagsasabi ng papel na ginagampanan natin. Ang ikalawa naman ay ang sagutin nang tahasan kung sino tayo … ang magsabi ng kung ano ang pangalan natin … Ako si Mario … Ako si Pedro Penduko, o sinoman.

Walang masyadong sinasabi ang parehong tugon. Matapos natin sabihin kung anong papel mayroon tayo, marami pang tanong ang kasunod nito. Kung sasabihin natin naman ang pangalan natin lamang, lalung maraming pang ibang tanong ang susunod dito.

Nguni’t may ikatlong paraan upang sagutin ang tanong na ito … tulad ng ginawang pagpapahayag sa atin ng Diyos, na napapaloob sa isang mahabang salaysay. Ito ang unti-unting pagpapakilala ng Diyos sa Kanyang bayan na naganap sa mahabang salaysay ng kaligtasan.

Hindi ito katumbas lamang ng pagsasabi kung ano ang ginagampanang papel ng Diyos. Hindi ito isang napakalalim na paghihimay ng kung ano ang Diyos tulad nang ginawa ng mga pilosopo sa mahabang panahong nagdaan. Ang una ay isa lamang biograpiya, isang talambuhay. Ang ikalawa ay makapagdudulot lamang ng sagot sa pamamagitan ng paglilista ng mga pangungusap na nagmumula sa “ang Diyos ay hindi ganito …” hindi tao … hindi madamot …. Hindi nagbabago, atbp. (Our answers are not about what God is, but what God is not.)

Pero tanungin mo ang isang tao tungkol sa kanyang pinakamamahal na ina, ama, anak, o asawa at ang ecsena ay kagya’t nag-iiba. Kung ang tanong ay tungkol sa isang taong mahal natin, ang tanong ay hindi ano, o sino, kundi “sino ba si Norma o si Alan para sa iyo?”

Ito ang tugon ng Diyos sa mahabang kasaysayan ng kaligtasan. Iyan ang dahilan kung bakit ang tugon ng Diyos sa tanong ni Moises ay ika nga ay bitin … Ako ang ako nga. Ang Diyos ay nagpahayag sa atin bilang isang Diyos na walang tuldok. Isa siyang pangungusap na walang patlang, walang patid, walang kuhit, walang tuldok. Siya ay isang pangungusap na nagtatapos sa tutuldok … sapagka’t hindi natin mahuhuli sa iisang salita o pangungusap ang kaganapan ng Kanyang pagka Diyos.

Ito ang hiwaga ng Banal na Santatlo … iisang Diyos na nakilala natin sa Kanyang pagpapahayag bilang isang kabuuang may tatlong kakanyahan, hindi lamang kaanyuan.

Siya ay Diyos para sa atin … Siya ay Ama na ang pag-ibig ay walang hanggan. Siya ay Amang mapanlikha, Diyos na may akda ng buhay, sa mula’t mula pa ay Siya na.

Siya ay Diyos para sa atin …Siya ay Anak na sugo ng Ama, bunga ng pag-ibig ng Ama, na nagkatawang tao para sa atin, upang makipamayan sa atin. Siya ay Diyos na nagkakaloob ng sarili, nagkaloob ng buhay at kamatayan, at muling nabuhay para sa atin, at para sa ating kaligtasan. Siya ay Diyos na Panginoon ng kasaysayan, isinilang, nabuhay, namatay, at muling nabuhay sa ikaluluwalhati ng Ama.

Siya ay Diyos para sa atin … Siya ay Espiritung sugo ng Ama at ng Anak. Siya ay naghahatid sa kaganapan ng katotohanan, ang tinig ng mga walang tinig, ang lakas ng mga nanghihina, ang apoy na nagpapadaig at nagpapalagablab sa ating kahinaan. Siya ay Diyos ng buhay, ang may akda ng lahat ng kabutihan, ang nagtutulak sa atin sa kabanalan.

Ang Banal na Santatlo ay hindi isang ngalan, hindi isang anyo, kundi kakanyahan ng Diyos. Ang Banal na Santatlo ay ang iisang Diyos na nagpakilala bilang Tatlong Persona, na may tatlong kakanyahan, bagama’t tanging isa lamang ang kalikasan.

Mahirap unawain o arukin? Tumpak! Nguni’t hindi para sa atin ang lubos na arukin ang hiwaga ng Diyos. Hindi tayo Diyos tulad Niya. Hindi para sa atin ang siyasatin kung sino Siya. Ang para sa atin ay sagutin ang pinakamahalagang katanungan – hindi kung ano o sino ang Diyos, bagkus ang sagutin kung SINO BA SIYA PARA SA ATIN?

Ama, Anak, at Espiritu Santo … Mayroon pa bang dapat hanapin?

PUNO, PUNA, PUNO’

Ika-5 Linggo ng Pagkabuhay(B)
Mayo 10, 2009

Mga Pagbasa: Gawa 9:26-31 / 1 Juan 3:18-24 / Juan 15:1-8

Sa araw na ito, tatlong kataga ang lumulutang sa aking guniguni bilang simulain ng isang pagninilay sa ikalimang linggo ng pagkabuhay. Ang una ay katagang ginamit mismo ng Panginoon – puno … “Ako ang puno ng ubas; kayo ang mga sanga.” Ang puno ay may kinalaman sa katatagan, katibayan, kalakasan, siyang dinadaluyan ng buhay ng isang halaman, ang pinaka-haligi alalaumbaga, ng isang matayog na halaman. Kung walang puno ay walang sanga, walang dahon, at walang buhay, sapagka’t walang dinadaluyan ng sustansiya at lakas na kailangan ng buong halaman.

Hindi namumunga ang puno (ang haligi). Walang prutas na napipitas sa puno, kundi sa sanga. Subali’t walang sanga ang maaaring mamunga kung hindi nakakabit sa puno. Walang sanga ang maaring makapag-sarili liban sa pagiging kadugtong ng puno. Ang sanga na humiwalay sa puno ay kagya’t nalalanta, natutuyot, at namamatay.

Malinaw ang turo sa atin sa araw na ito. Bilang mga sanga lamang, hindi kailanman tayo makaaasang maging hitik ng bunga kung hindi kaakibat ng puno.

Ito ang pangunahing puna na dapat nating isapuso at isaisip sa araw na ito. Noong isang Linggo, ginunita natin ang katotohanang tanging is Kristo lamang ang nakapagsabi at nakapagpatunay sa kanyang buhay at kamatayan at muling pagkabuhay sa kanyang pagiging isang butihing pastol. Isa sa kanyang pagiging butihing pastol ay ang katotohanang ang buhay niya ay laging kaakibat ng kanyang kawan. Ang kawan ay nakikinig sa kanyang tinig at kilala rin naman ng pastol ang kanyang kawan. Mayroong isang maigting at matibay na koneksyon ang namamagitan sa pastol at kawan.

Sa Linggong ito, koneksyon pa rin ang ating unang puna sa mga pagbasa …. Koneksyon ng puno at ng sanga, ng haligi at ng bunga, tulad sa koneksyon na naghahari sa pagitan ng pastol at ng kawan.

Malalim at malinaw ang pang-unawa ng tao ngayon sa koneksyon. Una sa lahat, hirap tayo kung walang koneksyon ang selfon, kung walang signal. Hindi tayo makapamumuhay nang matagal ng walang load, walang signal, at walang selfon. Pakiramdam ng isang taong walang selfon ay parang hubad, o parang sundalong walang armas. Hindi tayo makaalis ng bahay ng walang selfon, walang signal, at para tayong yagit na yagit kung walang load. Koneksyon ang usapan natin dito. Koneksyong pisikal at elektronika, sa pamamagitan ng iba-ibang “bands” na tinatawag. Sa dalawang linggong nakaraan, sira ang internet koneksyon namin. Dalawang Linggo rin akong pilay. Hindi ako nakapagpaskil ng homiliya ko sa blogsite. Parang hindi ako makapamunga sapagka’t ang puno ay walang sanga, o ang sanga ay hindi kaakibat ng puno.

Ito ang malinaw na turo sa atin ni San Pablo. Noong siya ay sumampalataya kay Jesucristo, kinailangan niyang makisama at maki-ugnay sa puno ng Simbahang nagsisimula pa lamang. Kinailangan niyang maging kaugnay at kadugtong ng katawang mistiko ni Kristo. Kung kaya’t sa kabila ng mga puna at duda ng mga tao sa kanya, na hindi kaagad naniwala sa kanyang pagbabalik-loob, ay nanatili siyang nakakabit sa katawang mistiko ni Kristo, kahit noong siya ay isugo sa Cesaria at sa Tarso, kung saan siya isinilang.

Ang kaugnayang ito ni Pablo kay Kristo ang siyang naging muog ng katatagan ng kanyang pangangaral sa mga pagano, sa mga Helenista, na kung tawagin ay hentil.

Naging puno ng bunga ang buhay at ministerio ni Pablo. Siya ay naging tagapaghatid ng magandang balita sa mga hentil, sa mga hindi orihinal na Judio ang paniniwala. Dinala niya sa malalayong lugar ang magandang balita ng kaligtasan. Isa siyang mahaba ay mayabong na sanga na, bagama’t sanga, ay nanatiling kaakibat ng puno na walang iba kundi si Jesus. “Ako ang puno ng ubas; kayo ang mga sanga.”

Mayabong na rin ang mga sanga ng orihinal na puno ng simbahan. Malago at malawak na rin ang narating at naabot. At dito papasok ang pangunahing puna na pinag-usapan natin. Walang punong namumunga liban sa pamamagitan ng sanga, at walang sangang namumunga liban kung kadugtong ng puno. Wala tayong kayang gawin sa ganang sarili natin at limitadong kakayahan. Kung hindi ang Diyos ang nagpasya, ay walang kabuluhan ang paggising natin nang maaga, walang kabuluhan ang ating pagpupuyat at pagsusunog ng kilay.

Walang kapunuan kung walang pananatili sa puno, at pagbabata ng puna na may kinalaman sa paglago natin sa pag-ibig sa Diyos at sa kapwa. Sine me, nihil potestis facere. Liban sa akin, ay wala kayong anumang magagawa.

Isang puna lamang para sa ating lahat sa araw na ito. Hindi tayo mapupuno, kung malayo sa puno na siyang maydulot ng kaganapan at tunay na kapunuan. Tayo ay mga hamak na mga sanga lamang, hindi haligi, hindi puno. At ang kapunuan natin ay galing sa pakikpagniig at pagkadugtong lamang sa pinagmumulan at dinadaluyan ng tunay na buhay – ang buhay na walang hanggan.

PAG-AHON SA TAMANG PANAHON!

Ika-5 Linggo ng Kwaresma(B)
Marso 29, 2009

Mga Pagbasa: Jer 31:31-34 / Hebreo 5:7-9 / Jn 12:20-33

PAG-AHON SA TAMANG PANAHON

Noong isang Linggo ay Laetare Sunday kung tawagin sa Latin at Ingles. Ibig sabihin nito ay Linggong nakatakda upang magsaya. Sa kalagitnaan ng kwaresma, ay ipinagunita sa atin ng Simbahan ang napapanahong paggunita sa wakas at hantungan ng lahat ng ating pagpupunyagi at paghihirap. Kaya’t ang paalaala sa atin ay “magalak … ang kaligtasan ay malapit nang dumating.”

Ang kagalakang inaasam ay naganap sa kasaysayan noong isang Linggo sa pagdating ni Ciro na nagpalaya sa ipinatapong mga Israelita sa Babilonia. Ang mithiin ay nakamit. Pinalaya sila at binigyang-kalayaan upang sumamba muli sa templo ni Solomon sa Jerusalem, upang mangasi-uwi at magbalik-bayan sa lupang ipinangako sa kanila ng Diyos.

Naganap ang lahat sa takda at wastong panahon.

Sa mga lumaking katulad ko sa probinsya at may karanasan pa sa pamimitas ng mga bungang-kahoy, malaki ang kaibahan sa prutas na tinatawag na hinog sa puno at hinog sa pilit. Ang hinog sa puno ay nagdaan sa wastong pagbilang ng araw upang mahinog nang tama. Ang hinog sa pilit ay nagdaan sa init ng kalburo upang mapadali ang pagkahinog. Iba ang lasa ng hinog sa tamang panahon. Iba ang lasa ng hinog na wala sa panahon. Huwag na ninyo tanungin kung ano ang kaibahan!

Sa mga bihasa sa pagpuputol ng kawayan, mayroon rin tayong tinatawag na taga sa panahon. Ang taga sa panahon ay hindi bukbukin, matibay, at malakas sa anumang pagsubok. Matatag ang kawayang taga sa panahon sa pagpabago-bago ng takbo ng klima, at sa anumang iba pang pagsubok sa katibayan ng kawayan.

Ang taga sa panahon ay naghintay sa tamang panahon … sa kinakailangang pagdaan ng mga buwan, linggo, at mga araw ayon sa batas ng kalikasan. Ang taga sa panahon ay isang sagisag ng tamang paghihintay, ng wastong pagsisikhay bago mag-ani, bago makinabang, at bago magbunga ang lahat ng pinagpagalan.

Isa sa katangiang gusto ko sa mga magsasaka ay ito … Hindi sila katulad ng mga kabataan ngayong hindi na makahintay. Ang posmodernong tao ngayon ay wala nang kakayahang maghintay. Lahat halos ay “instant.” Andyan ang instant noodles, ang instant coffee, instant copies, instant pictures, instant puto at instant bibingka. Ang lahat ay nakalagay sa karton na pagkabukas ay tubig at init na lamang ang kailangang ilapat para magkaroon ng puto, bibingka, o anu pa man. Wala nang makahintay sa pagdidikdik ng pansahog sa lutuin. Ang lahat ay nakukuha sa sobre … tulad ng Knorr, Maggi at marami pang mga “instant food mix” na ginagamit sa pagluluto. Pati kare-kare ngayon ay daya na. Sampu ng adobo na nagagawa sa pamamagitan ng adobo mix, o ginisa mix at iba pa.

Hirap tayong maghintay. Hirap tayo ngayon umunawa na may akma at wastong panahon para sa lahat. Noong araw ang sinaing na tulingan ay magdamag na nakasalang sa palayok at kalan. Ang bulalo ay magdamagan ding hinihintay, at alam ng lahat na ang pilitin ang pagkaluto ay hindi puede. Wala sa panahon ang lasa ng sabaw. Wala sa panahon ang lambot ng karne. At walang silbi ang pilitin ito at madaliin.

Nagsimula ang mga pagbasa natin sa isang pahimakas sa tamang panahon …. “Darating ang mga araw na gagawa ako ng isang bagong kasunduan sa pagitan ng bahay ni Israel at bahay ni Judah.” Darating ang panahon … at ang bunga ng tamang panahong ito ay walang iba kundi ang pangarap ng bayang Israel: “Ang lahat mula sa silangan hanggang sa kanluran ay makakakilala sa akin, wika ng Panginoon, sapagka’t patatawarin ko ang kanilang masasamang gawa at hindi na nila gugunitain ang kanilang kasalanan.”

Darating ang panahon …

Subali’t ang pagdating ng panahon, tulad ng awit ni Aiza Seguera, na kinatha ni Moi Ortiz, ay nababalot sa paghihintay nang may kaakibat na pag-asa. Sa bawa’t pagdating ng panahon ay may kaakibat na pag-aasam, paghihintay, at diwa ng pag-asa. Maging si Kristong Panginoon ay nagpamalas ng ganitong pag-asa: “Bagama’t Siya ay Anak, natuto siyang sumunod sa daan ng paghihirap; at nang maganap ay naging bukal siya ng walang hanggang buhay para sa lahat ng sumusunod sa Kanya.” (Ika-2 pagbasa).

Darating ang panahon …

Subali’t ito ba ay isang paghihintay sa kawalan? Ito ba ay isang pagnanasang walang kahihinatnan?

Ang tugon ng ebanghelyo ay malayo sa paghihintay sa kawalan. Itong paghihintay na aktibo na binabanggit natin ayon sa diwa ng pag-asa, ay isang paghihintay na mapaghanap … isang pagnanasang may handang gawin upang makita ang hinahanap. Ito ay isang pag-aasam na may handang pambayad upang matupad ang inaasam. Sa ebanghelyo natin, isang grupo ng mga Griego ang nagtungo kay Felipe at nagwika: “Gusto naming makita si Jesus.” Kagya’t sinabi ni Felipe kay Andres. At silang dalawa ay nagwika kay Jesus. At si Jesus naman ay tumugon ng isang sagot na parang walang kinalaman sa hiling ng mga Griego.

Walang kinalaman? Hindi, bagkus kabaligtaran nito. Ang sagot ni Jesus ay ang buod ng kanilang hanap … ang bunga ng kanilang pangarap, at inaasam-asam: “Dumating na ang oras kung kailan ang Anak ng Tao ay luluwalhatiin.”

Dumating na ang panahon. Ito na ang takdang panahon. Ito na ang tamang sandali. Oras na. Panahon na. Ngayon na. …

Kung hindi ngayon, kailan pa? Kung hindi dito, saan pa? Ito ang larangan ng kaligtasan natin. Ito ang daigdig na pinagbayaran ng buwis ng Panginoon at tinubos para sa kaligtasan ng lahat. Kung hindi natin pupuksain ang katiwalian, kailan pa? Kung hindi natin pagpupunyagian ang kasalanan dito, saan pa? Kung hindi natin pagsisikapan na mapabuti at mapanuto ang Pilipinas, kailan pa? At para saan pa? Para kanino pa, kung hindi tayo ngayon magbabanat ng buto sa pag-alsa laban sa lahat ng uri ng kasalanan?

Taga na tayo sa panahon. Hindi tayo mga hinog sa pilit. Dumating na ang takdang oras. At sumapit na ang sandali ng ating kaligtasan. “Ngayon na ang oras kung kailan ang hustisya ay bumaba sa daigdig; sa sandaling ito ang pinuno ng daigdig ay itataboy na. At sa sandaling ako ay maiangat sa mundong ito, ay hahanguin ko ang lahat sa aking sarili.”

Panahon na … oras na! Dito, doon, saanman … AHON NA, PANAHON NA!

DALITA, BALITA, SALITA!

Ika-7 Linggo ng Karaniwang Panahon(B)
Febrero 22, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 43:18-19, 21-22, 24b-25 / 2 Cor 1:18-22 / Mk 2:1-12

Pagpapanibago ang paksang lumulutang sa mga pagbasa. Mula kay Isaias, isang paanyaya ang paulit-ulit natin narinig: “Huwag alalahanin … huwag alintanain … huwag dibdibin.” Linya ng isang lumang kanta ni Rico Puno ang sumasagi sa aking isipan … “huwag damdamin ang kasawian; may bukas pa sa iyong buhay.”

Hindi tayo bago nang bago sa takbo ng buhay. Hindi tayo lahat isinilang kahapon. Alam natin ang kalakaran ng buhay … puno ng hilahil, tigib ng suliranin, napalilibutan ng pagbabata, pagdaralita, o pasakit. Hindi na ito dapat pang ipagkaila. Marami ang nawawalan ng trabaho. Marami ang wala nang malamang gawin matapos pasikipin ang sinturon, bawasan ang pagkain, at palawigin ang kakarampot na kinikita upang ipagtawid-buhay.

Iisa ang balitang tinutumbok ni Isaias … na kung paanong puro dalita ang karanasan ng mga Israelita sa ilang … kung paanong dinala ng Diyos sila sa kadiliman sa ilang, ay ganuon din sila ihahatid ng Diyos upang makatawid nang maluwalhati tungo sa kaligtasan. Magandang balita ang hatid ni Isaias sa likod ng matinding dalita!

Si Pablo naman ay ang katangian ng Diyos na malapit sa mga nagdadalamhati ang paksa – ang katapatan Niya. Tatlo ang patunay ni Pablo sa katapatang ito: una, ang katauhan ni Jesus na Kanyang bugtong na Anak; ang ikalawa ay ang katuparan ng Kanyang mga pangako sa pagdaan ng panahon; at ang ikatlo ay ang kaloob ng Espiritu Santo. Ang Espiritu, aniya, ay katumbas ng tinatawag ngayong “signature” o “selyo” sa mga produktong mahalaga, maganda, at matibay sa ating panahon.

Ang katapatang ito ng Diyos, ang kanyang pagkamahabagin, ay ipinamalas ni Kristo sa pagpapagaling sa paralitiko. Dalawang karanasan ng pagdaralita ang laman ng kwento, na ang isa ay mas masahol kaysa sa isa pa: ang pagiging paralitiko at ang kasalanang pinaniniwalaang nasa likod ng kanyang paghihirap. Kapangyarihan at kakayahan ng Diyos ang tugunan ang pareho. Subali’t hindi madaling makita ang pagpapatawad ng kasalanan; mas madali makita ng balana ang pagpapagaling.

And dalita ay tinugunan ni Kristo ng isang magandang balita – ang kakayahan ng Diyos na hanguin ang tao hindi lamang sa pasakit na pisikal, kundi at lalung higit, sa pinakamatindi at masahol na pagdaralita – ang pagiging malayo sa biyaya ng Diyos.

Dito ngayon pumapasok ang konsepto at diwa ng salita. Pinangatawanan ni Kristo ang kanyang pagiging Verbo (Salita) ng Diyos na nagkatawang-tao. Si Kristo ang balita. Siya rin ang tagapaghatid ng balita. Si Kristo ang kaganapan at katuparan ng Balita. Siya ang mensahe at siya rin ang mensahero, at siya ring katuparan ng mensahe o pangako ng Diyos.

Maraming salita ang naririnig tungkol sa napakaraming bagay sa mundo. Maraming salita na ang ginugol tungkol sa maraning sitwasyon, o katotohanan ng katiwaliang palasak at talamak sa lahat ng antas ng lipunan natin. Kay daming mga testigo ang nagwika na – sa ilalim ng panunumpang tila nawalan na ng kahulugan at kabuluhan. Puro salita, nguni’t wala namang bunga sa gawa.

Pati itong ating pagdiriwang na ito ay umiinog sa salita. Katatapos lang natin marinig ang tatlong pagbasa. At ang ginagawa ko ngayon ay ang pagpira-pirasuhin ang salitang narinig natin.

At ang salitang tumatambad sa ating liturhiya ay walang iba kundi ang magandang balita tungkol sa Diyos na nakipamayan sa atin kay Kristo.

Nagdaralita ang ating lipunan, hindi sa salita, kundi sa gawa. Naghihikahos tayo hindi sa kakulangan ng mga malalalim at makapangyarihang mga salita, kundi sa mga taong handang ang kanilang buhay ay gawin nilang isang magandang balita, at hindi lamang isang trompeta o batingaw na tumuturo sa ibang salita ng ibang tao.

Napapanahon na na dapat nating harapin ang katotohanan. Napapanahon na rin, na sa pagtanggap ng katotohanan, ay makita natin ang higit na masahol na kasalatan o pagdaralita sa daigdig – ang kawalan ng Diyos, ang kawalang pananalig sa Diyos. Masama ang pagdaralita. Nguni’t higit na masama ang pagdaralitang walang pinanghahawakang salitang nakapagaangat, nakapagtataas, at nakapagpapagaan sa buhay natin. Hindi sapat ang dami ng salita. Hindi sapat ang mabibigat na salita. Ang kailangan natin ay ang mga wasto at tamang salita na gumaganap at nagpapaganap sa atin.

Sa dami ng salitang naririnig natin sa ating paligid, madaling mabulid sa paniniwalang lutas na ang mga problema natin. Nguni’t hindi ito ang nangyayari. Dapat natin pakinggan, hindi ang dagdag pang mga salita, kundi ang Salitang nagbibigay-buhay – tulad ng salitang naging magandang balita ni Jesus sa taong paralitiko: “Pinatatawad na ang iyong mga kasalanan, pulutin mo ang iyong higaan at lumakad ka.”

Ito ang pinanghahawakan natin sa araw na ito …. Sa likod ng dalita, may tangan tayong magandang balita, ang Salita ng Diyos na nagbibigay-buhay.

KETONG, KULONG, KANLONG, SULONG!

Ika-6 na Linggo ng Karaniwang Panahon (Taon B)
Febrero 15, 2009

Mga Pagbasa: Lev 13:1-2,44-46 / 1 Cor 10:31 – 11:1 / Mk 1:40-45

Maraming kaso ng ketong sa lipunan natin … mga taong walang masulingan, mga nilalang na hindi katanggap-tanggap sa nakararami, mga kaluluwang hindi napapansin, hindi pinahahalagahan – at higit sa lahat, mga mukhang iniiwasan, tinatakasan, tinatakbuhan nang papalayo, hindi papalapit.

Ang lahat ng uri ng ketong na ito ay may iisang katangiang makikita sa lahat – pawa silang tila nakakulong – kulong sa isang malarehas na piitan sa pag-iisip at pagtingin ng kapwa. Mahirap humulagpos, mahirap umungos sa pagkagupiling sa piitang ito ng guni-guning nalihis ang landas sa maling akala, maling pang-unawa, at lalung maling mga panukala.

Nagtitipon tayo bilang mga mananampalataya tuwing araw ng Linggo upang makibahagi sa magandang balitang dulot ng ating Mananakop at Tagapagligtas. Para sa marami sa atin, tanging ito na lamang ang puede nating panghawakan … tanging itong pangako na lamang ng Diyos ang pag-asa natin. Kung titingnan natin ang kalakaran ng lipunan, napakaraming mga bagong piitang nagkukulong sa atin: terorismo, katiwalian, karahasan, kadayaan, at kawalang pagtalima sa kalooban at kautusan ng Poong Maykapal.

Ang ketong sa lipunan at panahon natin ngayon ay malayo sa pangkatawang suliranin, subali’t parehong pareho ang bunga at epekto nito sa atin. Tinatawag na “new forms of poverty” – mga bagong anyo ng kahirapan o dili kaya’y panibagong uri ng alienasyon sa lipunan, kay dami sa atin ang walang tinig, wala ni gaputok na kakayahang mangusap, marinig ang hinaing, at mapakinabangan ang ating niloloob. Kay dami ngayon ang tila nakakulong sa mga maling paniwala, mga palsong hinuha at nababalot sa alkitran ng mga panlilinlang ng mga politico at ng larangan ng mass media. Pulos propaganda na lamang yata ang lahat … ang mga patalastas ay nagkukulong sa marami sa kaisipang hindi sila ganap na liligaya kung walang ganito o ganoong gamit o damit. Ang mga propaganda political ay nagkukulong sa marami sa isang larawan ng lipunan na umiinog sa tinawag na “bata-bata system.” Kulong ang mga walang kaya at mangmang sa mga pangakong hungkag ng mga politicong ang tangi namang pakay ay mapanatili ang sarili hangga’t maaari sa kapangyarihan.

Narinig natin sa unang pagbasa kung paano ang lumang kautusan ay nagsabing ang ketongin ay kumbaga’y dapat kulungin sa isang uri ng pamumuhay na dapat iwasan ng balana. Subali’t narinig din natin kung paano ang lumang kautusang ito ay pinapagpanibago ni Kristo at ang pagkakulong, ay nauwi sa pag-aalay ng sarili niya bilang isang kanlong – isang bahay na maaaring uwian, isang bubong na maaaring maging silong sa init ng pagtanggi ng kapwa. Ito ang ating ipinagmamakaingay sa araw na ito: “Bumabaling ako sa Iyo, Panginoon, sa sandali ng kapighatian, at ako’y pinupuno Mo ng kagalakan at kaligtasan.”

Ito ang magandang balita na tinutumbok ng ebanghelyo sa araw na ito. Bagama’t ang ketongin ay walang karapatang lumapit man lamang kaninuman, ayon sa lumang kautusan na narinig natin sa unang pagbasa, ang pagnanasa ng isang may ketong na kulong sa loob ng maling paniniwala ng balana, na makatagpo ng isang kanlungan sa init ng pagsiphayo ng tao ay nagbunsod sa kanya upang lumapit kay Kristo. Kanlong ang hanap niya sa init ng pagkakakulong na ito. At kanlong ang hatid ng Panginoon.

Si Kristo ay hindi lumayo, hindi tumakas, hindi umaskad ang nguso sa pagtanggi sa taong napipiit sa kulungang kinasadlakan. Bagkus lumapit siya, at hindi lamang iyon, iniunat ang kamay at hinipo ang may ketong. “Nais ko. Gumaling ka nawa.” At kapagdaka’y gumaling ang lalaking may ketong.

Ang antipona (bersikulo) sa pambungad ay angkop na angkop sa paksain natin ngayon. Hiniling natin sa Diyos: “Panginoon, ikaw ang aking muog ng katiyakan, kalakasan at kaligtasan. Alang-alang sa Iyong ngalan, ihatid Mo ako sa tamang landas.”

At ito ang isa sa tamang landas na dapat nating tahakin, matapos tumanggap ng kanlong, silong, at bagong pagsilang mula sa Panginoon.

Ang lalaking ketongin ay hindi lamang niya pinagaling. Inatangan niya ang ketongin na naging malinis ng isang tungkulin. Nang makatanggap ng kanlong at lugar upang sumilong sa init ng pagtatangi at pagtanggi ng lipunan, pinabalik ni Kristo ang lalaki sa parehong lipunan na nagsiphayo sa kanya. “Humayo ka sa mga pari at pasuri at mag-alay na nararapat ayon sa batas ni Moises. Sapat na patunay na iyon sa kanila.”

Bilang isang guro na 32 nang taong nagtuturo, bilang isang pari sa nakalipas nang 26 na taon, hanga ako sa mga nagbabalik at nagpapasalamat. Saludo ako sa mga nilalang na, sapagka’t galing sila sa isang madilim o mapait na karanasan, at naihango sila mula duon sa biyaya ng Diyos, at nagbalik upang kumilala ng kabutihang kanilang natanggap. Ito ang mga taong umahon, hindi lamang sa ketong, kundi sa pagkaka-kulong. Ang biyaya ng Diyos ay naging silong o kanlong sa ilalim ng nakapapasong init ng suliranin o pagkakaiba sa balana.

Nguni’t tulad ng kwento ng sampung ketongin sa ebanghelyo at iisa lamang ang nagbalik upang magpugay sa Panginoon, ang taong nagbubunyi at nagpupuri sa Diyos matapos makatanggap ng silong o kanlong ay siyang umaako sa utos ni Kristo upang ang pagpapasalamat ay mauwi sa pagsulong – sa pagpapalawig ng magandang balita ng kaligtasan.

Lahat tayo ay galing sa lusak ng kasalanan … Lahat tayo ay hinango mula sa kalalimang ito ng kabuktutan, kung saan tayong lahat ay nakulong. Ang naghango sa atin ang Siyang nagdulot sa atin ng kanlong at paglaya sa kulungan ng kasalanan.

Siya ring naghango sa atin ang Siya ring nag-aatang sa atin ngayon ng tungkuling tumulong sa iba upang sumulong palapit sa kahariang dulot Niya.

Ang ketong natin ay pinalitan ng kanlong ng pag-asa at kaligtasan. Tungkulin na natin ngayon ang isulong ito tungo sa ikalalaganap ng kaganapan ng kaligtasang ito.

ISIP-BATA, ASAL-BATA, O TULAD NG BATA?

PISTA NG SANTO NINO
Enero 18, 2009

Mga Pagbasa: Isaias 9:1-6 / Efeso 1:3-6, 15-18 / Marco 10:13-16

Malapit sa puso ng Pinoy ang bata. Magaan ang loob sa bata; mapagbigay; bukas-palad, at puno ng karinyo at kaamuan sa bata. Bata ang tampulan ng lahat ng atensyon sa pamilya, sa tahanan, sa pagtitipon ng mga matatanda. Ito marahil ang dahilan kung bakit ganuon na lamang at sukat ang pamimintuho ng Pinoy sa banal na sanggol, ang Santo Nino!

Ang pagpapahalaga ng Pinoy sa bata ay malinaw na malinaw. Para sa bata, lalu na kung panganay, ang pinakamahal na eskwela ang hinahanap ng marami. Laging pinakamagara, pinakamaganda, at pinakamaayos ang hinahanap para sa bata. Sa unang kaarawan ng panganay, maraming magulang ang hindi nag-aatubiling gumastos ng malaki, at maghanda ng marangya, maidaos lamang ang unang kaarawan.

Subali’t nakapagtataka … Galit tayo sa mga isip-bata at asal-bata. Liban kay Bentot noong araw, o kay Bondying noong maraming taon na ang lumipas, o kay Anjo Yllana na maraming taong nagpanggap na parang Bondying sa TV, hindi tayo panig sa mga asal-bata, isip-bata, o sa mga nagbabata-bataan lamang.

Tama ang ebanghelyo ni Lucas … lumago si Jesus sa karunungan at sa katandaan. Lumaki ang banal na sanggol… naging ganap na adulto … naging ganap na tao, at ganap na manliligtas, hanggang sa kasukdulan ng pag-aalay ng sarili sa krus.

Mahalaga na maunawain natin ang kahulugan nito. Kay raming pag-aasal bata at pag-iisip bata ang nakikita natin sa lipunan. Masahol pa ang mag-asal bata kaysa sa pagiging tunay na bata. Ang tunay na bata ay walang itinatago. Ang tunay na bata ay parang computer na WYSIWYG … what you see is what you get … kung ano ang nakikita ay siyang nahihita … Walang pagpapanggap ang bata … walang pagbabalatkayo … walang pagkukubli ng tunay na layunin … kung ano ang hiling ay siyang turing. Kung gustong kumain ay iiyak o hihingi. Kung galit ay galit; kung masaya ay masaya; kung tunay na nais ay walang patumpik-tumpik pa … Walang hele-hele pero quiere, ika nga.

Maraming mga nagbabata-bataan sa lipunan natin. Maraming nagkukubli. Maraming sanga-sanga ang dila. Sa dalawang pamilyang nagpanapok (nag-away) sa golf course, walang nagsasabi at umaamin na sila ang nanguna. Walang umaamin ng kanilang pananagutan. Pero walang sinuman ang makapagsasayaw ng tango kung nag-iisa. Dalawa lagi ang kinakailangan upang magkasuntukan at magpanapok sa isa’t isa. Nandyan din ang napakadulas ang dila na katatagan na ang pagkabulaan (kasinungalingan). Hindi daw siya nagnakaw kundi nag “download” lamang. Iyon nga lang, mahigit na pitong daang milyon ang perang naglaho, pinagpartehan, at na “download” ewan natin kung saan at kaninong “USB” disk napunta (Umit na Salapi sa Bangko). Nagtuturuan ang mga kampon ng kabulaanan … nagpipitulunan … kanya-kanyang pagdadahilan at pag-iwas at pagmamaang-maangan. Nguni’t ang mga nag-aasal batang ito na tila mga inosente pa sa mga ninos inocentes sa bagong tipan, ay nangaglalakihan at nag-gagaraan ang mga bahay at kotse. Asal bata silang lahat sa pagtanggi at pag-iwas sa pananagutan.

Napupuno na ang madlang tao. Nagpupuyos ang damdamin. Nangangamba at nawawalan ng pag-asa ang marami. Ito marahil ang dahilan kung bakit kinukuha na lamang sa panatisismo, at pagsama sa mga prusisyong 14 na oras ang tagal at haba. Ito marahil kung bakit ang lahat ng atensyon ay napupunta sa mga festival, kasama na rito ang malaking kabalbalang aswang festival sa Capiz! Tanging sa Pilipinas lamang nangyayari ito. Sa ibang bansa sa Asya, ang hanap nila ay maging numero uno sa tagisan ng talino sa agham at matematika atbp. Sa Pilipinas, ang hanap natin ay ang pinakamaraming tambalan ang naghahalikan sa araw ng mga puso. Ang hanap natin ay ang pinakamalaking bibingka o pinakamaraming daing na bangus upang matala sa Guinness book of world records.

Para tayong mga bata sa maraming bagay. Masahol pa tayo sa bata na nga, ay nagbabata-bataan pa.

Ang pista natin ngayon ay malayo sa pagbabata-bataan. Malayo ito sa pag-aasal o pag-iisip-bata. Ito ang kapistahan ng sanggol na si Jesus na umako ng isang pananagutang hindi pambata kundi pista ng isang matipunong sanggol na naghatid ng liwanag sa isang mundong nababalot ng dilim.

Ang daigdig na ito ay balot na balot sa dilim … dilim ng katiwalian … dilim ng pagkakanya-kanya at pagmakasarili. Ang daigdig na ito ay nababalot ng dilim ng kadayaan, katakawan, at ng kulturang ang pinahahalagahan ay ang biglang pagyaman at biglang pagkakamal ng kapangyarihan at katanyagan.

Dilim ang bumabalot sa ating pamahalaan, sa gobyerno, at sa sistema political. Hindi ito gawaing naghihintay sa mga isip-bata, asal-bata, o taong nagbabata-bataan. Ito ang isang mundong naghihintay ng kaligtasang ipinagkaloob ng Diyos sa pamamagitan ng kahinaan at kababaan ng isang sanggol.

Ang sanggol na ito ang atin ngayong ipinagmamakaingay at ipinagmamakapuri. Ang sanggol na ito ang naghatid ng isang gawaing angkop sa isang matipuno at matapang na tao na handang pagbayaran at pagbuwisan ang isinasapuso at balak isakatuparan.

Napamahal na ang bayang Pilipino sa banal na sanggol. Kasama natin siya sa maraming pamilyang pinoy. Wala yatang Pinoy na pamamahay ang walang maliit na istatwa ng Santo Nino o larawan man lamang. Nguni’t ang pagmamahal na ito ay hindi dapat manatili sa antas o libel ng pagbabata-bataan, pag-aasal-bata, o pag-iisip-bata.

Sa maraming halimbawa ng pagaasal-bata sa lipunan, unti-unti tayo natututo. Unti-unti tayong umuunlad, lumalago, lumalaki sa katandaan at karunungan … tulad ni Jesus, tulad ng Mananakop na nagsimula bilang isang mahina at mababang-loob na sanggol, ngunit umako sa isang gawaing-pagliligtas na nangailangan ng katatagan, katibayan ng loob, at katapangan, bagama’t nababalot ng kahinahunan ng puso at kilos. Itinanghal niya ang mga bata … ang mga tulad ng bata … tuwid, tapat, at tiyak ang nais at balakin. “Ang hindi marunong tumulad sa mga batang ito ay hindi makapapasok sa kaharian ng langit.” Tulad ng bata, hindi isip-bata, hindi asal-bata, at lalung hindi nagbabata-bataan!

PIT SENYOR! HALA BIRA!

SANLIBONG PIGHATI; SANLAKSANG PAG-ASA

Ika-2 Linggo ng Adviento(B)
Disyembre 7, 2008

Mga Pagbasa:  Is 40:1-5, 9-11 / 2 Pedro 3: 8-14 / Marco 1: 1-8

Nasadlak sa lusak ng pighati ang mga Israelita sa pagkatapon sa Babilonia. Isa ito sa pinakamapait na karanasang magpahangga ngayon ay may mayroong maituturo sa ating pamumuhay. Ano pa ba ang higit pang masakit na karanasan kaysa sa pagkatapon, sa pagkawasak ng templo sa Jerusalem, at sa pagdadala sa kanila sa isang katumbas na karanasan ng taggutom at tagtuyot sa isang bayang banyaga, kung saan ang buhay nila ay walang iniwan sa karanasan ng kanilang ninuno sa mahabang paglalakbay sa ilang noong panahon ni Moises.?

Ito ang konteksto ng unang pagbasa … sa kabila ng sanlibong dahilan upang manatiling malungkot, ay buong pag-asang ipinangaral ni Isaias: “Ginhawa, ginhawa ang ipagkaloob mo sa aking bayan, sabi ng iyong Panginoon.” Binigyang turing ni Isaias ang ginhawang darating na ito: “Isang tinig ang sumisigaw sa ilang: ihanda ang daraanan ng Panginoon.”

May isang libo at isang dahilan tayo ngayon upang malungkot at manghinawa. Sa kabila ng lahat nating pagnanasa tungo sa pagbabago, ang araw-araw na balita ay patuloy na nagpapakitang malayong-malayo pa tayo sa inaasam na ganap na kaisahan, katapatan, at pagpupunyagi para sa kapakanang pangkalahatan. Isang libo at isa ang mga imbestigasyon sa Senado at sa Congreso. Isang libo at isa ang mga balakid na humaharap sa mga taong ang tanging inaasam ay ang makita ang Pilipinas sa hanay ng mga bansang may kakayahang maglakad nang taas noo sa harap ng buong daigdig. Ang kanilang dalisay na adhikain ay patuloy na hinahadlangan ng mga makasarili at ganid na politikong ang tanging iniisip ay ang kanilang kapakanan.

Isang libo at isa ang kadahilanan upang ang daigdig ay mangamba, matakot, at mangimi sa likod ng mga atake ng teroristang tulad ng naghasik ng gulo sa Mumbai, o mga piratang patuloy na naghahasik ng lagim sa dagat sa Somalia at sa iba pang lugar.

Isang libo at isa ang dahilan upang tayo ay patuloy nang sumuko sa puwersa ng kasalanan at kultura ng kamatayan sa lahat ng antas ng ating buhay pansarili at panglipunan.

Ito ang kinapapalooban ng ating pagdiriwang na ito sa ika-2 Linggo ng Adviento. Ito ang kwadro na kinalalagyan ng buhay natin bilang Pinoy. Mayroon pa kayang pag-asa ang Pinoy? Mayroon pa kayang dahilan upang tayo ay umahon mula sa lusak na ito ng kawalang pansin sa katotohanang moral at sa kapakanang pangkalahatan?

Naparito tayo sa simbahan sapagka’t tayo ay naghahanap ng tugon sa mga katanungang ito. Nguni’t ano nga ba ang tugon natin sa mga tanong na ito?

Ang Simbahan ay walang blueprint o mapa tungo sa kalutasan ng maraming problema sa lipunan. Ang mga namumuno sa simbahan ay hindi mga ekonomista, ni mga politico na may angking kakayahan upang isulong ang anumang programa na maghahatid sa atin sa ginhawa at prosperidad o karangyaan.

Subali’t ang simbahan ay may kakayahan upang mangaral tungkol sa katotohanang moral na siyang dapat maging gabay sa anumang pagbabalangkas ng solusyon sa susun-susong mga problema sa lipunan. Nguni’t higit dito, ang simbahan ay may angking isang mahabang salaysay na dapat maging batayan ng anumang pagbabalangkas ng solusyon. Ang salaysay na ito ay nagmumula at nag-uugat sa isang mahalagang pangyayari – ang pagdatal ng Manliligtas o Mananakop.

Ito ang salaysay na ating pinagtutuunan ng pansin sa panahong ito ng Adviento. Ang salaysay na ito ang siyang binabalangkas ni Isaias: “Isang tinig ang sumisigaw: ihanda ang daraanan ng Panginoon … patagin ang mga lubak, gumawa ng isang patag na daan sa ilang …”

Mahaba ang salaysay na ito … libo-libong taon na ang nagdaan … matagal na tayong naghihintay … nguni’t tulad ng sinasabi ni Pablo, sa kabila ng mahaba nating paghihintay, ang katuparan ay tiyak na darating, malaon man o madali … “sa harap ng Panginoon, ang isang araw ay tulad ng isang libong taon, at ang isang libong taon ay tila isang araw lamang.”

Ang salaysay na ito na, nagsimula sa mga hula ng propeta sa Lumang Tipan, ay naging makatotohanan sa pagsilang ni Jesucristo at sa paghahandang ginawa ni Juan Bautista. Si Juan Bautista ay nagturo sa darating na Mesiyas: “May isang darating na higit na makapangyarihan sa akin. Hindi ako karapat-dapat na yumuko upang kalasin ang sintas sa kanyang sandalyas. Bininyagan ko kayo sa tubig; bibinyagan Niya kayo sa Espiritu Santo.”

Ang salaysay na ito ay nagpapatuloy sa ating panahon. Ito ang salaysay ng pag-asa. At ito ang kwentong isinasalaysay natin tuwing Adviento sa Simbahan. Ang wakas ng salaysay na ito, ayon sa hula ng mga propeta, at sa pangaral mismo ni Jesucristong Panginoon, ay tiyak at hindi mababago. Nasa panig ng Diyos ang ginhawa … nasa panig Niya ang kaganapan ng pangako … nasa panig ng Panginoon ang walang hanggang kaluwalhatian. Di maglalaon … sa kabila ng isang libo at isang pighati, ang ating inaasam at hinihintay ay isang laksang pag-asa … sapagka’t mabubunyag ang luwalhati ng Diyos … parating ang Diyos, narito Siyang may angking kapangyarihan, na namumuno nang buong tibay. Tulad ng isang pastol ay tinitipon Niya ang kanyang kawan, na tulad ng mga korderong kapit Niya sa kanyang mga bisig.

Ang lahat ng ito ay larawang nagpapataba sa ating puso.  Sa likod ng sanlibo at isang pighati, ay namamalas ng taong may sampalataya, ang sanlaksang pag-asa.

Angkop na angkop ang pambungad na panalangin sa araw na ito: “Tanggalin mo, O Diyos, ang lahat ng humahadlang sa buong puso at buong galak na pagtanggap namin kay Kristo, upang makibahagi kami kanyang karunungan at makiisa sa kanyang maluwalhating pagbabalik. Amen.”

MAKAPANGYAYARI, HINDI MAKAPAGYAYARI

DAKILANG KAPISTAHAN NI KRISTONG HARI
Nobyembre 23, 2008

Mga Pagbasa: Exequiel 34:11-12, 15-17 / 1 Cor 15:20-26,28 / Mt 25:31-46

Wala na tayong paghanga sa mga hari at reyna. Una sa lahat, kakaunti na lamang ang mga hari at reyna sa mundo. Bagama’t malaki ang pitagan ng mga taga Thailand sa kanilang hari magpahangga ngayon, at pati tayo ay medyo naiinggit sa kanilang bayan na kung may problema ay isang salita lamang ng hari ang kailangan at ang lahat ay kagya’t susunod at manggagayupapa, ang karamihan sa buong daigdig ay maliit na ang pitagan sa figura ng mga makapangyayari sa lipunan.

Sa bayan natin, tila naglaho nang lubusan ang pitagan natin sa mga makapangyayari sa lipunan. Maliit ang tingin natin ngayon sa mga politico. Bagama’t patuloy tayong tumatawag sa kanila ng bansag tulad ng “honorable” o kagalang-galang, sa totoo lang, mas nanggagayupapa pa ang madlang tao sa mga artista, sa mga mang-aawit, lalu na’t medyo mestiso o mestisa, halong Pinoy o Kano, o Canadian, hindi na bale kung sa Amerika, ang artistang ito ay isa lamang tinaguriang “hillbilly” or promdi sa ating salita sa panahon ngayon.

Sa dinami-dami ng mga eskandalong kinasasangkutan ng mga nasa “public service,” sa dami ng mga katiwaliang halos araw-araw ay natutunghayan sa pahayagan, naririnig sa radyo, at nakikita sa telebisyon, ay tila hindi na nagugulantang ang bayang Pinoy. Tanggap na yata ng Pinoy ang kalakaran sa gobyerno at sa lipunan, isang salitang salamat kay Lozada ay naging bahagi na ng kamalayang Pinoy – isang nakalulungkot na pagtanggap na lamang ng isang bagay na wala na tayong magagawa upang mabago, tila baga.

At dito papasok ang isa pang nakalulungkot na katotohanan, na kaakibat nitong kawalan ng pagtitiwala at paggalang sa mga makapangyayari sa lipunan. Ito ang isa sa mga pangunahing aspeto o elemento ng tinatawag ng mga sosyolohikong “ethos of postmodernity,” o pag-uugaling posmoderno. Wala nga tayong pitagan sa mga makapangyayari, nguni’t malaki ang paghanga natin sa mga “nakapagyayari.”

Takot tayo sa mga taong mayroong laman, ika nga, ang bulsita sa tuwina. Hanga tayo sa mga taong mayroon laging puedeng ipamudmod sa balana. May pitagan tayo sa mga taipan sa Pilipinas na nagtungo dito sa Pilipinas mula China na mahirap pa sa daga, nguni’t nakakita ng kadluan ng ginto at pilak sa Pilipinas. May paggalang tayo sa taong may magarang bahay, mas magagarang sasakyan, at nakapaglalaro sa mga lugar na hindi man lamang matutuntungan ng mga mahihirap ni sa panaginip.

Sinasamba ng balana ang maabilidad, ang mahaba ang pisi ika nga, ang malalim ang balon kung saan kinakadlo ang walang patid na yaman at kakayahan. Maraming puedeng mayari sa salapi. Marami ang puedeng mapangyari sa pamamagitan ng pera. Alam natin na pati mga kaso sa korte ay napalalawig, o naaampat dipende sa halagang kayang ilagak ng may asunto. Alam natin na kay daming mga mahihirap ang naaagnas sa kulungan, nguni’t mayroong mga makapangyayari sa lipunan ang bigla na lamang naglalaho at sukat sa kulungan, pinatawad kuno, sa kanilang diumano’y napagsisihan nang mga krimen.

Ito ang telon na nasa likod ng pagdiriwang natin sa araw na ito … isang telon na ang malaking larawan ay nagsusulong sa isang kalakarang ang tunay na hanap ng tao ay hindi kung ano, paano, at sino ang makapangyayari, kundi sino, ano, at paano mayayari ang maraming bagay.

Kung ito ang telon sa likod ng isipan natin, walang silbi at walang halaga ang pista ni Kristong Hari. Walang dating … walang kabuluhan … at walang kabig sa mga taong sigurado tayong magkukumpol-kumpol kung ang pinag-uusapan ay salaping tumataginting, kapangyarihang kumakalansing, at kakayahang nakakatusing sa balana.

At bakit hindi? Sino naman ba sa panahon natin ang maaantig sa larawan ng isang tupa? Sino naman ba sa lipunan natin ang magtatatakbo upang humabol sa isang pastol na madumi, mabaho, at mababa ang rating?

Subali’t ito mismo ang kabalintunaang dulot ng kapistahang ito. Tulad ng paghamong tapatan (SIM to SIM) na bitaw nang buong tapang ni Robin Padilla, hinahamong tapatan ng Diyos ang kalakarang ito ng lipunang nagumon na sa materyalismo at katiwalian.

Tapatan tayo … ang Hari natin ay isang maamong tupa. Iyan ang sagot natin sa unang pagbasa: “Ang Panginoon ay aking Pastol; wala na akong hahanapin pa.”

Tapatan tayo … ang Hari natin ay isang hari na natanghal at niluwalhati matapos lamang ng isang mapait at masakit na kamatayan sa krus. Siya ang unang bunga kung baga, ang unang ani, ayon kay San Pablo, sa mga nahimbing sa pagtulog. Siya ang unang nagising sa isang panibagong buhay – buhay na walang hanggan!

Matindi ang tapatan nating ito. Mahirap unawain. Mabigat arukin. At lalong mahirap tanggapin. Tapatan muli tayo … ang kapangyarihang hanap natin ay kapangyarihang makapagyayari. Di ba’t ito ang isa sa mga dahilan kung bakit tuwang-tuwa ang daigdig kay Superman, kay Batman, at kay Gagambino? May kakayahan sila pawang yariin o todasin sa dati nating salita, ang mga tiwali, ang mga kriminal, at mga tampalasan sa lipunan.

Walang ganitong kakayahang yumari o tumodas si Kristong Panginoon. Ang kanyang paghahari ay hindi mangyari, magpayari, o yumari ng kung ano mang ating ninanais bilang kagya’t na solusyon sa mga problema.

Nguni’t ang Hari natin, ayon sa ebanghelyo ay luluklok sa kanyang trono, sa takdang araw. Lahat ay magkakalipumpon sa harapan niya. Sa araw na ito ay aakuin niya ang kaganapan ng kanyang pagka-Diyos at pagka Mesias … kung kailan ang tunay niyang kalikasan na Siyang makapangyayari sa lahat ay mabubunyag.

Ito ang larawang pinta ni Mateo sa ebanghelyo. Ito ang larawang nagaganap, magaganap, at lubusang magaganap balang araw. Ito ang pag-asa natin. Ito ang panalangin natin. At ito ang awit natin kahapon, ngayon, at magpakailanman:

Mapalad Siyang dumarating sa ngalan ng Panginoon! Mapalad ang kaharian ng Ama nating si David! Alleluia!

Siya ang Haring hindi mapangyari, kundi lubos na Makapangyayari, sa takdang panahon, sa takdang matamis na panahon ng Diyos. Purihin natin Siya at pasalamantan!

TAMPULAN NG TIWALA, O PAKAWALA?

Ika-33 Linggo ng Taon (A)
Nobyembre 16, 2008

Kawikaan 31:10-13, 19-20, 30-31 / 1 Tesalonika 5:1-6 / Mt 25:14-15, 19-21

Ang hinahanap ng unang pagbasa ay tila isang imposibleng pangarap – isang karapat-dapat na asawa o maybahay, na kung masumpungan ay katumbas ng pagkatagpo ng halagang higit pa sa mamahaling perlas.  Ano ba ayon sa unang pagbasa ang isang karapat-dapat na maybahay? Ang babaeng mapagkakatiwalaan, isang taong may malasakit sa dukha at may takot sa Diyos.

Muli pang idinidiin ng tugon natin matapos ang unang pagbasa ang batayan ng kahalagahan ng isang tao: “mapalad ang mga may takot sa Diyos.”

Ang taong kaaya-aya, ayon naman kay San Pablo, ay ang mga nabubuhay, hindi sa kadiliman, kundi sa liwanag. Sila ay hindi mga taong tulog o lasing, na walang pakundangan sa muling pagbabalik ng Panginoon sa anumang sandali, bagkus mga taong nakahanda sa tuwina.

Malapit na naman ang wakas ng taong liturhiko. Sa susunod na Linggo ay kapistahan na ni Kristong Hari, na siyang pinakahuling Linggo sa taon. Sa mga huling araw na ito ng taon, ang liturhiya ay paulit-ulit na nagpapagunita sa diwa ng paghahanda, ng pagwawakas, ng pagtatapos sa unang banda, at sa diwa ng paghahanda sa panibagong panahon, sa kanilang panig.

Bihasa tayong mga Pinoy sa paghahanda. Sa dami ng bagyong dumarating sa atin, ang mga taong malapit ang buhay sa lupa at sa pagsasaka ay hindi na lubos na nababalisa ng bagyo. Una, ang mga bahay na pawid ay madaling masira, nguni’t madali ring itayo. Ikalawa, ang bagyo at unos ay kaakibat na ng buhay ng Pinoy, hindi na nagtataka kung taon-taon ay hinahagupit ng bagyo ang maraming bahagi ng Pilipinas. Ewan ko sa inyo, pero ang kakayahang maghanda ay higit natin nakikita sa mga politico. Malayo pa ang eleksiyon, ay nakahanda na sila sa perang ipamumudmud. Pag-upong pag-upo pa lamang ay inaatupag na ang sunod na halalan.

Nguni’t hindi ito ang uri ng paghahandang sinasaad ngayon ng liturhiya. Ang paghahandang nabanggit kong ito ay kumakatawan sa isang taong pakawala, at hindi tampulan ng tiwala. Ang paghahandang makasarili at isang saloobing pakabig ay hindi siyang itinatanghal ng mga pagbasa. Ang paghahandang hindi sinusuklian ng tiwala ng kapwa ay paghahandang makasarili, at paghahandang angkop sa isang taong hindi karapat-dapat o kaaya-aya, sapagka’t ito ang tanda ng isang taong walang takot sa Diyos. Ito ang uri ng paghahanda ng taong ang tanging tiwala lamang ay sa kanilang sarili, mga BSS kung tawagin noong araw, mga bilib sa sarili.

Tunghayan natin ang ebanghelyo ngayon. Ang sinasaad nito ay pawang tungkol sa taong nararapat pagtiwalaan o hindi. Isang taong nakahandang maglakbay sa malayo ang tumawag sa kanyang mga utusan. Sa bawa’t isa ay nagkaloob siya ng dapat pangalagaan at isapuhunan. Sa una, limang talento ang kanyang bigay; sa ikalawa ay dalawang talento; at sa ikatlo ay isa namang talento.

Ang araw ng kanyang pagbabalik ay araw ng pagtutuos. At dito lumitaw kung sino ang nararapat at kung sino ang hindi karapat-dapat. Tanging ang namuhunan at gumamit nang wasto sa salaping ipinagkatiwala ang siyang nakatanggap ng papuri sa mamang iyon.

Ang mundo ng sangkatauhan ay maraming puhunang tinanggap. Nandiyan ang daigdig ng kalikasan, ang mga bundok, ilog, lawa, dagat at parang. Puhunan ito na ipinagkaloob lahat sa atin bilang nilkha at mga anak ng Diyos. Subali’t mayroong mga tampalasan at salaula na hindi marunong gumamit nang wasto. Mayroong mga taong ang saloobin ay pakabig, hindi pabigay, patungo sa sariling kapakanan, at hindi sa kapakanan ng kapwa. May mga taong ganid na, sa halip isapuhunan at palaguin ang ipinagkaloob sa kanila, ay itinago, ibinaon, at ipinagdamot. Itong mga ganid na ito ang hindi nakatunghay nang higit pa. Bagkus ang maliit na kamal kamal na ayaw bitawan at palaguin, ay lalo pang naglalaho sa kanila.

Sa Tagalog ay mayroon tayong napakagandang kasabihan tungkol sa kasakiman at sa mga pakawala: “Sa paghahanap ng kagitna ay sansalop ang nawala.”

Ang patuloy na lumalalang financial crisis sa buong mundo ay isang malinaw na halimbawa nito. Bagama’t ang katagang ginagamit ng mga eksperto sa pamemera ay investment o pag-nenegosyo, ang tunay na batas ng larong ito ng mga yumayaman sa pera ng iba, ay walang iba kundi pakikipagsapalaran. Ito ay walang ibang pinagmumulan liban sa kasakiman, o katakawan sa higit pa. Iyan ang naging sanhi sa pagbulusok ng pamemera sa buong daigdig at kung bakit biglang napakaraming mga nalugi. Hindi nila ginamit nang may responsibilidad ang perang ipinagkatiwala sa kanila.

Lahat tayo ay may pangarap sa buhay. Pangarap natin ang isang matiwasay, mapayapa, at saganang pamumuhay. Walang masama dito. Subali’t ngayon, ang paalaala sa atin ng Panginoon ay lalung lubhang kapana-panahon. Mahalagang tayo ay mabilang sa hanay ng utusang gumamit sa puhunang ipinagkaloob sa kanya nang wasto at nararapat. Kun gayon, tayo ay nararapat na maging tampulan ng tiwala. Ang pagiging salaula at walang pakundangan sa karapatan at kapakanan ng nagkaloob ng biyaya sa atin, ng lahat ng ating tinatanggap at pinagyayaman sa araw-araw nating buhay, ay mga taong mga pakawala.

Ang taong tampulan ng tiwala ay silang may takot at pitagan sa Diyos. Ang mga walang pakundangan at malasakit sa kaloob at pag-aari ng nagkaloob ay mga taong pakawala. Alin ba tayo sa dalawang ito?

St. Fidelis Friary
Agana Heights, Guam
November 10, 2008

KAKANYAHAN O KAKAYAHAN?

Ika-29 na Linggo ng Taon(A)

Oktubre 19, 2008

Mga Pagbasa: Isaias 45:1, 4-6 / Tesalonika 1: 1-5b / Mateo 22: 15-21

Matipuno at makapangyarihan noon si Ciro. Siya ang pinakamataas sa imperyo noon ng Persia. Wala nang hihigit sa kanya. Masasabi nating ang kanyang kakayahan ay walang hangganan, walang balakid, walang paghamon. Subali’t sa kabila ng ganoong kapangyarihan, nakakita rin siya ng katapat. Sa harap ng pagpapakilala sa kanya ng iisang Diyos, naghupa ang kanyang kalooban … nagpakababa, at napasailalim sa harap ng isang katotohanang hindi niya masisiphayo magpakailanman.

Bagama’t wala tayong ebidensiya na si Ciro ay lubusang nakisama sa pananampalataya ng mga Israelita, puede nating sabihin na sa pagsusumamo ng Diyos sa kanyang pagpapahayag at pagpapakila ng sarili, nagapi ang kanyang tila di matitinag na kapangyarihan at nabuksan ang kanyang puso sa katotohanan – ang katotohanang ang nais ng Diyos ay katiwasayan, kapayapaan, at kalayaan para sa Kanyang pinakamamahal na bayan.

Si Ciro ang itinanghal ng imperyo ng Persia bilang dakilang pastol. Sa mata ng Diyos, nagamit Niya maging isang di-kapanalig upang masulat nang tuwid and isang kasaysayang pinagliko-liko at pinagkawing-kawing ng iba-ibang mapapait na karanasan, sa ilalim ng makapangyarihang mga bayan sa paligid ng Israel.

Tunay na angkop na angkop ang tugon natin sa unang pagbasa, na ngayon ay ipinatutungkol natin sa Diyos: “Papuri at luwalhati sa Iyo, O Panginoon!”

Marami ngayong mga pinuno at makapangyarihang tao na pinapanginoon ng higit na marami pang tao. Pinapanginoon ng bilyong katao si Bill Gates. Sa yaman niya at kapangyarihang kaakibat ng pera, maraming mangha sa kanya. Nguni’t marami ring galit at inggit sa kanya. Mayroon namang mga politikong tao na tila ang kanilang kapangyarihan ay niyari sa langit. Wala nang ibang tila makapapalit sa kanila kundi kanilang asawa, anak, apo, at apo sa tuhod. Sa larangan ng business, hindi maikakaila na kay raming halos ay manggayupapa sa harapan nina Henry Sy, Lucio Tan, at iba pang mga malalaking negosyante sa ating bayan. Kaya nilang magluklok ng presidente sa Malakanyang o mga senador o congresista saan mang dako ng Pilipinas. Pati sa larangan ng relihiyon, kay raming mga politikong nanggagayupapa sa harapan ni Eddie Villanueva, at ni Mike Velarde, upang makasiguro na sila ay maihahalal ng balana. Maging sa mga “covenanted communities,” ang mga tinatawag na “elders” ay parang mga politikong hindi napapalitan sa pwesto.

Kapangyarihan, kayamanan, posisyon … ang lahat ng ito ay bumubuo sa tinatawag nating “kakanyahan” (identity) ng isang tao. Ito ang batayan ng tinatawag ng mga sikologong “bloated ego” – isang kakanyahang parang pantog na lumaki nang lumaki sa haba ng panahon ng tinatawag nilang “public service” o “ministry.” Nakaimbento pa ang marami ng palusot sa ganitong sitwasyon … ang pagbibigay taguri dito bilang “servant leadership.” Ang kanilang pagtutulad dito ay para bagang sila raw ay parang si Kristo na nakapako sa krus, habang naglilingkod sa kapwa. Nguni’t ang ipinagtataka ng marami ay simple lang … kung ito ay pagkapako sa krus, ay bakit ayaw nilang bumaba sa krus?

Malaki ang aral na dapat natin mapulot kay Ciro. Sa kabila ng kanyang kakanyahan, ay naglubag ang kanyang kalooban sa mga aping mga Israelita sa Babilonia. Alam natin na sa kasaysayan, pinalaya niya ang mga bihag sa Babilonia noong taong 538 BCE.

Dito ngayon papasok ang paksang ating nais liwanagin sa araw na ito. Hindi kakanyahan ang dapat bigyang-diin ng tao, kundi kakayahan. Ang kakayahan ay hindi parang pantog na lumolobo, na puno lamang ng hangin. Ang kakayahan, hindi kakanyahan, ang siyang nabubuo sa pamamagitan ng pagsisikap, pagsisikhay, pagpoporsigue, at pagsusunog ng kilay, kasama ng isang kaloobang hindi umaasa sa sariling katalinuhan lamang kundi sa biyaya at tulong mula sa itaas.

Dito naman naging malinaw na halimbawa ang mga Israelita … Sa Diyos, hindi sa tao, sila nagpahayag ng pananalig: “Papuri at luwalhati sa Iyo, O Panginoon.”

Ito rin ang tinutumbok ng mga kataga ni Pablo sa mga taga Tesalonika. Sa Diyos siya nagpasalamat, kasama ni Silvano at Timoteo, sapaka’t aniya, ang ebanghelyo ay hindi lamang nanatiling salita, kundi naging isang kakayahan at kapangyarihang dulot ng Espiritu Santo. Hindi kakanyahan, hindi kayabangan at hungkag na lobo ng guni-guni ang siyang naghari sa puso at isipan ng tatlong mga “lingkod ng Diyos,” bagkus ang kakayahang nakamit nila sa biyaya ng Diyos mula sa itaas.

Malaki ang kinalaman ng kakayahang mula sa langit at hindi kakanyahang puno ng yabang sa tagumpay ng taong maka-Diyos. Ang may kabatirang ang kanyang kakayahan ay hindi mula sa sariling sikap lamang ay marunong magbigay ng kung ano ang dapat sa Diyos at sa tao. Ito ang diwa ng tugon ni Kristo sa mga nagsisikap maglatag ng patibong sa kanya. Sa mga mapagbalatkayong tao na nagtanong sa kanya, sumagot siya ng isang tugon na punong-puno, hindi ng kakanyahan, kundi kakayahang makalangit: “Ibigay sa Diyos ang para sa Diyos, at kay Cesar ang para kay Cesar.”

Ang ating pagninilay sa Linggong ito ay may kinalaman sa lahat. Ito ay para sa mga walang kakayahang makamundo tulad ng mga mangmang at mahihirap. Hindi wasto na isiping tayong lahat ay biktima lamang ng mga makapangyayari. Hindi tayo dapat magpadala na lamang sa panlilinlang ng mga may angking “kakanyahan.” Puede nating tulungan ang sarili natin upang maging higit na maalam at marunong, upang hindi manatiling utusan at utu-uto sa harapan ng mga taong naghahanap lagi ng kapwang manghihinuhod sa kanilang paanan, dahilan sa akala nilang kakulangan nila o kasalatan ng kakayahan.

Nguni’t ito, higit sa lahat, ay para sa mga taong lasing na lasing sa kanilang kakanyahan. Nakatikim lamang ng kaunting kapangyarihan ay nakalimutan na na ang lahat ay may hangganan. Nakatutuwang gunitain ang sinabi ni Shakespeare sa isa niyang panulat: “Man, proud man, drest in a little brief authority, does some fantastic tricks before high heavens, as make the angels weep!”

Tumatangis ang mga anghel sa parang pantog at lobong angkin ng mga taong namimintog ang kalooban sa kakanyahan at kayabangan. Tumatangis ang mga anghel sa katiwalian ng mga pinagpala nang higit sa lahat sapagka’t sila ay makapangyarihan at may hawak ng baril. Tumatangis ang balana sa mga walang pakundangan sa patuloy na paghihirap ng marami, masunod lamang ang kanilang pangarap na maging presidente o senador o anumang nagkukumahug na posisyon sa lipunan, na laging tinataguriang public service, ngunit ni kapurit na serbisyo ay hindi mababakas sa kanilang pamumuhay.

Mabuti pa si Ciro … walang paniwala subali’t hindi timawa. Tulad ng binasa natin sa sulat ni Pablo sa mga taga Filipos, ang may angking kakanyahan ay dapat bumaba, tulad ni Kristo, na bumaba sa kanyang pagka-Diyos at naging tao tulad natin lahat.

Matapos ang lahat, ang mahalaga ay hindi isang naglolobo at namimintog na kakanyahan, kundi isang kakayahang nakakakilala at nakababatid na mayroon higit na makapangyayari sa itaas. Sa kanya lamang ang puri at luwalhati magpakailanman!

PAGTATAPON O PAGTITIPON?

Ika-28 Linggo ng Taon (A)

Oktubre 12, 2008

Mga Pagbasa: Isaias 25:6-10 / Filipos 4:12-14, 19-20 / Mateo 22:1-14

Halos lahat ng larawan na ipinipinta ng mga pagbasa ay may kinalaman sa isang pagtitipon. Sa hula ni Isaias, natunghayan natin ang isang bangketeng sagana ang nakalaan para sa lahat ng tao. Hindi na natin dapat ulitin ang mga sangkap ng handaang ito an siguradong makapagpapagutom sa atin.

Alam natin na ang lahat ng ito ay nakatuon sa tinatawag na “messianic banquet” na isa sa mga larawan ng darating na kaganapan ng kaligtasang ipinangako ng Diyos sa kanyang bayan, isang larawang binigyang-pahimakas sa buhay hayagan (public life) ni Kristong Panginoon.

Ito ang pangako at hula na ating pinanghahawakan bilang mananampalataya. Iyan ang dahilan kung bakit ang tugon natin sa unang pagbasa ay walang iba kundi ito – ang ating maigting na pag-asa na tayong lahat ay makakabilang balang araw sa handaang ito: “Mananahan ako magpakailanman sa bahay ng Panginoon.”

Hindi kaila sa ating lahat na tayong mga Pilipino ay patuloy pa ring naghahanap ng pamalagiang tahanan. Marami sa ating maralitang taga-lungsod ang walang tahanan. Kay dami ang nakatira sa mga kariton, sa ilalim ng tulay, sa gilid ng mga ilog, na patuloy na nababarahan, kundi naglalaho na lamang at sukat. Alam rin natin na sampung bahagdan (10 %) ng ating kababayan ay naninirahan o nakikipanirahan sa ibang bansa. Tayong mga Pilipino ay matatagpuan sa mahigit sa 100 bansa sa buong mundo! Ang karanasan ng mga Israelita na naging isang bayang palagiang naglalakbay, palagiang naghahanap ng matutuluyan ay karanasan din natin bilang Pilipino.

Nguni’t ito ay hindi lamang natin karanasan. Ito ang panawagan ng Diyos para sa lahat ng tao. Tayong lahat ay mga pelegrinos (pilgrims) na walang permanenteng tahanan sa lupang ibabaw. Tayong lahat ay bumubuo sa iisang bayang ang kinabukasan ay maging ganap na isa sa ilalim ng pamamatnubay at pamamahala ng Diyos.

Iyan ang diwa ng larawan ng isang dakilang bangkete na handa ng Mesiyas! Iyan ang hantungang nais nating marating at makamit! At ito rin ang panagimpan at kagustuhan ng Diyos para sa atin.

Malayo pa ang lakbayin natin. Marami pang kanin ang kakainin ng mga Pinoy upang marating ang ating sariling Lupang Pangako. Marami pang luha at paghihinagpis ang pagdaraanan ng libo-libong mga Pinoy na minamatamis nilang makipagsapalaran sa mga karagatan ng buong mundo kaysa mamatay ng dilat ang mata, kumbaga, dito sa bayang walang masyadong maiaalay na trabahong makapaghahatid sa magandang kinabukasan sa kanilang mga anak. Mas ginugusto pa ng marami ang posibleng madakip ng mga pirata sa Somalia kaysa sa manatili ditong nakatingala sa kisame maghapon.

Pangarap natin ang kaligtasang makamundo!

Ang magandang balita ngayon ay higit pa rito. Pangarap rin ito ng Diyos. Nguni’t ang pangarap ng Diyos para sa atin ay bumabagtas pa sa rito, humihigit pa rito. Pangarap ng Diyos na ang lahat ng tao, ang lahat ng bayan sa buong daigdig ay makapiling Niya at ng isa’t isa sa isang walang hanggang bangkete sa kabilang buhay.

Nguni’t ang pangarap na ito ay dapat maging pangarap rin natin nang lubos. Mayroon rin tayong pananagutan at tungkulin upang ito ay maging katotohanan para sa atin.

Alam natin na mayroong mga Pinoy, na sa kanilang kagustuhang maka-angat sa buhay ay nauuwi sa pagbabagong ugali, sa pagbabagong pananampalataya, sa pagpapadala sa ibang mga kaugalian at paniniwala. Marami ang nawawalan ng pananampalataya sa isang bansa, nadadala ng kultura ng postmodernismo, ng konsumerismo at sekularisasyon.

Sa dahilang ito, masasabi natin na ang ilan ay napapatapon at napapariwara. Sa halip na dumulog sa bangkete na tama ang disposisyon at tama ang kasuotan, ay nagbibihis sila nang hindi angkop, kumbaga, sa dakilang handaan.

Dito papasok ang talinghaga sa ebanghelyo. Malinaw ang pangaral. Lahat ay inaanyayahan. Lahat ay tinatawagan ng Diyos. Lahat ay nais niyang tipunin. Subali’t mayroong naging patapon kumbaga sapagka’t hindi wasto ang kanyang pag-uugali. Hindi tama ang kanyang pananamit. Ayon sa talinghaga, ang taong ito ay ipinatapon sa labas, hindi sapagka’t hindi siya dapat kabilang, nguni’t sapagka’t hindi niya iniangkop at inihanda ang sarili sa paanyayang dakilang ito. Hindi ang may handa ang nagpatapon sa kanya, kundi ang kanyang maling pagpapahalaga sa paanyaya.

Tayong mga Pinoy saanman tayo naroon ay hindi mga patapon … Tayo ay mga pelegrinos, mga taong naglalakbay patungo sa isang hantungang hindi gawa-gawa lamang natin. Tayo ay hindi itinatapon sa ibang bansa hindi upang maging mga patapon, kundi upang maghanda sa dakilang pagtitipong nabanggit natin. Ito ay walang iba kundi ang langit na tunay nating bayan.

Doon, kasama ng Banal na Santatlo, at kaniig ng lahat ng nagdamit nang tama, at nag-asal nang tama, tayong lahat ay makakaranas, hindi ng walang hanggang pagpapatapon bagkus walang hanggang pagtitipon. “Mananahan ako magpakailanman sa tahanan ng Panginoon!”

UBUSAN SA UBASAN!

Ika-27 Linggo ng Taon(A)
Octobre 5, 2008

Mga Pagbasa: Is 5:1-7 / Filipos 4:6-9 / Mt 21:33-43

Tatlong linggo na natin naririnig ang ebanghelyo na may kinalaman sa ubasan. Noong nakaraang dalawang linggo, narinig natin ang mga taong nagpagal sa ubasan nang iba-ibang haba (o ikli) ng panahon. Nguni’t pare-pareho ang kanilang sinahod. Noong isang Linggo narinig natin ang dalawang magkapatid na pinadala ng Ama sa ubasan. Ang una ay tumanggi nguni’t nagbago ang isip sa huling sandali at nagtungo. Ang ikalawa ay sumagot ng “oo” subali’t ni anino niya ay hindi nakita sa ubasan.

Sa Linggong ito, ubasan na naman ang escena … pero iba ang kwentong salaysay … Tingnan natin muli…

Ang may ari ng ubasan ay malayo ang tirahan. May mga katiwala siyang pinag-ingat ng ubasan. Nang magpadala ng mga taong ang pakay ay kumubra ng kanyang parte sa ani, ang mga pinagkatiwalaan ay nag-asal hayop. Pinatay nila ang mga sugo at kobrador. Huli sa lahat ay pinadala rin niya ang kanyang anak. Gayon din ang palad na kanyang sinapit sa kamay ng mga tampalasang katiwala.

Nagka-ubusan ng lahi sa ubasan!

Subali’t madaling mabulid sa isang maling pagka-unawa sa talinghagang ito na isang alegoriya. Hindi ito leksiyon tungkol sa karahasan. Hindi ito isang pangaral na tama at wasto ang ginawa ng mga katiwalang ang kanilang pakiramdam ay sila ay nalamangan o nadaya. Walang kinalaman ito sa kung mali o tama ang gumawa ng karahasan sa kapwa.

Bilang isang alegoriya, dapat nating unawain kung ano ang isinasakatawan ng bawa’t isang elemento o gumaganap na tauhan sa kwento.

Una, dapat alalahanin na ang kausap ni Kristo ay mga punong pari at mga pariseo. Sila ang kumakatawan sa mga katiwalang tampalasan. Dumating ang mga sugo – mga propeta – nguni’t hindi sila nakinig at naniwala. Huli sa lahat ay dumating ang bugtong na Anak ng Diyos, sa katauhan ni Kristo. Siya man ay siniphayo at di pinansin ng mga tampalasan. Alam natin kung ano ang naganap sa kanya … Ipinako at namatay siya sa krus, sa pamamagitan ng pagbabalak na maitim ng mga kinauukulan.

Subali’t sapagka’t tayong mga taga-sunod ni Kristo ay naparito upang makatanggap ng pangaral para sa ating sarili sa Liturhiyang ito, dapat natin ngayon tingnan ang kahulugan nito para sa ating buhay. Tayo man ay kinakausap ngayon at pinangangaralan ng Ebanghelyo at ng dalawa pang pagbasa. Ayon sa tradisyon ni Ignacio de Loyola, makabubuti sa atin kung sa pagbabasa natin ng ebanghelyo, ay mailagay natin ang ating sarili sa lugar na kung saan naganap ang pangyayaring ito, kung baga.

At dito ngayon papasok tayo bilang kabahagi ng kasaysayang ito. Tayo ba ay papanig sa mga taong ang pakay ay ubusin ang ubasan at mapasakanila ang lahat? Tayo ba ay nasa lugar din ng mga punong pari at pariseo na, sa kabila ng lahat ng pagpupunyagi ng Ama, ay napadala sa sariling mga balakin na kalimitan ay nagmumula sa isang maitim na budhi at makasariling mga layunin?

Hindi como nagpupuyos ang damdamin natin sa mga tampalasang mga katiwala ay tayo ay hindi na mabubulid sa ganitong kamalian. Bagama’t hindi naman sigura natin maiisipan ang pumaslang at kumitil ng buhay, hindi malayong mangyari na kaya nating kitilin kung hindi may buhay, ay ang magandang ideya na maghahatid sa kabutihan ng ating sarili o ng ibang tao. Hindi man siguro nating maisip na ubusin ang mga sugo ng Diyos, ay kaya naman siguro nating ubusin o tanggalin sa isipan ang mga magagandang adhikain na may kinalaman sa buhay na walang hanggan, sa mga bagay na nagpapabanal.

Malaking labanan ang nagaganap ngayon sa kongreso – kung ipapasa ba o hindi ang isang batas na labag sa kalooban ng Diyos, na bahagi ng tinatawag ni Papa Juan Pablo II na “contraceptive mentality,” na bahagi ng kultura ng kamatayan. Hindi man natin isiping patayin muli si Papa Juan Pablo II, ay naiisip nating patayin, hindi lamang ang mga batang inosente, kundi pati na rin, ang pangaral na naghahatid sa tunay na pangkalahatang kabutihan at kapakanan ng buong pagkatao natin.

Handa rin tayong ubusin ang nagmamay-ari ng ubasan ng buhay makatao.

Ang ubasan ay larangan ng buhay ng tao. Ito ay larawan ng buhay na walang hanggan na naghihintay para sa atin lahat. Ano ba ang gagawin natin sa mga sugo ng may ari?

Tayo ba ay mag-aasal tulad ng mga taong gumanap sa kwentong ito na ang pamagat ay UBUSAN  SA UBASAN?

ANO BA ANG ATING HANAP?

Ika-25 Linggo ng Taon(A)
Septiembre 14, 2008

Mga Pagbasa: Is 55:6-9 / Filipos 1:20c-24,27a / Mt 20:1-16

Ang mga pagbasa natin ay nagsisimula sa isang pang-araw araw na karanasan. Lagi tayong naghahanap ng kung ano man. Ang buhay ay tila isang mahabang pagtugis sa pinakamahalagang katotohanan. Ito ang makabagbag damdaming panalangin ni San Agustin: “Hindi mapakali ang aming puso Panginoon, at hindi ito malalagay sa tahimik hanggang hindi ito nananatili sa Iyo.”

Puede natin matagpuan o masumpungan ang lahat ng ating inaasam at hinahanap. Kung naghahanap tayo ng makamundong bagay, panandaliang kasiyahan ang ating nakakamit. Subali’t batid natin lahat, na matapos natin matanggap o makuha ang hanap, balik na naman tayo sa simula. May iba na naman tayong hahanapin at aasamin.

Sa unang pagbasa, paalaala sa atin ni Isaias kung ano o sino ang dapat higit na tugisin at hanapin: “Hanapin ang Diyos, habang Siya ay masusumpungan pa.” Sa madaling salita, sinasabi niya na ang panahon na nakalaan sa atin ngayon ay dapat gugulin sa paghahanap ng Siyang humihigit sa lahat, sa Kaniyang lampas ang kahalagahan sa lahat ng bagay o tao sa daigdig.

Ang lahat ng ito ay may kinalaman sa wastong hanay ng pagpapahalaga. Ito rin ang diwang napapaloob sa panulat ni San Pablo. Bagama’t mahalaga ang buhay makamundo, bagama’t may saysay ang buhay pang katawan, at bagama’t dumarating ang panahon na mahirap mamili sa dalawa, malinaw niyang sinasabi na ang lahat ay pumapasailalim sa kadakilaan ni Kristo. Si Kristo lamang ang sukdulan ng kahalagahan. Ang buhay niya ay walang ibang saligan liban kay Kristo, at pati na rin ang kamatayan ng katawan ay daan para makapiling si Kristo. Kahit malinaw na hindi niya minamaliit ang buhay sa mundo, minamatamis niya ang makapiling si Kristo nang higit sa lahat, higit pa sa buhay sa daigdig.

Sa kanyang mga kataga, malinaw na ang hanap niya nang higit sa lahat ay ang Panginoon at ang buhay kapiling niya.

Subali’t ang lahat ng ito ay nagbubunga ng isang katanungan para sa atin. Tayo ba ay pinahahalagahan din ng Diyos? Kung tayo ay ganuon na lamang ang paghahanap sa kanya, tayo ba ay kanya ring pinahahalagahan?

Ang talinghaga tungkol sa taong naghanap ng magtatrabaho sa kanyang  ubasan ay malaking paliwanag sa katanungan natin. Oo, naghahanap din ang Diyos para sa atin. At hindi lamang ito, ang kanyang pagtingin sa atin ay pantay-pantay … walang lamangan, at walang pagtatangi.
Normal na isipin natin na ang pasuweldo sa mga naunang magpagal ay dapat na higit kaysa sa mga nahuli sa pagpapagal. Subali’t malaking gulat natin nang malamang ang bigay ng may-ari sa nauna at nahuli ay pareho lamang.

May isang mataginting na turo ang lahat ng ito. Maari natin tanungin ang sarili natin: “Ano pa talaga ang aking hanap?” “Ano ba talaga ang ating pinag-aasam-asam? Kung ang hanap natin ay material na bagay, natural na tayo ay mabibigo at malulungkot sa ating tatanggapin. Hindi kailan man tayo masisiyahan sa kaunti, sa kapantay ng tinanggap ng mga taong huli na ang lahat nang sila ay magsimulang magpagal. Parang isa itong kawalan ng katarungan.

Subali’t kung ang hanap natin ay ang Diyos at ang kanyang kalooban, masisiyahan tayo sa anumang kanyang kaloob, sapagka’t sa kabila ng lahat, ang tunay niyang kaloob ay ang kaniyang sarili, ang kaniyang pag-ibig.

Tama si San Agustin. Maaarin tayong maghanap ng napakaraming bagay. Nguni’t tanging Diyos lamang ang siyang makapagpupuno ng pagkukulang na malalim sa ating pagkatao. Wala nang iba.

Hanapin natin Siya, habang Siya ay matatagpuan pa.

SAMBIT NG PUSO, HINDI LANG SABI-SABI

Ika-21 Linggo ng Taon (A)
Agosto 24, 2008

Mga Pagbasa: Isaias  22:19-23 / Roma 11:33-36 / Mt 16:13-20

May pagkakataon sa buhay na humaharap ang tao sa isang napakahalagang katanungan na hindi dapat ipagpaliban. May mga katanungang ang hinihingi ay hindi isang butil ng kototohanan, kundi ang  wagas na totoo, ang lubhang mahalaga, ang perlas na walang kapantay, ang wagas na katotohanang may malaking kahihinatnan sa takbo at himig ng buhay ng isang tao.

Ito ay isang katanungang hindi masasagot ng Oo o Hindi lamang. Ito ay katanungang ang dulot sa buhay ay walang iniwan sa isang pagbabagong nagmumula sa kung ano ang anteparang suot ng isang tao sa mata. Kung ang salamin ay de color o may kulay, ang lahat ng makikita ay may kulay rin. Kung ang pananaw o punto de vista ay malawak, malawak din ang makikita ng isang tao. Kung palpak ang pananaw o simulain, kapalpakan din ang pawang makikita.

Sa Linggong ito, isang lubhang mahalagang tanong ang nakatambad sa atin, at hindi lamang kay Pedro.  Hindi ito isang tanong na kayang sagutin ng Oo o Hindi. Hindi ito isang tanong na maaaring ipagpaliban o bale walain. Ito ay may kinalaman sa lahat ng kinasasaligan ng buhay ng tao.

Ako ay isang guro na halos walang patid na nagtuturo magmula pa noong taong 1977. Kung minsan, may mga tanong na napakadaling sagutin kung ang mga ito ay tinatawag natin na objective o factual na katanungan. Subali’t sa 31 taon ko nang pagtuturo, alam kong may mga tanong ang mga estudyante na hindi madaling sagutin. Ang unang tanong ng Panginoon ay tulad ng madaling tanong na ito: “Sino ba ako ayon sa mga tao?” Kung gaano kadali ang tanong, ganoon din kadali ang sagot. Mabilis pa sa kidlat ang sagot ng mga disipulo: “Sabi nila, ikaw raw si Juan Bautista. Ang sabi ng iba ikaw daw si Elias, at ang iba pa ang sabi ay ikaw raw si Jeremias o isa sa mga propteta.”

Madaling sagutin ang tanong na ito – isang tanong na hindi humihingi ng pamumuhunang ng sarili. Ito ay isang factual o objetivong tanong na hindi nangangailangan ng anu pa man liban sa tahasang sagot na hindi humihingi ng iba pang bagay.

Subali’t may isa pang tanong ang kasunod nito na hindi de kahon, at hindi madaling bigyang tugon. “Nguni’t kayo … sino ako para sa inyo?”

Hindi nag-atubili si Simon Pedro. Sumagot siya kaagad nang buong linaw at buong katiyakan: “Ikaw ang Kristo, ang Anak ng Diyos na buhay.” At sapagka’t ang tanong na ito ay lubhang mahalaga, lubhang mahalaga rin ang bunga ng kanyang kasagutan – isang dakilang pagbabasbas mula sa Panginoon: “Mapalad ka Simon Pedro, anak ni Jonas. Sapagka’t hindi laman at dugo ang nagpahayag sa iyo nito, kundi ang aking Amang nasa langit. “

Isa sa mga tanda ng ating panahon ngayon ay ang kawalang kakayahang magtanong at magbigay-tugon hinggil sa mga lubhang mahahalagang bagay.  Sa ating panahon, tila baga lahat ay tinatanggap na lamang bilang normal, bilang bagay na hindi na dapat suriin. Tanggap na ng marami na ang tinatawag na kalakaran ng gobyerno ay ang sumunod sa landas ng katiwalian, ng kadayaan, at ng pagsasamantala sa mga mangmang at mahihirap. Tanggap na rin ng balana na ang mga pagpapahalagang nakikita sa larangan ng mga sine at palabas sa TV, ang mga programa na tinatawagang “entertainment” ay siyang tama. Wala nang nakikitang mali sa mga masasalimuot na buhay ng mga artista, ng mga taong tinitingala ng milyon-milyong katao sa bayan o sa buong mundo.

Tila baga naglaho na ang kakayahan ng tao na magtanong at maghanap ng kasagutan na hindi napapako sa diwang “ganoon talaga, eh,” o “iyan ang kalakaran ng lipunan, eh … wala tayong magagawa diyan.”  Tila nawala na ang pagsisikap na maghanap ng kasagutang wagas sa likod ng mga pangyayari sa lipunan.

Nais kong isipin na ang mahalagang katanungan ng Panginoon sa mga disipulo ay may katumbas din sa ating buhay ngayon. Sino nga ba si Kristo para sa atin?
Siya ba ay isa lamang na kahanay ng mga dakilang tao tulad ni Gandhi, ni  Buddha, o ninumang dinadakila at pinararangalan saanman?

Ibig kong imungkahi na ang tanong na ito ay lubhang mahalaga para sa atin ngayon. Bakit? Una sa lahat, sa ating panahon, na pinaliligiran ng saloobin na parang ang lahat ay pare-pareho lamang (genericism), madaling mabulid sa kamaliang tunghayan si Kristo bilang isa lamang taong dakila, tulad ng mga dakilang bayaning tinitingala ng marami. Sa saloobing ito, ang pananampalataya ay parang isang gallup poll o survey na nagpapalutang lamang ng kung ano ang iniisip ng marami. Sa madaling salita, ang pananampalataya ay katumbas lamang ng isang popularity contest, kung baga. Kung ang sabi ng nakararami ay ganito, iyon na rin ang aking sinasabi. Kung ang saloobin ng marami ay ganito, ganoon na rin ang aking saloobin.

Sa ganitong paraan, ang pananampalataya ay hindi isang personal na pagtugon, kundi bunga ng isang survey o ng mga estatisko. Ang pagsunod sa takbo o kalakaran ng tao ang siyang panukat ng aking paniniwala.

Nais kong imungkahi na ang tanong ng Panginoon para sa atin ay lubhang mahalaga at may malaking kahihinatnan sa ating buhay. “Kayo … sino ako para sa inyo?”

Mayroon tayong malinaw na halimbawa sa katauhan ni Papa Benito XVI. At ang tugon niya rito ay isa sa sampung mahahalagang bagay na nais niyang ipadama at ipabatid sa atin. Ito ay ang katotohanang si Kristo ay Panginoon, ang katotohanang si Kristo at ang Iglesya ay hindi maaaring paghiwalayin, ang katotohanang iisa lamang at tanging iisa ang tagapagligtas.

Subali’t matay nating isipin, ang tanong na ito sa mga disipulo ay hindi isang tanong na maaaring ihanay sa ibang ordinaryong tanong na puedeng sagutin ng Oo o Hindi. Ang hinihingi ng tanong ay hindi Oo o Hindi, kundi isang sagot na may puhunang personal, may malaking halaga na dapat pagbayaran, ika nga. Ang sagot na ito ay humihingi ng ating buong puso, buong kaluluwa, at buong pagkatao. “Ikaw ang Kristo, ang Anak ng Diyos na buhay.” Ito ang sagot ni Pedro. Ito ang dahilan kung bakit iniatang sa kanya ang isang karangalan at tungkuling hindi mapananagutan ng isang simpleng Oo at Hindi. “Ikaw ay bato, at sa ibabaw ng batong ito ay itatatag ko ang aking Iglesya.”

Hindi ito batay sa sabi-sabi. Ito ay siyang sambit ng puso, sambit ng pananampalaya.

Ikaw … anong masasabi mo? Sabi-sabi lamang ba, o sambit ng pusong nananalig at nagmamahal?

MAPILIT, MAKULIT, O PUNO NG PAG-ASA?

Ika-20 Linggo ng Taon (A)
Agosto 17, 2008

Mga Pagbasa: Isaias 56:1, 6-7 / Roma 11:13-15, 29-32 / Mateo 15:21-28

Sa mga araw na ito, ang pagiging mapilit ay ginagamtimpalaan. Ang pagiging mapilit sa pagsasanay, bilang isang halimbawa, ay nagbubunga ng medalya sa Olympics sa Beijing. Napapanganga na lamang ang milyon-milyong katao tuwing mapapanood ang mga manlalarong tumatanggap ng gintong medalya sa larangang kanilang sinasalihan.

Subali’t hindi lingid sa ating kaalaman na ang marami sa mga ito ay nagdadaan sa napakaraming oras na pagpupumilit upang marating ang kanilang oras ng luwalhati. Hindi kaila sa atin na si Michael Phelps ng Baltimore, Maryland, ay walang ibang ginagawa kundi kumain, matulog, at magsanay sa paglalangoy. Ito ang kanyang “full time job,” ika nga. Ang bunga ang siya ngayong tinitingala at hinahangaan ng marami.

May katuturan ang kakulitan, tulad ng aking sinabi kamakailan sa isa ring pagninilay sa blog na ito.

Ang pagiging mapilit at makulit ay may kaugnayan sa ating mga pagbasa ngayon. Sa hula ni Isaias, natunghayan natin na ang Diyos ay nangangako ng kaligtasan sa mga taong nananatiling tapat sa kasunduan at nagpupunyagi sa pagtalima sa kanyang kalooban.

Sa ikalawang pagbasa, ipinaaalala ni Pablo sa atin kung gaano katapat ang Diyos sa tao, at kung paanong ang kaloob ng Diyos at ang kanyang panawagan ay wagas at walang pagbabago at pagkupas. Mapilit o matimyas ang pag-ibig ng Diyos sa atin at ang kanyang awa ay walang hangganan. Kakulitan sa pag-ibig ang puno at dulo ng sinasabi ni San Pablo.

Subali’t wala nang mas lilinaw pa sa sinasaad sa ebanghelyo. Ito ang kasukdulan ng kakulitan ng pananampalataya at kakulitan sa panalangin. Ang babaeng nabanggit ay hindi man lamang kapanalig ni Kristo, kung baga. Wala siyang dapat asahan, ika nga, sa Panginoon. Subali’t ang malaking pangangailangan ang nagbunsod sa kanya upang lumapit. Nguni’t hindi lamang pangangailangan kundi pananalig ang tuluyang nagbunsod sa kanya upang magpumilit sa Panginoon.

At ito ang magandang balita para sa atin sa araw na ito. May isang napakagandang panalangin ang turo sa atin ng babaeng Cananea: “Panginoon, tulungan mo ako.” Bagama’t siniphayo siya sa simula, nagpumilit siya sa kanyang panalangin, “Panginoon, tulungan mo ako.”
Tayong lahat ay nagdadaan sa matinding pangangailangan o suliranin sa buhay. Wala ni isa man marahil sa aking mga tagabasa ay makasasansala sa katotohanang ito. Lahat tayo ay ay may karanasan ng malaking pangangailangan, lalu na sa isang sitwasyong ang lipunan natin ay binabalot ng sari-sari at masalimuot na kalagayan ng katiwalian sa loob at labas ng gobyerno. Di lingid sa lahat na marami sa mga suliraning pinagdadaanan ng Pilipino ay hindi lamang galing sa kalikasan, tulad ng mga bagyo ay iba pang mga natural na kalamidad. Walang higit pang masahol sa kalamidad na dulot ng mga tampalasang mga politico na patuloy na naninipsip ng dugo ng mahihirap at walang kakayahang lumaban sa sistemang mapaniil at puno ng kadayaaan at pagmakasarili. Hindi pa man nasisimulan ang mga proyekto na utang sa ibang bansa, ay napagsamantalahan na ng mga tampalasang ito na nagkukubli sa titolong “public service.” Ang perang dapat sana ay mapunta sa pagsasaayos ng edukasyon ay napupunta lahat sa walang sawang katakawan ng mga tiwali at walang konsiyensiyang “public servants” sa ating lipunan.

Hindi kaila na ang lahat ng ito ay nauuwi sa maraming mga problema ng mga mangmang, walang kaya, at walang tinig sa lipunan.

Sila ay walang iniwan sa babaeng Cananea na ang tanging nasabi lamang ay isang panalanging punong-puno ng pag-asa at kakulitang mapagligtas: “Panginoon, tulungan mo ako.”

KALINGA, PAGPAPALA, PAGGAWA

Ika-18 Linggo ng Taon (A)
Agosto 3, 2008

Mga Pagbasa: Isaias 55:1-3 / Roma 8:35,37-39 / Mt 14: 13-21

Kalinga mula sa Diyos ang paksa sa unang pagbasa. Isang pangitain mula sa panulat ni Isaias ang naglalarawan sa Diyos na nagbibigay anyaya  sa lahat upang dumulog sa hapag niya. Ang paanyaya ay para sa mga nauuhaw, sa mga salat at walang salapi, sa mga walang pambayad. Maigting na panawagan at mahigpit na paanyaya sa isang panibagong kasunduan, na inilalarawan sa pamamagitan ng isang handaan, ang magandang balita ni Isaias.

Pagpapala naman ng isang maigting na ugnayan at pagmamahalan ang pinapaksa ng ikalawang pagbasa. Sa panulat ni San Pablo sa mga taga Roma, pinagtitibay ang katotohanang ang Diyos na nagkakalinga ay may higit pang pagpapala sa mga nagmamahal sa kaniya. Wala aniya anuman ang makapaghihiwalay sa Diyos at sa mga nagmamahal sa Kaniya. “Sa lahat ng bagay,” ani Pablo, “matagumpay tayong makapagwawagi sa pamamagitan niyang siyang unang nagmahal sa atin.”

Parang isang kabalintunaan na ang tinutumbok ng mga pagbasa ay pawang may kinalaman sa pagkain. Ang larawang ipinipinta ni Isaias ay isang makalangit na handaan. Ang kwento sa ebanghelyo ay may kinalaman sa pagpaparami ng tinapay at pagbubusog sa libo-libong tao. Isang kabalintunaan ito sa panahon natin kung kailan ang seguridad sa pagkain ay tinatanaw na malaking problema sa maraming bahagi ng daigdig. Sa araw na ito kung kailan natin isinisigaw ang tugon natin matapos ang unang pagbasa: “kaloob ng Diyos ay pagkain, tinutugon niya ang pangangailangan natin,” kay rami ang nagugutom, maging sa ating bansa. Kay raming salat na walang maibili ng pagkain, at kay raming lugar na wala ring mabiling pagkain. Bukod dito, maging sa ating bayan, ang halaga ng pagkain ay walang ampat na tumataas. Unti-unting nalalapit sa bingit ng pagkagutom ang napakaraming mga mahihirap.

Ito nga bang magandang balitang ito ay may kaugnayan sa tunay nating buhay? Ito nga bang sinasaad sa ebanghelyo ay makapagliligtas sa atin, at makapagtatawid-gutom sa balana? Ito nga bang pinag-uusapan natin Linggo-linggo sa simbahan ay may kakayahang magdulot ng nakikita at nasasalat na kaligtasan para sa mga nagugutom at naghihikahos?

Mahalaga na mailagay natin ang sarili sa sitwasyon ng mga Israelita na binusog ng Panginoon sa ebanghelyo. Mahalaga na maunawaan natin na bukod sa pisikal na pagkagutom, ay mayroon silang higit na malalim na pagkagutom – ang arap at hanap ng tao sa kaibuturan ng kaniyang puso na binanggit natin noong nakaraang Linggo. Ito ang dakilang pagkagutom ng tao sa Diyos, ang malalim na pag-aasam natin sa kanyang kabanalan, sa kanyang katarungan at kapayapaan.
Ang arap at hanap ng tao ay nagbunga sa yakap ng Diyos na nagkaloob ng dakilang pagpapala. At ang dakilang pagpapalang ito ay naisalarawan sa pagpapakain ni Kristo sa limang libong katao, hindi pa kasama ang mga babae at mga bata.

Tunay na magandang balita ito para sa atin na magpahangga ngayon ay nagugutom pa rin sa maraming bagay. Gutom tayo sa katarungan. Gutom tayo sa kapayapaan. Salat na salat ang tao ngayon sa pagkakaisa at pagtutulungan, at pagbibigayan. Uhaw ang maraming bahagi ng mundo ngayon sa tubig na mapagpala. Uhaw ang maraming bansa sa tulong ng mga nakaririwasang bansa sa daigdig. Marami ang gutom, salat, at uhaw sa kalinga ng kapwa, sa pagmamalasakit sa kalikasan at sa pag-iingat at pangangalaga sa mga kaloob ng Diyos sa daigdig ng kalikasan.

Tunay na ang mga kamay ng Diyos ay nakaunat para magkaloob sa atin ngayon ng kalinga at pagpapala. Naganap ito sa pamamagitan ng milagro na ginawa ni Jesus. Nagaganap pa rin ito sa patuloy na himalang nangyayari tuwing tayo ay dumadalo sa Misa. Nagaganap pa rin ito sa tuwinang tayo ay binubusog niya sa kanyang salitang nagbibigay-liwanag sa buhay ng tao.

Subali’t may isang mahalagang aspekto ang magandang balitang ito na hindi natin pwedeng kaligtaan. Ang kalinga at pagpapala ng Diyos ayon sa ebanghelyo ay hindi parang mana sa lumang tipan na nahulog na lamang at sukat. Hindi ito isang paalagwa mula sa langit na walang hinihinging puhunan mula sa atin. Kung titingnan natin muli ang salaysay ni Mateo, makikita natin, na ang himala ay naganap dahil sa dalawang mahalagang bagay: una, nagkaloob sila ng  5 tinapay at dalawang isda. Namuhunan sila nang tama. Hindi nila ipinagkait ang kaunting mayroon sila. Ikalawa, nang marinig ni Jesus ang mungkahi ng mga disipulo na pauwiin na ang mga tao, ang hamon ni Kristo ay maliwanag: “Kayo na mismo ang magbigay sa kanila ng pagkain.”

Narito ang susi sa magandang balita. Nasa Diyos ang kalinga at pagpapala, nguni’t nasa tao ang paggawa. Nasa Diyos ang  awa at biyaya, nasa tao ang gawa.

Takot ang marami sa nagtataasang presyo ng bilihin. Takot ang balana sapagka’t tila wala nang pag-ampat sa pagbulusok ang kalidad ng buhay ng tao sa ating bayan. Pahirap tayo ng pahirap. Parami nang parami ang mga suliranin. At napakadali ang magpadala sa kalakaran ng kultura at isipin na ang solusyong iminumungkahi ng mga mambabatas na pigilin ang pagdami ng tao sa pamamagitan ng Reproductive Health bill, ay siyang tunay na solusyon, kahit na ito ay labag sa kalooban ng Diyos at turo ng Iglesia Katolika.

Kalinga at pagpapala ang dulot at kaloob ng mga kamay ng Diyos. Ito ay batid natin. Subali’t dapat din natin mabatid na ang kaloob na ito ay makapangyayari lamang kung tayong lahat ay marunong mamuhunan. Ang solusyon sa napakaraming tao sa bansa ay hindi maaring lapatan ng lunas sa paraang yumuyurak sa dignidad ng tao, sa paraang artipisyal at bagay na nagpapababa sa dignidad humana. Lahat ay dapat mamuhunan dito. Ang mga mag-asawa ay dapat mamuhunan sa wasto at napapanahong pagpipigil sa sarili at pagsasakripisyo, na daan sa paglago ng tunay at wagas na pag-ibig sa isa’t isa. Ang mga namumuno sa lipunan ay dapat ding mamuhunan sa pamamagitan ng paggawa upang ang mga estruktura ng lipunan ay maisa-ayos at mapawi at mapuksa ang lahat ng estruktura ng kadayaan, katakawan, katiwalian, at pagkamakasarili. Ang lahat ay inaanyayahang dumulog sa hapag ng makalangit na bangkete sa pamamagitan ng daan ng wagas na pag-ibig at sakripisyo.

Tunay na tunay na ang Diyos ang simulain ng kalinga at pagpapalang kinakailangan ng balana. Pero ang kalinga at pagpapalang ito ay nagdadaan din sa ating lahat. Tayong lahat ang tulay na pinagdadaanan ng biyaya ng Diyos. Nasa Diyos ang kalinga at pagpapala, pero nasa tao ang paggawa.

ARAP, HANAP, YAKAP

Ika-17 Linggo ng Taon (A)
Julio 27, 2008

Mga Pagbasa: I Hari 3:5, 7-12 / Roma 8:28-30 / Mateo 13:44-52

Ang hanay ng mga pagbasa natin ngayon ay nagsimula sa isang karanasan na malamang ay karanasan din natin. Isang pangarap ang kwento ng unang aklat ng mga Hari – pangarap ng talubatang si Solomon. Nagpakita sa pangarap ang Diyos na nagtanong sa kanya kung ano ang kanyang hanap o mithiin. Ang kanyang hiling ay kung ano ang hanap ng kanyang ginintuang puso: “Pagkalooban mo ako ng isang pusong mapang-unawa, upang mapatnubayan ko ang iyong bayan, at maging maalam kumilatis ng wasto o mali.”

Kung ano ang arap ay siyang hanap ni Solomon. Ang kanyang ginintuang mithiin ay hindi nauwi lamang sa kanyang pansariling kapakanan, bagkus nakatuon sa ikabubuti ng bayan ng Diyos. Ang kanyang arap ay maagap na sinuklian ng Diyos ng isang pangako at pagpapala: “Pagkakalooban kita ng isang pusong marunong at mapang-unawa na kailanman ay hindi nakita saanman ni mapapantayan ninuman.”

At ang maagap na tugon ng Diyos ay siya rin nating maagap na kasagutan matapos ang unang pagbasa: “Panginoon, mahal ko ang iyong mga kautusan.”

Ang ikalawang pagbasa ay isa namang patunay sa tunay na layunin at mithiin ng Diyos para sa atin. Ang hanap ng tao ay hindi kailanman binigo ng Diyos. “Batid natin,” ani San Pablo, “na lahat ng bagay ay nauuwi sa kabutihan para sa mga nagmamahal sa Diyos.” Masasabi natin na ito rin ang pangarap ng Diyos para sa atin – ang mapanuto ang lahat at makaniig ng Diyos.

Hindi ba’t ito ang nasa likod ng lahat ng ating mga pithaya at sanghaya? Hindi ba’t ito ang nilalaman ng ating mga puso at damdamin? Ito ang isa sa mga binigyang-diing pangaral ni Ronald Rolheiser sa kanyang aklat na The Holy Longing. Sa likod ng lahat ng ating arap (mithiin), ay walang ibang kundi ang Diyos ang ating hanap. Siya lamang at ang kanyang kalooban ang ating tunay na pinipithaya at inaasam-asam.

Maraming  nilalaman ang ating puso at damdamin araw-araw. Nandiyan ang kagustuhan natin na lumawig ang kapayapaan sa mundo. Nandiyan ang pagnanasa natin ng karampatangkaginhawahan ng buhay para sa lahat. Nandiyan ang paghahanap natin ng kasagutan sa maraming mga suliraning bumabagabag sa atin araw-araw.

Madali ang mabulid sa pagkakamaling manatili na lamang at sukat sa mga makamundong mga mithiin at layunin. Madali rin ang masadlak lamang sa pansariling pagnanasa – ang maghanap, ayon sa kalakaran ng kultura at lipunang punong –puno ng katiwalian, ng lahat ng uri ng makasariling layunin – ang magpadala na lamang sa agos at takbo ng lipunan.

Ito ang kultura ng korupsyon na parang agos ng tubig na tumatangay sa maraming mga Pilipino sa ating panahon. Ito ang kahulugan ng pananatili lamang sa antas ng makamundo at makasariling mga pagnanasa, na wala nang pagsasaalang-alang sa Diyos.

Pagkakataon na sana ni Solomon ang humiling ng lahat ng bagay na ika-iigaya at ikapapakinabang lamang niya. Nguni’t hindi ito ang kanyang arap at hanap. Mayroon pang higit siyang minimithi. Niyakap niya rin ang arap ng Diyos at isinaalang-alang ang Kanyang kalooban. At sapagka’t nagtapat siya sa Diyos ng tunay na layunin niyang dakila na nakatuon sa kapakanang pangkalahatan, maagap rin at maigting ang yakap ng Diyos sa kanya. Pangako at pagpapala ang tinanggap niya mula sa Diyos na gumagawa para sa ikabubuti ng mga nagmamahal sa Kanya.

Ang tunay na arap at hanap ni Solomon, ay ang Diyos at ang kanyang dakilang pagmamahal para sa kanyang bayan.

Lahat tayo ay naghahanap ng kayamanang walang kupas, ng kagandahan at kaligayahang walang maliw. Mahalaga na matukoy natin ito. Gaya ng sinasaad sa ebanghelyo, hindi tayo dapat masiyahan lamang sa asero, o puwet ng baso. Ang ating hanap ay isang kayamanang nabaon sa lupa. Hindi tayo nasisiyahan hangga’t hindi natin nakakamit ito. Gagawa tayo ng lahat mapasa-atin lamang ang natatagong kayamanan sa lupaing nabanggit. At kapag nasumpungan natin ito, ay handa tayong ipagbili ang lahat, mapasa-atin lamang ang dakilang yamang ito – ang perlas na hindi mapapantayan ng halaga.

Nagugunita ko ang kwento ni Pippin, na apo ni Carlomagno, Emperador ng Imperyong Romano. May mga tinig na nagsasabi sa kanyang magpakasasa sa poder, sa ginto, at sa kapangyarihang kaakibat ng pamumuhay sa palasyo ng Emperador. Sa wakas ng kanyang buhay, ay napagtanto niya na walang kulay na hindi kukupas, walang kapangyarihan at posisyon na hindi maaagnas at maglalaho. Ang orihinal niyang arap, ay hindi niya tunay na hanap. Napagtanto niya na siya ay hindi na kailangang mag-asam na maging isang agila, o kaya isang malalim, malawak, at makapangyarihang ilog sa kagubatan. Sa wakas, natanggap niya ang katotohanan. Siya ay nagkaroon ng tunay na karunungan.

Ito ang magandang balita ng Panginoon para sa atin sa araw na ito. Marami tayong arap, hanap, at naisin. Subali’t tanging isa lamang ang wastong hanap ng ating pusong nabihag na ng Diyos – ang karunungang maka-langit, at ang pagmamalasakit para sa  Diyos at sa kapwa. Sa kaibuturan ng ating puso at damdamin, ang arap at hanap natin ay walang iba kundi ang Diyos. Siya at ang kanyang kaharian ay ang kayamanang nakabaon sa lupa – kayamanang handa tayong pagsikapan at pagbayaran nang malaki.

Ang ating arap at hanap ay ang yakap ng Diyos sa buhay na walang hanggan.

Sa kabutihang-palad, ang ating arap at hanap na ito ay maagap na tinutugunan ng Diyos. Siya mismo ang gumagawa ng paraan at daan upang tayo ay kanyang mayakap sa isang maigting at mapagmalasakit na pag-ibig. “Batid natin na ang Diyos ay gumagawa para sa ikabubuti ng lahat ng mga nagmamahal sa Kanya.”

Naiintindihan ba natin ang lahat ng ito?

PANGAKO, PANANATILI, PAG-ASA

Pag-akyat ng Panginoon sa Langit (Taon A)
Mayo 4, 2008

Mga Pagbasa: Gawa 1:1-11 / Efeso 1:17-23 / Mateo 28:16-20

N.B. Ipinagpapauna ko na ang pagninilay na ito sapagka’t paalis ako sa Mayo 1, 2008 at babalik sa Junio 8, 2008. Pipilitin kong magampanan ang pagninilay na ito kahit mula sa US, Greece, Turkey, at Israel sa loob ng panahong ito. Salamat muli sa lahat!

Ang pag-akyat ng Panginoon sa langit ay malimit nating isiping isang paglisan. Kung may paglisan ay may pamamaalam. Subali’t ang mga pagbasa sa araw na ito ay malayo sa diwa ng paglisan. Umiikot ang pagdiriwang natin ngayon sa tatlong kataga: pangako, pananatili, at pag-asa.

PANGAKO … Ang unang pagbasa ay nakatuon sa isang pangako: “Tatanggap kayo ng kapangyarihan pagbaba ng Espiritu Santo.” Subali’t kalakip ng pangakong ito ang isang paghamon: “Kayo’y magiging saksi ko sa Jerusalem, sa buong Judea at Samaria, at sa lahat ng dako ng daigdig.”

PANANATILI … Ang pangakong binitiwan Niya sa unang pagbasa ay higit niyang binigyang liwanag sa ebanghelyo: “At alamin ninyong ako’y kasama ninyo tuwina hanggang sa wakas ng panahon.”

PAG-ASA … Si Pablo na isa sa mga saksi sa mga naganap sa buhay, pagkamatay, at muling pagkabuhay ni Kristo ay siyang nagbibigay-buod sa diwa ng ating pagdiriwang sa araw na ito: “Liwanagin nawa niya ang inyong panloob na paningin, upang mabatid ninyo ang dakilang pag-asa na siyang panawagan niya sa inyo.”

Ang pagtitipon natin tuwing Linggo ay maraming dahilan. Bukod sa pakay nating magbigay-puri sa Diyos, kagustuhan din natin na mabigyang-kahulugan ang ating buhay, ang ating pinagdadaanang karanasan … sa madaling salita, ang ating kasaysayan. Ang kasaysayan ng kaligtasan at ang kasaysayan ng tao sa mga araw na ito ay magka-ugnay, at may koneksyon sa isa’t isa. Una sa lahat, ang Diyos ay patuloy na nagpapakilala sa atin sa pamamagitan ng ating kasaysayan.

Ang pag-akyat ni Jesus sa langit ay isang makasaysayang pangyayari. Kalakip ito at kaugnay ng higit na malawak na hiwaga ng Paskuwa, ang pagkamatay, at muling pagkabuhay ng Panginoong Jesucristo. Nguni’t ito ay hindi isang pangyayaring naganap na lamang at sukat at wala nang kinalaman sa ating pangkasalukuyan at hinaharap. Ito ay kasaysayan rin natin. Ito ay may kaugnayan sa ating ngayon at bukas.

Nabubuhay pa rin tayo ngayon at nakapag-aaguanta sa pang-araw-araw na pagsubok dahil sa parehong pangako ng Diyos. Ang ating Diyos ay isang Diyos ng pangako, at Diyos ng katuparan. Tinupad Niya ang pangakong pagbaba ng Espiritu Santo. Tinutupad pa rin niya ngayon ang patuloy na pangako ng Espiritung nagtataguyod ng buhay, ng pagpapanibago, ng pagbabagong-anyo sa lipunan. Nasa likod siya ng lahat ng magagandang panukala na nagkakadiwa at naisasabuhay saanman sa daigdig. Halimbawa rito ang patuloy na kabatirang ang mga angking yaman ng daigdig ay dapat pakaingatan, at alagaan, at hindi aksayahin. Buhay pa rin ang pangako ng Diyos sa tao, at buhay pa rin ang katuparan ng mga pangakong ito.

Ikalawa, ang pananatiling ipinangako ni Jesus ay bagay na dapat nating pagyamanin, limiin, at isabuhay sa ating panahon. Marami tayong pangarap sa ating buhay sa daigdig na ito. Nariyan ang pagnanasa nating matulungan ang mga salat, ang mga walang kaya, ang mga api sa mundo. Hindi natin maitataguyod ang lahat ng dakilang hangaring ito kung wala ang Diyos, kung tayo ay nag-iisa. Ang mga dakilang hangaring ito ay nagpapatuloy, hind sapagka’t tayo ay masugid, masipag, at mapagtiis lamang. Kailangan natin ng lakas mula sa itaas. Hindi biro ang magpagal sa isang bagay na parang walang katapusan, parang naglalagay tayo ng tubig sa buslong walang ilalim, isang lukbutang walang puwit, kung baga. Hindi biro ang magpakahirap para sa mga taong hindi man lamang marunong tumanaw ng utang na loob, tulad ng mga special children, mga may kapansanan sa pag-iisip, na hindi nakakaramdam ng diwa ng pasasalamat. Sa aking karanasan bilang guro, napakahirap at lalong pahirap nang pahirap ang magturo lalu na’t ang kakayanahang matuto ng mga bata ngayon ay napakahina kung itutulad noong araw.

Nanghihinawa rin ang pinakamasugid na apostol. Nagsasawa rin ang pinakamasipag na disipulo. Subali’t sa kabila nito, ang misyon ng Simbahan ay nagpapatuloy. Bakit? Ito ay walang iba sapagka’t ang Diyos ay kapiling natin tuwina, tulad ng kanyang pangako.

Ano ngayon ang kahulugan ng lahat ng ito para sa atin? Malinaw ang saad ng mga pagbasa. Ang lahat ng ito ay dapat mauwi sa pag-asa. Ito ang binigyang diin ni Papa Benito XVI sa kanyang ensiklikal, Spe Salvi. Pag-asa ang higit na kinakailangan natin sa ating panahon ngayon. Napapalibutan tayo ng kawalan ng pag-asa sa lahat ng larangan ng buhay. Marami ang nabubuhay sa kawalang-pag-asa, na para bagang wala nang hinihintay na katugunan sa mga suliranin.

Subali’t ang pag-akyat ni Jesus sa langit ay isang katugunang malinaw sa kawalang-pag-asang ito. Si Kristo ay hindi lamang buhay. Siya ay kapiling natin. Siya ay pangako at katuparan ng pangako. At ang kanyang pag-akyat ay hindi paglisan, bagkus pananatili. “At tandaan ninyo, ako’y kasama ninyo tuwina, hanggang sa wakas ng panahon.”

DVMI House of Prayer
Tagaytay City, Cavite, Philippines
April 24, 2008

KALOOB, KASAMA, KAISA

Ika-6 na Linggo ng Pagkabuhay-Taon A
Abril 27, 2008

Mga Pagbasa: Gawa 8:5-8.14-17 / 1Pedro 3:15-18 / Juan 14:15-21

N.B. Humihingi ako ng paumanhin kung hindi ako nakapagpadala ng pagninilay sa mga nakaraang Linggo. Naging abala ako sa mga sunud-sunod na retreats sa iba-ibang grupo at kongregasyon. Sana’y magampanan ko ito nang tuluyan hanggang makakaya ko. Maraming salamat sa inyong pagtangkilik!

Lakas at kapangyarihan mula sa itaas ang malinaw na lumulutang sa ating mga pagbasa sa araw na ito. Sa unang pagbasa, natunghayan natin si Felipe na tumulak patungong Samaria upang ipahayag ang Mesiyas. Doon, maraming himala ang naganap, matapos ang kanyang pahayag. Higit sa lahat, tinanggap ng Samaria ang salita ng Diyos, ayon sa aklat ng mga Gawa. Lakas at kapangyarihan din na kalakip ng pag-asa ang tagubilin ni Pedro: “Maging handang magpaliwanag sa dahilan ng iyong pag-asa.” At siya mismo ay naging handa upang ipaliwanag ito: “Ito ang dahilan,” aniya, “kung bakit si Kristo ay namatay para sa mga kasalanan … upang maihatid kayo sa Diyos.”

Sa ebanghelyo, narinig naman natin ang kaloob na siyang simulain ng tunay na kalakasan mula sa Diyos – ang kaloob ng Espiritu: “Hihingin ko sa Ama, at magpapadala Siya ng isa pang Parakleto – upang makapiling ninyo sa tuwina – ang Espiritu ng katotohanan, na hindi matanggap ng daigdig.”

Sa paglawig ng panahon at paglapit ng paggunita sa pag-akyat ng Panginoon sa langit, at pagbaba ng Espiritu Santo, naririnig natin kung paano unti-unting ikinikintal ng liturhiya ang diwa ng mabibigyang taguri natin sa tatlong salitang ito: KALOOB, KASAMA, KAISA.

Batid natin bilang Katoliko na ang ating pananampalataya ay isang makasaysayang pananampalataya. Ang ibig sabihin nito ay simple lang … ang Diyos ay nagpakilala sa atin sa pamamagitan ng kasaysayan. Ginamit Niya ang kasaysayan upang unti-unti at dahan-dahan Niyang ipakilala ang kanyang sarili sa tao. Samakatuwid, ang kanyang pagpapahayag ay napapaloob at nakalakip sa kasaysayan ng bayang Israel, na pinili Niya sa mula’t mula pa, at kung saan nagmula ang mga patriarca, mga hari, mga hukom, mga propeta, na ginamit Niya sa takbo ng panahon upang magwika para sa Kaniya.

Ang huling naganap ay ang pagdatal ni Kristong Mananakop. Nakilala siya sa kasaysayan bilang isang guro, taga-gawa ng mga himala, at sa mga huling araw ay nag-alay ng kanyang buhay, namatay sa krus, at muling nabuhay.

Ito ang mga ginunita natin sa mga nakaraang mga Linggo – sa panahon ng Pagkabuhay na muli.

Subali’t sa araw na ito, patuloy nating tinutunghayan ang kasaysayan ng kaligtasan ng tao. Sa araw na ito, ay ginugunita natin ang unti-unti niyang pagpapabatid sa atin ng isa pang mahalagang katotohanan tungkol sa kaniyang pagka-Diyos. At ito ay ang katotohanang ang Diyos ay SANTATLO, TRINIDAD … ang Diyos ay iisa ngunit may tatlong Persona. Ipinakilala Niya na ang Diyos ay isang Banal na Santatlo.

Sa Kanyang muling pagkabuhay ay nakilala ang kaniyang pagiging Diyos, ang Bugtong na Anak ng Diyos, ay Diyos rin tulad ng kanyang Ama, na binabanggit niya sa ebanghelyo sa araw na ito. Nguni’t hindi lamang ito, unti-unti rin niyang ikinikintal sa atin, na ang Ama at ang Anak ay binubuo sa kanilang pagka-Diyos ng isa pang Persona, na tinagurian niyang Parakleto – ang Espiritu Santo, ang ikatlong Persona sa Banal na Santatlo.

Subali’t ang mga pagbasa ngayon ay hindi isang simple at tahasang leksiyon lamang ng katesismo tungkol sa Banal na Santatlo, bagkus ang mga pagbasa ay isang pagpapakilala o isang pahimakas tungkol sa Banal na Espiritu at ang kanyang papel na ginagampanan sa ating buhay bilang mananampalataya.

Tatlong kataga ang aking mungkahi upang maunwaan natin ang kanyang papel na ginagampanan sa atin ngayon, noon pa man, at magpakailanman: KALOOB, KASAMA, KAISA.

KALOOB … Tulad nang ang Anak ng Diyos ay kaloob ng Ama, ang Banal na Espiritu Santo ay kaloob ng Ama at ng Anak. Ito ay pagkilala ng Diyos sa atin bilang kanyang bayang pinili. Ito ay pagkilala rin ng Diyos sa atin bilang mga ampong anak ng Diyos, na inangkin ng Ama sa sandali ng ating Binyag. Kinilala Niya tayo bilang kasapi ng Kanyang pamilyang maka-Diyos.

KASAMA … Ang pangako ni Kristong muling nabuhay ay mataginting pa sa ating mga tainga: “Hindi ko kayo iiwanang nag-iisa … isusugo ko sa inyo ang Parakleto.” Ang buhay bilang Kristiyano ay buhay na parang mahabang lakbaying tinatahak natin … isang lakbaying punong puno ng kadiliman kung minsan, punong puno ng pangamba, at hilahil. Ang Banal na Espiritu ay tinaguriang Parakleto, isang puede nating pagsakdalan, isang tagapayo, isang kasama sa daang tinatahak.

KAISA … Ang Banal na Espiritu ay tanda ng ating pakikisalamuha, tanda at katotohanan ng pagka-hugpong (grafted) natin kay Kristo Jesus, pangako at patunay ng ating pakikibahagi sa buhay ng Diyos na naganap noong tayo ay binyagan. Ang Espiritu ay hindi lamang sakdalan. Siya ay ating sandalan, isang muog na matibay na puede nating katigan, sa masalimuot na landas ng buhay.

Ang liturhiya natin sa araw na ito, tulad ng binanggit ko sa simula ay isang salaysay ng kalakasan mula sa itaas. Ito ay ay salaysay ng pag-asa. Ang mundo natin ngayon ay nababalot ng pangamba … higit sa lahat ng kawalang katiyakan sa pagkain. Pamahal nang pamahal ang pagkain, ang bigas, at lahat na. Binabalot tayo ng takot at kawalang katiyakan.

Sa araw na ito, pinapawi ng Diyos ang pangambang ito sa puso natin. Sa halip na takot ay isang katiyakan ang kanyang dulot sa atin – ang pangako ng pagdatal sa buhay natin ng isang KALOOB, KASAMA, AT KAISA.

DIYOS AMA, PURIHIN KA! DIYOS ANAK, LUWALHATIIN KA! DIYOS ESPIRITU SANTO, KALOOB, KASAMA, AT KAISA NAMIN, PAGPUGAYAN KA!

TATLUHAN, TALUNAN, TULARAN

Unang Linggo ng Kuaresma (Taon A)
Febrero 10, 2008

Mga Pagbasa: Gen 2:7-9; 3:1-7 / Roma 5:12-19 / Mt 4:1-11

TATLUHAN, TALUNAN, HUWARAN

Taunan natin binabasa sa tuwing darating ang unang Linggo ng Kwaresma ang maka-tatlong pagsubok ng demonyo kay Jesus sa ilang. Taon-taon ay naririnig natin ito na parang laging bago, parang laging may angking kakayahang manuot sa ating puso at damdamin. Ang Linggong ito ay hindi naiiba sa napakaraming nakaraang mga Kwaresma.

Talunan man sa tatluhang pagsubok, ang demonyo ay hindi nanghihinawa sa kanyang madilim na balakin at gawain.

Kung ang Banal na Misa ay pagsasakatuparan sa pamamagitan ng pag-aala-alang mabisa tungkol sa hiwaga ng kaligtasan ng tao, dapat natin kapulutan ng pangaral ang parehong kwento na paulit-ulit na natin narinig. Ito ay pangaral na hindi naluluma, hindi nalalaos, hindi nawawala.

Ilagay natin sumandali ang sarili sa pinangyarihan ng mga pagsubok – sa ilang. Hindi mahirap makita na ang binabanggit na ilang ay may katumbas sa ating mga karanasan. Hindi mahirap matanto na ang ilang ay wala na sa Palestina, sa gitnang silangan. Hindi mahirap na sumagi sa ating guni-guni na ang ilang na binabanggit sa ebanghelyo ay walang iba kundi ang disyerto ng buhay natin ngayon at saanman tayo naroroon.

Ang ilang ay kung saan halos maglaho ang buhay. Ang ilang ay kung saan halos malanta at mamatay ang kung ano mang dati ay buhay nguni’t ngayon ay tila naghihingalo. Ito ang larangan ng buhay ng bawa’t isa sa atin. Ito marahil ay ang ilang ng isang daigdig na binabalot ng dilim ng kasalanan at lahat ng uri ng katiwalian. Ito ang disyerto na sinadyang patunguhan ni Jesus. Ito ang ilang na kanyang hinarap, ang lugar kung saan siya maka-itlong sinubok, tinuya, at pinagsikapang gapiin ng tawag ng kasamaan.

Dito siya halos talunin ng demonyo. Dito siya halos ay magapi ng gutom, ng kagustuhang pumaibabaw sa lahat, at ng kagustuhang tumakas na sa lahat ng panimdim at suliranin.

Ito ang ilang na bumabagabag sa atin ngayon. Kay daming mga “bato” na tumatambad sa atin na pawang gusto natin ngayong palitan hindi lamang ng tinapay, kundi gintong pambili ng tinapay at higit pa rito. Ang mga balita ngayon tungkol sa katakawan ng mga opisyal ng gobyerno, ng mga taong mangangalakal, ng mga taong gustong gustong gawing ginto ang bato, at magkamal ng mabilis na salapi, ay nagpapagunita sa atin, na bagama’t talunan na si Satanas, ay hindi pa siya nagsasara ng negosyo. Masugid pa rin siya sa paghahain ng pagsubok sa balana. At ang unang pagsubok ay may kinalaman, hindi lamang sa isang pirasong tinapay, kundi sa daan-daang milyong pisong “kickback” sa mga proyektong walang kakabu-kabuluhan para sa taong-bayan.

Ito ang ilang na kinasasadlakan ng bayang Pilipino … Sa ilang na ito ay nagkalat rin ang pagsubok upang talikuran na ang lahat, at takasan na ang lahat ng mga suliraning ito. Ito ang pagsubok sa taong takbuhan ang responsibilidad, iwanan ang pananagutan sa pamilya at lipunan. Ito ang paanyaya sa mga taong hindi na masaya sa kanilang buhay, upang sila ay gumuhit ng ibang tadhana … na humanap ng ibang bagong kasama sa buhay, ang iwanan ang mga anak at bumuo ng isang panibagong pamilya, na walang kaibahan sa kagustuhang itapon na lamang at sukat ang sarili mula sa tuktok ng templo.

Ito ang ilang na bumabagabag sa mga Pinoy ngayon … ang sumama na lamang sa takbo o kalakaran ng lipunan at makisawsaw na rin sa lahat ng uri ng kadayaan, pagsasamantala sa kapwa, at panlalamang. Sa pag-iisip ng marami, wala nang magagawa sa lipunan, kundi sumama na sa takbo ng korupsyon sa lahat ng antas ng lipunan.

Nguni’t mayroon pa … Sa ilang na ito ay may paanyaya ring mataginting na magsikap maging makapangyarihan, maghawak ng posisyon, at gamitin ito upang pahirapan ang mga nasasakop. Ito ang pagsubok na naririnig ng tao upang magsikap pumantay sa Diyos, upang panghimasukan pati ang mga bagay na hindi angkop sa kanyang pagiging nilikha, ang magdunung-dunungan at mag-asal Diyos na siyang nakapagdedesisyon kung sino ang dapat mabuhay at sino ang dapat mamatay.

Ito ang ilang ng kapalaluan at kayabangan. Ito ang disyerto kung saan ang tao ang nagmimistulang mga diyos-diyosan at tinitingala ang anumang nilikhang bagay o nilalang bilang diyos na dapat pupugin ng pagsamba at paggalang.

Ito ang ilang na hinarap ni Kristo nang buong tatag at tapang, at katatagan. Sa ilang na ito, na halos ay wala nang buhay, ay nalantad at nabunyag ang tunay na Panginoon ng buhay. Sa kanyang apatnapung araw na pag-aayuno, sa pagharap niya sa hiwaga ng kamatayang handa niyang harapin, ay lalung nabunyag ang hiwaga ng buhay na walang hanggan. Sa ilang na ito, kung saan halos siya ay magapi ng tatluhang bulong ng demonyong talunan, ay nakilala kung sino ang Diyos, at kung sino ang dapat sambahin.

Ang Pilipinas ay matagal-tagal na ring nasa ilang. Napalilibutan ang mga Pinoy ng mga talunang kampon ni Satanas na patuloy ang bulong upang palitan ang posisyon nila at kapangyarihan, hindi ng tinapay, kundi ng ginto. Pinamumugaran ang lipunan ng mga taong sa kanilang panghihinawa, ay gusto nang lumisan, tumakas, at sumuko na sa kasamaan. Kay rami na ang sumuko at nangibang-bayan na. Kay rami na ang sumuko at iniwan na ang pamilya at bumuo ng panibagong pamilya sa ibang lugar. Puno ang lipunan ng mga taong handang ideklara ang kanilang sarili bilang kompetisyon ng tunay na Diyos ng buhay at kaligtasan. Kay raming sumasamba, hindi sa Kaniya, kundi sa napakaraming mga diyus-diyusan, na namimigay ng perang galing sa kaban ng bayan, o nasilaw na sa pansamantalang liwanag ng yamang material at nabubulok.

Ito ang ilang na naghatid kay Kristo sa pagwawagi. Ito ang ilang kung saan ang demonyong talunan ay naghatid ng tatluhang pagsubok. Ito ang kabalintunaang dapat natin mapagtanto sa araw na ito. Ang ilang na ito ang naging daan sa tagumpay at pagwawagi ng Panginoon. Nabaligtad Niya ang ilang. Sa tatluhang pagsubok, ay hindi Siya naging talunan, bagkus naging tularan at huwaran natin. Si Kristo ang “tinapay” ng buhay. Si Kristo ang ating muog at kaligtasan. Kung nariyan Siya ay wala nang dahilan upang magtakasan at lumisan.  At si Kristo rin ang tanging Diyos at huwaran ng tanan.

HABILIN NA DAPAT HABULIN! (Ika-4 na Linggo ng Taon A)

Ika-apat na Linggo ng Taon (A)
Febrero 3, 2008

Mga Pagbasa: Sofonias 2:3; 3:12-13 / 1 Cor 1:26-31 / Mt 5:1-12a

Mahalaga at parang nagmamadali ang habilin ni Sofonias sa unang pagbasa – tatlong tagubilin na may diwa ng pagmamadali at lubhang pagpapahalaga. Una sa lahat, ipinagtatagubilin niya, “hanapin ang Panginoon.” Ikalawa, “pagsikapan ang katarungan.” Pangatlo, “pagyamanin ang kababaang-loob.”

Sa takbo ng pananalita ni Sofonias, tila siya ay nagmamadali. Maari nating sabihing ang kanyang mahigpit na habilin sa atin ay habulin ang tatlong bagay na lubhang mahalaga para sa Diyos: ang Panginoon mismo, ang kanyang kabanalan, at ang kababaang-loob. Ang kanyang pagmamadali ay tila bagang nagpapagunitang mayroong mahalagang bagay na naglaho na sa lipunan, nguni’t puede pa ring habulin at pagsikapan.

Hindi nagmamadali ang mga tao sa mga bagay na hindi pinahahalagahan ng balana. Kitang-kita natin sa mga cine at mga palabas. Kapag hindi uso, at hindi hinahanap ng madla, hindi kumikita, hindi nabibili, nilalangaw sa takilya. Walang diwa ng pagmamadali sa isang bagay na hindi naman itinuturing na mahalaga. Ang mga sineng “talkies” lamang at walang aksyon, bakbakan, at mga pagsabog ay hindi pinapansin at pinag-uukulan ng panahon.

Ano ba itong habilin ni Sofonias na dapat nating habulin? Ano ba ang tagubilin ng propeta na hindi dapat ipagpaliban, bagkus pagsikapan na ngayon din? Maari nating sagutin ito sa pamamagitan ng paghahanap kung ano ang ngayon ay tila hindi na pinahahalagahan ng lipunan. Ano ba o sino ba ang mistulang lubusan nang naglaho sa ating guni-guni at alaala? Sino ba ang dapat sana ay nananatili sa ating listahan ng mga pangunahing dapat bigyang-halaga?

Marami nang manunulat ang nagsulat tungkol sa tinatawag nilang eklipse ng Diyos sa ating buhay. Ang Diyos ay tila nakubli na sa likod ng mga pangunahing pinagkakaabalahan ng balana. Tulad ng buwan o araw, na natatakpan ng anino ng daigdig o ng ibang planeta, na nagbubunga ng kadiliman at paglalaho sa paningin, ang Diyos ay tila natakpan na ng napakaraming higit na pinahahalagahan ng daigdig. Nariyan ang labis na pagkagahaman sa kapangyarihan, sa pera, o mga bagay na material. Nariyan din ang pagkasadlak sa pita ng laman, sa paghahanap ng ginhawang pangkatawan, ang pagkalasing sa ano mang nakatuon lamang sa pansarili at personal na kabutihan.

Ito ang eklipse na binabanggit ni Sofonias – ang paglalaho ng Diyos sa lahat ng larangan ng ating buhay. Ito ang naglahong katotohanang kanya ngayong inihahabilin sa atin upang habulin.

Nagmamadali si Sofonias. Mahigpit ang kanyang tagubilin. Nangangahulugan ito na hindi pa huli ang lahat, na mayroon pang panahon, mayroon pang pagkakataong lapatan ng lunas ang ating pagkawalay sa Poong Maykapal.

Kung titingnan ang maraming bagay, nasa huling pagkakataon na ang daigdig. Nasa huling oras na tayo kumbaga, upang matutong habulin ang kapakanan ng sanlibutan. Ang matinding pagbabago-bago ng klima saaanman sa mundo, ang mga trahedyang nagaganap sa maraming bahagi ng daigdig, ay tila nagsasabing, dapat na siguro tayong maghabol, magmadali, at magsikap nang higit pa, upang maiwasan ang marami pang mga trahedya.

Nasa huling pagkakataon na rin ang ating bayan … tayo na ang pinakamasahol sa Asia sa larangan ng edukasyon. Tanging Bangladesh na lamang yata ang mas kulelat pa sa atin. Habilin ni Sofonias ay habulin ang nararapat upang iangat muli ang ating dignidad at paniniwala sa sarili.

Nasa huling oras na rin ang hanay ng ating pagpapahalaga. Mas pinahahalagahan natin ngayon ang mga halimbawa ng mga taong nasa showbiz kaysa sa pangaral ng Diyos, at ng Iglesya. Ang institusyon ng pamilya ay patuloy na inuusig ng kultura ng pangingibang-bayan (migrasyon), at kultura ng postmodernismo.

Huling biyahe na kumbaga para sa ating lipunan … huling pagkakataon na natin upang humirit at kumapit sa batas ng Diyos at kulturang maka-Kristiano. Huling biyahe na rin upang bigyan nating lunas ang isang sistema political na bulok at walang inaatupag kundi ang pagpupuno ng bulsa ng mga politicong sanga-sanga ang dila. Huling pagkakataon na natin marahil upang magkaisa at magkapit-bisig tungo sa isang pagbabagong nananatili at nagbubunga para sa kapakanang pangkalahatan.

Maraming taon na ang lumipas magmula nagtagubilin ang grupo ng Asin na umawit: “Masdan mo ang kapaligiran … masdan ang hangin na dati’y sariwa nguni’t ngayon ay napaka-itim.” Habilin ng Asin ang habulin ang kapakanan ng kapaligiran. Nguni’t ito ay maraming taon na ang nagdaan, tulad na maraming taon na rin ang lumipas magmula noong naghabilin si Sofonias.

Sa panahon natin hindi na maipagkakaila ang eklipse ng Diyos sa ating buhay at lipunan. Nalunod Siya at natakpan ng napakaraming mga iba-ibang mga pinagkakaabalahan. Sa araw na ito, ngayong kayo ay nakaupo sa harapan ko at nakikinig sa akin, isang pagunitang nagmamadali ang turo sa ating ni Sofonias … Totoo pa ba ang Diyos sa iyong buhay? Nakikita pa ba Siya sa inyong buhay at bahay?

Malaki ang posibilidad na naglaho na ang isang natatanging pitak para sa Diyos sa ating buhay. Ito ang habilin ni Sofonias na dapat nating dinggin – ang habulin at hanapin ang Diyos mismo at ang tatlong mahalagang bagay na kaakibat ng pananatili ng Diyos sa ating buhay: ang Kanyang paghahari sa atin, ang kanyang katarungan o kabanalan, at ang kababaang-loob na bunga ng lahat ng ito.

Habilin lang ‘tol … humayo at habulin ang Diyos habang siya ay matatagpuan pa.

At ano ang bunga ng paghahanap na ito? Sinagot ito ni Jesus mismo: “Mapalad ang nagugutom at nauuhaw sa katarungan, sapagkat sila ay bubusugin ng Diyos.”

BINYAG, BANSAG, BUNYAG, BUNYI!

KAPISTAHAN NG PAGBIBINYAG KAY JESUS
Enero 13, 2007

Mga Pagbasa: Is 42:1-4,6-7 / Gawa 10:34-38 / Mt 3:13-17

Binibigyang-wakas ng kapistahang ito ang panahon ng kapaskuhan. Bukas ay magsisimula na naman tayo sa karaniwang panahon. Pero sa ating bayang Pilipinas, laging may huling hirit, may pahabol, may dagdag … Sa susunod na Linggo ay kapistahan naman ng Santo Nino, ng Banal na sanggol na si Jesus. Malaking pagdiriwang ang magaganap sa maraming lugar sa buong kapuluan, lalu na sa Aklan, Cebu, Tondo, at marami pang lugar.

Sa ating pang-unawa, ang Binyag ay hindi lamang pagkakaloob ng pangalan. Ito ay isang pagkakataon upang itanghal ang isang bata o tao sa daigdig. Ito ay isang pagpapasinaya sa isang pangarap, sa isang hangarin, sa isang panagimpan, o layuning marangal.

Subali’t may isa pang kahulugan para sa atin ang pagbibinyag … ang pagbabansag. Ang binibigyang pangalan o binibinyagan, kalimitan ay binabansagan din. Kung ano ang tawag ay siyang turing. Kung ano ang turing ay siyang pagkakilala sa binabansagan. May mga pagkakataon na ang bansag ay hindi maganda, hindi kaaya-aya. Nguni’t sa higit na nakararaming pagkakataon ay may kinalaman sa pinaka maganda, pinaka mabuti, at pinaka kaaya-aya sa isang tao.

Si Jesus ay nabansagan din. Tinawag siyang Nazareno. May halong pangungutya at panliliit at panlalait sa bansag na iyon. “Ano bang magaling ang puedeng manggaling sa Nazaret?” Pero mayroon ring bansag na puno ng paghanga, puno ng paggalang … tulad ng bansag ni Juan Bautista na nagsabing “tingnan ang kordero ng Diyos na nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan.”

Subali’t ang pagbibinyag ay isa ring pagbubunyag … Sa binyag ni Jesus ay nabunyag kung sino siya: “ito ang pinakamamahal kong anak, na lubos kong kinalulugdan.” Nabunyag sa binyag, hindi lamang kung sino siya, kundi pati na rin kung ano siya at ano ang pangarap ng kanyang Ama para sa kanya.

Sa kanyang binyag, si Jesus ay nabansagan. Sa kaniya ring binyag, si Jesus ay nabunyag. At ang natunghayan ng mga tao ay kung ano siya at sino siya: Anak ng Diyos, manunubos, kordero ng Diyos, tagapagligtas, tagapagpagaling, tagapangaral, at marami pang iba.

Nabunyag sa binyag, hindi lamang bansag kundi ang kaganapan ng kanyang pagkatao at pagka-Diyos.

Narito ang susi ng isang malawak, tumpak, at malalim na pagkaunawa kung sino si Jesus. Dito sa pagkakataong ito binigyang pasinaya ng Diyos Ama mismo ang tungkulin at misyong ipinagkaloob sa kanyang bugtong na Anak. Dito natin natunghayan ang isa sa mga pangunahing pagpapakilala ng Diyos sa sanlibutan. Dito naganap ang hiwaga ng Epipaniya o Pagpapakilala ng Diyos sa sanlibutan, kasama ng pagdalaw ng mga Mago at ang unang himala ni Jesus sa Cana ng Galilea.

Nguni’t lubhang kailangan na atin ring tunghayan kung ano ang tungkulin ng taong pinagpakilalanan. Dapat natin tingnan kung ano ang pananagutan ng tao na pinagpahayagan ng Diyos. Kung sa kanyang binyag ay nabunyag kung sino siya para sa atin, Manliligtas, Panginoon, Mananakop, at Tagapamagitan sa Ama, isang malaking katanungan kung ano at paano ang pagtanggap natin sa kaniya.

Malinaw ang halimbawa ni Juan Bautista. Hindi lamang siya naghanda para sa kanyang daraanan at matapos maghanda ay lumisan. Bukod sa paghahanda ay aktibo siyang nagturo at nangaral: “Hayan ang Kordero ng Diyos, na nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan.” Hindi lamang ito … ang buong buhay niya ay naging isang alay. Ibinuwis niya ang kanyang buhay bilang patotoo. Nagpatotoo siya at nagpaka-totoo. Tulad ng Diyos Ama, naging saksi siya at nagbunyag kung sino si Jesus para sa kanya.

Ang kanyang pagbubunyag ay nauwi sa pagbubunyi, sa pagsamba, sa pagpapatotoo.

Sa kasulatan, lahat ng napagbunyagan ay nagbunyi. Si Elizabeth na napagbunyagan ng dakilang pag-ibig ng kanyang pinsang si Maria na napagbunyagan rin ng anghel Gabriel, ay nagbunyi: “Bukod kang pinagpala sa babaeng lahat, at pinagpala rin naman ang bunga ng iyong sinapupunan.” Maging ang matandang mag-asaw ni Simeon, nang nabunyag sa kanya ang bagong silang na sanggol, ay nagbunyi: “Sapagka’t nakita ng aking mga mata ang kaligtasan …”

Hindi mahirap makita kung ano ang tinutumbok nito. Simple lamang. Malinaw na may koneksyon ang binyag, ang bansag, ang bunyag, at ang matimyas na pagbubunyi. Sa araw na ito kung kailan ginugunita natin ang pagbibinyag, at pagbabansag kay Jesus, nabunyag rin naman sa atin kung sino siya at ano siya sa ating buhay – Panginoon at Tagapagligtas.

Ang kabatirang ito ay nauuwi sa iisang bagay na angkop at nararapat sa harapan ng isang tinaguriang “kordero ng Diyos” na “nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan” – ang ipagbunyi siya at papurihan, dinggin at itanghal sa dambana ng puso natin lahat … sapagka’t siya ang lubos na kinalulugdan ng Ama.

Papuri sa Ama, sa Anak, at sa Espiritu Santo, kapara noong unang-una, ngayon, at magpasawalang hanggan. Amen.

MAPALAD ANG MGA NAGHAHANAP

KAPISTAHAN NG EPIPANIA
Enero 6, 2008

Mga Pagbasa: Is 60:1-6 / Efeso 3:2-3a, 5-6 / Mt 2:1-12

Mahabang panahon na ang lumipas mula noong tumanyag ang awit ni Freddie Aguilar na tungkol sa “bulag, pipi, at bingi.” Doon ay binigyang-diin niya na napakaraming tao ang may kakayahang tumingin subali’t mistulang bulag. Kay raming nakapagwiwika nguni’t mistula ring pipi, at kay raming may kakayahang makinig, subali’t kung titingnan ang pamumuhay ay parang bingi.

Malinaw rito na hindi sapat ang kakayahan at kagalingan. Dapat itong lakipan ng isang mabisa at mabuting layunin. Ang bansang Pilipinas ay pinamumugaran ng napakaraming taong may kakayahan. Napakarami ang politikong masasabi nating batikan at dalubhasa sa mga pasikot-sikot ng sinasabing “paglilingkod sa taong-bayan.” Napakarami ang mga maaalam at mga aral na tukoy ang mga solusyon ng mga problemang kinasasadlakan ng bayan.

Subali’t hindi sapat ang may kakayahang tumingin, magsalita, at makinig. Mahirap gisingin ang nagtutulug-tulugan. Mahirap gamutin ang nagsasakit-sakitan. At lalong mahirap tawagin ang pansin ng isang nagbibingi-bingihan.

Bulag, pipi, at bingi … Ito ang malaking suliraning bumabagabag sa ating lipunan. Hindi malayo ito sa sitwasyong nakita ng tatlong mago sa palasyo ni Herodes.

Isang salita liban sa “mago” ang maaari natin gamitin. Ang  tunay na paham ay hindi yaong alam na ang lahat. Ang tunay na maalam at matalino ay ang nakababatid na mayroon pa rin silang hindi natatagpuan, hindi pa natutunghayan, at hindi pa nakikita. Ang tunay na paham ay patuloy na naghahahanap, nagsisiyasat, nagtatanong, at nag-iimbestiga. Ang tunay na paham ay patuloy na naghahanap ng katotohanan, ng kaganapan nito at katuparan.

Subali’t ang pinakamasahol na kabulagan, kapipihan, at kabingihan ay ang pagtigil sa paghahanap, ang pagtanggap sa kung ano na ang kalakaran ng panahon, kung ano na ang takbo ng kasaysayan. Ang tunay na bulag, pipi, at bingi, ay ang taong wala nang hinahanap, wala nang inaasam, at wala nang pinagsisikapan.

Ang bulag, pipi, at bingi ay siyang hindi na napupukaw ang interes upang makatagpo sa tunay na kasagutan, upang mapalalim ang kabatiran at pang-unawa sa mga bagay na mahalaga.

Ang ating kapistahan sa araw na ito ay pagdadakila sa taong mapaghanap, sa taong nagsisiyasat, nagsisikap, at nagpupunyagi upang matamo ang lubos na katotohanan. Sa isang banda, dalawang uri ng tao ang natatambad sa ating paningin sa araw na ito. Ang unang uri ay kinakatawan ni Herodes. Siya ay bulag … bulag sa katotohanang ang kanyang kapangyarihan ay pansamantala lamang. Siya ay pipi … tikom ang bibig sa kanyang tunay na layunin. Bagama’t hiniling niya sa tatlong mago na balikan siya upang ituro kung saan ang bagong silang na Mesiyas, cerrado ang bunganga niya sa tunay niyang pakay. Si Herodes rin ay bingi … hindi siya nakinig sa paulit-ulit na hula ng mga propeta na dapat sana’y naunawaan niya nang lubos bilang isang hari ng mga Judio.

Ang ating lipunan ay pinamumugaran ng mga bulag, pipi, at bingi. Maraming dekada na ang nagdaan. Maraming panganib na ang sinuutan ng buong bayan, at lalong marami nang pagpapahirap ang ipinataw ng isang sistema political na mapang-api, mapagsamantala, mapagkamkam, madaya, at makasarili. Subali’t hindi pa rin natin nakita, hindi pa rin natin mapag-usapan, at hindi pa rin natin marinig ang paulit-ulit na panawagan ng Diyos sa pamamagitan ng Simbahan.

Ito ay isang panawagan na ang kahihinatnan ay malinaw pa sa araw … “ang bayang naglalakad sa karimlan ay makakikita ng kaliwanagan.” Ito ay isang paghamon na tiyak ang bunga sa kahulihan … “Panginoon, papupurihan ka’t sasambahin ng lahat ng mga bansa sa sangkalupaan.”

Ngunit, salamat sa Diyos, ay may isang uring kakaiba … ang mga mago na hindi nag-asal bulag, pipi, at bingi. Ang mga mago ay mga taong naghanap, nagsikap, nagpagal, at naglakbay makita lamang ang bagong silang na Mesiyas.

Tunay na mapalad ang mga naghahanap. Makakakita sila at makatutunghay sa kanilang hinahanap. Nguni’t kaaba-aba ang taong nag-aasal bulag, pipi, at bingi. Tulad ni Herodes, sila ay maaagnas sa kanilang kabuktutan at pagkamakasarili.

Sa buong Simbang Gabi ay tinunton natin ang kahalagahan ng pag-asa. Binigyang diin rin ito ni Papa Benito XVI. Tayo, aniya, ay may kaligtasan dahil sa pag-asa. Sa araw na ito, pag-asa muli ang ating tinutunton. Ang taong may pag-asa ay hindi kailanman maaring taguriang bulag, pipi, at bingi.

Ang taong may pag-asa ay naghahahanap. At ang taong naghahanap ay nakakakita, nakatutunghay, at nakatatagpo.

Hindi sila nabigo sa kanilang paghahanap. Nagpakita mismo sa kanila ang Diyos sa anyo ng isang sanggol na bagong luwal. At sa pamamagitan ng batang paslit na ito ay nagliwanag ang kaluwalhatian ng Diyos. Naganap ang pangako sa lumang tipan sa pamamagitan ng mga propeta. Nabunyag ang lalim, lawak, at liwanag ng misteryo ng pagkakatawang-tao ng Diyos sa katauhan ni Kristong Panginoon sa anyong pagkabata.

Patuloy tayong naghahanap sa isang bagong araw sa Pilipinas at saan man may Pinoy na nagpapagal. Patuloy taong umaasa. Nguni’t tulad ng mga mago, hindi tayo “sitting pretty” at nakasalampak lamang sa isang sulok ng ating buhay at bahay. Tulad ng mga mago, humahayo tayo at nagsisikap na bumalikwas sa pagkagupiling sa kahirapan, kadayaan, katakawan, at pagkakanya-kanya.
Ang Pista ng Epipaniya ay pagpapakilala at pagpapahayag ng Diyos sa tanan. Ang mga bulag kuno ay hindi nakakakita, lalu na ang mga nabulagan ng kanilang kagustuhang magkamal at magkimkim. Ang mga pipi ay cerrado ang bibig sa pagpuri. Hindi nila mapuri ang sinomang sa tingin nila ay balakid sa kanilang madilim na pangarap. Ang mga bingi ay walang narinig. Cerrado pati tainga nila sa balitang mapagligtas at mapagpalaya.

Ikaw ba ay isa pa ring bulag, pipi, at bingi?

Paranaque City, Philippines – Enero 3, 2008

KUNG MANGARAP KA’T MAGISING, ANO ANG GAGAWIN MO?

Ika-apat na Linggo ng Adviento – Taon A

Unang Pagbasa (Isaias 7:10-14)

Noong mga araw na iyón, ipinasabi ng Panginoón kay Acaz:
“Humingi ka sa akin ng palátandaan,
maging sa kalaliman ng kinaroroonan ng mga yumao
o sa kaitaasan ng langit.”
Sumagot si Acaz:
“Hindi po akó hihingi.
Hindi ko susubukin ang Panginoón.”
Sinabi ni Isaias:
“Pakinggan mo, sambahayan ni David,
kulang pa ba ang galitin ninyo ang mga tao
na pati ang aking Diyós ay inyóng niyayamot?
Kaya nga’t, ang Panginoón na rin ang magbibigay ng palátandaan:
Maglilihi ang isang dalaga
at manganganak ng lalaki
at itó’y tatawaging Emmanuel.”

Salmong Tugunan
Ang Panginoo’y darating, s’ya’y dakilang Hari natin!

Ang buong daigdig, lahat ng naroón,
may-ari’y ang Diyós, ating Panginoón.
Ang mundo’y natayo at yaong sandiga’y
ilalim ng lupa, tubig kalaliman.

Sino ang marapat umahon sa burol,
sa buról ng Poon, sino nga’ng aahon?
Sino’ng papayagang pumasok sa templo,
sino’ng tutulutang pumasok na tao?

Siya, na malinis ang isip at buhay,
na hindi sumamba sa diyus-Diyósan;
tapat sa pangako na binitawan.

Ang Diyós na Panginoón, pagpapalain siyá,
ililigtas siyá’t pawawalang- sala.
Gayon ang sinumang lumalapit sa Diyós,
siláng lumalapit sa Diyós ni Jacob

Ikalawang Pagbasa (Taga-Roma 1:1-7)

Mula kay Pablo na alipin ni Kristo Hesús,
tinawag upang maging apostol at hinirang
upang mangaral ng Mabuting Balita ng Diyós.
Sa inyóng lahat na minamahal ng Diyós na nangariyan sa Roma,
na tinawag upang maging mga banal:
Sumainyo nawa ang pagpapala at kapayapaan
mula sa Diyós na ating Ama at sa Panginoóng Hesukristo.
Ang Mabuting Balitang itó, na ipinangako niya
noon pang una sa pamamagitan ng mga propeta
at nasasaad sa mga banal na kasulatan,
ay tungkol sa kaniyáng Anak, ang ating Panginoóng Hesukristo.
Sa kaniyáng pagiging tao,
siyá’y ipinanganak mula sa lipi ni David,
at sa likas na kabanalan ng kaniyáng espiritu,
ipinahayag siyáng Anak ng Diyós
sa pamamagitan ng makapangyarihang gawa –
ang kaniyáng muling pagkabuhay.
Sa pamamagitan niya,
tinanggap namin sa Diyós ang kaloob na maging apostol
upang ang lahat ng bansa ay akayin sa pananampalataya
at pagsunod sa kaniyá.
Kabilang din kayó sa mga tinawag na maging tagasunod ni Hesukristo.

Ebanghelyo (Mateo 1:18-24)

Ganito ang pagkapanganak kay Hesukristo.
Si Maria na kaniyáng ina at si Jose ay nakatakda nang pakasal.
Ngunit bago silá nakasal,
si Maria’y natagpuang nagdadalang-tao.
Ito’y sa pamamagitan ng Espiritu Santo.
Isang taong matuwid itóng si Jose na kaniyáng magiging asawa,
ngunit ayaw niyáng mapahiya si Maria,
kaya ipinasiya niyáng hiwalayan itó nang lihim.
Samantalang iniisip ni Jose itó,
napakita sa kaniyá sa panaginip ang isang anghel ng Panginoón.
Sabi nitó sa kaniyá,
“Jose, anak ni David,
huwag kang matakot na tuluyang pakasalan si Maria
sapagkat siyá’y naglihi sa pamamagitan ng Espiritu Santo.
Manganganak siyá ng isang lalaki
at itó’y panganganlan mong Hesús,
sapagkat siyá ang magliligtas sa kaniyáng bayan sa kaniláng mga kasalanan.”
Nangyari ang lahat ng itó
upang matupad ang sinabi ng Panginoón sa pamamagitan ng propeta:
“Maglilihi ang isang dalaga at manganganak ng isang lalaki,
at tatawagin itóng Emmanuel”
ang kahuluga’y “Kasama natin ang Diyós.”
Nang magising si Jose,
sinunod niya ang utos ng anghel ng Panginoón;
pinakasalan niya si Maria.

Pagninilay sa Pagbasa o Homiliya

Malapit nang matapos ang ating paglalakbay. Sa maikling panahon ng Adviento, tinunton natin ang daan ng paghihintay, daan ng pag-aasam, daan ng pag-asa. Sa ating mga Pilipino, ang ating paghihintay nang buong pananampalataya ay nilakipan pa natin ng mapagmatyag na paghihintay. Siyam na araw tayong gising nang maaga (o gising nang matagal) sa ating pagsisimbang-gabi na isang matingkad na palatandaan ng mapagmatyag na paghihintay.

Sa isang daigdig na nababalot ng iba-ibang uri ng palatandaan, hindi tayo hirap unawain ang diwa na binabanggit sa unang pagbasa. Si Acaz, bagama’t tumutol, ay pinagkalooban ng Diyos ng isang palatandaan mula sa itaas. Ano ba ang palatandaang ito? Ang tanda ng isang dalagitang maglilihi at manganganak ng isang lalaking tatawaging Emmanuel, na ang ibig sabihi’y “sumasaatin ang Diyos.”

Tumanggi si Acaz na humingi ng isang tanda. Sa ating modernong pananalita ngayon, isa siyang “pasaway,” matigas ang ulo, mayabang o palalo. Siya ay isang mapag-imbot, mapagmataas … isang taong hindi kagya’t nagpapadala sa bulong, maging bulong na galing sa itaas.

Subali’t naparito tayo sa simbahan sa araw na ito sapagka’t ang mga takbo ng mga pangyayari ay nagpakita sa mata ng ating pananampalataya, na ang palatandaang iwinaksi ni Acaz, ay nagkaroon ng kaganapan sa buhay ni Maria at ni Jose. Ang sanghaya at mithiin ng mahabang panahon ay naganap sa pamamagitan ng pakikipagtulungan ni Jose at ni Maria.

Ito ang ipinagmakaingay natin sa salmong tugunan: “Ang Panginoo’y darating; siya’y dakilang hari natin.”

Nguni’t ano ba ang naging dahilan at ang palatandaan ay nagkaroon ng kaganapan? Ito ang dapat natin maunawaan sapagka’t dito nasasalalay ang katotohanan ng magandang balita ng kaligtasan. Ang balita ay hindi balita hangga’t hindi naibubulalas at naisisiwalat. Ang balita ay hindi magandang balita hangga’t hindi nagbubunga ng isang kaganapan na may kakayahang pagpanibaguhin ang takbo ng ating buhay. Ang ebanghelyo ay magandang balita sapagka’t may kakayahan itong hindi lamang magsiwalat ng isang magandang kinabukasan, kundi may kakayahang maghatid ng isang “bagong langit at bagong lupa.” Ang ebanghelyo ay magandang balita kung may nakikinig at may sumusunod rito.

Si Acaz ay hindi bukas sa magandang balita. Tumanggi siyang humingi ng isang tanda. Nagmatigas siya … nagmataas, at nagsarado ng kanyang isipan. Ang Diyos na mismo ang siyang gumawa ng isang malaking palatandaan – ang palatandaan ng isang dalagitang nagkaroon ng kaganapan kay Maria, na nagluwal ng isang sanggol na lalaki, tulad ng ating buong lugod na pinakahihintay.

Sa ebanghelyo, nakita natin ang isang mas dakilang palatandaan at kaganapan. Kung si Acaz ay tumanggi at nagmatigas, si Jose ay nakinig, tumanggap, at nagpakumbaba. Pagtanggap, hindi pagtanggi, ang kanyang ipinamalas.

Ito ang pagtanggap ng pananampalataya. Ito ang pagtanggap ng isang balita na naging magandang balita sa kadahilanang ang tumanggap ay hindi tumanggi, bagkus nakipagtulungan sa kalooban ng Diyos.

Ito rin ang binabanggit sa sulat ni Pablo sa mga taga-Roma. Pagtanggap, hindi pagtanggi ang ipinamalas rin ni Pablo. Tinagurian niya ang sarili bilang isang “doulos,” isang alipin, na hinirang upang maging apostol, at pinagtagubilinang mangaral sa ngalan ni Kristo Jesus. Kung paano nagmataas si Acaz, ganoon naman nagpakababa si Pablo. Ito ang kababaang-loob ng isang taong sumasampalataya – isang taong ang tinatayaan sa buhay ay ang Diyos na makatotohanan at may akda ng katotohanan.

Ang palatandaan ay nagkaroong kaganapan sapagka’t mayroong tulad ni Maria, Jose, Pablo, at marami pang iba, na nakinig, tumanggap, at nakipagtulungan sa Diyos.

Dito na marahil tayo dapat dumako sa ating buhay at karanasan. Napakaraming pasaway sa ating lipunan. Kay raming matatalino. Ang ilan sa atin kung kumilos at magsalita, ay para bagang alam nila lahat ang solusyon sa mga problema ng bayang Pilipinas. Parang alam na alam ng mga nagtangka na namang ibagsak ang gobyerno kamakailan kung ano ang dapat gawin sa isang lipunang nababalot ng maiitim na ulap ng korupsyon, kadayaan, pagkakanya-kanya, at kasakiman. Subali’t ang tinig ng Diyos na tumatawag sa isang malaliman at malawakang pagbabagong moral mula sa puso ng bawa’t isa ay tila hindi naririnig o pinapansin. Sa kanilang mga pamamaraan, wala silang iniwan sa mga teroristang siguradong sigurado na magbabago ang lipunan kung maraming mamamatay ay magdudusa, maging mga walang kinalamang tao.

Ang Pasko ng Pagsilang na ating pinakahihintay at pinaghahandaan ay palapit na nang palapit. Dadalawang tulog na lamang ang nalalabi. Ngunit ang kaganapan ng araw na ating pinakahihintay ay isang katotohanang nasa ating mga kamay at puso ang pagsasabuhay at pagsasadiwa.

Naghihintay tayo, oo. Subali’t ang ating paghihintay ay mapagmatyag at mapagpunyagi. Gising tayo, kumikilos, at nagpapagal, hindi tukatok at walang buhay. Gumagalaw tayo at kagampan sa paggawa ng mabuti. Abala tayo ngunit hindi balisa. Puno ng pag-asa, ngunit puno rin ng pagpupunyagi. Mataas ang pangarap, nguni’t handa ring maging isang alipin, tulad ni Pablo. Matayog ang hangarin, ngunit handang tumanggap at hindi tumanggi, sa paghamon ng Diyos, tulad ni Jose at ni Maria, na “nagulumihanan” ang puso, ngunit nakinig at tumupad sa kalooban ng Diyos. “Nang magising si Jose,
sinunod niya ang utos ng anghel ng Panginoón; pinakasalan niya si Maria.”
Puno ng paghihintay si Juan Tamad … Totoo ito. Subali’t ang kanyang paghihintay ay walang pagpupunyagi. Ngumanga lamang siya sa ilalim ng puno ng bayabas, at naghintay na bumagsak ang bunga sa bunganga. Ang maka-Kristiyanong paghihintay ay mapagmatyag at mapagpunyagi. Ito ang kahulugan ng pag-asa. Hindi sapat ang mangarap. Ang taong nangangarap ay dapat magising at magsikap.

Kung mangarap ka’t magising, tandaan lamang ito: “nang magising si Jose, sinunod niya ang utos ng anghel ng Panginoon.”

Fr. Chito Dimaranan, SDB

Pambansang Dambana ni Maria Mapag-Ampon

Paranaque City, Diciembre 20, 2007

PANAHON NA! ORAS NA!

Homiliya/Pagninilay sa Unang Linggo ng Adviento – Taon A

Mga Pagbasa: Isaias 2:1-5 / Rom 13:11-14 / Mt 24:37-44

Noong mga bata pa kami, paborito naming palabas sa TV ang “Oras ng Ligaya.” Malabo na sa aking alaala ang mga detalye ng palabas, pero ang natatandaan ko ay laging puno ng ligaya ang isang oras na tawanan, biruan, at kantahan (hindi pa uso noon ang sobrang pa-cute ng mga batang artista). Ang isang oras na yaon ay lagi naming pinakahihintay at inaasam-asam sa bawa’t araw. Sa musmos ko noong pag-iisip, si Oscar Obligacion ay para bagang bahagi ng bawa’t tahanan, bawa’t pamilya, at bawa’t grupo ng taong nagkakaisa sa ilalim ng iisang bubungan.

Sa aking pagbabalik-tanaw sa nakaraan, hindi ko maubos maisip kung paano kaming mga bata noon ay bihasang-bihasa sa paghihintay. Lagi kaming may hinihintay sa TV (kahit black and white lamang). Bawa’t araw ay may tampok na pinakahihintay: Mga Aninong Gumagalaw, Bahaghari, Piling-Piling Pelikula, Batman & Robin, Combat, Wild, Wild West, Mission Impossible, atbp. Ang Pasko ay tampulan ng lahat ng masidhing paghihintay. Bagama’t wala masyadong dapat hintayin, puno pa rin ng paghihintay at pag-aasam ang puso ng bawa’t bata noon. Kahit isang bagong jacket lamang o isang plastic na laruang baril-barilan ay pinakahihintay nang buong pag-asa.

Damang-dama ang diwa ng Adviento noong panahong iyon. Hindi pa man namin alam ang panahong nabanggit, batid kong ang diwa ng paghihintay ay bahagi ng buhay ng bawat tao bago mag-pasko.

Nakatutuwang isipin na sa unang linggong ito ng Adviento, wala sa mga pagbasa ang bumabanggit sa paghihintay. Sa katunayan, hindi paghihintay ang binibigyang-diin sa araw na ito. Ang malinaw na diwang lumulutang sa pagbasa, lalo na sa ikalawa at ikatlo ay ang diwa na nagsasabing “panahon na.” Sa madaling salita, ang tinutumbok ng pagbasa ay ang katotohanang ang pinag-aasam-asam ay narito na … na ang pinakahihintay ay maaari nang angkinin at pagyamanin.

Dumating na ang oras … ito ang turo ni Pablo … Oras na raw upang bumangon sa pagkakatulog. Oras na upang iwaksi ang gawa sa ilalim ng kadiliman at gumawa ayon sa kaliwanagan. Ito ay ipinagtatagubilin niya sapagka’t malapit nang dumatal ang bukang liwayway. Ang pinakahihintay ay dapat nang angkinin bilang katotohanan, at ang katotohanang ito ay dapat lakipan ng wastong pagkilos at wastong pamumuhay.

Hirap ang tao saanman ang maghintay ngayon. Sa daigdig na punong-puno ng mga orasan, sa kamay man o sa mga dingding ng lahat ng bahay at gusali, kay raming tao ang hindi makahintay. Lahat halos ng ginagamit o kinakain ay “instant” – instant coffee, instant noodles, instant cash, instant loans, atbp., Sa kahirapan natin maghintay, Agosto pa lamang ay nagiging pasko na. Pagkatapos na pagkatapos ng araw ng Pasko ay Valentine’s Day na ang isinusulong ng radyo, TV, internet, at mga pahayagan.

Tama ba kaya o mali ang ating ginagawang anticipasyon ng Pasko at ng anumang mahalagang araw sa buhay natin? Waring ito ang sinasaad ng mga pagbasa. Panahon na … dumating na ang oras! …

Subali’t kung ating titingnang muli, hindi ito isang hungkag at walang kahulugang pag-aanticipar ng darating na dakilang katotohanan. Ito ay hindi pagsalubong sa isang bagay na hindi pa napapanahong maganap. Sa halip ito ay ang pagsasabuhay ng kung anong tama at magaling na ginagampanan ng taong marunong at batid ang kahulugan ng kung ano ang pinakahihintay.

Ang hinihintay nating mga mananampalataya kay Kristo ay ang katuparan ng kanyang pangako – ang ganap na kaligtasan na magaganap sa kanyang muling pagbabalik. Subali’t hindi lamang yaong hindi pa nagaganap ang pinakahihintay natin. Hinihintay rin natin ang kanyang pagdating na ngayon ay patuloy nang nagaganap – ang pagdating niya sa biyaya, at ang pagdating niya sa hiwaga, bukod sa kanyang pagdating sa wakas ng panahon.

Kung si Kristo at ang kanyang kaloob na kaligtasan ay dumating na sa kasaysayan, kung si Kristo ay patuloy pang dumarating ngayon sa pamamagitan ng biyaya at hiwaga, at kung ang parehong Panginoon at Manliligtas ay darating pa sa wakas ng panahon, ito ay bagay na dapat salubungin. Ito ay bagay na dapat nang ipagdiwang, angkinin, at pagyamanin. At higit sa lahat, ito ay bagay na dapat paghandaan.

Ito ang dahilan kung bakit nagwika si Pablo … “Dumating na ang panahon.” Napapanahon na upang bumalikwas sa pagkakahiga at humarap sa isang bagong bukang liwayway … Panahon na upang iwaksi ang gawa ng kadiliman, at pag-ukulan ng pansin ang gawaing angkop sa kaliwanagan. Panahon na … ngayon na.

Ang Adviento ay pagdating. Kung may darating ay may naghihintay. Ang Adviento ay paggunita sa pagdating ng Siyang pinakahihintay ng sangkatauhan. Dumating na siya sa kasaysayan. Patuloy siyang dumarating sa biyaya at hiwaga na dulot ng kanyang katawang mistiko – ang Iglesya Katolika. Muli siyang darating sa wakas ng panahon.

Sapagka’t siya ay dumating, dumarating, at darating pa, iisang mahalagang paalaala ang dulot sa atin ng liturhiya sa araw na ito: “oras na” … hindi ng ligaya lamang, kundi oras na upang magpanibagong-buhay at anyo kay Kristong Panginoon at Diyos, Hari ng sanlibutan.

Nais kong isipin na sa sandali ng kanyang pagdatal, sabay-sabay at sama-sama tayong aawit ng katumbas ng awit nina Oscar Obligacion … Oras ng ligaya, halina’t tayo’y magsaya … “Halina’t magsaya patungo sa bahay ng Panginoon!” (Ps 122) (Tugon sa Salmo).

Fr. Chito Dimaranan, SDB
CB Retreat House – Tagaytay City
Noviembre 27, 2007

Mga Pagbasa:

Pagbasa 1 (Is 2:1-5)

Itó ang pangitain ni Isaias na anak ni Amoz
tungkol sa Juda at sa Jerusalem:
Sa mga huling araw, ang bundok na kinatatayuan ng Templo ng Panginoón ay mamumukod sa taas sa lahat ng bundok.
Daragsa sa kaniyá ang lahat ng bansa.
Ang maraming taong lalapit sa kaniyá ay magsasabi ng ganito:
“Halikayo, umahon tayo sa bundok ng Panginoón,
sa Templo ng Diyós ni Jacob,
upang malaman natin ang kaniyáng mga daan
at matuto tayong lumakad sa kaniyáng mga landas.
Sapagkat sa Sion magmumula ang Kautusan,
at sa Jerusalem, ang salita ng Panginoón.”
Siya ang mamamagitan sa mga bansa at magpapairal ng kapayapaan. Kung magkagayon, gagawin na nilang sudsod ang kaniláng mga tabak, at karit ang kaniláng mga sibat.
Wala nang magsasanay sa pakikibaka at mawawala na ang mga digmaan. Halina kayó, sambahayan ni Jacob,
at tayo’y lumakad sa liwanag ng Panginoón.

R./ Masayá tayong papasok sa tahanan ng Poóng D’yós!

Akó ay nagalak, sa sabing ganito:
“Sa bahay ng Poon ay pumasok tayo!”
Sama-sama kamí matapos sapitin, ang pintuang-lunsod nitóng Jerusalem.

Dito umaahon ang lahat ng angkan, lipi ni Israel upang manambahan, ang hangad, ang Poon ay pasala- matan.
Pagka’t itó’y utos na dapat gampanan.

Doon din naroón ang mga hukuman at trono ng haring hahatol sa tanan.
Ang kapayapaan nitóng Jerusalem, sikaping sa Poon yao’y idalangin: “Ang nangagmamahal sa’yo’y pagpalain.

Pumayapa nawa ang banal na bayan, at ang palásyo mo ay maging tiwasay.” Dahilan sa aking kasama’t katoto, sa’yo Jerusalem, ang sabi ko’y itó: “Ang kapayapaa’y laging sumaiyo.”
Dahilan sa templo ng Poong ating D’yos, ang aking dalangi’y umunlad kang lubos.

Pagbasa 2     Taga-Roma 13:11-14

Mga kapatid:
Alam ninyong panahon na upang gumising kayó sa pagkakatulog.
Ang pagliligtas sa atin ay higit na malapit ngayon
kaysa noong tayo’y magsimulang manalig sa kaniyá.
Namamaalam na ang gabi at malapit nang lumiwanag.
Layuan na natin ang lahat ng gawang masama
at italaga ang sarili sa paggawa ng mabuti.
Mamuhay tayo nang marangal
at huwag gugulin ang panahon sa paglalasing at magulong pagsasaya, sa pagpapakasawa sa pita ng laman at kahalayan, sa alitan at inggitan. Ang Panginoóng Hesukristo ang paghariin ninyo sa inyóng buhay at huwag paglaanan ang laman upang bigyang-kasiyahan ang mga nasa nitó.

Magandáng Balità     Mateo 24:37-44

Noong panahong iyón, sinabi ni Hesús sa kaniyáng mga alagad:
“Ang pagdating ng Anak ng Tao ay matutulad sa pagdating ng baha
noong panahon ni Noe.
Noon, ang mga tao’y nagsisikain, nagsisiinom at nag-aasawa,
hanggang sa araw na pumasok sa daong si Noe.
Dumating ang baha nang di nila namalayan at tinangay siláng lahat.
Gayon din ang mangyayari sa pagdating ng Anak ng Tao.
Sa panahong iyón,
may dalawang lalaking gumagawa sa bukid;
kukunin ang isa at iiwan ang isa.
May dalawang babaing magkasamang gumigiling;
kukunin ang isa at iiwan ang isa.
Kaya magbantay kayó,
sapagka’t hindi ninyo alam
kung anong araw paririto ang inyóng Panginoón.
Tandaan ninyo itó:
kung alam lamang ng puno ng sambahayan
kung anong oras ng gabi darating ang magnanakaw,
siyá’y magbabantay
at hindi niya pababayaang pasukin ang kaniyáng bahay.

Kaya maging handa kayóng lagi,
sapagka’t darating ang Anak na Tao sa oras na di ninyo inaasahan.”

PITHAYA AT SANGHAYA

KAPISTAHAN NI KRISTONG HARI – TAON K
Nobyembre 25, 2007

Mga Pagbasa: 2 Samuel 5:1-3 /Col 1:12-20 / Lucas 23:35-43

Pagbasa 1 (2 Samuel 5:1-3)

Noong mga araw na iyón,
nagkaisa ang lahat ng angkan ng Israel
na pumunta sa Hebron upang makipagkita kay David.
Sinabi nila,
“Kami’y laman ng iyóng laman at dugo ng iyóng dugo.
Nang si Saul ang hari namin,
nanguna ka sa mga kawal ng Israel sa pakikipagdigma.
Ipinangako sa iyó ng Panginoón na gagawin ka niyáng hari
upang mamuno sa kaniyáng bayan.”

Lahat ng matatanda ng Israel ay nagpunta nga sa Hebron
at doo’y nakipagkasundo sa kaniyá sa harapan ng Panginoón.
Binuhusan nila ng langis si David at kinilalang hari sa Israel.

Tugón . . .
Masaya tayong papasok sa tahanan ng Poong D’yos!
Salmo Awit 121

Akó ay nagalak, sa sabing ganito:
“Sa bahay ng Poon ay pumasok tayo!”
Sama-sama kamí matapos sapitin,
ang pintuang-lunsod nitóng Jerusalem.

Dito umaahon ang lahat ng angkan,
lipi ni Israel upang magsambahan, ang hangad,
ang Poon ay pasalamatan,
pagkat itó’y utos na dapat gampanan.
Doon din naroón ang mga hukuman
at trono ng haring hahatol sa tanan.

Pagbasa 2 Taga-Colossa 1:12-30

Mga kapatid: Magpasalamat kayó sa Ama,
sapagkat minarapat niyáng ibilang kayó sa mga hinirang
na magmamana ng kaharian ng kaliwanagan.
Iniligtas niya tayo sa kapangyarihan ng kadiliman
at inilipat sa kaharian ng kaniyáng minamahal na Anak.
Sa pamamagitan ng Anak,
tayo’y pinalaya at pinatawad sa ating mga kasalanan.
Si Kristo ay larawan ng Diyós na di-nakikita,
at siyáng may kapangyarihan sa lahat ng nilikha.
Sapagkat ang lahat ng nasa langit at nasa lupa,
nakikita man o hindi, pati ang mga naghahari at namamahala,
mga namumuno at may kapangyarihang espirituwal ay pawang nilikha ng Diyós
sa pamamagitan niya at para sa kaniyá.
Siya’y una sa lahat, at sa kaniyá nasasalalay ang kaayusan ng lahat ng bagay.
Siya ang ulo ng simbahan na kaniyáng katawan.
Siya ang Una, ang Panganay na Anak – ang unang nabuhay na muli
upang siyá ang maging pinakadakila sa lahat ng bagay.
Ipinasiya ng Diyós na ang kaniyáng kalikasan ay manatili rin sa Anak,
at inibig niyáng ang sandaigdigan ay makipagkasundo sa kaniyá
sa pamamagitan ng Anak.
Sa pamamagitan ng pagkamatay nitó sa krus,
nagkasundo nga ang Diyós at ang lahat ng nilikha sa langit at sa lupa.

Magandáng Balità Lucas 23:35-43

Noong panahong iyón,
nilibak si Hesús ng mga pinuno ng bayan.
Anila, “Iniligtas niya ang iba;
iligtas namán niya ngayon ang kaniyáng sarili,
kung siyá nga ang Mesiyas, ang hinirang ng Diyós!”
Nilibak din siyá ng mga kawal,
nilapitan at inalok ng maasim na alak.
Sinabi nila,
“Kung ikáw ang hari ng mga Judio, iligtas mo ang iyóng sarili.”
At nakasulat sa ulunan niya sa wikang Griego, Latin at Hebreo,
“Ito ang Hari ng mga Judio.”
Tinuya siyá ng isa sa mga salaring nakabitin, at ang sabi,
“Hindi ba ikáw ang Mesiyas?
Iligtas mo ang iyóng sarili, pati na kamí!”
Ngunit pinagsabihan siyá ng kaniyáng kasama,
“Hindi ka ba natatakot sa Diyós?
Ikaw ma’y pinarurusahang tulad niya!
Matuwid lamang na tayo’y parusahan nang ganito dahil sa ating mga ginawa;
ngunit ang taong itó’y walâng ginawang masama.”
At sinabi niya, “Hesús, alalahanin mo akó kapag naghahari ka na.”
Sumagot si Hesús, “Sinasabi ko sa iyó:
ngayon di’y isasama kita sa Paraiso.”

PAGNINILAY/ HOMILIYA

PITHAYA AT SANGHAYA

Fr. Chito Dimaranan, SDB

Matunog at malutong ang mga panlalait ng mga taong pumalibot kay Jesus. Sinasaad ng ebanghelyo ayon kay Lucas kung paano siya nilait, inalipusta, at nilibak. Iisa ang laman ng kanilang mga panlilibak at panlalait: “bumaba ka sa krus kung ikaw nga ang sinasabing Mesiyas!”

Nguni’t sa dakilang kapistahang ito ni Kristong Hari, malinaw ang turo ng ating mga pagbasa. Mataginting ang mga hanay ng pagpapahalagang napapaloob sa kung ano ang ipinangangaral sa atin ng Haring nabayubay sa krus.

Ang ating mundo ay bihasa sa ideya ng pag-akyat, pag-angat, promosyon, at pagtaas sa hagdan ng tagumpay. Alam ng lahat na ang kagustuhang makatuntong sa bangkito ng kadakilaan at pagkilala ng madla ay isang natural na pangarap at pithaya ng tao. Hindi masama ang maghangad umunlad, umangat, at manguyabit sa puno ng pagtatanghal sa lipunan. Ang sinumang artista na nagsisimula lamang makilala ay naghahangad at nag-aasam na tumanggap ng tinatawag na “top billing.” Ang sinumang kasapi ng SK sa takbo ng politika sa Pilipinas, ay naghahangad balang araw maging mayor o congressman, kung maaari. Ito ang dahilan kung bakit lahat ng malalaking politiko ay pilit na isinusuong ang kanilang anak na binata at dalaga sa larangan ng Sangguniang Kabataan.

Lahat ng tao ay katulad ni Zaqueo na narinig natin sa ebanghelyo kamakailan. Maliit man ay matayog ang kanyang panagimpan. Pandak man ay mataas ang kanyang hangarin at pinipithaya ng puso at damdamin. At bagama’t siya ay maliit sa paningin ng madla ay matayog ang kanyang hangaring pumailanlang sa larangan ng pagbabagong-buhay.

Sa Banal na kasulatan, malimit natin matunghayan ang larawan ng isang bundok na dapat akyatin. Ang bundok ay sagisag ng kaligtasan, ng paglapit sa kung saan naroon ang Diyos. Ang pag-akyat maging sa Jerusalem, lalu na sa templo, ay sagisag ng paglapit sa dambana at sa puso ni Yahweh. Magmula nang makatagpo ni Moises si Yahweh na nagpakilala sa atin bilang iisang Diyos, tayo ay nabibighani at patuloy na tumitingala sa bundok kung saan magmumula ang tulong na dulot ng Diyos.

Hindi masama ang umakyat at tumaas. Hindi masama ang magkaroon ng pithaya at pag-aasam na makilala, at tingalain ng balana, hangga’t maaari.

Ang magandang balita sa araw na ito ay maging si Jesus ay umakyat. Ang ebanghelyo ay malinaw sa paglalarawan kay Jesus na tumutupad sa kanyang tungkuling umakyat sa Jerusalem bawa’t taon tulad ng lahat ng Judeo. Siya ay umakyat sa bundok ng Jerusalem upang magpugay sa kanyang Ama.

Tumbukin agad natin ang nais kong iparating sa inyo. Ito rin ang nais ituro ng ating Kapistahan ngayon. Nais ng Diyos na tayo ay umangat, tumaas, at pumailanlang sa bantayog ng kaligtasan. Nais ng Diyos na tayo ay bumalikwas sa ating pagkasadlak sa kasalanan at kamatayang dulot ng pagkakasala. Nais ng Diyos na tayo ay umangat sa larangan ng biyaya. Malinaw na turo ni San Agustin, na ang Diyos ay naging tao (kay Kristo) upang ang tao ay matulad sa Diyos. Dapat lamang na ang tao ay mag-asam umangat, tumaas, at pumailanlang sa kabanalan.

Ito ang nasa likod ng pithaya ni Zaqueo na maka-akyat sa puno ng sikomoro. Sa likod ng kanyang makamundong pag-aasam na makita ang kinikilalang Mesiyas, nanguyabit siya sa puno upang makatagpo ang pinag-aasam ng madla. Lahat tayo ay tulad ni Zaqueo. Lahat tayo ay may malalim na pagnanasa sa Diyos na malimit ay natatakpan ng kasalanan. Lahat tayo sa kaibuturan ng ating puso ay naghahanap sa Diyos at sa kanyang mga pangako.

Nais kong isipin na ito ang kahulugang malalim ng pag-akyat ni Jesus at pagkabayubay niya sa krus. Puno ang inakyat ni Zaqueo. Mula sa punong ito ay kinilala ni Jesus ang malalim niyang pithaya at nasa. Nguni’t mula sa punong ito ay pinababa niya si Zaqueo.
“Bumaba ka diyan at nais kong tumuloy sa iyong bahay.” Ang hangad ni Zaqueo ay kanyang pinagbigyan. Nguni’t para ang hangad na ito ay makamit, ay pinababa niya ang tao sa puno.

Puno rin ang inakyat ni Kristo. Ang krus ay siyang puno kung saan itinanghal hindi ang kanyang pithaya kundi ang kanyang sanghaya – ang kanyang dangal, ang kanyang kadakilaan bilang Diyos, ang kanyang luwalhati bilang Mananakop. Ang nagpababa kay Zaqueo sa puno ng sikomoro ay siya ring umakyat sa puno ng krus upang mapagbigyan at mapagkalooban ang sangkatauhan ng kanilang malalim na pithaya – ang makatagpo at makaniig ang Diyos.

Malalim ang hangad at pithaya ng Diyos para sa ating lahat – higit na malalim (o matayog) kaysa sa ating makataong pithaya at nasa. Ang nasa niya ay tayo ay pumailanlang sa larangan ng pagmamahal, pananampalataya, at pag-ibig.

Ang dakilang kapistahan natin ngayon ay pagsasalarawan ng kung ano ang binata at hinarap ni Kristo upang mapagkalooban tayo ng kung ano ang ating asam-asam. Nanguyabit siya at nabayubay sa puno at kahoy ng krus.

At dito naganap at natanghal ang kanyang tunay na kadakilaan at kaluwalhatian. Naging trono ang kahoy ng krus. Naging luklukan at sagisag ng kanyang kadakilaan.

Dalawang uri ng tao ang maari nating matungyahay sa pagninilay na ito. Ang una ay mga taong napako sa kanilang makamundo at mababaw na pithaya at pagnanasa. Ang ikalawa ay mga taong ang kanilang pithaya ay napakong kasama ni Kristo sa trono ng tunay na kadakilaan at kaluwalhatian. Ang mapako sa makamundong pithaya ay manatili sa mababaw na makataong pagnanasa. Ang mapako kasama ni Kristo sa kahoy ng krus na banal ay ang pumapailanlang kasama at katulad niya tungo sa makadiyos na sanghaya at dangal na hindi kailanman mapapawi, di kailan man magagapi.

Ito ay sapagka’t ang kanyang paghahari ay walang hanggan.

Ang naghihintay sa atin sa paghaharing ito ay bumabagtas sa isang mababaw na pithaya. Ang naghihintay sa atin sa bahay ng Diyos ay walang iba kundi ang sanghaya ng taong pinagbuwisan ni Kristo ng kanyang dugo at buhay. “Masaya tayong papasok sa tahanan ng ating Diyos” (Salmong Tugunan).

Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-ampon
Paranaque City – Nobyembre 20, 2007 5:20 PM

MAY WAKAS ANG LAHAT; MAY BUKAS ANG TANAN

Ika-33 Linggo ng Taon (K)
Nobyembre 18, 2007

Mga Pagbasa: Malaquias 3:19-20a / 2 Tesalonika 3:7-12 / Lucas 21:5-19

Madaling mapagkamaliang ang unang pagbasa at ang ebanghelyo sa araw na ito ay may kinalaman sa mga bagay na nakagigimbal, kahindik-hindik, at nakababahala. Subali’t tulad ng lahat ng panulat na may estilong apokaliptiko, ang mensahe ay hindi ang larawang ipinipinta kundi ang kahulugang nagkukubli sa larawang iginuguhit ng mga salita at pangungusap. Malilipol nga ba ang masasama na parang tinupok ng mabagsik na apoy? Magmimistula nga bang dayaming lalamunin at masasaid ng apoy ang mga makasalanan?

Ang mahalagang katotohanan ay ito … may wakas ang daigdig at ang buhay ng tao sa daigdig na ito. Darating ang araw na maghahari ang Diyos nang ganap at maglalapat ng Kanyang maka-Diyos na katarungan at magpapanibago sa takbo ng buhay ng lahat ng kanyang nilalang. Ang detalye ng kung paano ito magaganap ay hindi siyang mahalaga. Ang mahalaga ay ang wakas ay darating, at ang pinakamadaling paraan para ilarawan ito ay ang paggamit ng mga sagisag ng mga bagay na madaling maunawaan ng mga orihinal na tagabasa at tagapakinig ng sinasaad ng Kasulatan. Ang mahalaga ay ang mabatid natin na para mapagpanibago ang lahat, ay dapat munang maglaho ang lumang kaayusan na isinasagisag ng pagkasunog ng mga dayami at mga nag-usliang mga ugat sa lupa.

Nakatutuwang isipin na marami ang nagigimbal sa mga unang linya ng pagbasa sa araw na ito. Sapagka’t sila ay dinapuan na ng takot, ay posibleng hindi na nila napansin ang puno ng pag-asang pahayag ni Malaquias na siyang tunay na tinutumbok ng pagbasa: “Ngunit kayó na sumusunod sa akin ay ililigtas ko at pagagalingin ng aking kapangyarihan na lulukob sa inyó, gaya ng sinag ng araw.”

Noong isang Linggo, natunghayan natin ang kahalagahan ng pagkakaroon ng isang vision o panagimpan. Ang matukoy ninuman ang kanyang inaasam at pinaghahanap ay lubhang mahalaga. Ang pitong magkakapatid na nakuhang magtiis ng masakit na kamatayan sa pugon ay nakakuha ng lakas at tapang sa kanilang inaasam at pinapanagimpan – ang kanilang paniniwala sa muling pagkabuhay.

Sa Linggong ito, iminumungkahi ng mga pagbasa ang isang dapat ay bahagi ng ating panagimpang kristiano – ang kabatirang ang buhay na alam natin sa mundong ibabaw ay pagpapanibaguhin ng Diyos sa wakas ng panahon. Tulad ng sinabi natin noong nakaraang Linggo, para sa isang sumasampalataya, ang kanyang inaasam ay kanya nang nilalasam sa pamamagitan ng pag-asa at pagsampalataya. Mayroong tatak na kasiguraduhan ang mga mananampalataya kay Kristo … may katiyakan.  At ang katiyakang ito ang ating ipinagmakaingay pagkatapos ng unang pagbasa: “Poong Hukom ay darating, taglay katarungan natin” (Salmong Tugunan). Ang kaparaanan ay hindi dapat itumbas sa katotohanan. Ang paglalarawan ay hindi rin dapat itumbas sa kaganapan ng pangako ng Diyos. Ang mga pangungusap at katagang metaporikal ay hindi dapat unawain nang tahasang-tiyak na wari baga’y kung ano ang titik ay siya ring magaganap.

Sa ebanghelyo tila dinagdagan pa ng Panginoon ang listahan ng mga kagimbal-gimbal na mga pangyayari sa wakas ng panahon. Nguni’t kapanatagan ng loob, hindi takot, ang dapat bumalot sa puso at kaisipan ng tao na batid kung ano ang pinakabuod ng sinasaad ng mga pangungusap ng Panginoon. At ang mahalagang buod nito ay puno rin ng pag-asa at pangako – isang panagimpang tamang maging tampulan ng pag-aasam na ngayon pa man ay maari nang tampulan rin ng paglalasam: “Sa inyong pagtitiis ay tatamuhin ninyo ang buhay na walang hanggan.”

Ang Pilipinas ay ginigimbal at ginagambala sa mga araw na ito ng sunod-sunod na pagsabog. Hindi pa nalulutas ang lumang pagsabog ay mayroon na namang bago. Bukod sa pagsabog pisikal, ay mayroon ring mas masahol na pagsabog ng mga katiwalian, ng mga karumihan at lahat ng uri ng pandaraya at kaguluhang dulot ng sobrang politika sa ating lipunan. Kung ating uunawain nang tahasan o literal ang una at ikatlong pagbasa, ay parang pahiwatig ito ng napipintong pagwawakas ng daigdig. Nguni’t tulad nga ng nasabi natin, hindi ito ang pakay ng mga pagbasang ito. Ang buod, ang puno at dulo ng lahat ay ang kahalagahang mabatid ng lahat ang katotohanang ang buhay dito at ang lahat ng bagay na lubhang pinahahalagahan ng mga taong makamundo ay hindi magtatagal at mayroong hangganan. Sa isang banda, mayroong hangganan ang kasamaan. Mayroong katapusan ang katiwalian, at mayroong wakas ang ginagawa ng mga masasamang budhi.

Sa kabilang banda, hindi yaman ang lahat sa buhay ng isang kristiano. Hindi rin kapangyarihan, at lalung hindi ang karangyaan. May wakas ang lahat. At ang lahat ng itinuturing ng tao na mahalaga ay maglalahong parang dayami na tinupok at nilipol ng apoy. Pagpapanibaguhin ng Diyos ang lahat sa wakas ng panahon. Ang pagkalipol ng dayami at mga ugat ng mga punong susunugin ay sagisag ng pagpapanibagong ito na dulot ng Panginoon.

Mapalad ang nakakaunawa at nakababatid ng katotohanang ito. Sa harap ng katotohanang ito, hindi takot, bagkus kasiyahan at pag-asa ang siyang dapat maghari sa puso ng tao. Ito ang parehong saya at pag-asa na ating itatanghal at pagyayamanin sa panahon ng Adbiyento. Isa na namang pagkakataon ito upang ang siyang pinaka-aasam ay siya rin maging pinakanilalasam sa pamamagitan ng pag-asa, pananampalataya, at pag-ibig.

Fr. Chito Dimaranan, SDB

Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon, Paranaque City, Philippines

KATOTOHANANG ASAM-ASAM; KATOTOHANANG LASAM-LASAM

Ika-32 Linggo ng Karaniwang Panahon (K)
Nobyembre 11, 2007

Mga Pagbasa: 2 Mc 7:1-2, 9-14 / 2 Tesalonika 2:16 – 3:5 / Lucas 20:27-38

Sanay na sanay ang Pinoy na isabuhay sa kasalukuyan ang mga mahalagang bagay na parating pa lamang sa hinaharap. Maagap at maaga ang Pinoy kung magdiwang. Setyembre pa lamang ay nagkukumahog na ang mga himpilan ng radyo, mga shopping malls, at mga TV network na magpadama, magpatugtog, at magbigay-paalala tungkol sa darating na Pasko.

Maging sa mga pamilya ay maaga mangarap ang mga bata. Bunsod marahil ng kahirapan ay maagang makintal sa isipan ng mga musmos ang kagustuhang marating at makamit ang anumang karera upang makatulong sa magulang, makaipon, at makapag-paanyo ng magandang kinabukasan. Hindi malayong ang mga bata ay sinisimulang paghandaan ng itutustos sa pag-aaral bago pa man sila isilang.

Maaga mangarap ang Pinoy at malayo ang tanaw kapag ang pinag-uusapan ay ang hinaharap. Marunong ang Pinoy na habang maaga pa, ay ninanamnam na, dinadama, at isinasabuhay na ang bagay na bagama’t wala pa, ay pinakahihintay na at pinakamimithi. At sapagka’t ang kanyang isip at puso ay nakatuon sa darating, sa hinihintay na hinaharap, handa rin ang Pinoy na magtiis, magdusa, at maghirap sa kasalukuyan. Sanay ang Pinoy maghintay. Sanay ang Pinoy magtiis at magdanas ng hirap sapagka’t ang hinaharap ay pihong darating. Hindi ba’t ito ang nasa puso ng mahigit 10 milyong kababayan natin na nasa ibang bansa at nagpapakahirap para sa tinatawag nilang kinabukasan? Hindi ba’t ang pinakaaasam na hinaharap ang siyang dahilan kung bakit handa ang Pinoy na humarap sa kalungkutan, pamamanglaw, at pagkagiliw sa kanilang mahal sa buhay at manatili nang maraming taon sa malayong lugar?

Ito ang buod na kapansin-pansin sa ating mga pagbasa sa araw na ito. Mapait ang pinagdaanan ng pitong magkakapatid. At kung iisipin natin na pati ang kanilang ina ay nagdanas din ng parehong malupit na kamatayan, lalung tumitingkad ang kabatirang basta ang hinaharap ang pinag-uusapan, ay walang hindi gagawin ang taong puno ng pag-asa, tigib ng pananampalataya, at lipos ng pagmamalasakit sa pinaninindigang katotohanang ang kaganapan ay wala pa rito ngayon, kundi sa darating pang panahon.

Sa ngalan ng hinaharap, ang taong matapat at matuwid at puno ng pananampalataya ay handang bale-walain ang kasalukuyan, at ituring ito na pangalawa o pangatlo lamang sa hanay ng pagpapahalaga.

Ano nga ba ang nilalaman ng hinaharap na ito? Ano nga ba ang higit na mahalagang katotohanan na nagbunsod sa pitong magkakapatid upang harapin ang mapait na kamatayan sa pugong nagliliyab at naglalagablab?

Ano nga ba ang mahalagang bagay o lagay na ito na naging sapat na dahilan upang ang mga tao ay mamuhay na tila baga ang pinakahihintay ay dumating na? … na naging sapat na dahilan upang hindi na sila mamuhay tulad ng karamihan?

Iisa ang sagot ng una at pangatlong pagbasa … pareho ang tinutumbok ng mga ito. At ang higit na mahalagang ito ay ang kanilang paniniwalang ang tao ay muling mabubuhay, upang makapiling ang Diyos magpakailanman. Ito ang maka-apat na ulit na sagot ng magkakapatid sa aklat ng Macabeo. Ito rin ang sagot ni Jesus sa mga Saduseong nag-usisa sa kanya ng mga tanong na walang kapararakan … mga tanong na alam naman ng lahat ay malayong-malayo sa larangan ng makatotohanan at maaring mangyari.

Tulad ng mga tanong ng mga taong aral at nagdudunung-dunungan, ang tanong ng mga Saduseo ay isang patibong. Ang pakay nila ay siluin ang Panginoon, at hindi upang malaman ang katotohanan. Sa kadahilanang hindi sila naniniwala sa muling pagkabuhay, nag-imbento sila ng tanong na batid natin ay malayong mangyari. Nguni’t sa halip na mawalan ng matibay na pundasyon ang sagot ni Jesus, ay bagkus naidiin niya ang katotohanan – na sa muling pagkabuhay ay mababago ang takbo ng ating pakikitungo sa isa’t isa … na sa muling pagkabuhay ay hindi na tayo nalalambungan ng makamundo at material na uri ng pakikipag-ugnayan sa isa’t isa … na ang mga muling nabuhay ay tila mga anghel, na hindi na muling mamamatay kailanman.

Matibay at malalim ang pagpapahalaga ng taong sumasampalataya dito sa katotohanang ito. At sapagka’t mahalaga ito, ninanamnam na ito bilang katotohanang ganap at narito na. Dahil ito ay pinaninindigan ng sumasampalataya, handa siyang mamuhay na tila baga ay ito ay isa nang katotohanang naganap na ngayon, dito, palagian, at saanman. Maging ang pamumuhay bilang anghel ay handa niyang gawin at akuin. Maging ang pag-aasawa ay handa niyang ipagpaliban o palampasin, sapagka’t dama na niya at niloloob na ang hinaharap na katotohanan ng muling pagkabuhay.

Tulad ng pitong magkakapatid, malayo ang tanaw ng mga sumasampalataya … malalim, matibay, at mapunyagi. Sa lakas ng kanilang pangitain sa hinaharap na luwalhati, ay tinanggap nila ang pansamantalang kahirapan sapagka’t nadama na nila ang luwalhating darating mula sa Panginoon.

Tulad ng libo-libong mga banal at mga martir sa kasaysayan ng Santa Iglesya, pinaninindigan natin ang sinasaad sa Salmo na binasa natin sa sandali ng Komunyon:
“Ang Panginoon ay aking pastol, hindi ako mangangailangan ng anuman.” Sapagka’t sa ating pananampalataya, ang katotohanang inaasam at hinihintay ay katotohanang ganap, laganap, at nilalasam na.

Fr. Chito Dimaranan, SDB
Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon
Paranaque City, Nobyembre 8, 2007

PAGTINGALA, PAGBABA, AT PAGTALIMA

Ika-31 Linggo ng Taon (K)
Nobyembre 4, 2007

Mga Pagbasa: Karunungan 11:22-12:2 / 2 Tesalonika 1:11-2:2 / Lucas 19:1-10

May kinalaman sa wastong pagpapasiya at pagpapahalaga sa tao ang mga pagbasa natin ngayon. Sa unang pagbasa, malinaw na isinasalarawan ang pagpapahalaga ng Diyos sa tao. Bagaman at ang tao ay tila isang patak lamang ng hamog, o isang matingging butil sa timbangan, “mahal ng Diyos ang lahat ng kanyang ginawa” ayon sa aklat ng Karunungan.

Ito ang kabaligtaran ng tingin ng mga tao sa isang kubrador ng buwis na si Zaqueo. Walang luhang maaring tumulo para kay Zaqueo kung ang pag-uusapan ay ang mga Judio noong panahon ni Jesus. Si Zaqueo ay mapera, makapangyarihan, at mapang-api. Siya ay isang katiwala ng mga Romano na ang trabaho ay mangolekta ng buwis para sa kanila, at binigyang-karapatang magpatong ng kung ano mang halaga sa tunay na dapat bayaran. Si Zaqueo ang orihinal na “broker” sa ating lipunan. Kung ang mga Romano ay ang katumbas ng ZTE ng China, si Zaqueo ay katumbas ng mga kumolekta ng suhol sa naturing na “NBN deal sa Pilipinas.”

Malaki ang problema ni Zaqueo. Hindi lamang na siya ay maliit. Maliit ang tingin ng balana sa kanya … mababa at mapangutya … na nararapat lamang sa isang katulad niyang puro dagdag-bawas ang nasa isip, kung baga, puro pera at puro pagsasamantala. Walang iniwan ang isang patak ng hamog sa kanya, o isang napakaliit na butil sa timbangan. Ganoon na lamang at sukat ang pagmamaliit at pagkamuhi ng mga tao sa kanya.

Subali’t sa kabila nito ay matayog at mataas ang kanyang pangarap. Kung gaano kababa ang tingin ng tao sa kanya, ay ganoon naman katayog ang kanyang pagnanasa. Nang mabalitaan niyang padaan si Jesus, nagmadali siya at nanguyabit sa isang matayog na puno upang matunghayan ang pinagkakalibumbungan ng marami.

Nasadlak si Zaqueo sa mababang uri ng paghahanap-buhay. Subali’t hindi nangangahulugang hanggang doon na lamang siya. Tulad ng salmista sa lumang tipan, tumingala si Zaqueo, tumingin sa itaas … sa mga bundok kung saan magmumula ang kaligtasan. Naghanap siya … nagsikap … at ang kanyang pag-akyat ay nagbunga ng isang mataginting na kautusan mula sa Panginoong kanyang hanap ngunit siyang nakatagpo sa kaniya: “Bumaba ka riyan at magmadali, sapagka’t gusto kong makituloy sa iyong bahay.”

Malimit na tayo ay maghusga sa ating kapwa. Malimit na ang mga tao ay nagpapadala sa kanilang mga maling akala at haka-haka sa ibang tao. Napakadali para sa atin ang walaing halaga ang isang taong sa tingin natin ay maitim pa sa uwak ang budhi … kamuhi-muhi, at dapat lamang iwasan kundi itakwil.

Ito ang maling akala na napinta sa isipang ng marami tungkol sa maliit na pagkatao ni Zaqueo.

Subali’t tulad ng sinabi sa unang pagbasa, hindi kailanman nagtatakwil ang Diyos na nagmamahal at nagmamalasakit sa lahat ng kanyang ginawa. Nagpaparangya Siya sa lahat, sapagka’t ang lahat ay sa kaniya … nguni’t ayon din sa Karunungan, ay nagpapaala-ala siya sa mga makasalanan, upang sila ay lumayo sa kanilang kabuktutan at maniwala sa Panginoon.

Dito natin makikita ang laking kaibahan ng pananaw ng Diyos. Si Kristo lamang, na nakatunghay sa tunay na kadakilaan ng pagkatao ni Zaqueo na nagkukubli sa kaniyang pagiging ganid at gahaman sa pera, ang tumingala sa puno at nagwika: ‘Bumaba ka diyan … magmadali ka at ako ay tutuloy sa iyong bahay.”

Nais kong isipin na ang winika ni Jesus kay Zaqueo ay katumbas ng isang paggising sa pagkakatulog ng isang taong tinatawagan sa kadakilaan. Nais kong isipin na ito rin ay isang paanyaya sa isang tao na, bagama’t itinuturing na masama, ay puno pa rin ng kakayahang magpanibago. Nabasa ni Jesus sa pag-akyat ni Zaqueo at paghahanap sa kanya ang malalim na pag-aasam ng tao sa katotohanan, sa kaligtasan, at sa ikapapanuto ng kanyang buhay. Nabatid ni Jesus na sa kanyang pangunguyabit sa puno ng sikomoro, ay nanduon ang tunay niyang damdamin, ang tunay niyang naisin na mapalapit kay Kristo at sa kanyang mabuting balita ng kaligtasan.

Iisang diwa ang tinutumbok ko. Sa ating mundo na puno ng panghihinawa at pagkawalang-pag-asa sa kakayahan ng tao na magbago, ang halimbawa ng Panginoong tumawag kay Zaqueo at nag-anyaya sa kaniya, ay isang malinaw na panawagan sa pag-asa at pagtitiwala sa patuloy na kakayahan ng taong magbago. Noong nakaraang mga Linggo ay nabanggit ko kung paano ang marami ay nanghihinawa, nawawalan ng pag-asa sa takbo ng lipunan at politika natin.

Pinamumugaran ng napakaraming higit na masahol pa kay Zaqueo ang lipunan at pamahalaan natin. Wala tayong katiyakang itong kalakaran ng pamahalaan at lipunan ay madaling maglalaho sa lalung madaling panahon.

Kailangan nating tumingala sa itaas katulad ni Zaqueo. Kailangan nating tumingin sa kabundukan kung saan magmumula ang ating kaligtasan. Kailangan nating manguyabit sa puno ng pag-asa at patuloy na maghanap kay Kristo – upang tayo ay matunghayan niya at matawag.

Si Zaqueo ay kagya’t sumunod at tumalima. Pinagbayaran niya ang lahat ng pinagkakautangan … nagbayad-puri at nagbagong-buhay. Ang taong minaliit ng marami ay tiningala ng Panginoon: “Bumaba ka diyan at magmadali, sapagka’t nais kong makituloy sa iyong tahanan.” Ang tiningala ay nagpakumbaba at nagbagong-buhay. At ang lahat ay nauwi sa pagtalima sa kalooban ng Diyos, na hindi nagsiphayo ng anumang kanyang nilalang.

Fr. Chito Dimaranan, SDB

Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon

Noviembre 1, 2007

PAGYAYABANG, HINDI PANANABANG!

Ika-30 Linggo ng Taon (K)
Oktubre 28, 2007

Mga Pagbasa:  Sirac 35:12-14, 16-18 / 2 Timoteo 4: 6-8, 16-18 / Lucas 18: 9-14

Madulas ang dila ng mga taong nakatikim ng kaunting kapangyarihan … Mabilis ang kanilang salita … matulin pa sa kanilang kamay at paa kapag ang mga taong ito ay lubhang bilib sa sarili. Ito ang tila pahiwatig ng talinghaga ng Panginoon sa araw na ito, tungkol sa isang pariseong mapag-imbot, mapagyabang, at mapagmataas. “Salamat, O Diyos, at hindi ako katulad ng ibang tao” – ito ang panalangin niyang punong-puno ng katiyakan at kapalaluan.

Kayabangang wala sa lugar… ito ang matinding pagkakamali ng Pariseo. Ito ang kayabangan ng marami sa ating lipunan na nakatikim ng kaunting yaman o posisyon sa lipunan, na sapagka’t sila ay naturingang senador o barangay captain, ay tila nahaluan na ng toyo ang utak at kung magsalita ay parang siguradong-sigurado sila sa kanilang sinasabi.

Habag at pagka-awa ang dulot sa atin ng pariseong nakatikim ng kadakilaang hungkag. Sa kanyang palsong pasasalamat, kinutya pa niya nang pasaring ang isang kobrador ng buwis, na sa kanyang kahihiyan ay hindi nakuhang lumapit sa dambana, at iangat man lamang ang kaniyang mata sa Diyos. Subali’t kung gaano kayabang ang Pariseo ay ganoon naman kababa ang loob ng isang taong may kabatiran sa kanyang pagkakamali.

Noong isang Linggo, binanggit ko kung paano tunay na paghamon sa lipunang Pinoy ngayon ang manatiling mapagtiwala sa isa’t isa. Nanghihinawa ang bayang Pilipino sa patuloy na pagtitiwala sa pamahalaan. Tulad ni Moises, na napagod sa katataas ng kaniyang kamay, lubhang kinakailangan natin ang magtulungan upang ang buong sambayanang Pilipino ay patuloy na magtiwala at umasa sa kakayahan ng Diyos na pagpanibaguhin pa ang ating tiwaling lipunan. Tulad ni Moises, umaasa tayo sa bayang sumasampalataya na magkaroon pa ng pagpupunyagi upang ibangon muli ang lipunang nasadlak sa lahat ng uri ng kasalanan at katiwalian. Pananabang ang laman ng damdamin ng marami sa ating panahon sa gitna ng napakaraming pagsubok.

Muling sinindak ang ating bayan ng isang malaking pagsabog sa Glorietta 2 noong isang Linggo. Bawa’t grupo at indibidwal na may kani-kaniyang agenda ay nangagsipagdakdakan agad. Madudulas ang dila ng mga taong nakatuntong sa kapirasong alpombra ng katanyagan, tulad ng isang senador na nakakulong. Madulas din ang dila ng mga pulutong na may nagkukubling pagnanasa na lalung magkagulo ang lipunan, upang maisulong ang kani-kanilang mga maiitim na balak. Hindi pa man natutuyo ang dugo ng mga taong sinawing-palad na mamatay sa pagsabog, ay ginagamit na ng mga tampalasang sanga-sanga ang dila ang pangyayari upang siraan ang gusto nilang siraan. Hindi pa nga naililibing ang mga nasawi ay pinagpipiyestahan na ng mga maruruming politiko ang pangyayari upang magtapunan ng bintang at paratang na wala pang sapat na batayan.

May pag-asa pa kayang manatiling nakadipa ang mga kamay nating mga payak at ng mga tunay na “Moises” sa ating bayan? May pag-asa pa kaya ang mga maliliit at mahihirap na patuloy na nakatungo at hiyang-hiyang nakikibahagi sa takbo ng lipunang Pilipinong pinamumugaran ng mga palalong madudulas ang dila at mapaglaro ang mga maduduming isipan? Sa isang sitwasyong lahat na lamang ata ng nangyayari ay nauuwi sa bakbakang political ng mga maalam at mapagsamantala, tila nanghihinawa ang balana … nananabang.

Ito ang masamang balita ng ating pagka-Pilipino sa ating panahon.

Nguni’t naparito tayo sa simbahan (o sa prayer meeting) upang pag-usapan ang magandang balita. Hindi tayo pinagkakaitan ng Diyos ng magandang balitang ito. Malinaw pa sa bukang liwayway ang turo ng ating mga pagbasa: “Ang panalangin ng mga dukha ay nanunuot sa alapaap; hindi ito tumitigil hanggang sa marating ang kanyang pakay”  (Unang pagbasa).  Sumagot tayo sa magandang balitang ito nang buong taginting: “Dinidinig ng Panginoon ang pagtangis ng mga dukha” (Salmong Tugunan).

Nguni’t may isang uri ng kadulasan ng dila na wasto at hindi dapat natin makaligtaan – ang matimyas na pagtanggap ni Pablo sa katotohanang hindi maipagkakaila. Ito ay may kinalaman sa kanyang pagpupuri sa Diyos na siyang tunay na nag-aangat sa taong mabababa, at nagbibigay luwalhati sa mga taong walang angking kakayahan. Ito ang kadakilaang hindi inangkin bagkus ipinagkaloob … Ito ang katanyagang hindi ipinangangalandakan at ipinagmamakaingay. Ito ang katotohanang kaloob ng Diyos, at hindi ginawa ng tao lamang – ang pagtanggap ni Pablo sa luwalhating bunga ng kanyang pagiging masunurin at katapatan sa paglilingkod: “Pinakaingatan ko ang aking pananampalataya. Mula ngayon ay naghihintay na lamang ako ng korona ng kabanalan na ipuputong sa akin ng Panginoon, bilang makatarungang hukom” (Ika-2 pagbasa).

Ito rin ang isang uri ng pagyayabang na sagot natin sa ating pananabang.

Ito ang magandang balita tungkol sa kadakilaan ng pagiging mababa ang loob, at hindi mapaghanap sa kung ano ang makapag-aangat at makapagsusulong sa kani-kaniyang makasariling balakin. Ito ang kadakilaan ng isang kobrador ng buwis na walang atubiling tinanggap ang totoo tungkol sa kaniyang sarili: “O Diyos, maawa ka sa akin, isang makasalanan” (Ebanghelyo).

Lubhang nahirati at namihasa ang lipunan natin sa kapalaluan. Lahat ng nagaganap ay nagiging isang bunong braso ng mga matataas at makapangyarihan. Sa kanilang kayabangan at kasiguraduhan, napapasa isang-tabi ang tanging may-akda ng lahat ng uri ng kadakilaan at kaluwalhatian – ang Diyos na Siyang karapat-dapat sa lahat ng luwalhati at kadakilaan.

Dito dapat magsipagdulasan ang ating mga dila. Dito dapat sa larangang ito lumutang ang hindi lamang madudulas, bagkus matitingkad, na mga katagang karapat-dapat ipatungkol sa Diyos. Dito dapat lumutang ang wasto at karapat-dapat na pagyayabang na patungkol sa Panginoon. “Ang Panginoon ay magliligtas sa akin sa lahat ng masasamang banta at maghahatid sa akin nang matiwasay sa kanyang makalangit na kaharian. Sa kanya nawa ay mapunta ang luwalhati magpasawalang hanggan. Amen.”

Palso na ang Pariseo, palalo pa. Ang kobrador ng buwis ay payak na, mapitagan pa, makatotohanan, at mababa ang loob. Madulas ang dila ng pariseo sa kaniyang pagpuri sa sarili. Madulas din ang dila ng payak, tapat, at puno ng pitagang taga-kolekta ng buwis sa pagbibigay-luwalhati sa Diyos. Ang una ay palso at palalo. Ang ikalawa ay payak at nag-uumapaw sa kaluwalhatiang hindi para sa kaniya, kundi patungkol tanging sa Diyos. Siya lamang ang karapat-dapat sa inaangkin ng palalo. Siya lamang ang tanging nakikinig sa panaghoy ng mga dukha. Dahil sa Kaniya, hindi tayo nananabang bagkus nagyayabang. Purihin Siya at pasalamatan.

Fr. Chito Dimaranan, SDB
Paranaque City, Philippines

KAILANMAN, SAANMAN, AT PALAGIAN

Ika-29 na Linggo ng Taon (K)
Oktubre 21, 2007

Mga Pagbasa: Exodo 7:8-13 / 2 Tim 3:14 – 4:2 / Lucas 18:1-8

Palagiang pananalangin ang isang malinaw na paksa ng mga pagbasa sa araw na ito. Natunghayan natin kung paano nagtiyaga si Moises na panatiliing nakataas ang kanyang mga kamay noong nakikipagbakbakan ang mga Israelita laban sa mga Amalekita. Isang malinaw na pagsasagisag ng taimtim na panalangin, ang kanyang kamay na naka-angat ang isinasalarawang naging dahilan ng kanilang pagwawagi (Unang Pagbasa).

Ito rin ang malinaw na paksa ng ebanghelyo ayon kay San Lucas. Isang balo ang inilalarawang nangungulit sa tiwaling hukom, na dahil sa kakulitang ito ay napilitang ipagkaloob ang hinihingi ng balo. Palagiang panalangin ang siyang tinutumbok ng talinghagang ito.

Palagian … pagtitiis … pagpupunyagi … ang lahat ng katagang ito ay may kinalaman sa isang saloobing maalam makibaka sa isang daigdig na nababalot ng lahat ng uri ng panghihinawa at panghihina ng loob. Nanghihinawa na ang marami sa sitwasyon ng gobyerno at lipunang Pilipino. Habang sinusulat ko ito, laman ng mga balita sa radyo ang namumuong sama ng loob at galit ng balana sa patuloy at sunod-sunod na balita tungkol sa mga bagay na hindi na bago at alam na ng lahat – ang katiwalian at kasinungalingan ng mga namumuno sa ating gobyerno. Nangangamba ang marami na muling babalikwas ang mga sundalo upang magsagawa muli ng isang bagay na hindi gusto ng higit na nakararami – isang kudeta. Panghihinawa rin ang nababasa natin sa kawalang interes ng marami sa organisadong relihiyon, pati na rin ang kawalang interes sa pananalangin. Ayon sa mga pagsasaliksik na ginawa tungkol sa mga kabataan ng mga nakaraang taon, ang mga kabataang lumalaki ngayon ay hindi na magiging tulad ng kanilang mga magulang at mga lolo at lola na malakas ang pagkatig sa relihiyon at lahat ng bagay na kaakibat nito.

Sa ating panahon, marami at susun-suson ang mga katumbas na kaaway na Amalekita ng mga taong masidhi ang pagkatig sa pananampalataya. Subali’t ang ating pinag-aawayan ay higit pa sa isang balon ng tubig lamang sa ilang. Ang mga pinag-aawayan natin ay hindi lamang pangunahing mga pangangailangan, kundi mga bagay na may kinalaman sa kasakiman, katakawan, at kagustuhang magpasasa sa karangyaan. Ang katiwalian na patuloy na bumabalot sa buong lipunang Pilipino ay walang puno at dulo liban sa walang kabubusugang pagnanasa sa higit pa, sa mas marami, sa mas magaling. Tila wala nang mapipiling pinuno sa bayan man o saan man na hindi nababahiran ng kamandag ng pagnanasa ng higit pa.

Malimit natin isipin na ang panalangin ay ginagawa natin para lamang sa Diyos. Ito ay tama. Ang Diyos ay karapat-dapat sa ating pagsamba, pagpupuri, at pasasalamat. Subali’t bukod rito ay may isang mahalagang papel ang panalangin. Sa pagdarasal, bukod sa kinikila natin ang Diyos bilang Diyos, kinikilala rin natin ang kalikasang makatao na sa kailaliman, ay walang kaya, walang dapat ipagyabang, walang dapat ipag-imbot. Bilang isang nilalang, bagaman at may angking dignidad na hindi mapapawi ninuman, ang taong marunong ay siyang maalam ilagay ang sarili sa tamang lugar. Ang taong banal, samakatuwid ay hindi naghahanap ng bagay na bumabagtas sa kanyang angking dignidad at kakayahan.

Ito ang isa sa mga ipinahihiwatig ng palagiang panalangin – ang pagtanggap sa limitasyong makatao, ang pagkilala sa Diyos na siyang pinaka makapangyarihan sa lahat, at ang pagkilala sa kanyang banal na kalooban.

Ang taong palalo ay hindi marunong magdasal. Hindi niya kailangan ang Diyos. Ang taong mapag-imbot at mapaghanap ng higit pa sa kanyang kakayahan ay hindi maalam tumawag sa Diyos. Wala siyang kailangan liban sa kanyang sarili. Bakit pa siya magdadasal?

At narito ang sitwasyong kinapapalooban ng marami. Sa tinatawag ng sitwasyong postmodern, napalipat sa isipan ng balana ang sentro, simulain, at sukdulan ng tunay na kapangyarihan. Napalipat sa tao ang maraming bagay na noong una ay batid natin na nagmumula lamang sa kalooban ng Diyos. Marami nang bagay ang pinang himasukan ng tao. Kaya ng taong gumawa ng bata sa test tube. Kaya ng taong kumitil ng buhay bago pa man ito mag-mistulang may buhay. Kaya nating palitan ang takbo ng kalikasan. Pati yelong milyon-milyon nang taong at maraming siglong matigas na yelo ay nalulusaw nang unti-unti dahil sa ating kapabayaan, at kasakiman. Ang global warming ay gawa ng tao, hindi ng Diyos. Ang taong ito, tulad ng bawa’t isa sa atin, ay siyang naging napaka talino at napaka pangahas, kung kaya’t nabale wala at natapakan ang paghahari ng Diyos sa lupa at sa langit.

Oo, tumpak na sabihing ang panalangin ay patungkol sa Diyos. Subali’t tumpak rin na sabihing ang panalangin ay para din sa tao, upang kilalanin ng tao kung sino ang tunay na may angking kapangyarihan sa buong daigdig as sa lahat ng nasa daigdig. Ang panalangin ay hindi kailangan ng Diyos, subali’t ito ay lubhang kinakailangan ng tao.

Sa unang pagbasa, nakita natin ang pagtanggap ni Moises ng kanyang kawalang kakayahan. Napagod siya sa katataas ng kamay, sa pananalangin para sa kanyang bayan. Tinanggap niya ang dalawang katotohanan: una, kailangan niya ng tulong ng iba, kailangan niya na ang kanyang kamay ay patuloy na panatiliing nakataas sa Diyos sa panalangin. Ikalawa, kinilala niya na tanging ang Diyos lamang ay may hawak sa takbo ng kasaysayan. At ang pagkilalang ito ang siyang nagbubunsod sa taong may pananampalataya, na patuloy at palagiang ipatungkol sa Diyos ang tunay na pag-asa, matimyas na pag-aasam, at masugid na paghiling sa tulong ng Maykapal. Ito rin ang buong pananampalatayang pagkilala ng balo sa kanyang kawalang kaya kung kaya’t naghinuhod siya sa masamang hukom upang maganap ang kanyang hinihiling at pinahahalagahan.

Iisang liksiyon ang malinaw na tinutumbok nito – ang palagiang pananalangin, saan man at kailan man.

Humuhulagpos ang buong lipunan saan man sa kabatirang ang Diyos ang siyang tunay na Hari at Panginoon ng lahat. Sa paglalahong ito ng kabatirang nabanggit, naglalaho rin ang pagkilala rito. At kapag ang pagkilala sa Diyos bilang Diyos ay nanlabo, nanlalabo rin ang wasto at akmang pagkilala sa kakayahan ng tao. Sa pagkakait natin sa pagkilalang ito kung sino ang Diyos at ano ang kanyang papel sa larangan ng makamundong buhay natin, ipinagkakait rin natin sa ating sarili ang isa sa mga malinaw na palatandaan ng dignidad pantao – ang kakayahang tumawag sa Diyos sa pamamagitan ng panalangin.

Hindi kailangan ng Diyos ang ating panalangin, kung tutuusin. Kailangan natin ang panalangin bilang pagtanggap sa ating tunay na kakayahan at dignidad, at pagtanggap sa tunay na hanay ng pagpapahalaga at hanay ng katotohanan. Isa sa pangunahing katotohanang ito ay ang Diyos ay Diyos at Panginoon ng lahat. Tanging Siya lamang ang karapat-dapat tumanggap ng ating pagpupuri at pagpupugay, pagsamba at pananalangin … saanman, kailanman, at palagian. Purihin natin ang Diyos!

SOLVITUR AMBULANDO

Ika-28 Linggo ng Taon (K)

Oktubre 14, 2007

Mga Pagbasa: 2 Hari 5:14-17 / 2 Tim 2:8-13 / Lucas 17:11-19

SOLVITUR AMBULANDO!

Parang bulong ng mga herbolario o manggagamot ang pamagat ko sa araw na ito sa pagninilay na ito. Solvitur ambulando … Isa ito sa mga pamana ng aming mahal na Patron sa Mendez, Cavite … ang dakilang santong si San Agustin ng Hippo. Nangangahulugan ito na ang mga bagay-bagay, ang mga pag-aagam-agam, ang mga suliranin at iba pa, ay nagkakaroon ng lunas habang tayo ay naglalakad, habang ang panahon ay lumalawig, habang ang tao ay handang maglayag at magpatuloy sa pagtahak sa landas ng buhay. Solvitur ambulando … things are solved while walking.

Matagal-tagal na rin akong gumigising nang maaga araw-araw para maglakad, para mag-ehersisyo. Nasa kalendaryo pa ang aking edad noong ako ay magsimulang gawin ito, lalu na noong itinatag ko, sa tulong ng mga estudiante, ang isang samahan ng mga umaakyat ng bundok. Ayon sa aking karanasan, ang mahabang paglalakad, ang tahimik na pakikipag-niig sa kalikasan, habang tulog pa, o pagising pa lamang ang buong daigdig, ay nagdudulot ng linaw ng kaisipan, at inspirasyon mula sa itaas, na nagiging simulain ng kalutasan ng maraming katanungan o suliranin.

Ang gawaing ito ay dinala ko saan man ako nagpunta, malamig man o mainit … sa Roma, sa Salamanca, sa Madrid, sa Paris, sa iba-ibang lungsod sa Amerika, kasama ang Baltimore, Maryland, sa iba-ibang bayan sa Filipinas … magpahangga ngayon. Sa paglalakad sa dilim at katahimikan, kalakip ang panalangin at pakikipagniig hindi lamang sa kalikasan, kundi pati na rin sa may akda ng kalikasan, paulit-ulit na napatunayan ko ang katotohanan ng sinabi ni San Agustin … solvitur ambulando.

May kinalaman ang paglalakad na aking binabanggit sa ebanghelyo sa araw na ito. Ang kinapapalooban ng bahagi ng Ebanghelyo ayon kay Lucas ay ang paglalakbay ni Jesus patungo sa Jerusalem. Maging si Jesus ay naglalakad, naglalakbay, tumatahak sa landas na maghahatid sa kanyang kaluwalhatian.

Hindi lamang siya ang naglalakad. May sampung ketongin ang nasa mga lansangan. Malamang na ang mga ito ay hindi naglalakad sapagka’t sila ay walang magawa. Naglalakad sila sapagka’t sila ay naghahanap, naghahangad, nagsisikap makatunghay ng kagalingan at kaligtasan. Hindi malayo ang posibilidad na natunugan nila na ang bantog na Galileo ay papalapit, paparating, patungo sa dakong iyon. May pakpak ang balita … at ang magandang balita ay nauuna sa tagapaghatid nito. Sinalubong si Jesus ng sampu. Buo ang loob, tiyak, at tahasan nilang sinambit ang panalanging tiyak rin at tahasan ang hinihingi: “Jesus, Panginoon, maawa ka sa amin!”

Ito ay may kinalaman sa isang taong tiyak ang balak, alam ang nais, at buo ang loob sa pag-akyat sa bundok. Sa aming maraming beses na pag-akyat, mahalaga na buo ang loob at malinaw sa sarili kung ano ang pakay at layunin. Ang isang taong patumpik-tumpik ay hindi makararating, hindi makaaabot sa tuktok. Ito rin ang determinasyon na nakita natin kina Leo Oracion at ang tatlong babaeng Pinay na nakaabot sa Everest kamakailan. Alam nila ang gusto nila. Buo rin ang loob nila. At ang kanilang determinasyon ay hindi maipagkakaila. Nakita ko ito nang sila ay makatagpo ko noong isang taon sa isang Filipino restaurant sa Virginia, USA. Bagama’t kulang ang pera (kung kaya’t sila ay nangalap ng salapi sa America), bagama’t minamaliit ng balana, ang kanilang determinasyon at sigasig ay pangitang-pangita sa kanilang mukha, sa kanilang buong pagkatao, at sa kanilang diwa ng pagpupunyagi.

Nais kong isipin na ito rin ang pagpupunyagi na natutunghayan natin sa sampung ketongin. Malinaw ang kanilang pakay. Malinaw ang kanilang naisin. At lalong matindi ang kanilang hiling: “Jesus, Panginoon, maawa ka sa amin.”

Nagbunga ang kanilang paglalakad. Namukadkad ang bubot na bulaklak ng kanilang mithiin. Ang adhikain ay nagkaroon ng malinaw na katuparan. Ang paglalakad at paghahanap ay nauwi sa pagkakamit, pagwawagi, at pagtanggap ng kung anong hanap.

Mahalaga para sa akin ang larawan ng paglalakad. Lumaki ako bilang bata sa isang tahimik at mahirap na lugar (compara sa higit na mayayamang bayan ng Cavite). Ang aking Ama ay isang empleo ng gobierno na nagbanat ng buto at katawan sa pamamagitan ng pagsasaka at pagtatanim kung wala siya sa opisina. Bata pa siya (11 taong gulang) ay nagtanim na ng mga puno ng kape sa Tagaytay. Namulat akong siya ay maagang gumising tuwing Sabado at nagsusuyod na ng kapehan upang higit na magbunga at maparami ang ani. Namulat ako sa isang lugar na kay rami akong nakitang magagandang halimbawa ng tao – bata o matanda – na naglalakad, naglalako, nagtitinda ng kung ano man – tinumis (dinuguan sa Mendez), maruya, butse, puto, duldol (isang uri ng sapin-sapin), bibingka atbp. Hindi ko makakalimutan ang Andang Mintang na araw-araw ay naglalakad at nagtitinda ng sweepstakes tickets, maging ang babaeng hindi ko na maala-ala ang pangalan na laging may sunong na malaking kaldero at naglalakad, naglalako ng “tinumis.”

Determinasyon ang kanilang gintong aral. Buo ang loob na ginagalugad ang lansangan, naglalakad para lamang kumita ng kaunti.

Ito ang determinasyon ng sampung ketongin ng ebanghelyo. At ang determinasyong ito na naipakita sa kanilang paglalakad, kasabay sa paglalakad ng Panginoon, ay nagbunga ng kagalingan, naghatid ng kalinisan at kakinisan ng balat. Tama ang poong si San Agustin … solvitur ambulando.

Napag-aral ng Andang Mintang ang kaniyang mga anak (kahit siya ay maagang nabalo). Naipagtawid-buhay ng naglalako ng tinumis ang kaniyang pamilya. At hindi ko na dapat pang isalaysay kung ano ang aming narating na mga magkakapatid. Determinasyon at kabuuan ng loob at pagsunod sa kagustuhan ng Ama ang ipinakita ni Jesus Panginoon. Ang determinasyong ito ang nagbunsod sa kaniya upang harapin, batahin, at tiisin ang lahat ng uri ng pasakit – hanggang sa kamatayan sa krus – na siya namang naghatid sa kanya sa rurok ng kaluwalhatian. Ito ay determinasyong bunga ng pagtalima at masugid na pagsunod sa kalooban ng Ama.

Dapat natin banggitin na, bukod sa buong-loob na paglalakad, ang sampung ketongin ay nagpakita rin ng pagsunod sa utos ng Panginoon: “Humayo kayo at magpakita sa mga pari.” Paglalakad pa rin ang kanyang utos. Humayo kayo … At sila ay nagpatuloy sa kanilang paglalakad, sa kanilang paghahanap … solvitur ambulando.

Marami tayong mga buhay na ejemplo ng paglalakad na ito. Palasak nang tawagin ang mga OFW na mga “bagong bayani ng bayan.” Tumpak ito. Nguni’t bago sila naging bayani ng bayan, ay bayani na sila ng kanilang mga mahal sa buhay. Bayani sila … tuldok. Tumulak sa ibang bansa … naglakad … lumayo … pumalaot at nangibang-bansa upang maghanap kalutasan sa suson-susong mga suliranin. Solvitur ambulando …

Nguni’t hindi pa tapos ang ating paglalakbay. Malungkot nga lamang at sa sampung ketongin na pinagaling ng Panginoon, siyam sa kanila ang tumigil na sa paglalayag … huminto sa paglalakad … Nasiyahan na sila sa tinanggap. Hindi na sila naghanap pa ng iba. Hindi na sila nag-asam pang umangat pa isang panibagong larangan ng buhay – ang pag-angat sa buhay espiritwal … ang pagkilala ng higit pang mga katotohanan … ang pagkilala sa nagkaloob ng kagalingan sa pamamagitan ng pagpapasalamat.

Tanging isa sa sampu ang bumalik upang magpasalamat. Tanging isa ang nagpatuloy sa kanyang paglalakad.

Tayo man ay nagsisikap magpatuloy sa ating paglalakbay sa buhay. Tumatanaw tayo ng utang na loob kung kaya’t tayo ay nagtitipon tuwing Linggo sa Eukaristiya – na ang kahulugan ay pasasalamat.

Alam mo ba ang tugon ni Jesus sa nag-iisang ketongin na bumalik at nagpasalamat? …

“Tumayo ka at humayo … sinagip ka ng iyong pananampalataya.”

Sa isang madaling salita … “humayo” … tulad ng maririnig natin pagkatapos ng Misa … “Humayo” … ITE MISSA EST! Patuloy na maglakad … solvitur ambulando!

PAG-UNAWA O PANGHIHINAWA? TIGAS NG PUSO O NINGAS NG PANANAMPALATAYA?

Ika-27 Linggo ng Taon (K)
Oktubre 7, 2007

Mga Pagbasa: Hab 1:2-3; 2:2-4 / 2 Tim 1:6-8, 13-14 / Lucas 17:5-10

Dalawang tila magkasalungat na saloobin ang naghihilahan sa araw na ito, nagpapaligsahan sa ating atensyon … panghihinawa o pag-unawa, sa isang banda … katigasan ng puso o pagniningas ng pananampalataya, sa kabila.

Panghihinawa ang tila diwa at paksa ng panulat ni Habakuk. “Hanggang kailan, Panginoon? Panay ang aking panawagan, subali’t tila hindi mo ako pinakikinggan.” Panay karahasan at kaguluhan ang tila natutunghayan ni Habakuk.

Pag-unawa naman ang isinusulong ni San Pablo. Bukod rito, ipinagtatagubilin niya sa atin: “Papagningasin ang kaloob ng Diyos na tinanggap mo sa pamamagitan ng pagpapatong ng mga kamay.”

Tagubilin naman ng salmista na tila pinamimili tayo sa dalawang saloobin – ang katigasan ng puso o pag-unawa at pakikinig sa Salita ng Diyos. “Kung sa araw na ito ay nakikinig kayo sa tinig ng Diyos, ay huwag hayaang tumigas ang inyong mga puso.”

Ito ang katayuan ng bawa’t tao habang tumatahak sa landas ng buhay. Sa kadahilanang hati ang puso tuwina, at sapagka’t laging hinihila ng magkasalungat na puwersa – ang puwersa ng kabutihan at puwersa ng kasamaan, ang tao’y naguguluhan, nagsasalawahan, o nanghihinawa.

Ang karanasan ni Habakuk ay siya ring karanasan nating lahat. Alam ko … sapagka’t ito rin ang aking sariling karanasan. Sa harap ng napakaraming kaguluhan, karahasan, at katiwalian sa loob at labas ng pamahalaan, tila naghahari sa hindi kakaunting pagkakataon ang kawalan ng pag-asa, ang pagsasawa sa paggawa ng mabuti … sa madaling salita, ang panghihinawa.

Parang kung kailan lamang na milyon-milyong Pilipino ang nakibaka at nagsuong ng sariling kaligtasan sa harap ng kapangyarihan ng baril at karahasan. Pag-asa natin nuong 1986 na ang pagbabago sa lipunan ay tuloy-tuloy nang magaganap. Subali’t makalipas ng 21 taon, batid natin na ang mga kanser ng lipunan ay higit na lalong kumalat, at ang mga sugat sa ating bayan ay lalong nagnanaknak. Sapat nang pakinggan at tunghayan ang mga walang katapusang baliktaktakan at imbestigasyon sa Senado at sa loob at labas ng gobyerno.

Panghihinawa at kawalang pag-asa ang tila humihilang pababa sa ating puso. Para sa iba, paninigas ng puso at pagtitiim-bagang na lamang ang tanging magagawa.

Tila ito ang bumabalangkas ng masamang balitang patuloy na bumabagabag sa puso at kaisipan ng bayang Pilipino.

Subali’t naparirito tayo sa simbahan at nagtitipon tuwing Linggo upang bumalangkas ng isang naiibang katotohanan, at gumuhit ng lalung naiibang tadhana. Sa ating pagbalangkas ng isang bagong kaayusan, lubhang mahalaga na liwanagin natin ang saligan o batayan ng pagpapanibagong ito. Sa kabila ng mga masasamang balita, sa kabila ng mga kabulukan sa ating lipunan at sa pamahalaan, mayroon tayong kinakatigang muog at sandalan.

Ito ang malinaw na binabanggit ni Habakkuk. Isang pangitain o vision ang ipinagkaloob kay Habakkuk. Nang makita niya ang visiong ito, ay nagwika ang Panginoon: “Isulat nang malinaw ang pangitaing ito sa talaan, upang ito ay mabasa nang maliwanag. Sapagka’t may panahon pa ang pangitaing ito, at hindi ito mabibigo; kung mahuli man ay maghintay; tiyak na ito ay darating, hindi maglalaon.”

Mapusok ang tao … kay daling panawan ng pag-asa … kay daling magsawa sa paggawa ng mabuti. Sa pagkakataong ito, tulad ng panahong kinasasadlakan natin lahat, kung kailan tila puro karahasan, kadayaan, at katiwalian ang kalakaran sa lipunan, lubhang mahalagang kumatig tayo sa isang vision, sa isang pangitain, sa isang panagimpan. Ang pangitaing ito ay isinasakatawan at binibigyang-halimbawa ng kahilingan at panalangin ng mga apostol: “Panginoon, dagdagan mo ang aming pananampalataya.”

Ang panalanging ito ay panagimpan rin natin, adhikain at pagnanais man natin. Ito rin ang ating kahilingan sa mga araw na ito … dagdagan mo pa, Panginoon, ang aming pananalig.

Kung tutuusin, napakalaki na ng pananalig ng mga Pinoy. Saan man tayo naroroon, tayo ay kilala sa pagiging matiisin, mapunyagi, at mapagpaanyo para sa kinabukasan ng mga mahal sa buhay. Hindi alintana ng marami sa atin ang lahat ng pasakit, lahat ng suliranin at pagsubok … lahat man ng kahirapang tumataginting. Napagtitiisan natin ang mawalay sa pamilya ng matagal na panahon. Napagtitiisan natin ang hindi pag-uwi ng maraming taon, ang lahat ng pagmamalabis ng mga among banyaga … ang lahat ng pangungutya at pagaalipusta ng mga mapag-imbot na pinaglilingkuran sa ibang bansa. Matatag ang pananalig ng Pinoy at malalim ang pag-asa at paghihintay sa higit na magandang buhay. “Di maglalaon” … ito ang bukam-bibig natin tuwina … “pasasaan ba’t giginhawa rin tayo” … ito ang malimit mamutawi sa ating mga labi.

Subali’t tulad ng mga apostol, dagdag pang pananampalataya ang ating dasal. “Panginoon, dagdagan mo ang aming pananampalataya.”

Sa Linggong ito, tunay na ito nga ang matinding hiling natin mula sa Panginoon. Matindi ang paghamon sa atin lahat. Pinakamadali ang magpadala sa agos, sumuko sa problema, at sumama sa kalakaran ng lipunang pinamumugaran ng mga makasalanan at tiwaling mga taong-bayan at mga pinuno. Pinakamadali ang magsabing wala na tayong magagawa sa sitwasyong ito.  Hinihila tayo magkabila ng puwersa ng katigasan ng puso at panghihinawa. Nguni’t tumatambad sa ating harapan ang magandang balita ng kaligtasan – kaligtasang kaloob ng Diyos at kaligtasang bunga rin ng makataong pagpupunyagi. Sa panalanging ito ng mga apostol na inaangkin rin natin bilang panalangin, ang pangitaing kinakatigan natin ay pang-unawa at pagniningas ng pananampalataya, tulad ng tagubilin sa atin ni San Pablo: “Papagningasin ang kaloob ng Diyos na tinanggap ninyo sa pamamagitan ng pagpapatong ng kamay.”

Panginoon, dagdagan mo pa ang aming pananampalataya!

Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon sa mga Kristiyano
Paranaque City  – Oktubre 2, 2007  Ika-7:45 n.g.

YABANG, HINDI YAMAN ANG PROBLEMA!

Ika-26 na Linggo ng Taon (K)
Setyembre 30, 2007

Mga Pagbasa: Amos 6:1a, 4-7 / 1 Timoteo 6:11-16 / Lucas 16:19-31

Pangalawang Linggo nang tayo ay binabagabag ng tila isang maling pagpapahalaga sa turo ng Panginoon. Noong nakaraang Linggo, tila pinuri pa ng amo ang kadayaan ng kanyang tagapamahala. Nguni’t nabatid natin na ang pinuri ng amo ay hindi ang kadayaan ng tagapamahala kundi ang kanyang katalinuhang gamitin ang makamundong karunungan para lutasin ang isang matinding suliraning personal. Ang itinanghal ng ebanghelyo ay hindi kadayaan, kundi ang halimbawang dapat gamitin rin ang karunungan para sa pagpapalaganap ng paghahari ng Diyos.

Isa na namang kabalintunaan ang hatid ng mga pagbasa ngayon. Sa unang pagbasa, binatikos ni Amos ang kahalayan ng pamumuhay marangya ng mga mayayaman at makapangyarihang walang pakundangan sa kinatatayuan ng higit na nakararami sa lipunan.

Ang usaping ito ay tila sinegundahan naman ng ebanghelyo ayon kay Lucas. Malinaw dito na ang mabuting balita ng kaligtasan ay may natatanging atensyon sa mga walang kaya, sa mga walang sinasabi, sa mga mahihirap, tulad ni Lazaro. Sa biglang wari, tila sinasabi ng ebanghelyo na ang kagustuhan ng Diyos ay baligtarin ang bagay-bagay at pagdusahin ang mga mayayaman sa kabilang buhay.

Subali’t hindi ito ang pinapaksa ng mga pagbasa. Ang Diyos ay hindi inilalarawang isang mapaghiganting Diyos na pumapanig sa mga naapi sa buhay na ito laban sa mga nang-api at nagmalabis. Sa katunayan, walang sinasabing nagmalabis kay Lazaro ang mayamang tinutukoy sa ebanghelyo. Walang sinasabing minaltrato ng mayaman ang pobreng si Lazaro.

Dapat mag-ingat na ang dalawang pagbasang ito ay hindi kakitaan ng isang dahilan upang papag-awayin ang mahirap at ang mayaman. Hindi yaman ang tinutuligsa sa mga pagbasang ito. At lalung hindi kahirapan ang iniaangat at pinapupurihan dito.

Sa madaling salita, kung hindi yaman ang pinupuntirya ni Jesus, ano ang gusto niyang sabihin? Ano ang gustong paratingin ng talinghaga ng Panginoon tungkol sa mayamang lalaki at ang kanyang angkan at kay Lazaro?

Maari tayong humalaw sa nagaganap sa ating lipunan sa mga araw na ito upang maunawaan ang mga pagbasa. Sa nakaraang Linggo, nabunyag ang isang katotohanang mahirap isipin, mahirap tanggapin, at mahirap patawarin. Nabunyag muli na ang lipunang Pilipino lalu na ang pamahalaan ay pinamumugaran ng mga taong nahirati sa yaman at nabulagan na ng kapangyarihan. Sa loob ng maraming taon na ang mga kinauukulan ay naghahawak ng kapangyarihan at kayamanan, malamang na ang mga inaakusahan ng korupsyon ay mga taong nasanay na sa kultura ng yaman, isang kulturang nagiging manhid sa kalagayan ng mga abang nasa labas ng kanilang mga bakuran, tulad ni Lazaro.

Ang mga tila nalulon na naman sa isang kahiya-hiyang iskandalo ng pagnanakaw ay mga taong nahirati na sa kayamanan at kapangyarihan. Marahil ay inakala nilang walang mabubunyag, at ang lahat ay mapagtatakpan at maikukubli sa mga mata ng balana.

Ito ang pinupuntirya ng mga pagbasa … Si Amos ay hindi galit sa mga mayayaman sa kanyang panahon dahilan lamang na sila ay mayaman. Ang tinutuligsa niya ay ang karangyaang walang pansin, ang pagkagumon sa luho na walang pakundangan sa kalalagayan ng mga salat at walang-wala. Ang kanyang tinutuligsa ay ang walang katuturang pagkalulon sa lahat ng uri ng luho na hindi angkop sa katayuan ng karamihan.

At ang pinupuntirya ng ebanghelyo ayon kay Lucas ay hindi ang mababaw na pagbabaligtad ng katayuan ng mayaman at ng abang si Lazaro. Ang tinutuligsa ng ebanghelyo natin ngayon ay hindi yaman, kundi ang yabang!

Hindi kaila sa atin na ang yaman ay nakabubulag. Hindi malayo na ang taong nahirati at nabihasang makihalubilo sa mga mayayaman lamang at makapangyarihang tao ay mag-iisip na rin tulad ng kanilang kasa-kasama tuwina. Ang yaman at kapangyarihan ay may kaakibat na panganib. Malaking posibilidad na ang yaman ay maghatid ng kawalang-pansin at kayabangan sa taong nagkakamal nito – tulad ng kawalang pansin at kayabangan ng mayamang ni hindi pinansin at tinao si Lazarong araw-araw ay nakabulagta sa labas ng trangkahan ng kanyang marangyang bahay.

Yabang, hindi yaman ang tinutuligsa ng Panginoon. Subali’t malinaw sa ating mga pagbasa na ang yabang na ito, ang saloobing ito ng mga taong walang malasakit sa mga aba, ay isang panganib na mabilis kabuliran ng mga mayayaman. Ganoon na lamang at sukat ang saloobing makasarili ng taong binabanggit sa ebanghelyo. Patay na at lahat ay hindi pa niya maiwan ang saloobing ang mga salat at mahihirap ay walang kwenta at dapat manatiling utusan lamang. Pati sa kamatayan, ay nanatili ang mababang pagtingin niya kay Lazaro na gusto pa niyang utusang pumunta sa kanyang mga kapatid.

Malungkot ang nagaganap na muli sa Pilipinas. Para bagang ang mga matataas at makapangyarihang napakatagal nang “naglingkod sa bayan” kuno, ay wala nang kabubusugan kung baga. At sapagka’t kay tagal na nila sa posisyon, hindi na nila alintana ang patuloy na paghihirap ng napakaraming mga Pilipino. Patuloy ang kanilang paghahanap ng yaman. At patuloy din naman ang madaling bunga ng yaman – ang kapalaluan o kayabangan.

Ito ang aking mungkahi sa araw na ito. Ang mahirap ay huwag sanang magalit sa mayayaman. At ang mayayaman ay huwag sanang mabulagan dahil sa kanilang yaman. Mahirap man o mayaman, magalit tayo sa saloobing pagwawalang-bahala at pagbabale-wala sa mga aba, sa mga salat, at sa mga walang kaya sa buhay.

Magalit tayo sa yabang, at hindi sa yaman. At sa mga nag-aasam, alalahanin natin ang kaakibat ng yaman at karangyaan, ang kagya’t at kalimitang bunga ng kayamanan na walang iba kundi ang kayabangan.

Mainam para sa atin na alalahanin ang tagubilin ni Pablo kay Timoteo sa ikalawang pagbasa: “pagsikapan ang kabanalan, debosyon, pananampalataya, pag-ibig, pagtitiis, at kahinahunan. Makipagtagis nang mahusay para sa pananampalataya.”

Pambansang Dambana ni Maria Mapag-Ampon sa mga Kristiyano
Paranaque City, Metro Manila, Philippines
September 25, 2007 – 10:00 PM

LAWAK NG PANG-UNAWA; KARUNUNGANG MAPAGPALAYA

Ika-25 Linggo ng Taon K (Setyembre 23, 2007)

Mga Pagbasa: Amos 8:4-7 / 1 Timoteo 2:1-8 / Lucas 16:1-13

Noong isang Linggo, natunghayan natin kung gaano kalawak ang habag at awa ng Diyos. Nguni’t napagtanto din natin na ang awang ito ng Diyos ay dapat tumbasan ng linaw ng pag-iisip ng tao, na handang tumanggap ng kanyang kamalian. Ang linaw ng isipang ito ang siyang halimbawa ni Pablo na tumanggap at nagkumpisal na siya ay isang makasalanan kung kaya’t malaki ang kanyang pasasalamat sa Diyos na nagpatawad sa kanya.

Sa ebanghelyo naman noong isang Linggo ay nakita natin na ang kakulangan ng lawak ng pang-unawa ng nakatatandang kapatid ay nagbunsod sa kanya upang salubungin ng galit at tampo ang kapatawarang ipinagkaloob ng kanyang ama sa nakababatang kapatid.

Nagsara ng isipan ang kuya. Nagpinid siya ng kaniyang puso sa kapatid. At ang cerradong puso at isip ay nagpuyos sa galit at panibugho sa kanyang ama. Kung gaano kaluwang ang pagtanggap ng ama sa kanyang alibughang anak, gayon di naman kakipot ang puso’t damdamin ng kuya sa kapatid na nalihis ang landas nguni’t nagbalik-tanaw, nagbalik-loob, at pinagkalooban ng balik-dangal.

Lawak ng isipan at lalim ng pang-unawa ang paksa natin sa araw na ito. Ang taong makitid ang isipan ay sakim, madamot, at mapagbilang. Ito ay nagbubunga ng kadayaan, tulad ng binabanggit ni Amos sa unang pagbasa. Subali’t malinaw ayon kay Amos na ang Diyos ay nasa panig ng mga pinagsasamantalahan, ng mga inaapi, at mga walang kaya.

Lawak din ng pang-unawa ang sinasaad sa sulat ni Pablo kay Timoteo. Ipinagtatagubilin niya na ipagdasal ang mga namumuno at may kapangyarihan, upang “mabuhay nang tahimik at mapayapa nang may debosyon at dangal.”

Ang panahon natin, lalu na ang ating lipunan sa Pilipinas ay nababalot ng lahat ng uri ng kadayaaan at katiwalian. Mapa sa mga nasa kapangyarihan, mapa nasa ibaba at pinamumunuan, mapa mayaman at mapa mahirap, ang bayang Pilipino ay tila balot na balot na ng lahat ng uri ng pang-aabuso at pagsasamantala sa kapwa. Kung ang bilang ng mga trangkadong mga kalye ang pagbabatayan, mistulang wala nang tiwala ang mga Pinoy sa isa’t isa. Puro naka-kandado ang mga lansangan … puro guardiado … at puro na lang checkpoint ang makikita natin saanman tayo magpunta.

Sa halip na lawak at luwang ng isipan at saloobin, ay nababalot tayo ng iba-ibang uri ng kakitiran ng saloobin at isipan.

Isa sa mga saloobing lubhang kinakailangan ng ating lipunan ay ang lawak ng isipan at saloobing naipapakita sa wastong paghusga at tamang karunungan. Ang salitang ginamit ni Lucas ay phronesis, na sa Ingles ay katumbas na tinatawag na “practical judgment” o kakayahang magpasya nang wasto at angkop sa hinihingi ng pagkakataon. Kalakip ng wastong pagpapasyang ito ang kakayahang magbalangkas ng isang tuntunin, o isang balak na magbubunga ng inaasahang kahihinatnan. Kasama sa lalim ng pang-unawang ito ang kakayahang gamitin ang lahat ng maaaring gamitin matupad lamang ang binalangkas na balak o adhikain.

Karunungang praktikal ang pinag-uusapan natin dito … karunungang hindi bunga ng mga aklat bagkus bunga ng kakayahang basahin ang kahulugan na napapaloob sa kabuuan, hindi lamang sa maliliit na aspeto ng isang usapin.

Ito ang kalawakan ng isipang kailangan upang maunawaan nang lubos ang talinghaga ni Kristo sa araw na ito. Sa biglang-wari ay parang leksiyon ito sa kadayaan, ang mismong kadayaang kinokondena ng unang pagbasa mula kay Amos. Subali’t hindi ito ang puntong tinutumbok ng talinghaga. Ang leksiyon ng Panginoon ay walang kinalaman sa pandaraya at pagsasamantala sa kapuwa. Ang ikinikintal niya ay ang karunungang magbubunsod sa atin upang gawin ang lahat ng magagawa kung ang pakay ay ang kaharian ng Diyos.

Sa madaling salita, ay hindi pinuri ni Kristo ang kanyang kadayaan. Ang pinuri niya ay ang kaniyang karunungang praktikal na naghatid sa kanya upang magbalak, kumilos, at gumawa upang makamit ang isang napakahalagang pakay na may kinalaman sa kaligtasan ng sarili at ng ibang tao. Ayon sa Panginoon, “higit na maalam ang mga anak ng kadiliman makipagtrato sa katulad nila, kaysa sa mga anak ng kaliwanagan.”

Malalim at masalimuot ang suliraning bumabagabag sa ating lipunan. Sala-salabat na ang kultura ng korupsyon o katiwalian. Malalim na ang ugat ng kasalanan sa lahat ng antas ng ating buhay personal at buhay pampubliko. Ang mga kampon ng kadiliman ay lubhang matatalino at bihasa na paikot-ikutin ang ulo at isipan ng marami. Hindi na natin matukoy kung sino ang nagsasabi ng totoo at kasinungalingan, kung ang pagbabatayan lamang ay ang radyo, TV, pahayagan, at internet.

Malinaw na hindi sapat ang maging mabait lamang. Ang mga nasa kabilang panig ay lubhang marurunong at madudulas sa salita at pag-iisip.

Ang mga taga-sunod ng Panginoon ay hindi dapat mahuli at mapag-iwanan. Ito ang paghamon ni Kristo sa atin … ang magsikap magkaroon ng lawak ng pang-unawa at karunungang praktikal upang harapin ang sali-salimuot at sala-salabat na mga suliranin sa ating lipunan at bayan. Ito ang lawak ng pang-unawa na nagbubunga ng karunungang mapagpalaya, kaalamang ginagamit para sa ikapagkakamit ng kaliwanagang walang hanggan.

BALIK-TANAW, BALIK-LOOB, BALIK-DANGAL

Ika-24 na Linggo ng Taon (K)
Setyembre 16, 2007

Mga Pagbasa: Exodo 32:7-11, 13-14 / 1 Timoteo 1:12-17 / Lucas 15:1-32

Tanging mga hangal lamang ang hindi nagbabago ng isip. Ang kakayahang magbalik-tanaw at magmuni-muni sa mga nagawa ay isa sa mga tanda ng binabanggit nating karunungan na paksa ng liturhiya (unang pagbasa) noong isang Linggo. Itong kakayahang balik-isipin ang nagawa at pagsisihan ang kamalian ay siyang ipinagugunita sa atin maging ng tugon sa unang pagbasa: “Titindig ako at magbabalik sa aking Ama.”

Paglulubag-loob ang pinapaksa ng unang pagbasa ngayon. Sa makataong pamamaraan ng pananalita, ipinahihiwatig ng aklat ng Exodo kung paano matapos manikluhod si Moises sa ngalan ng kanyang kababayang nalisya ng landas at sumamba sa diyus-diyusan, naghupa kung baga ang galit ng Diyos at nagbitaw ng salitang hindi na niya parurusahan ang kanyang bayang nagkasala.

Tanging hangal ang hindi nagbabago ng isip. Bagaman at hindi dapat unawaing ganito nga ang literal na pangyayari, ang malinaw na aral na lumulutang sa kwento ay ang dakilang habag ng Panginoon sa taong nagsisisi at naninikluhod.

Ang ikalawang pagbasa ay tumutuon din sa paksang pagpapanibago. Ganoon na lamang at sukat ang pasalamat ni Pablo. Sa kabila nang siya ang pinakamasahol sa mga makasalanan, ayon sa kaniya mismo, pinagkatiwalaan pa rin siya ng Panginoong Jesucristo, na siyang nagbigay-lakas sa kanya. Malinaw rin ang katangian ng Diyos na lumulutang sa kanyang kwento … Malambot ang puso ng Diyos sa isang makasalanang nagsisikap magbago.

Tanging hangal lamang ang hindi naglulubag-loob at nagbabago.

Nguni’t sino ba ang hindi hangal? Sino ba ang lubos na maalam, marunong, at dalisay ang pagpapasya? Ano ba ang mga katangiang kaakibat ng makalangit na karunungan na ayon sa Aklat ng Karunungan na binasa natin noong nakaraang Linggo, ay galing mula sa itaas?

Tatlong talinghaga ang gamit ni Kristo upang magbigay-liwanag tungkol dito. Ang lahat ng kwentong ito ay may kinalaman sa pagkawala at pagkaligaw ng landas. At ang karunungang namayani ay may kinalaman naman sa pagpupunyagi, pagsisikap, at masugid na paghahanap o paghihintay. Ang hindi hangal ay ang handang lisanin ang katiyakan, ang kalimutan muna ang lahat, makita lamang at muling masumpungan ang mahalagang bagay na nawawala. Ang hangal ay ang walang pansin sa nawalang pilak. Ang marunong at maalam ay siyang hindi tumigil hangga’t hindi nakikita ang bagay na nawala. Ang hangal ay siyang walang malasakit sa isang naligaw na tupa. Ang maalam at marunong ay ang handang lisanin muna ang 99 upang hanapin ang isang tupang naligaw ng landas.

Maraming mga pagkakataon sa buhay natin na hindi natin pinahahalagahan ang para baga’y maliliit na bagay. Hindi natin alintana ang patuloy na pagpatak ng tubig sa gripo. Hindi natin pansin ang mga paisa-isang butil ng bigas o kanin na ating itinatapon mula sa hapag kainan. Hindi rin natin binibigyang-halaga ang bawa’t sandali o minuto na nagdadaan at naaaksaya sa ating buhay. Maging ang mga maliliit na balutang plastik o karton ay hindi natin iniisip na makababara ng mga ilog at daluyan ng tubig-baha.

Nguni’t isang tanda ng kaalaman at karunungan ay ang magpahalaga sa mga maliliit at parang walang lubos na halagang mga bagay. Ang hangal ay walang pagpapahalaga sa animo’y walang silbi at maliliit na bagay. Ang marunong ay ang masinop, masikap, at mapaghanap sa anuman at sino mang naligaw, nalisya, o nawala sa tamang landas.

Ito ang dalawang mukha ng karunungang maka-Diyos. Sa isang banda, ang taong marunong, tulad ng Diyos, ay marunong magbalik-tanaw sa nakalipas at marunong magsisi at magbalik-loob. Ito ang ginawa ni Moises sa ngalan ng kanyang bayan. Ito ang ginawa ni Pablo, na bagama’t isang malaking makasalanan, ay nagpadala sa indayog ng biyaya mula sa itaas, at nagbalik-loob sa Diyos.

Sa ikalawang banda, ang karunungang maka-Diyos ay namamalas sa pagiging masinop, mapagpahalaga sa kahit iisa sa marami na naglaho o naligaw. Ito ang karunungan ng ama ng alibughang Anak, na sa kabila ng katotohanang nalustay ng kanyang bunsong anak ang kalahati ng kanyang yaman, ay binigyang-halaga ang katauhan ng kanyang anak, at lalu pang ginastusan sa kanyang tuwa at pasasalamat. Ang hindi hangal, tulad ng amang ito ay handang magbigay-dangal muli sa anak na nagbabalik-loob.

Ito ang karunungan ng Diyos na handang maglubag-loob lalu na sa isang makasalanang naligaw nguni’t nagbalik-loob sa kanya. Sa kaniyang pagpapahalaga sa isang anak na naligaw, handa niyang iwanan ang katumbas ng 99 sapagka’t sa kanyang pakiwari, ang katauhan ng kanyang anak na naligaw ang kumakatawan sa yamang walang kapantay. Tanging ang taong marunong ang handang magsikap upang makamit muli ng sinumang nagsisisi ang kanyang dangal.

Subali’t ang nakatatandang kapatid ay nagpakita ng kahangalan. Sa halip na magsaya sa pagkakitang muli sa kanyang kapatid, siya ay nagkwenta, nanibugho, nagtampo, at nagpuyos ang damdamin. Sa indayog ng malaking habag at pag-ibig ng isang amang matagal na tumangis, ay hindi niya nakayang magpadala. Sa halip na sumayaw sa musika ng pag-ibig ng kanyang ama, ang nakatatandang kapatid ay nagtiim-bagang, nagmatigas ng kalooban, at kumapit nang mahigpit sa katumbas ng 99 na kagya’t iniwan ng kanyang ama sa paghahanap at paghihintay sa nawalang anak. Ang isang hangal ay walang pakundangan sa naglahong dangal ng kanyang kapatid.

Mahigpit ang kapit ng taong hangal sa inaakala niyang kanyang tanging bukal ng kaligayahan. Ipit ang puso ng isang hangal na hindi marunong makisayaw sa panawagan ng pagbabalik-loob at pagbabago. At makitid ang pang-unawa ng isang hangal na hindi kailanman handang maglubag-loob at magbago ng isipan.

Subali’t tulad ni Moises, tulad ni Pablo, tulad ng alibughang anak at ang kanyang ama, ang karunungang maka-Diyos ay nababasa sa kahandaang magbalik-tanaw, magmuni-muni, magbalik-loob, at magpasyang magbalik sa Diyos ng awa at habag.

Tanging hangal lamang ang hindi nagbabago ng isip. Ang marunong ay siyang handang magbalik-tanaw, magbalik-loob, at – dahil dito – ay siyang nakararanas ng pagbabalik-dangal  mula sa itaas, na siyang dahilan kung bakit lubos ang pasasalamat ni Pablo.

BIGAY-HILIG BA ANG PAG-IBIG?

Ika-23 Linggo ng Taon (K)
Setyembre 9, 2007

Mga Pagbasa: Karunungan 9:13-18b / Filemon 9-10, 12-17 / Lucas 14:25-33

MARUBDOB NA PAG-IBIG; MAHIGPIT NA PAGTATATAGUBILIN

Maalab at damang-dama ang pag-ibig at pagmamalasakit ni San Pablo para kay Onesimo na isang alipin. Ang kaniyang pagmamahal ay ipinakita niya sa maigting na pagmamalasakit sa kapakanan ng isang aliping tumakas mula sa bahay ni Filemon. Hindi maipagkakaila na, bilang isang Ama, ay nanikluhod si Pablo kay Filemon upang si Onesimo ay muli niyang tanggapin, hindi bilang isang alipin, kundi bilang isang kapatid.

Maigting ang pagmamahal ni Pablo. Subali’t kung gaano kaigting ang pagmamahal na ito, ganoon din kahigpit ang kanyang pagtatagubilin!

Palasak sa ating panahon ang pag-iisip na ang pagmamahal ay pagbibigay-hilig lamang. Ang akala ng marami ay walang dapat anumang pananagutan ang pag-ibig. Ang pag-aakala ng marami, ayon sa takbo ng mga telenobela at teleserye sa ating lipunan, ay walang pananagutan ang tibok ng dibdib, bugso ng damdamin, o lukso ng dugo.

Subali’t kung titingnan natin ang mga pagbasa ngayon, malinaw na sinasaad na ang pagmamahal, unang-una ay dapat sumunod sa batas ng karunungang mula sa Diyos. Ang karunungan, ayon sa unang pagbasa, ang siyang nagtutuwid ng landas ng tao. Ang pag-ibig sa kapwa, maging pag-ibig na naghahari sa isang pamilya ay may malaking pananagutan, may mahigpit na alituntunin, na bahagi mismo ng batas ng pag-ibig.

Mayroong mahahalagang turo sa ating mga Pinoy ang mga pagbasa natin ngayon. Sa panahong ito kung kailan lalung dumarami ang mga tinatawag sa Ingles na “global families” – mga pamilyang ang mga kasapi ay hiwa-hiwalay dahil sa matinding pangangailangang kumita, at dahil dito ay matatagpuan sa iba-ibang bahagi ng daigdig, napakaraming mga bagong paghamon ang dumarating sa mga pamilyang Pinoy.

Nandiyan ang paghamon ng wastong pagpapakita ng pagmamahal sa isa’t isa. Palibhasa’y malayo, ang mga magulang na nasa ibang bansa ay napipilitan kung minsan na ipakita na lamang ang pagmamahal sa mga anak sa pamamagitan ng pagbili at pagbibigay sa mga bata ng kung anong masintahan nila. Ito ang tinatawag na “commoditization of love.”  Ang pag-ibig sa mga anak ay tinutumbasan na lamang ng material na bagay. Sa kagustuhan nilang ipadama ang pag-ibig ay sinusunod nila ang pilosopiya ng “bigay-hilig.” Ibigay na lamang ang masintahan, at huwag nang sansalain ang kanilang kalooban.

Nandiyan din ang paghamon ng wastong pakikitungo at pag-aasal. Sa kadahilanang malayo naman ang magulang, maraming mga bata ang hindi na sumusunod sa utos ng mga nakatatanda – na kalimitan ay ang kanilang mga lolo o lola, na wala nang kakayahan upang gabayan nang tuwina ang mga nagsisipaglakihang mga bata.
Subali’t ayon sa mga pagbasa natin, hindi dahilan ang kalayuan upang hindi gampanan ang utos ng wasto at tamang pagmamahal. Hindi dahilan ang kalayuan, upang bale walain ang kalooban ng Diyos para sa ating buhay. Ang halimbawa ni Pablo ay malinaw. Bagaman at siya ay nasa kulungan, at malayo kay Filemon at kay Onesimo, nakuha niyang ipagtagubiling mahigpit kay Filemon ang tamang saloobin at damdamin para sa isang aliping naglayas, tulad ni Onesimo.

Mahalaga ang pamilya para sa ating mga Pinoy. Bagama’t tayong mga Pinoy ay nagkalat sa halos 100 mga bansa sa buong mundo, bagama’t ang maraming pamilya ay pinaglayo-layo at pinaghiwa-hiwalay ng matinding pangangailangan, patuloy nating pinahahalagahan ang ating kaisahan at kabuuan. Patuloy nating pinagyayaman ang pagmamahalan sa isa’t isa.

Nguni’t dapat natin matutunan kung ano nga ba ang tunay na kahulugan ng wagas at marubdob na pag-ibig sa isa’t isa. Hindi ito pag-ibig na bigay-hilig. Hindi pagmamahal na walang pananagutan. Bagkus, sa kadahilanang tayo ay may pag-ibig sa isa’t isa, ay binibigyang-pansin natin ang mga kaukulang pananagutan na hinihingi ng parehong pag-ibig na ito. Ito ang kahulugan ng sinasabi ng Panginoon na sa biglang-wari ay tila baga masakit sa tainga: “Ang sinomang sumunod sa akin na hindi nagtatakwil sa kanyang ama at ina, asawa, kapatid, and pati ang sarili niyang buhay, ay hindi karapat-dapat maging aking disipulo.”

May pananagutan ang pag-ibig. May batas ang pag-ibig. At kung gaano kaigting ang pag-ibig na ito, ay ganuon din kahigpit ang pananagutang kaakibat nito.

Magandang balita ang malamang kay raming pamilyang Pinoy ang nakapagpapa-aral, at nakapagbibigay sa kanilang mga anak ng magandang kinabukasan dahil sa pag-aabroad ng maraming magulang. Magandang balita ang marinig na kay raming mga Pinoy ang nagtatagumpay sa ibang bansa. Subali’t ang magandang balitang ito ay dapat pang maging mabuting balita, ayon sa kagustuhan ng Diyos sa diwa ng ebanghelyo.

Ang diwang ito ng ebanghelyo ang binibigyang-paliwanag ng liturhiya sa araw na ito. Tama ang magmahal sa isa’t isa. Ang pamilyang Pinoy ay tinatawagan upang manatiling nagkakaisa, nagkakabuklod, at nagmamahalan. Subali’t ang pagmamahal na ito ay dapat malukuban ng isang pagmamahal na higit sa anumang makataong pagmamahal. Ang pagkakaisang ito ay dapat maging larawan ng higit na mahalagang pagkakabuklod at pagniniig – ang dakilang pagmamahal ng Diyos sa atin, ang dakilang pagniniig ng Diyos Ama, Diyos Anak, at Diyos Espiritu Santo sa hiwaga ng Banal na Santatlo.

Ang pag-ibig na ito ay hindi bigay-hilig. May pananagutan. May mahigpit na pagtatagubilin. Siguradong mahirap para kay Filemon ang patawarin at tanggaping muli ang naglayas at nagtampong si Onesimo. Mahirap rin para sa atin ang pagsabihan at pangaralan ang ating mahal sa buhay. Mas madali ang bigyan na lamang sila ng material na bagay, ng regalo, ng pasalubong, at ng anumang magustuhan. Subali’t ang tunay na pagmamahal ay may kaakibat na kutungkulan. Hindi totoo ang sinabi ni Ali McGraw sa lumang sineng ang pamagat ay “Love Story” … “Love means never having to say I’m sorry.” Palpak ito. Maganda pakinggan, nguni’t walang kahulugan. Ang tunay na pag-ibig ay hindi madaling gampanan, hindi madaling tuparin. “Ang hindi magpasan ng kanyang krus at sumunod sa akin, ay hindi maaaring maging aking disipulo.”

May pananagutan ang pag-ibig. Kung gaano karubdob ito, ganuon din kahigpit ang kanyang pagtatagubilin.

SINONG KAWAWA? SINONG DAKILA?

Ika-22 Linggo ng Taon (K)
Setyembre 2, 2007

Mga Pagbasa: Sirac 3:17-18, 20, 28-29 / Hebreo 12:18-19, 22-24a / Lucas14:1, 7-14

SINONG KAWAWA? SINONG DAKILA?

Malupit ang mundo sa pagpapasya tungkol sa kapwa. Mabilis ang daigdig na maghusga sa tao. At mabilis manukat ng kakayahan ang sinuman kung ang pinag-uusapan ay kadakilaan. At ano ang panukat?

Hindi na tayo dapat magmaang-maangan pa. Ang panukat ay siya ring madaling nasusukat, nakikita, napipisil, naibubunton, at naisasalansan. Tanyag ang taong marami ang kakayahan, magara ang kotse, malaki at malapalasyo ang bahay, makapal ang petaca, at matayog ang narating sa buhay. Dakila ang tingin ng balana sa taong may sinasabi, sa mga taong sa wika ng Wowowee ay “bigatin.” At hindi lamang iyan … higit na dakila ang taong ang kinasasalamuha ay dakila rin at bigatin sa mata ng madla.

Hindi nakapagtatakang ang talinghaga ng Panginoon sa araw na ito ay may kinalaman sa mga taong ang nais ay sila ay tingalain, kilalanin, at ipagpitaganan ng tanan. At ano ang pinakamadaling paraan upang makamit ito? Sinagot na rin ng talinghaga … umakyat at manguyabit, gumapang at magkumapit sa tabi ng mga antemano ay nasasa itaas na. Garapal ang gamit na salitang tagalog para sa mga taong ito … makapal, sipsip, mayabang, at duhapang.

Sa hanay ng makamundong pagpapahalaga, ang dakila ay ang matayog. Ang dakila ay ang tinitingala. Ang dakila ay ang nasasa gawing itaas, nasa rurok ng tagumpay, at nasa alapaap ng katanyagan.

Ito ang dahilan kung bakit nagpupumilit tayong lahat na hindi maiwan sa kababaan, sa kahulihan. Ito rin marahil ang dahilan kung bakit ang mga nagpapabinyag ay nagkaroon ng pamahiing itakbong palabas ang bagong binyag na bata. Sa kanilang pakiwari, kawawa ang kulelat; kahabag-habag ang nasa ilalim at walang kakayahan, at walang sinasabi sa buhay.

Sa ating lipunan, bata pa ay tinuturuan nang kawawa ang mababa, kawawa ang huli, at walang kinabukasan ang mga nasa ilalim ng bunton.

Ngunit sino nga ba ang kawawa at sino nga ba ang dakila?

Ayon sa ating mga pagbasa, ang dinadakila ng daigdig ay hindi siyang pinararangalan ng Diyos. Sino ang dakila ayon sa Panginoon?

Una sa lahat, malinaw sa aklat ni Sirac na ang bigatin sa mata ng Diyos ay ang mababa ang loob. Higit na pinahahalagahan ng Diyos ang taong kumikilos nang may kababaang-loob. Higit siyang mamahalin kaysa sa taong naghahatid at nagkakaloob ng mga regalo. Malinaw ang tagubilin ni Sirac: “Ang bagay na lubhang mataas ay huwag hanapin; ang bagay na lampas sa kakayahan ay huwag pagsikapan.”
Sinong dakila? … Dakila ang mapagpakumbaba; kawawa ang mapagmataas at mapagimbot.

Ikalawa, ang daigdig ay palamata sa mga walang kaya, sa mga walang tinig sa lipunan, mga taong hindi kailanman pag-uukulan ng atensyon ng balana. Nguni’t malinaw sa kasulatan na dakila ang mga ulila, ang mga nagtatanggol sa mga balo, ang mga kinaligtaan nang lubos ng lipunan. Dakila sila sapagka’t ang umaakong Ama nila ay walang iba kundi ang Diyos sa kanyang banal na tirahan. Ito ang dahilan kung bakit ang mga itinuring na kawawa ng lipunan ang siyang tanging may kadahilanang humiyaw: “Panginoon, sa iyong kabutihan, ay gumawa ka ng tirahan para sa mga dukha” (Salmong Tugunan).

Sinong dakila? Dakila ang mga taong kinikilala ng Diyos nang higit sa lahat.

Subali’t dapat nating tanungin … sino ba ang kinikilala ng Diyos? Sino ang dakila? Ang dakila ay ang taong palibhasa’y salat ay bukas na bukas ang puso at handang tumanggap. Ang dakila ay ang taong palibhasa ay walang-wala ay lubos na nakahandang tumanggap ng anuman mula sa Diyos … walang pili-pili … walang pagiging maselan at pihikan. Ang dakila ay siyang sapagka’t hindi puno ng sarili ay mayroong puwang upang punuin ng Diyos. Sa kanila winiwika ni Kristo ang dakilang paanyaya: “Tanggapin ang aking pamatok at mag-aral sa akin, sapagka’t ako ay maamo at mababa ang puso.”

Sino ang kawawa? Ang kawawa ay mga taong puno ng pabig-at na makamundo. Sino ang dakila? Ang dakila ay siyang may pas-ang pamatok ni Kristo. Mabig-at ang pas-an ng palalo ng mundo. Magaan ang pas-anin ng taong tulad ni Kristo ay mababa ang loob.

Marami sa aking mga tagabasa ay lubhang nasaktan sa panulat ng isang nagngangalang Malu Fernandez sa People Asia. Hindi naman sa paghuhusga sa niloloob niya at tunay niyang intensyon sa pagsusulat, nguni’t hindi natin maiaalis na makantiw ang damdamin ng mga kapwa natin Pinoy na hindi mga bigatin sa mundo. Lubhang nasaktan ang marami. Lubhang naging kahabag-habag ang mga taong tila baga’y sinukat ayon sa makamundong panukat na may kinalaman sa mabababaw na bagay tulad ng pabangong gamit sa kataw-an.

Sa araw na ito, malapit ang Diyos sa mga walang sinasabi sa daigdig. At lubhang malapit ang Diyos sa taong ang naisin ay mapabilang sa mga walang sinasabi, mga taong ang layon sa buhay ay magpas-an ng pamatok ni Kristo at matuto sa kanyang halimbawa – at maging tulad niyang lubos sa kababaang-loob.

Huwag na nating itanong sa araw na ito kung sino ang kawawa… Hindi na para sa atin ang maghusga kung sino ang kawawa sa mundong ito. Ang dapat natin tanungin ay kung sino ang dakila sa mata ng Diyos, sapagka’t itong kadakilaang ito ang maaari pa nating pagsikapan at kamtin. Malinaw ang sagot ng Ebanghelyo. “Ang nag-aangat sa sarili ay ibababa, at ang nagbababa sa sarili ay iaangat.”

Sino ang dakila? Siyang dinadakila ng Diyos na kanyang pinagwiwikaan: “Amice, ascende superius!” (kaibigan, umakyat ka nang kaunti sa itaas).

Joseph Marello Retreat House
Tagaytay City, August 28, 2007

PAANO, HINDI GAANO! (Ika-21 Linggo Taon K)

Ika-21 Linggo ng Taon (K)
Agosto 26, 2007

Pagninilay sa Ebanghelyo (Lucas 13:22-30)

Bilang isang guro, batid ko na kung minsan, ang tanong ng mga estudyante ay walang kinalaman sa bagay na tunay na mahahalaga. Kung minsan, ang tanong ay lihis sa usapan, lisya, malayo sa tunay na pinapaksa ng leksiyon. Kung minsan din, sa halip na bigyang-pansin ang kabuuan, ay pinapatulan ang mga detalye na hindi naman tunay na makatutulong sa buhay ng tao.

Ito ang isa sa mga lumulitaw na pangaral ng ebanghelyo sa araw na ito. May nagtanong kay Jesus: “Panginoon, kakaunti lamang ba ang maliligtas?” Parang napakahalaga ng tanong na ito. Sa biglang wari, tila ito ay isang tanong na may kinalaman sa pinakamahalagang bagay na dapat bigyang-pansin sa buhay natin – ang paksa tungkol sa kaligtasan.

Nguni’t tingnan natin muli … Ito nga ba ay isang mahalagang katanungan?

Kung susuriin natin ang sagot ni Jesus, tila hindi niya pinansin ang tanong ng taong ito. Sumagot si Jesus, nguni’t hindi niya sinagot ang tanong ng tao. Sumagot siya subali’t ang kanyang tugon ay may kinalaman sa higit na mahalaga. Ang tanong ng tao ay “gaano?” Ang sagot ni Jesus ay may kinalaman sa “paano?”

Mahalaga na tayo ay dapat magtanong nang tama. Ang tanong na tama ay maghahatid sa atin sa sagot na nakatutulong, nakapag-aangat, nakabubuti sa kapakanang pangkalahatan, at sa kapakanan ng ating buong pagkatao.

Sa sandaling ito, ang aking kaisipan ay natutuon sa mga tanong na pinag-aaksayahan ng panahon ng mga politico sa Pilipinas. Muli na namang itinatanong ang tungkol sa pagsisinungaling ng isang namumuno sa bayan. Muli na namang inuungkat ang may kinalaman sa isang serye ng mga tawag sa telepono ng isang politico na tila baga’y iyong “katotohanang” iyon lamang ang higit na mahalaga kaysa sa ibang mga dapat pag-isipan.

Ako ay naniniwala na ang pagsasabi nang tapat ay pagsasama nang maluwat, tulad ng sinabi ko noong isang Linggo. Subali’t sa hanay ng ating pagpapahalaga, sa hanay ng napakaraming bagay na dapat natin pagtulung-tulungan para maka-angat ang ating lipunan sa palasak na kahirapan at kawalan ng ipagtatawid-buhay ng maraming mga Pilipino, mayroong mga suliraning dapat unahin at dapat bigyang-pansin higit sa iba na hindi naman makatutulong sa kapakanang pangkalahatan.

Tanggapin natin ang totoo … sinong politico … sino sa kanilang nanggagalaiti at nagpupuyos ang damdamin at nagmamadali upang pukulin ng bato ang nagkasala ang hindi nabahiran ng kadayaan sa ating maruming politica? Sino sa kanila ang makapagsasabing ang kamay nila at budhi ay malinis at hindi sila kailanman napadala sa isang sistemang bulok at naaagnas?

Ang tanong ng tao kay Jesus ay may koneksyon sa ating usapin sa araw na ito. Hindi natin dapat makalimutan ang gubat dahilan lamang na may nakita tayong ilang puno. Ang gubat ay mas malawak kaysa isang dosenang punong-kahoy. Ang tanong niya ay “gaano karami ba ang maliligtas?”

Hindi pinansin ni Jesus ang kanyang tanong, bagkus sinagot niya ang dapat niyang tunay na katanungan. At ang higit na mahalagang katanungan ay ito: “Paano ba maligtas?” At dito ay sinabi niya ang mahalagang katotohanan: “Magsikap na dumaan sa makipot na pintuan, sapagka’t marami ang magtatangka nguni’t wala silang kakayahan.”

Katotohanan ba kaya ang tunay na pakay ng mga umuusig at nanggugulo na naman sa ating lipunan? Ito ba kayang “katotohanang” ito ang siyang lubhang mahalagang suliranin na bumabagabag sa puso at kaisipan ng balana? Katotohanan kaya o kapakanang pangkalahatan ang dapat nating bigyang pansin sa lahat ng antas ng ating lipunan?

Makatutulong kaya sa atin kung malaman natin, tulad ng sinasabi ng mga Jehova’s Witnesses, na 144,000 lamang ang maliligtas? Magbubunga kaya ito ng pag-asa at pagmamahal sa ating Panginoon at Diyos? Ito ba ang mahalagang tanong o ito ba ay isang tanong na lihis sa tunay na mahalagang bagay?

Ano ba ang mahalagang dapat natin pagtuunan ng atensyon? Sinabi ni Jesus ang mahalaga: “pagsikapang pumasok sa makipot na pinto.”

Ito ang mahalaga, hindi ang katotohanang tayo ay nakisalo at nakihalubilo sa malalaking tao sa handaang en grande sa lipunan. Ang mahalaga ay ang pagiging disipulo, at ang disipulo ay isang taong nag-aaral, nakikinig, sumusunod. Ito ang kahulugan ng “mathetes” sa salitang Griego – na isinalin sa salitang disipulo. Subali’t ang disipulo ay siyang nakikinig, at sapagka’t nakikinig, ay sumusunod. Siya ay may disiplina.

Sa bayan natin sa panahong ito, disiplina ang kailangan, hindi hungkag na katotohanang wala namang idinudulot na kapakanang pangkalahatan para sa balana. Kung malaman kaya natin ang isang bagay na alam na ng lahat – na madadaya silang lahat sa maruming sistema political ng bayan – makapag-aangat kaya ito n gating ekonomiya? Magkapagdudulot kaya ito ng dagdag na respeto ng buong mundo sa atin? Mapapalapit kaya ang bayan sa Diyos, o lalung manghihinawa at mawawalan ng pag-asa?

Tingnan natin ang kabuuan … ang gubat, hindi kaunting maliliit na puno. Pakinggan natin ang tugon ni Jesus sa isang tanong na hungkag at walang katuturan … Hindi gaano, kundi paano. Iyan ang tunay na mahalaga.

Pagpalain nawa tayong lahat ng Poong Maykapal!
Agosto 26, 2007

SABAYANG PAGSASANAY; ISAHANG PANGANGARAL

Ika-21 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Agosto 26, 2007

Mga Pagbasa:  Isaias 66:18-21 / Ebreo 12:5-7, 11-13 / Lucas 13:22-30

Tanging sa Pilipinas lamang maaring mangyari ang tulad na naganap sa isang malaking kulungan sa Cebu kamakailan, isang pangyayaring nagdulot ng tuwa at pagkamangha sa maraming tao sa buong daigdig na nakakita nito sa You Tube. Ang aking binabanggit ay ang isahan at sabayang pagsasayaw na ginawa ng mga preso sa  kulungan na kinuhanan ng videocam at ini-upload sa You Tube. Daan-daang mga preso ang nagsabayang sayaw a la Broadway sa saliw ng isang usung-usong kanta ng isang tanyag na mang-aawit.

Ang naganap ay isang malinaw na halimbawa ng kung ano ang maidudulot ng dalawang bagay: kaisahan at sabayang pagsasanay. Bagama’t ang buhay sa kulungan ay hindi madali, bagama’t ang kanilang buhay ay masasabi nating limitado at ang kilos ng mga preso ay “de cajon,” kung baga, bagaman at sila ay nagmula sa iba-ibang sulok ng Kabisayaan at Mindanao, ang kaisahan ay naganap dahil sa kanilang pinag-isang layunin, at pinag-isang adhikain.

Itong kaisahang ito ang isa sa mga pangunahing paksa natin sa araw na ito.

Sa pangitain ni Isaias, binabanggit ang pagdatal ng maraming tao mula sa iba-ibang sulok ng daigdig, na isinasagisag ng sari-saring wika na iisa ang sinasambit – ang luwalhati ng Diyos (Unang Pagbasa).

Ito rin ang pangitaing tinutukoy ni Lucas … “magdaratingan ang marami mula sa silangan at kanluran, mula hilaga at timog, at makikisalo sa hapag ng kaharian ng Diyos” (Ebanghelyo).

Kaisahan ang nais ng Diyos para sa kanyang bayan. Kaisahan ang kanyang magandang balita sa pamamagitan ni Kristong kanyang Anak. Nguni’t ang naising ito ng Diyos ay may kaakibat na katungkulan. Ano ba ang pananagutang kaakibat nito?

Una sa lahat, dapat nating gunitain na ang pangarap na ito ng Diyos para sa atin ay pinagbayaran Niya nang mahal. Ito ang dinasal natin sa ating mga alay: “Maawaing Ama, ang ganap na sakripisyo ni Jesucristo ang siyang nagpaging-isa sa amin. Pagkalooban Mo ang iyong Iglesia ng kapayapaan at kaisahan. Hinihiling namin ito sa pamamagitan ni Kristong aming Panginoon.”

Ang kaisahan ay hindi isang alpombrang basta na lamang inilalatag. Ito ay pinagsisikapan, pinaghihirapan. Mayroon itong kaakibat na pagsasanay.

Noong 1989, sa una kong pag-akyat sa Mt. Pulag (ang ikalawang pinakamataas na bundok sa Filipinas), mayroon isang kabataang nagpumilit sumama sa amin. Hindi namin siya kakilala, ni hindi namin siya nakasama sa ibang akyat ng bundok, nguni’t naki-usap siyang payagan naming sumama. Kompleto siya sa gamit … galing lahat sa Amerika … mamahalin, magaganda, at di hamak na mas matitibay kaysa sa aming mumurahin at local na gamit. Sa aming pagbaba mula sa tuktok sa pamamagitan ng Kabayan trail, na higit na mahirap at higit na madugo kaysa sa Ambangeg trail, noong kami ay nagdadaan sa bahaging mapanganib, nagsimulang manginig ang aming bisita. Ayaw na niyang tumuloy … hindi siya makatinag … parang napako sa pagkakaupo at pagkakapit sa kaunting batong nakausli sa dahilig. Kompleto man ang gamit at wala namang pagsasanay, siya ay nanatiling paralisado. At kung hindi siya nahimasmasan matapos kong halos ay sigawan ay marahil hindi nakatuloy ang buong grupo at hindi nakauwi.

Pagsasanay … ito ang kaakibat na paksa ng ating mga pagbasa. Walang luwalhati kung walang pighati. Ito ang sinasaad ng pagbasa mula sa liham sa mga Ebreo: “Huwag siphayuin ang disiplinang galing sa Panginoon, o mawalan ng pag-asa kung binibigyang-pasakit niya; sapagka’t ang minamahal niya ay dinidisiplina; pinarurusahan niya ang anak na kanyang kinikilalang anak.”

Malinaw sa karanasan ng mga preso sa Cebu na ang anumang magaling, kapag pinagsikapan ng lahat, ay lalu pang gumagaling, lalu pang gumaganda. Ang masusing pagsasanay, ang sama-samang pagsisikap, ay hindi maaaring hindi magbunga nang sagana at kaaya-aya. Walang matayog na bundok sa isang handang magpunyagi, magsanay, at magdisiplina sa sarili. Ang karanasan nina Leo Oracion at pati ng tatlong babaeng Pinoy na sumuong sa lahat ng uri ng pagsasanay at pagdidisiplina sa sarili ay patunay na kaya ng Pinoy ang anumang paghamon. Ang sabayang sayaw na naging tanyag sa cyberspace ay hindi sana mararating kung hindi sila nagsanay, at nagbuwis ng malaking hirap at pagod upang maisagawa lamang ang ilang minutong kasiyahan para sa marami sa buong daigdig.

Sabayang-sikap at tiyaga ang tinutumbok ng mga pagbasa sa araw na ito. Nguni’t para saan ba tayo dapat magsabayang-sikap? Para saan ba tayo dapat magkaisa at magsanay at magpunyagi? Sinagot ito ng atin mismong sagot matapos ng unang pagbasa: “Humayo sa buong daigdig at ipahayag ang mabuting balita.” (Go out to all the World, and tell the Good News).

Sa larangan ng komersiyo at pangangalakal, ang uso ngayon ay networking, collaboration, pakikipag-ugnayan, at pagtutulungan. Walang mararating ang mga Lone Ranger, mga taong hindi marunong makipag-ugnayan sa ibang tao. Sa mundong ito na nababalot ng pagkamakasarili at pagkakanya-kanya, sabayang-sikap ang lubhang kailangan nating lahat. Kung nagawa ito ng mga preso sa Cebu sa sabayang sayaw at indayog sa saliw ng iisang musika, kaya natin ito sa ibang antas ng ating buhay, lalu na sa larangan ng isahang pangangaral: “Humayo [tayo] sa buong daigdig at ipahayag ang Mabuting Balita.”

Fr Chito Dimaranan, SDB
Taguig City, Quinquenial Priests’ Renewal and Updating Seminar

MAGTAPATAN TAYO! (Ika-20 Linggo ng Taon K)

Ika-20 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Agosto 19, 2007

Mga Pagbasa: Jeremias 38:4-6; Hebreo 12:1-4; Lucas 12:49-53

Puno ng malalim na kahulugan ang mga pagbasa natin ngayon, lalu na ang ebanghelyo. Kung bibigyang buod natin, may kinalaman ang lahat sa pagiging matatag, sa pagiging matiisin, matibay, at matapang sa pagharap sa anumang uri ng suliranin. Sa biglang wari, mistulang masungit at marahas ang pananalita ng Panginoon. “Naparito ako upang pagliyabin ang daigdig, at sana nga ay naglalagablab na!”

Ang salita ng Panginoon ay tila nagpupuyos, nagdadaig, nagliliyab. Mainit ang dating … nakadadarang, tila nakapapaso. Tahasan … tuwiran … walang pasikot-sikot … walang paligoy-ligoy.

Hindi politiko ang Panginoong Jesucristo. Hindi siya bulaan. Hindi siya isang taong ang dila ay sanga-sanga, tulad ng mga politikong ang sinasabi ay hindi mo lubos mapagwari kung ano ang tunay na ibig sabihin at tunay nilang layunin. Deretso ang kaniyang tingin. Deretso rin ang kaniyang turing. At ang kaniyang mithiin para sa atin ay siya ring alay niyang tuntunin. “Akala ba ninyo ay naparito ako upang maghatid ng kapayapaan sa lupa?”

Ano nga ba ang tahasang-tiyak na tinutumbok ng Panginoon? Ano nga ba ang binibigyang-diin niya sa mga pananalitang ito na tigib ng talinghaga?

Una sa lahat, ang kinapapalooban ng ebanghelyo ay kung ano ang binabanggit ng una at ikalawang pagbasa.  Sa aklat ni propeta Jeremias, natunghayan natin kung ano ang sinapit ng taong sinugo ng Diyos. Ang kaniyang pagtalima sa paanyaya ng Diyos na mangaral ay nauwi sa dakilang paghihirap. Tinuligsa siya at inusig hanggang sa halos ay mamatay sa gutom sa balon.

Magtapatan tayo … ito ang tila baga’y sinasaad sa unang pagbasa … ang pagsunod sa Panginoon ay hindi biro … hindi isang laro na ang dulot ay kaaya-ayang buhay na nahihilata sa kasaganaan at kaluwagan.

Sa ikalawang pagbasa naman, lalu pang idiniin ng sulat sa mga Hebreo na ang pagsunod kay Kristo ay isang pagpupunyagi at patuloy na pagtakbo hanggang makamit ang premyo. Ito, aniya, ay tila isang timpalak na may kinalaman sa pagiging matatag, mapunyagi, maporsigue … hanggang sa tagumpay kasama si Kristo.

Magtapatan tayo … ang daan patungo sa kabanalan ay hindi nalalatagan ng alpombrang malambot. Ang daan ng kabanalan ay makipot at masikip, at hindi kasya rito ang mga Lamborghini, Ferrari, Porsche at iba pang magagarang sasakyang pilit na ipinupuslit ng mga tampalasang kakutsaba ng mga tao sa gobyerno ng Pilipinas.
Ito ang kinapapalooban ng ebanghelyo na tila ang pananalita ay mabagsik at masungit. Subali’t ito ang dapat nating unawaing mabuti. Ang pagsasabi nang matapat, ay pagsasama nang maluwat.

Nararapat natin marahil unawain ang mga salitang ito sa liwanag ng salitang kanto boy: “magtapatan tayo!”

Magtapatan tayo … ang apoy ay nakadadarang, nakapapaso … hindi tayo isinusugo ni Kristo upang manatiling malamig na parang bangkay. Ang kristiyano na tumanggap ng turing na kristiyano ay dapat makadarang, makaimpluwensiya ng kultura ng lipunan. Ang hindi nakadadarang ay nanlalamig, nanghihinawa, at nagpapadala sa agos ng lipunan.

Magtapatan tayo … ang apoy ay nakapagdadalisay. Ang ginto ay hindi magiging dalisay kung hindi ito idadaan sa apoy na lantayan. Lantay na ginto ang bunga ng init na nakapagdadalisay. Hindi kailanman dadalisay ang ating bayang Pilipino kung ang ating mga dila ay sanga-sanga tulad ng mga bulaang mga politiko at kanilang mga kampon sa larangan ng komersiyo.

Magtapatan tayo … ang isang pamilyang ang mga kasapi ay panay matatamis na pananalita lamang ang puhunan at hindi naninindigan sa wasto at tama ay hindi lalago, hindi uunlad, hindi aangat. Maiiwan sila sa antas ng bolahan, panlilinlang, at pagbabalatkayo. Hindi makalalayo ang panay lamang ang ngiti at kindat sa buhay. Kung ang mali at taliwas at tiwali ay kikindatan at ngingitian lamang natin, hindi uusad ang ating mithiin … hindi aangat ang ating lipunan. Kung ang isang magulang, sa ngalan ng kabaitan at pagbibigay-layaw sa anak, ay magbubulag-bulagan, kahit na ang ginagawa ng anak ay hindi ayon sa kagustuhan ng Diyos, ang kanyang kilos ay walang init, walang hatid na pandadarang, ngunit wala ring buhay … malamig pa sa bangkay!

Nagpupuyos ang aking damdamin sa dami ng katiwalian sa ating bayan. Nag-iinit kung minsan ang aking kalooban. Ang pag-iinit na ito ay hindi lamang galit na walang patutunguhan. Ito ay apoy na mapagdalisay, init na nandadarang, init na nagtutulak sa ating lahat upang gumawa nang kung ano ang ating kayang gawin.

Magtapatan tayo … nang tayo ay kumpilan, dinarang tayo ng mga kaloob ng Espiritu Santo … Nasaan na ang apoy na ito? Nasaan na ang init ng iyong pagpupunyagi? Saan na natin ikinubli ang apoy na dapat sana ay nagliliyab at naglalagablab na sa ating lipunan?

Magtapatan tayo … ang nagsasabi nang matapat ay nagsasama nang maluwat.

Angels’ Hills Retreat House
Tagaytay City
Retreat for Guest Priests of Cubao Diocese

Isang madaig at marubdob na pagbati sa kapwa ko paring naging Kalakbay ko at Katoto sa kanilang Banal na Pagsasanay ngayong Agosto 13-17, 2007

KUNG ANONG MITHIIN, SIYANG TUNTUNIN

Ika-19 na Linggo – Taon K

Agosto 12, 2007

 Mga Pagbasa: Karunungan 18:6-9 / Heb 11:1-2, 8-19 / Lucas 12:32-48

        Linaw ng paningin ang paksa natin noong nakaraang Linggo. Kung ano ang tingin, siyang turing. Kung pinahahalagahan natin ang mga bagay na di nagtatagal at kagya’t naglalaho, ito ay isang halimbawa ng binabanggit ni Kohelet: “Walang kabuluhan … walang kakabu-kabuluhan!” Hindi yaman, at lalong hindi ang kasakiman, ang dapat na ituring na hantungan ng buhay ng mga taga-sunod ni Kristo.

         Ang mga pagbasa natin ngayong araw na ito ay tila karugtong ng paksang ito noong isang Linggo. Kung noong nakaraang Linggo ay pinaalalahanan tayo na ang pinakamahalaga ay di yamang materyal, o anu mang bagay na makamundo, sa araw na ito, tinutuunan ng mga pagbasa kung ano ang dapat ituring na hantungan at hangganan ng buong buhay ng tao.

        Ano nga ba ang siyang dapat pagtuunan ng pansin ng tao nang higit sa lahat? Ano nga ba ang siyang dapat at wastong mithiin ng bawa’t nilalang sa mundong ito?

        Ang aklat ng Karunungan ay tumutugon sa ating katanungan. Walang iba kundi ang Diyos ang maituturing na nasa likod ng lahat ng kababalaghang naganap sa pagtawid ng mga Israelita sa dagat, habang tinutugis ng mga Egipcio (Unang Pagbasa). Wala ring iba maliban sa Diyos ang siyang sinunod ni Abraham, at siyang naging tampulan ng kanyang dakilang pananampalataya, magpasahanggang ialay niya ang tangi niyang anak na si Isaac (Ikalawang Pagbasa).

        Maliwanag na hindi lamang linaw ng paningin ang pinag-uusapan dito. Maliwanag na hindi lamang mithiin ang pinapaksa natin ngayon.

        Ito ang binigyang-liwanag ng ebanghelyo ayon kay Lucas. Hindi sapat aniya ang hindi mabulagan ng bagay na makamundo. Hindi sapat na hindi mabulagan ng pag-aasam ng yaman. May higit pang dapat tayong pagtuunan ng pansin. Hindi maaaring ang tao ay manatili sa ilalim ng balag ng alanganin. Kung hindi makamundong bagay ang mithiin natin, dapat ay mayroon tayong higit sa lahat ay pinahahalagahan. Ang tao ay nilikha ng Diyos na dapat mayroong pinanghahawakang pagpapahalaga.

         Ito ang paanyaya sa atin ng ebanghelyo ni Lucas. Ang linaw ng mata ay dapat matuon sa malinaw ring mithiin. At ang mithiing ito, na higit sa lahat ng makamundong mithiin, ay walang iba kundi ang parehong Diyos ni Abraham, ni Isaac, at ni Jacob. Siya ang Diyos ng pangako at pagtupad ng pangako.

        Kung minsan, mahirap mag-anyaya ng tao kung hindi niya alam ang kaniyang gusto. Hindi sapat na tanungin ang isang tao kung ano ang ayaw niyang pagkain. Matapos mong matanong siya kung ano ang ayaw, darating ang punto na dapat mo siyang tanungin kung ano ang gusto niya. Mahirap umorder sa restoran ng menu na ang pangalan ay “kahit ano.”

         Noong isang Linggo, tiniyak natin na hindi yaman at pagkakamal ng salapi ang ating hantungan. Ngunit tiniyak din natin na hindi kasalatan at paghihikahos ang gusto ng Diyos para sa atin. Bagama’t dineklara ni Kristong “mapalad” ang mga dukha, hindi niya sinasabing ang pagiging dukha ang siyang dapat na maging mithiin ng lahat ng tao. Hindi “kahit ano” ang paanyaya at kalooban ng Diyos para sa kanyang bayan.

         Kung hindi “kahit ano” o “maski ano,” ano bang mithiin ang dapat mayroon ang tao? Tama lang bang paningin at wastong pagturing? Tama lang bang pagkilatis at wastong hangarin?

         Hindi. Hindi lamang ang mga iyon. Ang hangarin na bunga ng wastong pagkilatis ay dapat na hindi manatiling mithiin. Ang paalaala ni Kristo ay malinaw: “Manatiling gising at handa. Sapagka’t hindi ninyo alam ang araw kung kailan darating ang Panginoon” (Bersikulo ng Aleluya). Ang siyang dapat mithiin ay walang iba kundi ang Panginoon mismo … hindi yaman, hindi kasalatan, bagkus ang Diyos na higit sa lahat.

         Subali’t ang hangaring ito ay may kaakibat na tungkulin. Una, “magpaanyo kayo ng lukbutang hindi nananakaw o nasisira, isang yamang makalangit, sapagka’t kung saan naroon ang yaman ay nanduon rin ang inyong puso.” Ikalawa, “maging tulad ng mga utusang naghihintay sa pagbabalik ng kanilang amo mula sa kasalan na handang magbukas ng pinto sa oras ng pagkatok. Mapalad ang mga utusang matatagpuang nagbabantay sa pagbabalik ng amo.”

         Ang mithiin natin ay walang iba kundi ang Diyos. Siya ang tampulan ng lahat nating hangarin. Siyang ating mithiin ay siya ring ating tuntunin. “Mapalad ang utusang madadatnang gumagawa ng kanyang tungkulin.” Hindi sapat ang mangarap. Ito ay dapat lakipan ng pagsisikap. Kung anong mithiin, siya ring tuntunin.

Fr. Chito Dimaranan, SDB

Sacred Heart Novitiate

Lawaan, Talisay City, Cebu

Philippines

TAMANG PANINGIN; WASTONG PAGTURING

Ika-18 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Agosto 5, 2007

Mga Pagbasa:  Eccl 1:2; 2:21-23 / Col 3:1-5, 9-11 / Lucas 12:13-21

Mahalaga para sa atin ang makakita nang malinaw. Mahirap mamili sa gabi lalu na’t malabo ang ilaw. Mahirap maaninag ang tunay na kulay ng tela. Mahirap makilatis ang tunay na kagandahan ng anumang ating gustong bilihin. Sa panahon natin, mahalaga na mabasa natin ang lahat ng nakasulat sa mga tarheta … ng gamot, ng pagkain, ng anumang gamit pambahay o saan man. Kamakailan ay naging malaking balita sa Pilipinas ang mga pagkaing gawa sa China. Delikado raw … may halong formalin na alam ng lahat ay gamit pang embalsamo ng mga patay.

Lubhang mahalaga na marunong tayong tumingin at kumilatis. Lubhang kinakailangan na mayroon tayong tamang salamin upang makilatis ang lahat ng bagay sa daigdig natin. Lubhang kinakailangang malinaw ang ating mata una sa lahat. Nguni’t higit sa lahat ay kinakailangang ang nakikita natin at natutunghayan ay tama. Linaw ng mata at linaw ng paningin ang binabanggit natin.

Subali’t alam natin na may iba-ibang uri ng kabulagan sa buhay natin. Tingnan natin ang ilang halimbawa mula sa mga pagbasa sa araw na ito.

Sabi ni Kohelet sa taong ang pakay ng buo niyang buhay ay mag-ipon ng yaman: “Walang kabuluhan … walang kakabu-kabuluhan.”  Sa orihinal na salita sa Hebreo, ang ginamit na salita ay may kinalaman sa hamog na madaling maglaho. Ang pagpapahalaga sa yaman at pag-iipon ng bagay na material, ayon kay Kohelet, ay parang pag-iipon ng hamog na hindi nagtatagal. Naalala ko tuloy noong kami ay mga bata na unang nakatuntong sa Baguio City. Talagang malamig pa noon sa Baguio. Tuwang-tuwa kami sa hamog. Pag humihinga at nagsasalita ay nakikita namin ang hininga … umuusok pa. Sa aming pagkabata ay naisip naming isabote ang hamog upang iuwi sa Maynila. Subali’t ang maglagay sa bote ng hamog ay walang iniwan sa sinasabi ni Kohelet: “Walang kabuluhan … walang kakabu-kabuluhan.”

Ito rin ang paksa ng ebanghelyo ayon kay Lucas. Isang tao ang humiling kay Jesus na mamagitan sa kanyang kapatid upang partihin ang mana nilang magkapatid. Naging simulain ito ng isang mahalagang pangaral tungkol sa katakawan na tinawag ni Pablo sa sulat sa mga taga Colosa na isang uri ng idolatria o pagsamba sa diyus-diyosan. “Ingatan ninyo na hindi kayo matangay ng katakawan, sapagka’t bagama’t ikaw ay mayaman, ang buhay mo ay hindi nababatay sa pagkakamal ng ari-arian.”

Ang pagkabulag ay pagkawala ng wastong paningin. Sa linguahe ng kompyuter, what you see is what you get, ika nga (WYSIWYG). Kung ang mata ay nalalambungan, hindi tama ang paningin, mali ang dating sa mga matang natatakpan sa harap ng katotohanan. Kung mali ang paningin, hindi rin wasto ang pagturing. Hindi tama ang pagpapahalaga. Hindi angkop ang pagkilatis sa mga bagay-bagay. Kung ano ang tingin ay siyang turing. Kung ang tingin mo sa bakal ay ginto, ang turing mo ay ginto, kasing halaga ng ginto. Kung ang tingin mo ay yero lamang, ang turing mo ay halagang yero lamang. Kung ang tingin mo ay puwet lang ng baso ang bato sa singsing, ang turing mo ay katumbas lamang ng puwet ng baso. What you see is what you get.

Ang Panginoong Jesus ay isa ring manggagamot. Tinitingnan niya ngayon kung anong uri ng mata mayroon tayo. Tama ba ang ating pagtingin? Tama ba ang nakikita natin? At higit sa lahat … wasto ba ang ating turing?

Kay daming bulag, pipi, at bingi sa ating lipunan noong panahon pa ni Freddie Aguilar at magpahangga ngayon. Palpak ang ating paningin. Kay raming nagbibigay pahalaga sa hamog na narito ngayon at mamaya ay wala na. Ilan sa aking mga kakilala ang dati-rati ay nagkakamal ng maraming pera ngunit ngayon ay salat na salat? Ilan ang mga tao sa bayan natin na nabubuhay na wari baga’y tanging salapi at yaman lamang ang kanilang pakay sa buhay? Ilan ang mga politikong ginagawang daan sa pagpapayaman nang higit ang tinatawag nilang paglilingkod sa bayan? Hindi kaila sa marami na ang ating mga sundalo ay namamatay, hindi lamang dahil sa bala kundi sa kakulangan ng pagkain at wastong gamit. May nakapagsabi sa akin na ang budget para sa pagkaing pang-araw-araw ng mga sundalo ay kulang sa kalahati ang napapakinabangan nila sapagka’t ibinubulsa ng mga nasa itaas.

Laganap ang kabulagan sa ating lipunan.

Tayo man ay mga bulag, pipi, at bingi rin sa ating pananampalataya. Inilalagay natin sa unang hanay ang dapat sana ay nasa bandang hulihan. Inuuna natin, hindi ang wastong pagpapahalaga bagkus ang ating makasariling pagpapahalaga. Ang galing ng kompanyang nagpangalan sa kanilang sarili ng FAMILY FIRST, INC. Bago ang iba, tayo muna. Ang Pilipinas, sabi ng isang tanyag na manunulat ay isang malaking anarkiya ng mga pamilya. Ang pamilya ang puno at dulo ng lahat. Pag pamilya ang pinag-uusapan, walang mali sa nakaw … walang mali ang katiwalian o korupsyon. Butas ang batas kapag pamilya ang pinag-uusapan. Okey hindi sumunod ng batas, kasi pangangailangan ng pamilya ang nakataya.

Itong maling paningin na ito ang dahilan kung bakit tayo number one sa korupsyon sa buong Asia. Ito ang dahilan kung bakit para sa mga tiwaling politico, walang sapat at tama na sa pagdaraya. Kung para sa pamilya ito, walang nakaw at walang mali. Butas ang batas sa mga taong mali ang paningin, at mga taong bulag sa katotohanan at sa tama.

Tila masakit ang sinabi ng Panginoon sa taong humiling sa kanya. Subali’t hindi ibig sabihin na masama ang maging mayaman. Hindi rin ibig sabihin na mainam ang maging mahirap. Malayo ito sa sinasaad ng mga pagbasa. Ang mga mayayaman na yumaman sa tamang paraan ay hindi masasamang tao. Ang mga mahihirap na sa kabila ng kanilang kasalatan ay masayang nabubuhay ay hindi aba sa mata ng Panginoon. “Mapalad ang mga dukha sa Espiritu, sapagka’t kanila ang kaharian ng langit.”

Ang pangaral ni Jesus ay hindi pagmamasama sa mayaman. Hindi rin ito pagsasabing mas mainam ang manatiling mahirap. Ang pinupuntirya ng Panginoon ay kung tama ang ating pagpapahalaga, kung wasto ang ating ginagamit na salaming pananaw, at kung alam natin ang mga bagay na dapat natin pahalagahan ng higit sa lahat, at alin ang dapat ilagay sa ikalawa o ikatlong hanay ng ating pagpapahalaga.

Sapagka’t ang tamang paningin ay magbubunga sa wasto ring pagturing. What you see is what you get.

Fr. Chito Dimaranan, SDB
Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon
Paranaque City

MAY KATUTURAN BA ANG KAKULITAN?

Ika-17 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Julio 29, 2007

Mga Pagbasa: Gen 18:20-32 / Col 2:12-14 / Lucas 11:1-13

Bihasang-bihasa tayong mga Pinoy sa tawaran. Ang unang turing sa pamilihan, lalu na sa Divisoria, ay hindi natin agad tinatanggap. Tumatawad tayo, humihiling … nakiki-usap hanggang sa dumating ang sandaling ang mamimili at magtitinda ay nagkakasundo sa karampatang halaga.

Pwede nating unawain ang unang pagbasa sa liwanag ng tawarang ginagawa natin sa palengke tuwina. Bagama’t ang kwentong ito mula sa aklat ng Genesis ay hindi nangangahulugang ang awa at patawad ng Diyos ay bagay na makukuha sa paki-usap, sa isang walang sawang pagtawad, malinaw na ang kwentong ito ay may kinalaman sa dakilang pag-ibig at pagmamalasakit ng Diyos sa kanyang bayang nagkasala. Malinaw dito ang pagsasaalang-alang ng Diyos sa mga taong nagsisikap magpakabuti, sa mga taong hindi napadala sa kalakaran ng isipan at pag-uugali ng karamihan. Higit sa lahat, malinaw rito ang kahalagahan ng pamamagitan na ginawa ni Abraham sa ngalan ng kanyang bayan.

Maari nating sabihing may kahulugan at kahalagahan ang pagiging makulit sa panalangin. Kung ating bibigyang-pansin ang sinasaad ng mga pagbasa, malinaw na isa sa mga paksang malinaw na dapat natin pag-usapan ay ang pananalangin.

Ang kakulitang ito ang siya ring paksa sa ebanghelyo ni Lucas. Dapat nating tandaan na ang paksa ng ebanghelyo ay may kinalaman, higit sa lahat, sa panalangin. Hiling ng mga disipulo sa kanya: “Panginoon, turuan mo kaming manalangin.” Bukod sa pagtuturo niya ng modelo ng panalangin, ang “Ama Namin,” nagbigay si Jesus ng dalawa pang halimbawa na ang kakulitan sa paghiling ay nagbubunga ng magaling sa taong mapagpunyagi at mapagporsigue sa panalangin.

Ang lipunan natin saan man ay hindi na bihasang magpunyagi. Maikli ang pasensiya ng marami. Palibhasa’y nabihasa sa puro “instant” – instant mami, instant pansit canton, instant coffee, at sa mga “fastfood” – mga pagkaing makakamit mo sa “unang hiling” at “unang tawad” o “unang tawag,” ang kakulitan sa panalangin ay hindi na nakikita sa balana. Sa panahon ng mga instant messaging at texting, wala nang pasensiya ang tao sa walang patid na panalangin. Wala nang tawaran sa Pizza hut. Wala na ring hintayan … hate late? Tumawag lamang sa Pizza hut, at kapag nahuli kahit isang sandali ay libre na ang iyong pizza.

Subali’t hindi natin dapat isipin na ang sinasaad ng mga pagbasa ay may kinalaman lamang sa kakulitan. Ito ay isang bahagi lamang ng sinasaad ng mga pagbasa. Sa ikalawang banda, ang mga ito ay patungkol, higit sa lahat sa isang Diyos na may malasakit at malaking habag at pagmamahal sa kaniyang bayan.

Ang panalangin ay pagpapahayag ng kabatirang ito ng taong sumasampalataya sa Diyos. Alam ng isang mananampalataya ang kadakilaan ng pag-ibig ng Diyos. Alam ng taong nagmamahal din sa Diyos na handa siyang magkaloob ng lahat ng hinihiling ng taong nagsusumamo. Batid niya na ang Diyos ay handang maglubag ang kalooban sa pagsusumamo ng taong lumalapit bunsod ng kanyang tiwala sa Kaniya. Subali’t bago maganap at mangyari ang kaniyang hinihiling, malinaw na turo ng Banal na Kasulatan na dapat munang aminin ito at ipahayag ng tao sa pamamagitan ng panalangin.

Marami akong halimbawa ng katotohanang ito sa aking maikling karanasan. Kamakailan lamang, mayroon akong kilala na nagkaroon ng malubhang karamdaman. Buong buhay niya ipinagdasal na siya ay pagkalooban ng Diyos ng isang magandang kamatayan. Noong siya ay pinanawan ng buhay, sarado ang Parokya at day-off ng mga pari sa maraming lugar. Subali’t sa sandaling iyon, hindi lamang aksidente o dala lamang ng tsamba na may dalawang pari na nasa tabi niya sa oras ng kanyang pagpanaw. Ipinagkaloob sa kanya ang kanyang hiniling buong buhay. At hindi lamang ito ang nasasa isip ko sa sandaling ito.

Magulo ang daigdig saan man. Walang katiyakan at kasiguraduhan sa maraming lugar sa daigdig na ito. Ang panganib na dulot ng terorismo ay laganap kahit saan. Marami ang patuloy na naghihirap at naghihikahos. Parang wala nang solusyon sa maraming larangan ng buhay ng marami.

Nguni’t ang ating liturhiya ngayon ay walang kinalaman sa kawalang pag-asa. Bagkus ito ay nagpapaala-ala sa atin lahat na ang Diyos na mapagmahal ay may maka-Amang pagkalinga sa ating lahat, sa buong daigdig – sa kabila ng lahat ng suliranin at pangamba ng balana.

May bisa ang panalangin … may katuturan … may kahulugan … at may saysay … lalu na’t dinadaan natin sa banal na kakulitan. Isang tao ang alam kong nangulit sa Panginoon hanggang sa huling sandali – ang mabuting magnanakaw na napako sa krus kasama ni Kristo. Ano ang sagot ni Kristo sa kanyang banal na kakulitan? “Sa araw na ito, ay magkakasama tayo sa Paraiso.”

Fr. Chito Dimaranan, SDB
Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon
Julio 23, 2007

PAGDARASAL O PAGPAPAGAL: ALIN ANG TAMA?

Ika-16 na Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Julio 22, 2007

Mga Pagbasa: Gn 18:1-10a / Col 1:24-28 / Lk 10:38-42

Noong isang Linggo, pinagnilayan natin ang buod ng pagmamahal sa kapwa. Ang kapwa ayon sa ating nabasa ay siyang nangangailangan sa anumang sandali ng atensyon, ng kalinga, ng pag-ibig na natutunghayan sa gawa. Ang Samaritano, na hindi inaasahang titigil at tutulong ay siyang lumingon at nagkalinga sa taong nilapastangan ng mga masasamang-loob sa kanyang paglalakbay. Ang lahat ng iba ay ni hindi lumingon bagkus lumihis ng landas.

Sa Linggo namang ito, kabukasang-puso at kabukasang-palad ang hiblang nag-uugnay sa tatlong pagbasa. Si Abraham ay tumanggap ng tatlong bisitang banyaga. Hindi nag-atubili si Abraham na paghandaan ang kanyang bisita. Pinapasok sila at pinakain, ayon sa batas ng hospitalidad sa mga banyaga. Ang kanyang kabukasang-palad ay ginantimpalaan ng Diyos. Nagka-anak sila ni Sara sa kanilang katandaan. Sa ikalawang pagbasa naman, nakita natin kung paano tinanggap ni Pablo nang maluwag sa kalooban ang sari-saring dalamhati na kanyang dinanas, at itinuring niya ang mga ito na pakikibahagi sa pagdurusa ni Kristong Panginoon. Pagtanggap, hindi pagtanggi, ang kanyang saloobin maging sa mga pasakit sa buhay.

Ang ebanghelyo ay malinaw na may kinalaman din sa kabukasan ng loob sa pagtanggap ng bisita. Si Jesus ay naging bisita ni Marta at ni Maria. Si Marta ay naging punong-abala sa pag-aasikaso sa mahalagang panauhin sa pamamagitan ng pagluluto at paghahanda. Nguni’t si Maria ay nagsalampak sa paanan ni Jesus at nakinig sa kanyang pangaral, habang ang kanyang kapatid ay nagpapawis.

Madaling magkamali ang nagbabasa nito at ipakahulugang ang Panginoon ay namimili at may kinikilingan sa dalawang magkapatid. Umangal ng kaunti si Marta. Bakit daw baga hindi tumulong sa kanya ang kanyang kapatid na nakasalampak lamang sa sahig at nakikinig sa Panginoon. Umangal siya sa kadahilanang siya ay nagpapagal habang si Maria ay nagdarasal.

Alin ba ang tama?

Sa biglang-wari, para bagang namili si Jesus at pinaboran si Maria sa kanyang sagot kay Martang medyo nagdadabog. “Abalang-abala ka at balisa sa maraming bagay, nguni’t tanging isa lamang ang kailangan. Pinili ni Maria ang higit na mainam at hindi ito ipagkakait sa kanya.” Ito nga ba ay isang pahiwatig na mas mainam ang magdasal kaysa magpagal? Ito nga ba ay isang pangaral tungkol sa higit na kahalagahan ng panalangin kumpara sa pagtatrabaho?

Ito ay isang lumang usapin sa kasaysayan ng simbahan. Ang kasagutan dito ay siyang naging dahilan kung bakit may mga taong nagkamali sa pagsasabing ang buhay ng mga monje at mga monja sa monasteryo ay higit na dakila sa buhay ng mga taong nasa mundo.

Malaki ang kinalaman ng kinapapalooban o konteksto para maunawaan nang wasto ang mga pagbasa ngayon. Ang kinapapalooban at konteksto ay may kinalaman sa kabukasang-puso at kabukasang-palad. Ito ang pagpapahalagang siyang batayan ng ating pag-unawa sa mga pagbasa. Ang maluwag na pagtanggap sa Diyos ang siyang pagpapahalagang dapat nating maisaloob at maisabuhay. Ito ang kahulugan ng ating binasa noong isang Linggo – na dapat nating mahalin ang Diyos nang buong puso, nang buong kaisipan, at nang buo nating lakas. Sukdulan dapat ang ating pagpapahalaga at pagtanggap sa Kaniya.

Ito ang diwa na dapat nating gamitin upang unawain ang ebanghelyo. Walang intensiyon ang Panginoon na pamiliin tayo sa dalawang gawaing parehong mahalaga at kinakailangan sa ating buhay. Kailangan nating magpagal at kailangan rin nating magdasal. Hindi natin dapat pagsabungin ang dalawa at ituring na magkasalungat. Hindi dapat sabihing mas dakila ang mga nasa monasteryo at mas mababa ang mga nasa mundo. Ang kadakilaan ng tao ay wala sa kung ano ang kanyang ginagawa. Ang kadakilaan at dignidad ng tao ay angkin niya sa mula’t mula pa, anuman ang kanyang ginagawa – magdasal man o magpagal.

Subali’t may isang bagay na mahalaga para sa ating lahat. Lahat tayo ay tinatawagan sa kabukasan ng puso, at kabukasan ng palad. Lahat tayo ay inaasahang magbigay puwang sa ating puso para sa Diyos. Tulad ni Abraham, tulad ni Pablo, tulad ni Marta at ni Maria, tinatawagan tayo  upang tanggapin at papasukin sa ating buhay at bahay ang Panginoon.
Tinanggap ni Marta si Kristo sa kanyang bahay. Tinanggap rin ni Maria si Kristo sa kanyang bahay. Si Maria ay nagpasyang sumalampak sa sahig at makinig at makipagniig sa Panginoon. Si Marta ay nagpasyang magpagal para sa kanyang Panginoon.

Pinili ni Maria ang higit na mahalaga. Tumpak. Nguni’t ang pinili ni Marta ay wasto rin at tama. Ang higit na mahalaga ay ang Diyos. Kung bukas ang puso natin sa Diyos, alam nating parehong wasto at tama ang magpagal at magdasal. Hindi na problema kung alin man ang ating pagpasyahan – magdasal at magpagal – basta’t ito ay para sa Diyos na siyang dapat mahalin nang ating buong puso, ng ating buong katawan, at ng buong kaisipan.

Kung pinahahalagahan natin at tinatanggap ang Diyos nang higit sa lahat, pahahalagahan din natin ang dalawang daan patungo sa kanya: ang pagdarasal at pagpapagal na nakatuon sa kanyang kadakilaan.

Pambansang Dambana ni Maria Mapag-ampon sa mga Kristiyano
Paranaque City
Julio 15, 2007

LILINGON KA BA, O LILIHIS?

Ika-15 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Julio 15, 2007

Marami ang tumatawag sa ating pansin araw-araw, saan man, kailan man. Mala higanteng paskil sa EDSA ang nagtambad sa ating paningin, na makatawag-pansin sa mga maglalakbay. Ang bawa’t isa ay nang-eenganyo, nagaganyak, at nanghihila ng ating atensyon.

Para sa mga sa simula pa ay interesado na sa isang bagay, sila ay napapalingon. Kung ang hanap nila ay maong jeans, lahat ng patalastas tunkgol doon ay mapapansin nila. Muli silang napapasulyap o napapatingin sa mga patalastas na may kinalaman sa kanilang gusto o kanilang hanap. Subali’t para sa mga hindi interesado at walang pansin sa mga nakapaskil, sila ay lumilihis, pumipikit, o nag-iisip na lamang nang pansarili habang naglalakbay. Hindi sila nag-aaksaya ng panahon upang muling tumingin o magbabad sa mga larawang mala higante. Ito ang dahilan kung bakit ang mga gumagawa ng mga patalastas na ito ay gumagamit ng mga tanyag na artista. Ang mukha nila ang siyang pinakamatinding pang-akit, kung baga ay panggayuma, upang mapalingon at mapatinging paulit-ulit ang mga tao.

Masasabi nating ang mga may interes, ang mga taong sa simula pa ay may hinahanap na, ang siyang nabibighani ng anumang nakapaskil. Mayroon nang panloob na kondisyon sa taong may hinahanap na nagbubunsod sa kanya upang makakita ng kanyang hinahanap.

Nais kong isipin na ang ating ebanghelyo sa Linggong ito ay may kaugnayan sa ating karanasan. Ano ba ang panloob na kondisyon na ito na siyang nagbubunsod sa isang tao upang lumingon at hindi lumihis?

Ang kwento ni Jesus sa ebanghelyo ay may malaking kinalaman sa kung ano ang makapagbubunsod sa isang tao upang lumingon, tumigil sandali, at tumulong sa isang taong nangangailangan.

Isang tao, aniya, ang nabiktima ng mga tulisan, iniwang halos patay na nakalugmok sa daan. Maraming tao ang nagdaan. Kasama rito ang isang pari sa templo at isang Levita. Ang dalawa ay ni hindi lumingon. Deretso ang tingin, nakatuon sa patutunguhan. Masasabi nating sila ay lumihis, umiwas, at nagmaang-maangan. Subali’t may isang hindi inaasahang tao ang lumingon, tumigil, at tumulong. Isa siyang Samaritano, na kinamumuhian ng karamihan sa mga Judio. Itinanghal siya ni Jesus bilang halimbawa ng isang taong maalam sumunod sa hinihingi ng batas ng pag-ibig sa Diyos at sa kapwa.

Sa ating buhay, maraming bagay ang nag-aakit sa ating pansin. Kung ating iisiping maigi, ang binibigyang-pansin natin ay dumidipende sa kung anong saloobin ang taglay natin sa puso’t kaisipan. Kung ang laman ng ating damdamin ay kung paano magkamal ng yaman, ang napapansin natin ay lahat ng may kinalaman sa negosyo at pagpapayaman. Kung ang niloloob natin ay may kinalaman sa pagpapaganda at pag-aayos ng ating katawan, ang makikita natin ay pawang mga kosmetiko, pampaganda, o pampaguapo. Ang mga paskil na ating titingnan nang paulit-ulit ay umaayon sa kung ano ang ating hinahanap. Ang isang interesado sa kotse ay matatawag ang kanyang pansin ng mga patalastas tungkol sa sasakyan. Lilingon siyang muli tuwing makakatunghay ng ganitong patalastas.

Sa Latin, ang salitang “respectare” na naging Ingles na “respect” ay may mahalagang kahulugang dapat nating maunawaan. Ang “respectare” ay nangangahulugang “tumingin muli.” Ang anumang iginagalang natin ay hindi natin tinitikis, o sa salitang makabago, ay “dinededma.” Nililingon nating muli ang anuman o sinumang ating pinahahalagahan.

Walang pagpapahalaga ang pari sa templo at ang Levita sa nabiktima ng tulisan. Masasabi nating wala silang malasakit. Wala silang pansin sa taong iyon, sapagka’t wala silang amor o pagmamahal sa nasabing tao. Hindi siya karapat-dapat tingnan muli. Hindi na siya dapat pang pag-aksayahan ng panahon.

Masasabi natin na ang panloob na saloobin nila ay hindi pag-ibig sa kapwa. Malamang na ang kanilang pinahalagahan higit sa lahat ay ang gumanap sa panglabas na tungkulin, ang tumupad lamang sa kung ano ang hinihingi ng titik ng batas. Hindi tao o kapwa ang laman ng kanilang puso at isipan.

Ang Kristiyano ay pinagkalooban ni Kristo ng higit na malalim na pagkaunawa sa batas ng pag-ibig. Hindi ito napapaloob sa panlabas na kilos lamang, bagkus, may kinalaman sa isang malalim na saloobin. Sa ating buhay, malimit mangyari na tinitikis natin ang ibang tao. Kapag galit tayo sa isang tao, hindi tayo lumilingon. Hindi rin tayo sumusulyap man lamang. Deretso ang lakad at tingin, at hindi natin tinatao ang kapwa.

Ito ang kamalian ng pari ng templo at ng Levita. Walang lingon-lingon, walang tingin-tingin. Pareho silang “dedma” at walang pansin sa taong nangangailangan. Hindi sila nag-asal “kapwa” sa taong nasa malaking pangangailangan.

Ang ebanghelyo ngayon ay isang panawagan upang lumingon at tumingin tayo sa kung sino o ano ang dapat pagtuunan ng ating saloobing kristiyano. At ang saloobing ito ay walang iba kundi ang batas ng pag-ibig sa kapwa. Ang walang pagtingin at walang pag-ibig ay laging deretso ang lakad at laging deretso ang tingin. Walang lingon-lingon. Walang tingin-tingin. Para sa marami sa atin, lilihis pa ng landas, maiwasan lamang ang mapilitang tumulong. Subali’t gaya ng sinasaad ng kahulugan ng salitang “respectare,” ang Kristianong marunong magpahalaga sa kapwa ay marunong ring sumulyap, lumingo, at tumigil sandali.

Ang ating lipunan ay katumbas ng taong iniwanang naghihingalo sa tabi ng daan. Ang lipunang ito ay halos malagutan na ng hininga dahil sa katiwalian, sa kadayaan, sa sobrang politika, at kawalang pansin sa kapakanang pangkalahatan. Parang matira ang matibay sa ating lipunang ang pinahahalagahan ay ang mauna sa kapwa at makalamang sa lahat. Pagkakanya-kanya ang batas na nasusunod sa puso at isipan ng marami.

Ang misang ito ay pagkakataon upang tumigil sandali, lumingon, at sumulyap nang muli sa ating pamumuhay Kristiyano. Bahagi ba tayo ng mga nagwawalang-bahala at nagwawalang pansin at malasakit sa kapakanang pangkalahatan? Kasama ba tayo sa mga taong ni walang kurap sa harapan ng katiwalian, kadayaan, at ganid na pagkamakasarili sa lahat ng antas ng ating lipunan?

Ang bayan natin ay walang iniwan sa taong pinagsamantalahan ng mga tampalasan at iniwang halos patay sa lansangan. Tinatawag niya ang ating pansin …

Lilingon ka ba o lilihis?

Pambansang Dambana ni Santa Maria Mapag-Ampon sa mga Kristiyano
Paranaque City, Philippines, Julio 9, 2007

YABANG O YABONG?

Ika-14 na Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Julio 8, 2007

Mga Pagbasa: Is 66:10-14c / Gal 6:14-18 / Lk 10:1-12, 17-20

May mga bagay na hindi dapat itago. May mga pangyayaring hindi dapat ipagkaila. May mga pagkakataong dapat ipagmakaingay ang anumang ating pinagpapahalagahan na ating natamo o nakamtan. Ang isang ina ng batang nagtapos sa pag-aaral nang may malaking karangalan ay lubos ang kanyang kagalakan. Ang kagalakang ito ay hindi dapat ikubli. Dapat lamang na kanya itong ipagyabang.

Pagyayabang ang bukam-bibig ni San Pablo ngayong Linggong ito. Pero may kaibahan ang pagyayabang ni San Pablo. Ipinagmamakaingay niya, hindi ang kanyang nakamit, kundi ang nakamit sa kanya ng Panginoon. Ang krus ng Panginoon ang paksa, puno, at dulo ng kanyang pagyayabang. “Huwag nawa ako magyabang liban sa krus ng Panginoong Jesucristo.”

Sa unang pagbasa na halaw sa aklat ni Isaias, yabong, hindi yabang ang paksa. Sa pamamagitan ng paglalarawan ng Diyos na tulad ng isang ina na nagkakalinga sa kanyang mga anak, binibigyang hula ni Isaias ang darating na kasaganaan na magmumula sa Jerusalem. Ang pagyabong o paglago ng mga anak ng Diyos ay siyang binibigyang-larawan ni Isaias. Ang pagyabong na ito ang siyang magiging dahilan ng wastong pagyayabang na siyang kahulugan n gating tugon sa unang pagbasa: “Umawit nang buong kagalakan ang buong daigdig.”

Ang Ebanghelyo ni Lukas naman ay umiikot rin sa dalawang katagang ito. Pitumpu at dalawang disipulo ang nakuhang makapag-yabang sa kadahilanang nakagawa rin sila ng mga kababalaghan: “Panginoon, maging ang mga masasamang espiritu ay sumunod sa amin dahil sa iyong pangalan.” Subali’t ang pagyayabang na ito ay nakatuon sa pagyabong at paglago ng samahan ng mga sumasampalataya. Tinawag sila at isinugo ni Kristo nang dala-dalawa upang mauna sa mga bayang kanyang bibisitahin.

Ano ba ang ipinagtagubilin ni Jesus sa pitumpu at dalawang disipulo? Simple lamang. Hindi dapat yabang o porma ang mauna. “Huwag magdala ng lukbutan, sako, ni sandalyas, at huwag bumati sa kaninuman sa daan.” “Saan mang tahanan kayo pumasok, kainin ang anumang ihain sa inyo.” Isang mahalagang pagbati lamang ang kanyang ipinagtagubilin – ang pagbati ng kapayapaan.

Ang mga pagbasang ito ay may kinalaman lahat sa ating pagiging tagasunod ni Kristo. Noong isang Linggo, sinabi natin na balakid sa pagsunod at ganap na paglaya ang lahat ng uri ng “nguni’t, subali’t, datapwa’t” sa ating buhay. Ang pag-aatubili, ang mga pasubali, at lahat ng uri ng “teka muna” ay hindi mauuwi sa pagyabong ng samahan ng mga sumasampalataya.

Maraming iba-t ibang uri ng yabang ang dagdag na balakid sa paglago ng bayan ng Diyos. Nariyan ang yabang ng salapi. Nariyan din ang yabang ng katalinuhan at kakayahan. Nariyan ang yabang ng maling pagpapahalaga sa sarili.

Ang lahat ng ito ay hindi dapat mamayani sa isang tagasunod ni Kristo. Noong ang ilang mga disipulo ay nagyabang dahil sinunod sila ng masasamang espiritu, pinaalalahanan sila ng Panginoon: “Huwag kayong magalak sapagka’t pumasailalim sa inyo ang mga espiritu. Magalak kayo sapagka’t ang inyong pangalan ay nakatala sa langit.”

Napakadali para sa mga taong naglilingkod sa Panginoon at sa kapwa ang makalimot sa diwa ng tunay na paglilingkod. Hindi kaila sa lahat na ang namumuno sa bayan, ang mga namumuno sa simbahan, o saan man, ay sinasagian din ng yabang, ng pag-iimbot, at ng pag-iisip na sila ay napakahalaga. Hindi malayo sa buhay ng mga naglilingkod ang hayaang mauna ang pagyayabang, at hindi ang pagyabong ng kanilang pinaglilingkuran. Hindi ba’t ito ang dahilan kung bakit ang Pilipinas ang pinaka-tiwaling bansa at bayan sa buong Asia?

Maraming bentaha ang hatid ng paglilingkod sa kapwa. May mga dulot na gantimpalang makamundo para sa mga nagpapagal para sa kapakanan ng iba. Hindi natin sinasabing ang mga ito ay masama at dapat ituring na kasalanan. Nguni’t sa araw na ito, ito ang turo sa atin ng ating sinusundan at itinuturing na Panginoon. Yabong, hindi yabang ang tanging pakay at layunin ng isang tunay na tagasunod ni Kristo.

Pambansang Dambana ni Maria Mapag-Ampon sa mg Kristiyano
Paranaque City – Julio 1, 2007

PASUBALI, PAGSUNOD, PAGLAYA

Ika-13 Linggo ng Karaniwang Panahon – Taon K
Julio 1, 2007

Ang sinumang nakaupo na sa isang panunungkulan, o nakahawak na ng isang posisyon ay kagya’t makakaunawa nito. Mahirap utusan ang taong maraming dahilan. Mahirap pasunurin ang taong hindi nauubusan ng pasubali. Para sa taong gusto, maraming paraan. Para sa taong ayaw, maraming dahilan.

Ito ang paksa ng ating mga pagbasa sa araw na ito. Sa unang pagbasa, natungyahayan natin kung paano kagya’t tumalima si Eliseo kay Elias. Walang pasubali; walang kondisyon; walang tanung-tanong. Nang ipataw ni Elias and kanyang balabal, iniwan ni Eliseo ang kanyang parang at sumunod kay Elias.

Ang pagsunod ni Eliseo ay naging daan sa kanyang ganap na paglaya.

Hindi madaling unawain ito. Ang pagsunod ay tila malayo sa paglaya. Nguni’t ituloy natin ang ating pagninilay…

Kalayaan ang paksa ni Pablo sa liham niya sa mga taga-Galatas. Narito sa liham na ito ang susi ng ating tanong tungkol sa tunay na kalayaan. Dalawang batas ang puede nating sundan, ayon kay San Pablo: ang batas ng Espiritu at ang batas ng laman. Malinaw ang kaniyang pangaral. Ang tunay na paglaya ay nasa pagtalima o pagsunod, hindi sa batas ng laman, kundi sa batas ng Espiritu. Ipinagtatagubilin niya sa atin na tumindig nang matuwid at huwag muling pasailalim sa pamatok ng pagka-alipin.

Sa ebanghelyo naman, natatampok ang tatlong uri ng taong kay dami ng pasubali, kay dami ng dahilan, at kay dami rin ng kondisyon. Maaari nating sabihin na ang taong maraming “subali’t, datapuwa’t, nguni’t” at iba pang balakid ay hindi ganap na malaya. Alipin siya ng kanyang mga pasubali. Kung minsan, ang pagbabakod ng sarili, o ang pagtatrangka sa sarili ay nauuwi sa pagka-alipin.

Mayroong alipin ng paghahanap ng katiyakan o kasiguraduhan. Ito ang binabatikos ngayon ng Panginoon. Nang may nagsabi sa kaniya na handa siyang sumunod saanman siya magpunta, sumagot si Jesus: “ang mga asong-gubat ay may lungga at ang mga ibon sa himpapawid ay may tirahan, nguni’t ang Anak ng Tao ay wala ni unan para sa kaniyang ulo.”

Mayroon namang taong maraming kadahilanan at laging nag-aatubili at patumpik-tumpik. Hindi nila mapanagutang lubos ang kanilang salita. Ito ang mga taong urong-sulong, na laging may dahilan upang ipagpaliban ang anumang desisyon. Nandiyan ang nagdadahilang kailangan muna niyang ilibing ang kanyang Ama. Ito ang mga taong nagsasabing susunod … mamaya … bukas … hindi, saka na lang siguro … Sa mga taong kagaya nito,  parang marahas pakinggan ang sagot ni Jesus: “Hayaang ang mga patay ang maglibing sa kanilang mga patay.” Mahirap kausap ang mga taong “hele-hele, pero quiere.”

Mayroon din namang alipin ng kanilang puso. Hindi nila maiwan ang mga tao o bagay na napamahal na sa kanila. Ang sagot ni Jesus ay kasing sakit ng sagot niya sa nauna: “Ang taong nag-aararo at lumulingon sa kanyang pinagdaanan na ay hindi karapat-dapat sa kaharian ng Diyos.”

Iisa ang tinutumbok ng mga pagbasa ngayon. Ang pagiging disipulo ni Kristo ay nangangailangan ng pagtalima o pagsunod. Nguni’t kabaligtaran sa karaniwang nagaganap sa mundong ito, ang pagsunod na ito ay siyang naghahatid sa ganap na paglaya. Mahirap man unawain, at lalung mahirap man tanggapin, ito ang kabalintunaan ng ating buhay Kristiyano. Ang taong maraming kondisyon at pasubali ay hindi malaya. Alipin siya ng kanyang sariling bakod na nagsisilbing balakid sa paglago. Ang pagdadahilan ay iba lamang tawag sa hindi pagsunod. Nguni’t ang taong walang kurap sa pagsunod, tulad ni Eliseo ay siyang nagpamalas ng wagas na kalayaan.

Marami tayong dahilan upang saka na magbago. Marami tayong pasubali at mga palusot upang makaiwas sa pagbabago ng ating lipunan. Subali’t gaya nang nasabi na natin, ang taong gusto ay maraming paraan; ang taong ayaw ay maraming dahilan. Nguni’t ang ganap na kalayaan ay hindi makakamit sa pagdadahilan. Ang tunay na kalayaan ay nasa daang tinahak ni Kristo – ang daan tungo sa Jerusalem, tungo sa kanyang ganap na pagsunod sa kalooban ng Ama. Ang pagsunod ay daan tungo sa paglaya.

JUAN BAUTISTA: KILABOT NG BULABOG, HARI NG KABABAANG LOOB

Kapistahan ni Juan Bautista
Junio 24, 2007

Mga Pagbasa: Is 49:1-6 / Gawa 13: 22-26 / Lucas 1:57-66, 80

Tanging tatlo lamang ang may natatanging pagdiriwang sa kanilang pagsilang sa ating Simbahan: si Kristo Jesus, si Maria, Ina ni Jesus, at si Juan Bautista. Subali’t kailangang maunawaan natin na hindi ito pagdiriwang ng kumpleanyo (compleano sa Kastila), o “birthday.” Mababaw ang pagdiriwang ng bertdey. Paggunita lamang ito ng anibersaryo ng pagsilang ng isang tao sa daigdig.

Ang pagdiriwang ng araw na ito, tulad ng araw ng Pasko, at ng Setyembre ika-8, ay hindi isang mababaw na pag-aala-ala ng pagsilang ni Jesus at ni Maria. Ang tatlong ito ay pagdiriwang ng pagdatal – ng pagdating sa ating buhay ng tatlong may mahalagang dulot sa lubos na ikapagpapanibago ng daigdig at ng buhay ng marami sa daigdig na ito.

Bakit ba mahalaga sa atin ang pagdatal ni Juan Bautista?

Una, tingnan natin ang kwento sa Banal na Kasulatan. Ang kanyang pagdatal ay naghatid ng matinding pagkakabulabog sa buhay ni Zacarias at Isabel. Handa na ang dalawa mag-retire at manahimik sa kanilang katandaan. Tanggap na nila na sila ay tatanda nang walang aarugain pang bata. Nguni’t iba pala ang balak ng Diyos para sa kanila. Isang himala ang naganap sa kanilang katandaan. Ang kinikilalang baog at wala nang kakayahang magluwal ng sanggol ay pinagpala ng Maykapal.

Maraming ginambala at binulabog si Juan Bautista. Pati ang kanyang pinsan na si Maria, kabiyak ni Joseng anluwage ay nabulabog. Sinasaad sa ebanghelyo ni Lucas kung paano siya nagmamadaling umakyat sa bulubundukin ng Judea upang tulungan si Isabel na kagampan. At nang magpangita si Maria at Isabel, siya mismo ay nabulabog sa sinapupunan. Nagtatalon siya sa galak nang dumating si Maria at si Jose.

Mahalaga si Juan Bautista sapagka’t mahalaga na mayroong nambubulabog sa atin. Mahalaga siya sa atin maging sa panahong kasalukuyan sapagka’t kinakailangan nating lahat ng isang mahusay mambulabog at maggising ng mga natutulog. Hindi natin kailangan ng birthday celebration. Ang kailangan natin ay ang ipagdiwang at isakatuparan ang dahilan at kahulugan ng kanyang pagdatal.

At ang kahulugan ng kanyang pagdatal ay walang iba kundi ito – ang pukawin ang puso at isipan ng mga taong namihasa nang mamuhay sa kadiliman. Ang kanyang pagdatal ay isang panawagan upang lisanin ang kamangmangan, ang pagkahirati at pagkagulapay sa kawalang pag-asa at kaguluhan ng isipan, ang bumangon mula sa pagkadapa at sa pag-iisip na wala nang pag-asang nalalabi sa mundo.

Sa kasaysayan ng daigdig, may mga panahong ang marami ay tila nanghihinawa at nawawalan ng tiwala at pag-asa. Subali’t sa ganitong pagkakataon ng matinding pangangailangan, nagsusugo ang Diyos ng karampatang tao upang tumugon sa paghamon ng panahon. Nang ang Inglatera ay halos wala nang masulingan dahil sa digmaan, lumitaw si Churchill upang pukawin ang natutulog na pag-asa at kakayahan ng mga Ingles. Binulabog niya ang buong kaharian. Pinukaw niya ang mga tukatok na sa kawalang pag-asa. At ang pinakadakilang sandali ng Inglatera ay narating nila sa pamumuno ni Winston Churchill.

Isang nagngangalang Juan ang isinugo ng Diyos, ayon sa Ebanghelyo ni Juan Ebanghelista. Ang kanyang pagdatal ay mahalaga at makahulugan para sa atin. Iyan ang dahilan kung bakit natin itinatampok at itinatanghal siya sa araw na ito.

Patuloy niya tayong binubulabog. Pinupukaw niya at inaantig ang ating mga puso. Nagtatatalon pa rin siya sa galak sa sinapupunan ng Inang Simbahan sapagka’t narito tayo at nagmamadaling magtipon sa araw na ito ng Linggo. Tulad na pinagbago niya ang takbo ng buhay ni Zacarias at Isabel, pinagbabago rin niya ang takbo ng buhay natin bilang bayan ng Diyos.

Marami siyang binulabog. Kasama na rito si Herodes na lubhang nabulabog sa kanyang narinig mula sa propeta. Ang katotohanan na dulot at mensahe niya ay lubhang mapanganib para kay Juan. At ang nambulabog sa ngalan ng Diyos ay tuluyan nang pinatahimik ng isang makapangyarihang taong hindi matanggap ang kaniyang pambubulabog.

Tulog ang lipunan natin sa pagtanggi na napakaraming dapat pagpanibaguhin sa ating lipunan. Hindi pa naaantig ang ating bayan na tayo ang pinaka tiwaling bayan sa buong Asya. Hindi pa rin natin lubos na nauunawaan na ang ating mga kayamanang likas ay mabilis na nauubos at inaaksaya nating lahat. Hindi pa sumasagi sa ating kaisipan na tuwing halalan, ay hindi dapat mangyari na laging may patayan at iba pang uri ng karahasan.

Patuloy na dumaratal sa ating buhay ngayon si Juan Bautista. Patuloy niya tayong binubulabog. Subali’t ang pinakamatinding pambubulabog niya ay may kinalaman sa pagtuturo niya sa atin ng tamang landas tungo sa ganap na pagbabago. “Siya ang Kordero ng Diyos na nag-aalis ng kasalanan ng sanlibutan. Hindi ako karapat-dapat magkalas ng sintas ng kanyang sandalyas.”

Oo, siya ay kilabot ng bulabog. Subali’t ang hari ng bulabog ay hari din ng panloob na kababaang-loob at kabanalan: “Dapat siyang umangat at ako ay bumaba.”

San Juan Bautista, patuloy mo kaming bulabugin tungo sa kabanalan!

Junio 16, 2007

Paranaque City, 8:35 PM

PAGTANGGI O PAGTANGGAP

Ika-11 Linggo ng Karaniwang Panahon
Hunyo 17, 2007

Mga Pagbasa: 2 Samuel 12:7 – 10,13 / Galatas 2:16,19-21 / Lc 7:36 – 8:3

Dadalawang letra ang kaibahan ng una sa ikalawang salita. Iisang maliit na kilos ang maari nating gamitin sa pagtanggi – ang pag-iling. Gayundin, iisang kibo ang napapaloob sa pagtanggap – ang pagtango. Subali’t malaki ang kahihinatnan kung alin ang ating pipiliin sa anumang pagkakataon.

Pagtanggap ang buod ng mensahe ng ating mga pagbasa sa araw na ito, hindi pagtanggi. Sa unang pagbasa, matutunghayan natin kung paanong ang pag-uusig ni Natan kay David ay nauwi sa maluwag na pagtanggap. Tinanggap ni David ang kanyang malaking pagkakasala: “Nagkasala ako laban sa Panginoon.”

Sa ikalawang pagbasa, ipinahahayag ni San Pablo na hindi ang pagtanggap lamang sa batas ang naghatid sa kaniya sa katarungan, kundi ang maluwag na pagtanggap sa Panginoong Jesucristo. Ang pagtanggap na ito ay nangangahulugang hindi na si Pablo ang nabubuhay, kundi si Kristo mismo ang Siyang nabubuhay sa kaniya.

Sa Ebanghelyo, mayroong isang taong bihasa sa pagtanggi. Ito ay walang iba kundi ang Pariseo, na nag-anyaya kay Kristo sa hapag-kainan. Pinatuloy niya si Kristo sa kaniyang bahay. Subali’t ang puso niya ay tigib ng pagtatangi at pagtanggi. Hindi niya matanggap na may isang “babaeng makasalanan” diumano na pumasok sa kanyang bahay at naghugas ng mga paa ni Jesus sa pamamagitan ng kanyang mga luha.

Dalawang magkasalungat na larawan ang ipinipinta ng Ebanghelyo – ang Pariseong cerrado ang puso at panay ang iling noong pumasok ang babae, at ang babaeng panay ang tango sa pagtangis sa kaniyang mga kasalanan. Kasama sa larawang ito ang maluwag na pagtanggap ng Panginoong Jesucristo sa isang nilalang na walang bahid ng pagtanggi bagkus lubos na pagtanggap sa kapangyarihan at awa ng Diyos sa katauhan ni Kristo.

Sa biglang wari, tila kakaunti ang kaibahan ng pagtanggi sa pagtanggap. Bukod sa iilang letra, ay ang kakapiranggot na kaibahan sa pagitan ng isang iling at isang tango. Subali’t nais nating ipaliwanag sa araw na ito na malaki ang kaibahan at malalim ang kinahihinatnan kung paghahambingin ang isang iling at isang tango sa pagdatal ng Panginoon sa ating buhay.

Ang isang iling ay pagpapahindi sa Diyos, sa kanyang biyaya, sa kanyang dulot na buhay. Marami ang halimbawa nito sa Banal na Kasulatan – tulad ng binatang nagtanong kay Kristo kung paano makarating sa buhay na walang hanggan. Nang sinagot siya ni Jesus na dapat niyang iwan ang lahat at sumunod sa Kaniya, siya ay napailing, at umalis nang walang iba pang sinabi. Tumalikod siya at lumisan nang malungkot.

Ang isang iling ay pagsiphayo sa Diyos ng buhay. Ang pagtangis ni Judas na walang kaakibat na pagtanggap sa habag ng Diyos ay nauwi sa mapait na pagpanaw.

Subali’t ang pagtango sa kalooban ng Diyos ay pagtanggap sa biyaya ng buhay. Ang pagtangis ni Pedro matapos itatwa si Kristo ay ang kanyang pagtanggap sa kanyang pagkakamali. Ang kaniyang tango sa awa at habag ng Diyos ay naghatid sa kanya sa pagkakamit at pagtanggap ng buhay na walang hanggan.

Iisa ang tinutumbok ng ating mga pagbasa sa ating Misa ngayon. Tinatawagan tayo hindi sa pagtanggi at mapait na pagtangis na walang karampatang lunas. Ang panawagan sa ating lahat ay malinaw – ang pagtanggap sa Diyos at sa kanyang awa. Ang pagtanggap na ito ay nagmumula sa pagtanggap rin ng ating kasalanan. Ito ang ginawa ni David. Ito rin ang ipinakita ng babaeng nagdala ng pabango at tumangis sa harapan ng Panginoong tinanggap niya nang maluwag sa kalooban.

Sa ating panahon, sa ating buhay, panay ang tanggi natin sa maraming bagay. Tinatanggihan natin na mabilis nating sinasalanta ang daigdig ng kalikasan. Tinatanggihan natin na ang maraming bagay na ginagamit natin ay mabilis na naglalaho at patuloy na nauubos. Panay ang ating iling sa pagtanggi na tayo ang pinaka-tiwaling bansa sa buong Asia.

Ang patuloy nating pagtanggi at kawalang kakayahang tumanggap sa katotohanan ay isa sa mga ugat ng ating susun-susong problema. Mahirap gisingin ang taong nagtutulog-tulogan. Mahirap gamutin ang taong hindi tumatanggap sa kanyang karamdaman. At lalong mahirap patawarin ang taong panay ang iling at tanggi sa kanyang kasalanan.

Nagsimula tayo sa Misang ito sa pagtanggap, hindi pagtanggi: “Panginoon, kaawaan mo kami.” Makaitlo nating beses ito sinabi. Ito rin ang sinabi natin matapos ang unang pagbasa: “Panginoon, patawarin mo ang aking kasalanan.”

Panahon na upang tumango. Panahon na upang tumanggap … una sa Diyos, ikalawa sa ating kasalanan, at ikatlo, sa kanyang dakilang awa at habag. Pagtango at pagtanggap ang lubha nating kailangan upang maging kaaya-aya sa Diyos. Ang hindi pagtango at hindi pagtanggap ay mauuwi lamang sa pagtangis na walang karampatang lunas.

Panginoon, maawa ka sa aming makasalanan!

June 11, 2007 – Paranaque City

DULANG SA ILANG

KAPISTAHAN NG KATAWAN AT DUGO NI KRISTO
Hunyo  10, 2007

Batay sa Ebanghelyo ni Lukas 9:11b-17

DULANG SA ILANG

Maraming panganib at pangambang nagtatago sa ilang. Tigib ito ng kawalang-katiyakan at pagkabalisa. Walang tubig, walang pagkain, walang mapagkukunan ng ano mang itinuturing na mahalaga sa buhay ng isang tao.

Sa ilang nadama ni Jesus ang kawalang katiyakan. Doon siya nakadama ng lubos na kasalatan. Doon din siya tinukso ng makaitlong ulit ng demonyo. Sa ilang ay naranasan niya kung ano ang kahulugan ng manatiling gutom sa loob ng maraming araw, at ang magpasuling-suling nang walang tiyak na patutunguhan.

Ito ang ilang na nagbigay rin ng pangamba sa mga apostoles. Sa kanilang takot, winika nila kay Jesus: “Pauwiin na natin ang mga tao. Wala silang makakain dito.”

Hinamon nila si Kristong siyang nagwagi sa kabila ng lahat ng suliranin at pagsubok sa ilang. Sa kanilang pagkabalisa, higit nilang pinairal ang pangamba at takot. Ang pinakamalinaw na landas na nakita nila ay ang itulak ang mahigit sa limang libong katao pabalik sa kani-kanilang pinanggalingan.

Subali’t ang pinuno ng paglalakbay na ito sa ilang ay hindi natinag … hindi natakot. Bagkus pinagsabihan ang mga apostol at hinamon rin sila: “Bigyan ninyo sila ng makakain.”

Sa araw na ito ng kapistahan ng Banal na Katawan at Dugo ni Kristo, nakatutuwang isipin at mabatid na sa kanilang paglalakbay, ang Diyos mismo ang gumawa ng paraang ang lahat ay makadulog sa dulang ng pantawid-buhay. Pinagtipon-tipon niya ang mga tao sa grupong tig-lilimampu. Pinadulog niya ang lahat, at pinagkalooban ng pagkain.

Ang buhay natin maging ngayon, o lalu ngayon ay tigib ng iba-ibang uri ng ilang. Binabalot tayo at pinaliligiran ng sari-saring kasalatan, pangamba, at matinding pagkabalisa. Tulad ng mga apostol, maaari din tayo madala ng takot. Maaari din tayo matinag ng kawalang katiyakan sa maraming larangan ng ating buhay.

Hindi malayo na ating siphayuin o itulak, hindi lamang ang mga taong nagsisipagsunuran kay Kristo. Maari nating siphayuin o ika nga’y sipain ang lahat ng sitwasyong sa tingin natin, ay nagdadagdag sa ating pangamba. May mga taong sa harap ng matinding suliranin ay tinatanggihan ang pagsisimba at pananalangin. Mayroon namang nawawalan ng pag-asa. Mayroon ring lubusang pinapanawan ng tiwala sa kapwa tao. Ilan sa mga kakilala ko at marami pa ang lumisan na sa bansang ito sapagka’t tuluyan nang nawalan ng pag-asa sa ating sistema politikal? Ilan sa mga Pilipino ang nagdesisyon nang mangimbang-bansa sa kadahilanang wala silang nakikitang kinabukasan sa bansang ito na pinamumugaran ng mga taong ang tanging hanap ay ang kani-kanilang bulsa at makasariling kapakanan lamang?

Lubos ko silang nauunawaan at hindi ko sila sinisisi. Matinding gutom at pangamba ng kawalang-katiyakan ang maaaring sapitin nila dito, sampu ng kanilang mga anak. Masasabi nating ang kultura ng korupsyon ang siyang nagtulak sa kanila upang lumisan sa disyertong ito.

Nais kong isipin na batid ng Diyos na tayo ay pawang nasasadlak sa disyertong ito na tigang sa pag-asa at katiyakan. Sa araw na ito, ginugunita natin kung paano pilit na pinakain ni Jesus ang mga taong walang mapupuntahan sa ilang. Sa halip na palayasin, pinagtipon-tipon niya ang mahigit sa 5,000 tao at inutusan ang mga disipulo: “kayo mismo ang magbigay ng pagkain sa kanila.”

Noong nakaraang Linggo, isa sa mga paksang binigyang diin ko ay ang kahulugan ng pista ng Banal na Santatlo. Ito ay may kinalaman sa kagustuhan ng Diyos na lubos na mapalapit sa tao, sa kanyang pinakamamahal na bayan. Siya ay Maylikha at Ama. Siya ay Anak at Kapatid natin. At Siya ay Espiritung patuloy na naghahatid sa kaliwanagan. Ang pagmamahal niya sa atin ay hindi lamang maka-isa niyang ipinakita, bagkus, maka-dalawa, at maka-itlong beses niya ipinadama at ipinadadama.

Tayong mga Pilipino ay mistulang nasa disyerto pa rin. Dito sa ating bayan, disyerto ang lipunang pasuling-suling sa ilang at naghahanap ng matitinong lider na tulad kay Kristong ang nasa ay hindi ang sila ay palayasin upang mag-arumbang ng kanilang makakain. Sa halos isandaang bansa kung saan tayo ay nagsipaglayasan sa paghahanap ng luntiang damo ng kinabukasan, ilang pa rin ang karanasan ng marami. At hindi lamang iyan, saan man tayo naroroon, saan mang lupalop tayo nagtitipon, kaakibat ng buhay natin ang karanasan ng kapaitan, ng paglalayu-layo ng damdamin sa isa’t isa, ang pag-aalitan, ang hindi paguunawaan, maging sa mga magkakamag-anak o magkakapatid.

Ang buhay ay isang disyertong nababalot ng maraming mga hilahil at suliranin.

Ang Panginoong hindi nagpalayas sa mga taong disin sana ay nagutom sa ilang, ay siya rin nag-aanyaya sa atin sa panahong ito. Siya ay Diyos ng buhay. Siya ay Diyos ng pag-ibig. At siya ay Diyos na nagmamalasakit sa kapakanan ng kanyang kawan.

Ang kapistahan ng Banal na Katawan at Dugo ni Kristo ay walang ibang batayang kahulugan liban dito. Mahal niya tayo. At ang kaniyang pagmamahal ay ipinakita niya sa kanyang pagtitipon sa atin sa luntiang damuhan ng pag-asa, pagtitiwala, paghihintay sa tulong Niyang nagbibigay-pagkain sa mga gutom at mga nauuhaw. Wala siyang sinisiphayo. Wala siyang itinutulak paalis. Bagkus tinitipon Niya ang lahat, tulad ng tinipon niya tayo ngayong araw na ito sa simbahang ito. Dito ay tatanggap tayo ng pagkaing nagbibigay-buhay. Dito ay matitikman natin ang kanyang inihanda para sa mga handa ring maglakbay kasama Niya tungo sa walang hanggang katiyakan sa langit na tunay nating bayan. Ang pagkaing ito ng mga manlalakbay ay walang iba kundi ang Eukaristiya – ang Kaniyang Katawan at Dugo.

Dulang sa ilang ang Eukaristiyang ito. Pagkain ito ng mga naghahanap, naglalakbay, pasuling-suling sa disyerto ng buhay, Wala siyang sinisiphayo. Wala siyang sinisipa paalis. Wala siyang itinataboy, bagkus ang lahat ay inaanyayahan. Dulang ito sa ilang ng kawalang-pag-asa. Dulang ito sa ilang ng kawalang katiyakan. Sinumang kakain ng Kanyang katawan at iinom ng kanyang dugo ay tatanggap ng buhay na walang hanggan.

Halina’t dumulog sa hapag ng Panginoon!

SANDASAL, SAMPALATAYA, SAMBUHAY, SANTATLO!

Kapistahan ng Banal na Santatlo
Hunyo 3, 2007

Mga Pagbasa: Kawikaan 8:22-31 / Rom 5:1-5 / Jn 16:12-15

Ang politika ay mahalaga para sa ating mga Pinoy. Pinag-uusapan ito … pinagpapalitan ng kuro-kuro … malimit pinag-aawayan din. Sa hindi kakaunting pagkakataon, pinagpapatayan din ito ng mga taong sobra ang pagkahumaling sa politika. Sa cyberspace, ang mga taong may dedikasyon sa kani-kanilang paboritong paksa ay nagsasama-sama sa mga tulad ng mga yahoogroups at nagkukumpulan sa blogsites. Masasabi nating ang ibong may parehong kulay ng balahibo ay nagkukumpulan at nagkakaisa.

Subali’t sa ating buhay, may mga higit na mahahalagang bagay na hindi lamang pinag-uukulan ng pansin at pinag-uusapan. Itong mga ito ay namumutawing lagi sa labi ng mga nagpapahalaga dito. Ang laman ng puso at kaisipan ay bumubukal sa bibig, at nag-uumapaw sa bigkas ng balana. Higit sa lahat, ito ay masasalamin sa buhay ng mga taong ito.

Isang halimbawa nito ay ang paniniwala ng Inang Simbahan sa Tatlong Persona ng Iisang Diyos. Bago pa man ito ay naging isang dogma o opisyal na turo ng Simbahan, bahagi na ito ng panalangin ng Simbahan. Bago pa man naimbento ang katagang “Trinidad” (Trinity) ay bahagi na ang katumbas nito sa panalangin ng Simbahan. Kung ano ang dasal ay siya rin ang pugay. Ang batas ng pagpupugay ay siya ring batas ng pagsampalataya. Sa Latin, lex orandi, lex credendi. At hindi lamang iyan … maaari nating idagdag ito … lex vivendi. Ang batas ng pananalangin ay siya ring batas ng paniniwala … at batas ng pamumuhay.

Dakilang Kapistahan ngayon ng Banal na Santatlo. Mahalaga para sa ating mga Katoliko ang Diyos at ang mga katotohanan tungkol sa Kaniya. Bagama’t wala sa Bibliya ang salitang Santatlo o Trinidad, ang katotohanang ang iisang Diyos ay may tatlong Persona ay malinaw sa Bibliya. Ang tatlong pagbasa sa araw na ito ay puno ng mga pahimakas sa katotohanang ito.

Sa unang pagbasa, ang Diyos Ama ay pinangatawanan ng “Karunungan” ayon sa Aklat ng Kawikaan. Ang Karunungan ay nanduon na bago pa man nalikha ang sansinukob. Ang Karunungan ay sinasabing puno ng galak sa mga taong kaniyang nilikha. Malinaw na ito ay pahimakas ng Diyos Amang Maylikha ng sanlibutan.

Sa ikalawang pagbasa, natutunghayan natin ang ilan pa sa mga pahimakas ng Banal na Santatlo ayon kay San Pablo. Sa kabila ng mapapait na karanasan, aniya, ang pag-ibig ng Diyos ay ibinuhos sa ating mga puso sa pamamagitan ng Banal na Espiritu na ipinagkaloob sa atin. Bukod dito, sinasabi niya na tayo ay naging matuwid sa harapan ng Diyos sa pamamagitan ni Jesucristong Panginoon. Siya ang dahilan kung bakit ang sumasampalataya ay puno ng pag-asa, kung kaya’t kaya niya ipagyabang at ipagmakaingay pati na rin ang kanyang mga paghihirap at mga pagsubok sa buhay. Ayon kay Pablo, ang karanasang mapapait ay isang malinaw na pamamaraan upang maranasan nang tahasan ang Diyos sa ating buhay.

Sa Ebanghelyo ayon kay Juan, malinaw ang pahiwatig ni Kristo tungkol sa Kaniyang Ama at tungkol sa Espiritu Santo: “Pagdating ng Espiritu ng Katotohanan ay aakayin niya kayo sa kaganapan ng katotohanan … Ang lahat ng sa Ama ay sa akin.”

Noong nakaraang dalawang Linggo, sinabi ko na kakaiba ang ating Diyos. Ibang klase ang ating Diyos talaga. Hindi siya katulad ng mga diyos-diyosan ng mga taong hindi nagkapalad makatanggap ng kaniyang pagpapakilala. At ang kaniyang pagpapakilala ng sarili sa daloy ng kasaysayan ay malinaw at puno ng pahimakas tungkol sa katotohang Siya ay iisa sa Tatlong Persona. Siya ay Ama, Anak, at Espiritu Santo.

Tapatin natin ang ating sarili. Ito ay isang hiwaga na hindi natin kayang arukin. Ito ay isang misterio na hindi natin lubos na mauunawaan kailanman. Subali’t hindi como misterio ay hindi rin totoo. Maraming misterio na hindi natin nauunawaan. Misteryo ang buhay at misterio rin ang kamatayan. Malaking misterio kung bakit mayroong malulusog at mayroong dinadapuan ng malubhang sakit. Bagama’t alam natin ipaliwanag kung paano umiilaw ang fluorescent lamp (na inimbento ng isang Pinoy), hindi talaga natin naiintindihang lubos kung paano ang paglundag-lundag ng electrons ay nagbubunga ng liwanag. Ang kaya lamang natin ay sabihin kung ano ang nangyayari sa electrons. Hindi natin kayang ipaliwanag kung bakit ito ay nagiging ilaw o liwanag.

Iyan ang dahilan kung bakit tayo narito at nagdiriwang nang sama-sama. Ang laman ng puso natin at kaisipan ay siya ring laman ng ating mga bibig na umiigkas sa pagpupugay. Ang bunga nito ay kaisahan sa kung ano ang ating tinatayang mahalaga para sa buhay. Ang ating isang dasalan (liturhiya) o SANDASAL ay sumasalamin sa ating isahang pagtataya o SAMPALATAYA sa iisang Diyos na may akda ng magkabuklod at magka-akibat nating iisang buhay o SAMBUHAY.

Konektado ang buhay natin sa isa’t isa. Konektado rin ang buhay natin sa Kaniyang nagkaloob sa atin ng buhay. Ang isang hiwaga ay hindi lamang laman ng isipan. May kinalaman ito sa praktikal na pamumuhay. Ang Banal na Santatlo ay bahagi ng ating pang-araw-araw na buhay. Kasama natin Siya sa simula hanggang sa wakas. Kaakibat Siya sa bawa’t sandali ng ating buhay makalupa at makalangit.

Nais kong ilahad sa aking mga tagabasa ang isang personal na karanasan na nagpapatunay na ang Diyos na ating binibigyang-pugay ay tunay at buhay. Ito ay karanasan ng isang matinding kadiliman na aking pinagdaanan kamakailan. Maraming hiwaga ang buhay, di ba? Isa sa hiwagang ito ay ang hiwaga ng pagdurusa. Hiwaga na may mga taong nagiging dahilan ng pagdurusa ng iba. Hiwaga na may mga taong nagdaraan sa matinding kadiliman kahit sila ay nagpapakabuti at kahit na ang kanilang intensyon ay pawang sa kabutihan lamang. Hiwaga na ang mga taong disin sana ay mabuti ay nagagamit ng demonyo sa kanyang maruming mga balak. Hiwaga na ang mga taong nag-alay ng kanilang sarili para sa Diyos at sa kapwa ay nababalot ang puso ng poot, inggit, at paninira ng kapwa.
Nakaranas ako ng ganitong kadiliman kamakailan. Maraming mga opsyon ang naglaro sa aking isipan. Ang karamihan ng mga ito ay hindi naghahatid sa kapayapaan at sa Diyos na tampulan ng kaisahan. Subali’t sa awa at habag ng Diyos ay nakuha kong manahimik. Nakuha kong magtiis nang tahimik. Nakuha kong hayaang matapakan ang aking kapalaluan upang mamayani ang karangalang makatao na hindi kailanman matatanggal ninuman. Nakuha kong hayaang masalamin sa aking buhay ang Diyos at ang kaisahang mensahe ng katotohanang Siya ay iisa sa Tatlong Persona.

Mahiwaga ang buhay ng tao. Mahiwaga ang ating Diyos – Ama, Anak, at Espiritu Santo. Nguni’t sa kabila ng hiwaga ay ang katotohanang Siya ay kapiling ng mga taong nagpupunyagi, nagsisikap makita Siya bagama’t nalalambungan ang mga mata nila ng kapaitan at pagdurusang kaakibat ng buhay sa balat ng lupa.

Ang ating SANDASAL na ito ay pahimakas ng ating SAMPALATAYA. Ang ating SAMPUGAY ay salamin ng ating pagsisikap makaisa rin ngayon at sa buhay na darating sa kaganapan ng hiwaga ng ating SAMBUHAY, kasama, kapiling, at kaakibat ng BANAL NA SANTATLO. Purihin ang Diyos Ama, Anak, at Espiritu Santo, kapara noong unang-una, ngayon at magpasawalang hanggan. Amen.

KAGANAPAN!

Linggo ng Pentekostes
May 27, 2007

Mga Pagbasa: Gawa 2:1-11 / 1 Cor 12:3-7, 12-13 /

Juan 20:19-23

KAPANGYARIHAN, KAISAHAN, KALOOB, KAPAYAPAAN … KAGANAPAN!

Maraming komentarista sa radyo at TV ang gumagamit nang mali sa salitang “kaganapan.” Para sa kanila, ito ay may kinalaman sa mga “nagaganap” na pangyayari sa iba’t ibang sulok ng Pilipinas. Subali’t ang tunay na kahulugan ng kaganapan ay may kinalaman hindi sa mga bagay na nangyayari kundi sa bungang ganap o kabuuan ng isang bagay.

Nais kong isipin na ang pista natin ngayon sa simbahan ay kapistahan ng kaganapan. Hindi ito tungkol sa naganap sa araw na ito kundi sa kahulugan ng naganap sa araw ng Pentekostes. Sa madaling salita, ang pang-unawa ko sa salitang ito ay di tulad sa pang-unawa ng mga komentarista sa radyo at TV.

Ano ba ang kaganapang tinutukoy natin?

Una sa lahat, para natin masagot ito, dapat nating tunghayan ang mga naganap sa araw na ito ayon sa Banal na Kasulatan. Sa unang pagbasa, ang naganap ay ang makulay na pagbaba ng Espiritu Santo. Dito ay natutunghayan natin kung paanong ang isang malakas na hangin, mga dilang apoy, at ugong na malakas, ay dumatal sa silid na kinalalagyan ng mga disipulo. Ang lahat ng ito ay walang iba kundi mga tanda ng pagdatal o pagbaba ng Espiritu Santo sa anyong nabanggit. Ito ang naganap ayon sa unang pagbasa. Maaari nating bigyang lagom ito sa salitang kapangyarihan. Ang lahat ng nangyari ay may kinalaman sa pagpapakita ng kapangyarihan ng Diyos: malakas na ihip ng hangin, mga dilang apoy, ugong, liwanag, at init. Ano naman ang bunga ng naganap na ito? Ang tandang nabanggit ay simbolismo ng kaloob na kaakibat ng pagbaba ng Espiritu Santo. Ang kaloob na ito ay nagbunga ng kadulasan ng dila. Parang natanggalan ng buhol ang kanilang mga dila. Nakapagsalita sila sa iba-ibang salita, at hindi lamang iyan, naunawaan silang lahat ng mga taong iba-iba rin ang katutubong wika: mga Parto, Medeos, Elamitos, atbp.

Ikalawa, ang pagbaba ng Espiritu Santo ay nagbunga ng mga iba’t ibang kaloob. Pati ang kakayahang ipagbunyi si Jesus bilang Panginoon ay isa sa mga kaloob na ito. Binabanggit ni Pablo ang mga kaloob na espiritwal mula sa iisang Espiritu, pati na rin ang mga kaloob ng iba-ibang uri ng paglilingkod.

Ikatlo, mula sa unang pagbasa ay narinig natin ang isa pang dakilang kaloob sa mga taong nanggaling sa maraming sulok ng daigdig: ang kaisahan. Bagaman at iba’t iba ang wika nila, nagkaunawaan sila at narinig nila ang kani-kanilang mga salitang katutubo.

Ang ika-apat ay siyang higit na mahalaga sa lahat. Ito ay ang buod ng kaloob ni Kristong muling nabuhay. “Tanggapin ninyo ang Espiritu Santo. Ang kasalanang inyong patawarin ay pinatatawad na rin sa langit. Ang kasalanang hindi ninyo patawarin ay hindi rin patatawarin.”

Malinaw ayon sa kasulatan na mayroong mga kaloob, at mayroon ring dakila at natatanging kaloob. Ang mga kaloob na matutunghayan sa liham ni San Pablo sa mga Corinto ay marami at naglalayong mauwi sa kabutihan ng ibang tao, hindi sa taong tumanggap nito. Dito kabilang ang paglilingkod, ang pagpapagaling sa ngalan ng Diyos, ang pagtuturo o pangangaral, o kaya’y ang pamamahayag sa ngalan ng Diyos. Ito ay mga kaloob na sa balak ng Diyos ay dapat gamitin para sa kapakanan ng ibang tao.

Nguni’t kung babasahin natin ang karugtong ng liham na ito ni Pablo, makikita rin natin na ang mga kaloob na ito ay nagbunga rin ng away, sigalot, kawalan ng pagkakaisa, pagtutungayaw, inggit, pagseselos, at iba pang mga suliranin ng mga taga-sunod ni Kristo. Alam nating lahat kung gaano kagulo ang naging samahan ng mga Corinto, at kung paano naging pasaning mabigat sila ni Pablo Apostol.

Maging sa ating panahon, sari-saring suliranin ang dinadala ng pagkakaroon ng kaloob na katalinuhan, kakayahan, at kaalaman. Intriga, inggit, at kompetisyon ang malimit ibunga nito. Subali’t kailangan ng Simbahan ng mga sari-saring kaloob na ito. Kailanman, ang Simbahan ay binubuo ng mga kasaping may maraming kakayahan, ng mga tumanggap ng maraming kaloob mula sa Diyos – mga kaloob na dapat ay ginagamit para sa kapakanan ng buong bayang mananampalataya. Hindi dapat problema na ang mga kasapi ng simbahan ay maraming angking kakayahan o katalinuhan.

Subali’t ayon sa ating karanasan, malimit ay away ang ibinubunga ng lahat ng ito. Tingnan na lamang natin ang ating lipunan. Sa halip na maraming kagandahan ang mangyari, paralisado ang maraming antas ng lipunan … hindi makausad, hindi makaungos, at hindi makalarga. Kung mayroong isang malinaw na paralysis sa ating lipunan, ito siguro ay ang halimbawa ng bagong airport sa Maynila. Matapos gastusan at tustusan ng limpak-limpak na salapi, hindi pa rin ito nagagamit. Nabubulok ito at nasisira, habang ang mga politico at di politico ay nagbabangay tungkol sa mga bagay na walang kapararakan.

Sa araw na ito ng Pentekostes, mayroon tayong dapat matutunan sa kapangyarihan at kaloob ni Kristong muling nabuhay. Una, hindi masama ang mga kaloob ng Espiritu Santo. Dapat nating pagyamanin at payabungin ang lahat ng ito. Subali’t ikalawa, ang mga kaloob na ito ay hindi siyang tampulan at wakas ng lahat n gating buhay at pagkatao. Hindi ito ang hantungan ng lahat. Ang mga kaloob ay tuntungan lamang para sa higit na mahalagang kaloob ni Kristong muling nabuhay – ang kapayapaan.

Sa selos, intriga, inggit, o walang patumanggap pagtutunggali at pag-uunahan dahil sa ating mga kakayahan, ang kaloob ng Espiritu Santo ay kapayapaan. Walang kaisahan kung walang kapayapaang panloob. Ito ang siyang dapat magbalanse sa ating mga pansariling mga kakayahan.

At dito na papasok ang salitang kaganapan na ating ginamit sa simula ng pagninilay na ito. Ang pagbaba ng Espiritu Santo ay nagsilbing kaganapan ng lahat ng mga pangako na may kinalaman sa Mesiyas at tagapagligtas na si Kristong muling nabuhay. Ang pagbaba ng Espiritu Santo ay nagpanibago sa takbo ng buhay ng daigdig. Dumulas ang kanilang dila. Nabuksan ang kanilang mga tainga. Napuspos sila ng pang-unawa. Tumanggap sila ng tapang at lakas mula sa itaas. Naging mapagpunyagi sila sa pagpapahayag ng salita ng Diyos. Nagkaroon ng ganap na kaisahan sa mga taong hindi magkaanu-ano. Isang bagong langit at isang bagong lupa ang naging bunga ng kaniyang pagbaba. Sinagian tayong muli ng pag-asa at katiyakang makakamit natin ang ganap na kaligtasan mula sa Diyos.

Sino ang hindi matutuwa sa mga naganap na ito? Sino ang hindi magagalak sa kaganapang dulot ng Espiritung may akda at tagapagtaguyod ng buhay?

Ipadala mo ang iyong Espiritu, O Panginoon, at magbabago ang buong daigdig!

PAGHAMON SA PAGLISAN

Pag-Akyat sa Langit ng Panginoon
May 20, 2007

ISANG PAGHAMON SA PAGLISAN

Malimit unawaing pag-alis o paglisan ang pag-akyat ni Jesus sa langit. Kapag may umaalis, may naiiwan. Iyan ang malimit nating karanasan bilang tao. Bihasang-bihasa ang Pinoy sa balitaktakang ito. Mahigit 12 milyong Pinoy ang nasa abroad. Kung ipagpalumagay nating bawa’t isa nito ay may apat na kapamilyang naiwan, mahigit kalahati ng ating kababayan ang nakaranas na lisanin.

Malungkot ang maiwan. Noong ako’y bata, lagi akong malungkot kapag Linggo ng hapon. Ito ay sapagka’t ang kalahati ng aming pamilya ay umaalis, pabalik sa Maynila, kung saan sila ay nag-aaral or nagtatrabaho. At kaming mga maliliit ay naiiwan sa Mendez, isang tahimik at malungkot na lugar sa mata ng isang bata na malayo sa ibang kapatid.

Sa araw na ito, paglisan ni Jesus ang ating usapin. Subali’t kakaiba ang paglisang ito. Sa ating maka-taong karanasan ng paglisan, may naiiwan, may nauulila. Sa paglisan ni Jesus, hindi naulila ang mga apostol at mga disipulo. Hindi tayo naulila. Bagkus nagkamit tayo ng isang kakaiba o panibagong pananatili o pananahan ng Diyos sa ating piling. Siya na mismo ang nagsabi: “Huwag kayong matakot o mabalisa. Narinig ninyong sinabi ko, ‘ako’y lilisan nguni’t babalik ako sa inyong piling.”

May kaakibat na pangako ang kanyang pag-alis. Ang pangakong ito ay ang matagal nang pangako ng Diyos mula pa sa Lumang Tipan – ang kanyang pananatili kasama ng kanyang bayang pinili, ang kanyang malasakit na pag-aaruga sa kanyang bayan, tulad ng pagmamahal ng isang ina sa kanyang anak (Isaias 49).

Ngunit tulad ng sa bawa’t paglisan ay may pabaon sa naiiwan, si Jesus ay may pabaon … may paghamon … “Bakit kayo nakatingala sa alapaap?” Ito ang tanong ng dalawang anghel sa mga apostol. Hindi sapat ang sumamba. Dapat mauwi ang pagsamba sa pagpapakatotoo. Hindi rin sapat ang magpugay sa Diyos. Ang pagpugay at pagpupuri ay dapat makita sa pagpapahayag ng katotohanang mapagligtas.

Sa ating bayan, hindi sapat na tayo ay Kristiano kung maturingan. Dapat rin tayong maging kristiano sa isip, sa salita, at higit sa lahat, sa gawa. Hindi na puede na ipagmakaingay lamang na tayo ay isang kristianong bayan. Ang Honduras ay katulad natin … halos lahat ay katoliko. Ngunit, ang bayang ito ay katulad rin natin … mataas ang kriminalidad, maraming patayan, at maraming kadayaan at pagsasamantala sa lipunan.

Ang nangyari kay Julia Campbell, isang napakabuting tao mula sa Amerika, na pinaslang sa may Banawe, ay isa sa napakaraming palatandaan na ang ating pananampalataya ay dapat umangat at lumampas sa antas ng salita lamang. Kung paanong si Kristo ay umakyat sa langit, ang ating pananampalatayang kristiano ay dapat ding umangat sa larangan ng buhay pansarili at pampubliko.

Si Kristo ay lumisan sa piling ng mga Apostol. Ngunit ang kanyang paglisan ay hindi upang tuluyang maglaho, kundi bagkus upang siya ay makapakimayan, at manatili nang tunay at lubusan sa piling ng buong daigdig.

Nguni’t ang kanyang paglisan ay tigib ng isang paghamon – na tayo ay magpakatotoo sa ating pananampalataya at magpahayag nang lubusan sa ating pananampalataya sa ating buhay, sa ating bahay, sa ating lipunan.

IBANG KLASE ANG ATING DIYOS!

Ika-6 na Linggo ng Pagkabuhay
Mayo 13, 2007

PAANYAYA, PANGAKO, PAG-IBIG, PAG-ASA

Puede nating bigyang-buod ang mga pagbasa sa araw na ito sa apat na salita: paanyaya, pangako, pag-ibig, at pag-asa. Sa unang pagbasa, narinig natin kung paano ipinagtanggol nina Pablo at Barnabas ang mga hentil (pagano) na sumampalataya kay Kristo. Bagama’t pinangunahan ito ng isang matinding diskusyon (o alitan) sa pagitan ni Pedro at ni Pablo, ang pangakong pangkalahatang kaligtasan ng tanan ang siyang naghari sa wakes. Ang mahalaga ay ang pagkilala at pagsampalataya kay Jesus. Ang mga kagawiang kultural ng mga Judio ay hindi siyang pangunahing pagpapahalaga ng isang kristiyano. Tanging mga pinakamahalagang gawain lamang ang ipinataw ni Pablo sa mga bagong sapi kay Kristo.

Ang ikalawang pagbasa ay isang matulaing paglalarawan ng isa pang pangako ng Diyos: ang bagong langit at bagong lupa na binanggit na noong nakaraang Linggo. Ang banal na siyudad ng Jerusalem ay isinalarawang bumababa mula sa kalangitan, na nababalot ng mga mahalaga at mararangyang mga bato at kristal. Iisa ang pinupuntirya ng mga sagisag na ito … Ang Diyos ay ipinapakitang tumutupad at tutupad pa ng kanyang pangako. At ang buod ng kanyang pangako ay may kinalaman sa ganap na pagpapanibago na dulot ng kanyang gawang pagliligtas. Ang pangakong hantungan ng bayan ng Diyos ay may kinalaman sa isang panibagong takbo ng panahon at buhay ng mga nabubuhay nang tapat sa Diyos. Ganap na kaliwanagan ang babalot sa lungsod na nabanggit. Masasabi nating ang ikalawang pagbasa ay pangakong tigib ng pag-asa.

Ang ebanghelyo naman ay umiikot sa isang paanyaya at isang pangako. Anyaya ng Diyos na tayo ay mabuhay sa pag-ibig: “sinomang nagmamahal sa akin at sa aking salita ay mamahalin rin ng aking Ama.” Ngunit ang paanyaya at pangako ay tumutuon sa dalawa pang mahalagang pangako: pag-ibig ng Ama at ng Anak, at ang pagpapadala at pagdating ng Espiritu Santo.

Iisang kataga ang iniiwan sa aking guniguni ng mga pagbasang ito … pananahan. Ibang klase ang ating Diyos. Hindi lamang siya manlilikha. Hindi lamang siya mapagmahal. Siya ay lahat ng ito, at higit pa. Siya ay puno ng pangako. At ang pangako niya ay tunay at buhay. Hindi siya isang Diyos na nananatili sa alapaap. Siya ay Diyos na nakikipamayan. Siya ay Diiyos na nakikipanahan sa piling natin. At bago pa man siya lumisan at umakyat sa langit, nagbitaw siya ng pangako ng pag-asa. “Ang parakleto, ang Banal na Espiritu, na isinugo ng Ama sa aking ngalan, ay magtuturo sa inyo ng lahat at magpapaalaala ng lahat ng sinabi ko sa inyo.”

Ibang klase ang ating Diyos. Naghatid siya ng paanyaya sa atin. Pinagkalooban tayo ng pangako. Tinupad niya ang kanyang pangako sa pagkakaloob ng pag-ibig. Bagma’t lumisan, nagiwan siya ng dahilan upang manatili ang pag-asa.

At higit sa lahat, pinatunayan niya na ang ating pag-asa ay hindi mauuwi sa kawalan. Nakipamayan siyang lubusan sa atin. Nakipanahan siya sa atin sa pamamagitan ng Espiritu Santo.

Ibang klase ang ating Diyos. Purihin Siya magpakailanman.

Ika-5 Linggo ng Pagkabuhay

ISANG BAGONG KAUTUSAN
(Ika-5 Linggo ng Pagkabuhay)

N.B. Ito ay halaw sa ebanghelyo sa Mayo 6, 2007 –

Jn 13:31-33a, 34-35

“Isang bagong utos ang bigay ko sa inyo: magmahalan kayo sa isa’t isa, tulad ng pagmamahal ko sa inyo”

Kahit luma na, bago pa rin ang utos na ito ni Jesus. Bago sapagka’t hindi pa lubos na naisasagawa at naisasakatuparan.

Puno ng kataga ng pag-ibig ang ating lipunan, ang ating mga pahayagan, ang himpapawid sa pamamagitan ng TV, ang internet … Subali’t sa kabila nito, ay nababalot pa rin ang daigdig ng kilabot, ng pagkamuhi, alitan, iba’t ibang uri at antas ng galit at poot.

Tunay na bago ang kauutusang ito … hindi pa lubos na nasusubukan … hindi pa lubos na napatutunayan.

Mahirap ang magmahal … lalu na sa mga taong naging dahilan ng iyong paghihirap, mga taong naging sanhi ng iyong pagbagsak sa pagtingin ng kapwa. Mahirap ang magpatawad sa taong ni hindi man lamang tumatanggap sa kanilang pagkakamali. Ito ang laman ng lahat ng teleserye sa ating panahon, paksa ng lahat ng balita sa ating mga pahayagan. Ang mga patayan habang lumalapit ang eleksyon … ang mga paghihiganti sa mga kaaway … ang walang saysay na pagpaslang sa mga taong kasalungat natin sa lahat ng larangan ng ating buhay.

Ito ang lumang balita. Ito ang lumang paksa kung saan umiikot ang lahat ng kwentong pang teleserye, o telenobela. Ito ang dahilan kung bakit walang pagkaubos ang intriga, at siyang dahilan din kung bakit hindi mauubos ang paksa sa ating mga telenobela kung saan tayo makakakita ng sampalang walang katapusan, at iyakang walang patumangga.

Ngunit ito ay lumang tugtugin, lumang paksain, at lumang kwento. Nahirati na tayo sa pag-inog ng ganitong uri ng salaysay.

Ito kung bakit tama si Kristong Panginoon. Nagbibigay siya sa atin ng isang bagong kautusan … bago, hindi luma.

Isa sa mga dalang balita na kaakibat ng imahen ng Mesiyas ay ang pagpapanibago … ang pagdadala niya ng ganap na pagbabago. Sa Griyeo, kainos ang ginamit na salita, hindi neos. Ito ay may kinalaman sa isang uri ng pagpapanibagong taos at lubos, hindi lamang pang-ibabaw at panglabas.

Panawagan ito sa ating mga tagasunod ni Kristo sa isang ganap na pagbabago ng pananaw. Kung ay buhay natin ay parang teleserye, tigib ng poot at nagpupuyos na damdamin, nabubuhay tayo sa lumang balita. Kung ang puso natin ay nababalot pa rin ng kagustuhang maghiganti, umiiral pa rin sa atin ang lumang kaayusan. Wala pa tayo sa bagong tipan. Malayo pa tayo sa pagpapanibagong dulot ng Mesiyas, na nagdusa, namatay, at muling nabuhay.

Marami nang poot ang umiiral sa daigdig. Hindi na natin siguro dapat dagdagan pa. Marami nang patayan at siraan sa mundo nating ito. Hindi na tayo dapat makilahok pa. Simulan natin sa mga simpleng paraan. Baguhin natin ang takbo ng inaakalang “normal” ng lipunan. Kung normal ang makipag-gitgitan sa trapiko, baguhin natin ang ating taktika. Huwag tayong padala sa unahan at lamangan. Kung normal sa mundo ang siraan ang kapwa upang tayo ay umangat at umasenso, huwag tayong padala sa agos. Baguhin natin ang ating pamamaraan. Kung ang lahat ay nagbibili ng boto, ibahin natin ang takbo ng ating isip. Gawin natin ang hindi ginagawa ng karamihan. Kung ang lahat ay nandadaya, ibahin din natin ang kilos natin.

Maging bago tayo sa mata ng Panginoon. Tanging ito lamang ang paraan para maisakatupan natin ang kanyang utos: “Isang bagong kautusan ang kaloob ko sa inyo: magmahalan kayo sa isa’t isa, tulad ng pagmamahal ko sa inyo.”